საქმე №ას-1273-1215-2014 2 ივნისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – თ. ჯ-ე (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ს. ძ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად
დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება, ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ს. ძ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. ჯ-ის მიმართ ფულადი ვალდებულების შესრულების სახით 10 000 ლარის, ხოლო ზიანის – 2883 ლარის ანაზღაურების შესახებ შემდეგი საფუძვლებით:
2009 წლის 6 ნოემბერს მოსარჩელის მამა გ. ძ-მა მოპასუხის სახელზე გასცა მინდობილობა, რომლითაც მას დაავალა თავის საკუთრებაში არსებული უძრავი ნივთის გასხვისება.
რ. ჯ-მ აღნიშნული მინდობილობის ფარგლებში გ. ძ-ის გარდაცვალების შემდგომ ქ. თბილისში, გ-ს ქუჩა №3-ში მდებარე უძრავი ქონება გაასხვისა თავის შვილზე – ვ. ჯ-ზე, ხოლო ნივთის გასხვისებით მიღებული თანხა მიიღო თავად.
მოპასუხე ვალდებული იყო, ნივთის გასხვისებით მიღებული სარგებელი გადაეცა მოსარჩელისათვის, როგორც გ. ძ-ის მემკვიდრისათვის, რაც მას არ განუხორციელებია. ამდენად, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს ქონების გასხვისებით მიღებული სარგებელი და ასევე ის ზიანი, რაც მან მემკვიდრეს მიაყენა ქონების შეგნებულად დაბალ ფასად გაყიდვით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 აპრილის გადაწყვეტილებით ს. ძ-ის სარჩელი ნაწილობრივ, 10000 ლარის დაკისრების ნაწილში დაკმაყოფილდა, რაც რ. ჯ-მ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2009 წლის 6 ნოემბრის სანოტარო წესით დამოწმებული ხელშეკრულებით გ. ძ-მა, როგორც „საკუთრების მიმნდობმა“ მის საკუთრებაში არსებული უძრავი ქონება ქ.თბილისში, გ-ს ქუჩა N3-ში (ს/კ:……..) განკარგვის უფლებით გადასცა რ. ჯ-ს, როგორც „მინდობილ მესაკუთრეს“. ხელშეკრულების თანახმად, მინდობილ მესაკუთრეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სხვა უფლებებთან ერთად მიენიჭა მინდობილი საკუთრების გაყიდვის უფლებამოსილება.
აღნიშნული უფლებამოსილების ფარგლებში გ. ძ-ის გარდაცვალების შემდეგ გ. ძ-ის საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებაზე რ. ჯ-სა და ვ. ჯ-ს შორის 2011 წლის 18 მარტს გაფორმდა უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება და ნასყიდობის საფასური განისაზღვრა 10 000 ლარით.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეები სარგებლობდნენ დავალების სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლით მინიჭებული უფლებებითა და მოვალეობებით, კერძოდ, რ. ჯ-ე, როგორც მინდობილი მესაკუთრე/რწმუნებული ვალდებული იყო, შეესრულებინა მისთვის დავალებული (მინდობილი) მოქმედება საკუთრების მიმნდობის/მარწმუნებლის – გ. ძ-ის სახელითა და ხარჯზე და 715-ე მუხლით დადგენილი წესის მიხედვით, იგი მოვალე იყო, დაებრუნებინა მარწმუნებლისათვის/საკუთრების მიმნდობისათვის ის, რაც მან შეიძინა მინდობილი მოქმედების შესრულებასთან დაკავშირებით.
საქმის მასალებით სასამართლომ დაადგინა, რომ რ. ჯ-მ მინდობილი მოქმედების შესრულებისას მიიღო ნასყიდობის საფასური – 10 000 ლარი, რომლის დაბრუნების ვალდებულება ს. ძ-ისათვის, როგორც გ. ძ-ის მემკვიდრისათვის მას ევალებოდა კანონის მითითებული დანაწესით.
გ. ძ-ის სიცოცხლეში, მისი მკურნალობისათვის და გარდაცვალების შემდეგ, დაკრძალვისათვის აუცილებელი ხარჯების რ. ჯ-ის მიერ გაწევა (შესაგებელი, სააპელაციო საჩივარი), სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსაზრებით, არ წარმოადგენს მინდობილი მოქმედების შესრულებისას რ. ჯ-ის მიერ მიღებული ნასყიდობის საფასურის დაბრუნების გამომრიცხავ გარემოებას.
პალატამ განმარტა, რომ არც მხარეთა შორის გაფორმებული საკუთრების მინდობის ხელშეკრულება და არც სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი დავალების ხელშეკრულების მარეგულირებელი ნორმები აპელანტის მიერ მითითებული ხარჯების ანაზღაურების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. დავალების სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 717-ე მუხლი ითვალისწინებს მხოლოდ იმ აუცილებელი ხარჯების ანაზღაურებას, რომელიც რწმუნებულმა გასწია მინდობილი მოქმედების შესასრულებლად.
სასამართლოს განმარტებით, მოსარჩელე არ უარყოფს, რომ გ. ძ-ის სიცოცხლეში, მისი მკურნალობის ხარჯები რ. ჯ-მ გაიღო, თუმცა აღნიშნავს, რომ ეს ვალდებულება გამომდინარეობდა მასა და გ. ძ-ს შორის 2010 წლის 27 დეკემბრის სამისდღეშიო რჩენის ხელშეკრულებიდან, რომლის საფუძველზეც რ. ჯ-მ საკუთრებაში მიიღო გ. ძ-ის საკუთრებაში არსებული ქ.თბილისში, ა. დ-ის №32 სახლში მდებარე №9 ბინა.
სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად არ დაუშვა საქმეზე ის მტკიცებულებები, რომლებიც ეხებოდა უძრავი ქონების განკარგვის უფლებით გადაცემის შესახებ რ. ჯ-ის მიერ 2009 წლის 6 ნოემბრის ხელშეკრულების დადებამდე გაღებულ საარბიტრაჟო და სააღსრულებო ხარჯებს, ვინაიდან მანამდე არსებული ურთიერთობიდან გამომდინარე დავა მოპასუხეს არ უწარმოებია და არც რაიმე მოთხოვნა წინამდებარე დავაში არ წარუდგენია. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 26 აპრილის საოქმო განჩინების გაუქმების თაობაზე.
საააპელაციო სასამართლომ განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილი და მიუთითა, რომ საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებების დამადასტურებელ მტკიცებულებებს მოპასუხის მიერ მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი დოკუმენტები არ მიეკუთვნებიან და მათ შემხებლობა არ აქვთ დავალების ხელშეკრულებიდან გამომდინარე მხარეთა ვალდებულებებთან. ამდენად, გ. ძ-ის სიცოცხლეში მისი მკურნალობისათვის და გარდაცვალების შემდეგ დაკრძალვისათვის, ასევე, მხარეთა შორის არსებული სხვა ვალდებულებითი ურთიერთობის ფარგლებში ხარჯების გაწევის დადასტურებას არ ჰქონდა მნიშვნელობა საქმის გადაწყვეტისათვის და, შესაბამისად, იგი არ წარმოადგენდა მტკიცების საგანს, რის გამოც სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეს სწორად ეთქვა უარი შუამდგომლობის დაკმაყოფილებაზე.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება რ. ჯ-მ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და საქმის დაბრუნება იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად შემდეგი საფუძვლებით:
სასამართლომ სრულად და ობიექტურად არ გამოიკვლია საქმეში არსებული მტკიცებულებები და არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოებანი.
სასამართლომ არ მიიღო მტკიცებულებები, რომლებიც ადასტურებდა გარკვეული სახის ფულად დანახარჯებს გ. ძ-ის სიცოცხლეში მისი მკურნალობისა და გარდაცვალების შემდეგ დაკრძალვის დანახარჯებს, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე, 105-ე, 104-ე მუხლებისა და 248-ე მუხლის მეოთხე ნაწილის მოთხოვნები.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 თებერვლის განჩინებით რ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ჯ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ რ. ჯ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. ჯ-ისა და მ. მ-ის მიერ 2014 წლის 3 თებერვლის №41 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ. ჯ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ რ. ჯ-ის (პირადი №) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით რ. ჯ-ისა და მ. მ-ის მიერ 2014 წლის 3 თებერვლის №41 საგადახდო დავალებით გადახდილი 500 ლარის 70% – 350 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
