№ას-1274-1216-2013 2 ივნისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ქ. თბილისის მერია

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ა-ი, ნ. წ-ა, კ. ბ-ი, გ. ჩ-ი, დ. ჩ-ი, დ. ჩ-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ქ. თბილისის მერიამ სარჩელი აღზრა სასამართლოში მ. ა-ის, ნ. წ-ას, კ. ბ-ის, გ. ჩ-ის, დ. ჩ-ისა და დ. ჩ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა 2005 წლის 6 დეკემბერს ი. ა-სა და ვ. ჩ-ს შორის თბილისში ფუნიკულიორის ზემო პლატოს ავტოსადგომის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 270 კვ.მ. მიწის ნაკვეთისა და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების შესახებ შედგენილი გარიგების ბათილად ცნობას. სასარჩელო განცხადების მიხედვით, სადავო გარიგება მართლსაწინააღმდეგო ხასიათისაა და ბათილია სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის შინაარისდან გამომდინარე. ვ. ჩ-ი ვერ ჩაითვლება კეთილსინდისიერ შემძენად, ვინაიდან თბილისის მთავრობამ გასაჩივრებული გარიგების შედგენამდე მიმართა თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის სასამართლოს 2003 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით, რომლითაც ი. ა-მა საკუთრებაში მიიღო ფუნიკულიორის ზემო პლატოზე მდებარე ქონება.

მოპასუხეთა წარმომადგენლებმა სასარჩელო მოთხოვნა არ ცნეს და მიუთითეს, რომ გარიგების ბათილად ცნობის შესახებ მოთხოვნა დაუსაბუთებელია, ვინაიდან ვ. ჩ-ი არის სადაო უძრავი ქონების კეთილსინდისიერი შემძენი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 05 მარტის გადაწყვეტილებით ქ. თბილისის მერიის სასარჩელო მოთხოვნა 2005 წლის 6 დეკემბერს ი. ა-სა და ვ. ჩ-ს შორის შედგენილი უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა თბილისის მერიამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 20 ნოემბრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით ი. ა-ის სასარჩელო მოთხოვნები დაკმაყოფილდა; ი. ა-ი ცნობილი იქნა თბილისში მთაწმინდის პლატოზე ავტოსადგომის ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობის მესაკუთრედ და 292 კვ.მ. ნაკვეთის კეთილსინდისიერ მფლობელად 1991 წლიდან. ამავე გადაწყვეტილებით, ი. ა-ს ნება დაერთო საჯარო რეესტრში საკუთრებაში აღერიცხა გადაწყვეტილებაში დასახელებული მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობანი.

სასამართლოს ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე, ი. ა-მა საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით დაირეგისტრირა მითითებული უძრავი ქონება.

2005 წლის 20 ივლისს თბილისის მერიამ განცხადებით მიმართა თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიას 2003 წლის 08 ივლისის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის და საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 აპრილის განჩინებით მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 08 ივლისის გადაწყვეტილება ბათილად იქნა ცნობილი და საქმის წარმოება განახლდა.

2005 წლის 6 დეკემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით ი. ა-მა ვ. ჩ-ს მიჰყიდა თბილისში ფუნიკულიორის ზემო პლატოზე, ავტოსადგომის მიმდებარე ტერიტორია 61 კვ.მ. კუთვნილ 270 კვ.მ. მიწის ნაკვეთთან ერთად. უძრავი ქონების გადაცემის შესახებ გარიგება დამოწმებულია სანოტარო წესით. ამავე გარიგებაში მითითებულია, რომ გარიგების დამოწმების მიზნით მხარეთა მიერ წარმოდგენილ იქნა 2005 წლის 5 დეკემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერი, რომლის თანახმად, გასხვისებული უძრავი ქონება გარიგების დადების მომენტისთვის საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდა ი. ა-ს.

ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ვ. ჩ-ი აღირიცხა თბილისში ფუნიკულიორის ზემო პლატოზე, ავტოსადგომის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 61 კვ.მ. შენობის და 270 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრედ.

ვ. ჩ-ი გარდაიცვალა 2008 წლის 13 ივლისს. თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 08 ნოემბრის განჩინებით გარდაცვლილ ვ. ჩ-ის უფლებამონაცვლეებად მოცემულ საქმეში ჩაბმული იქნენ მისი მემკვიდრეები – ნ. წ-ა, კ. ბ-ი, გ. ჩ-ი, დ. ჩ-ი და დ. ჩ-ი.

ი. ა-ი გარდაიცვალა 2011 წლის 26 თებერვალს, მისი სამკვიდრო მიღებული აქვს მეუღლეს მ. ა-ს, რომელიც თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 5 დეკემბრის განჩინებით წინამდებარე დავაში ჩაბმული იქნა გარდაცვლილი მოპასუხის უფლებამონაცვლედ.

სამოქალაქო საქმეთა პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებული გარემოება ვ. ჩ-ის არაკეთილსინდისიერ შემძენად მიჩნევის თაობაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 183.1-ე, 185-ე, 312-ე და აღნიშნული ნორმების ერთოვლივი ანალიზით დაასკვნა, რომ კანონმდებელმა უძრავი ქონების შეძენისას, შემძენს მხოლოდ საჯარო რეესტრის მონაცემების შემოწმების ტვირთი დააკისრა, თუმცა საჯარო რეესტრის მონაცემების უტყუარობის პრეზუმფცია ვერ გამოდგება შემძენის დაცვით არგუმენტად, თუ დადგინდება, რომ მან იცოდა უფლების ხარვეზის შესახებ. ამდენად, როდესაც სადავოა უძრავი ნივთის შეძენის ფაქტი და ნამდვილი მესაკუთრე უთითებს შემძენის არაკეთილსინდისიერებაზე, უნდა შემოწმდეს შემძენის სუბიექტური დამოკიდებულება გარკვეული ფაქტებისადმი. ამასთან, შემძენს არ შეიძლება მოეთხოვოს ისეთი გარემოებების ცოდნა, რომელიც აღემატება მისი შესაძლებლობის ფარგლებს.

ამ თვალსაზრისით, პალატამ პირველ რიგში ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ, მართალია, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 17 აპრილის განჩინებით ბათილად იქნა ცნობილი მთაწმინდა-კრწანისის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება, რომლითაც ი. ა-ი ცნობილ იქნა თბილისში მთაწმინდის პლატოზე ავტოსადგომის ტერიტორიაზე შენობა-ნაგებობის მესაკუთრედ და 292 კვ.მ. ნაკვეთის კეთილსინდისიერ მფლობელად 1991 წლიდან და მოსარჩელეს ნება დაერთო საჯარო რეესტრში საკუთრებაში აღერიცხა გადაწყვეტილებაში დასახელებული მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობანი, მაგრამ აპელანტის (მოსარჩელის) მიერ ვერ იქნა წარმოდგენილი იმ გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება, რომ აღნიშნულის შესახებ სადავო გარიგების დადების დროს ცნობილი იყო ვ ჩ-ისთვის, ამდენად, ეს უკანასკნელი მიჩნეული ვერ იქნება არაკეთილსინდისიერ შემძენად.

ამასთან, საქმეში არსებული მასალებით დგინდება, რომ 2005 წლის 6 დეკემბრის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების დადების პერიოდისთვის უშუალოდ საჯარო რეესტრის ის ჩანაწერი, რომლითაც დასტურდებოდა სადავო უძრავ ქონებაზე ი. ა-ის საკუთრების უფლება, მოსარჩელის მიერ გასაჩივრებული არ ყოფილა.

ამდენად, პალატამ დაასკვნა, რომ ვ. ჩ-ი იყო თბილისში ფუნიკულიორის ზემო პლატოს ავტოსადგომის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარე 270 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობების კეთილსინდისიერი შემძენი და შესაბამისად, მასზე უნდა გავრცელებულიყო სამოქალაქო კოდექსის 185-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე გარანტიები.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 50-ე და 54-ე მუხლებზე და მიიჩნია, რომ რადგან 2005 წლის 06 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმებისას გასხვისებული ნივთი საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით აღრიცხული იყო ი. ა-ის სახელზე და შემძენისთვის უცნობი იყო გამსხვისებლის საკუთრების უფლების სამართლებრივი ხარვეზის შესახებ, საქალაქო სასამართლომ მართებულად დაასკვნა, რომ ვ. ჩ-ი (შემძენი) წარმოადგენდა უძრავი ქონების კეთილსინდისიერ შემძენს და არ არსებობდა სადავო გარიგების ბათილად ცნობის ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ქ. თბილისის მერიამ, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ პრაქტიკულად სრულად გაიმეორა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი და საერთოდ არ უმსჯელია იმ საკითხზე, სარჩელის დაკმაყოფილების უპირველეს საფუძვლად იყო მითითებიული.

სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 185-ე და 312-ე მუხლები. კასატორი არ ეთანხმება იმ გარემოებას, რომ უძრავი ქონების განკარგვის შემთხვევაში, კეთილსინდისიერ შემძენს წარმოადგენს პირი თუ არ არის გასაჩივრებული უშუალოდ საჯარო რეესტრის საკუთრების რეგისტრაციის ჩანაწერი. მოცემულ შემთხვევაში, ქ.თბილისის მთავრობას გასაჩივრებული ჰქონდა ის დოკუმენტი, რაც ფიგურირებდა საჯარო რეესტრის ამონაწერში უფლების დამდგენ დოკუმენტად, შესაბამისად, აღნიშნული გასაჩივრებაც აკმაყოფილებდა იმ საფუძვლებს, რასაც ითვალისწინებს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312-ე მუხლის მეორე ნაწილი და სასამართლოს არ უნდა მიეჩნია ვ. ჩ-ი კეთილსინდისიერ შემძენად. სააპელაციო პალატა მხოლოდ ორი სიტყვით ეხება ამ საკითხს და ადგენს, რომ საჩივარი უშუალოდ რეესტრის ჩანაწერის საწინააღმდეგოდ არ ყოფილა შეტანილი, შესაბამისად, კასატორის აზრით, საკითხის მიმართ ასეთი სწორხაზოვანი მიდგომა სრულიად ეწინააღმდეგება სამართლიანობის პრინციპს. ქ.თბილისის მერიამ სრულად გამოიყენა ის ბერკეტები, რაც მას შესაძლებლობის ფარგლებში გააჩნდა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ ხელშეკრულების გაფორმებამდე, უკვე სადავოდ იყო გამხდარი ის დოკუმენტი, რაც პირდაპირ იყო მოხსენიებული საჯარო რეესტრის ამონაწერში, საუბარია ქ.თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2003 წლის 08 ივლისის გადაწყვეტილებაზე, რაც საბოლოოდ გაუქმებულ იქნა სასამართლოს მიერ. შესაბამისად, თბილისის მერიას უკვე 2005 წლის 20 ივლისს ჰქონდა გახდილი სადავოდ ი.ა-ის საკუთრების ჩანაწერი, ხოლო ხელშეკრულება დაიდო რამდენიმე თვის შემდგომ, 2005 წლის 6 დეკემბერს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ საკასაციო პალატისთვის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი უნდა იყოს მოცემული საქმე, რათა საბოლოოდ განმარტოს სამოქალაქო კოდექსის 312.2 მუხლი.

ამის გარდა, სააპელაციო სასამართლოს არასწორად განმარტა კანონი, აგრეთვე, გასმოიყენა ის კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა, ხოლო ამის საპირისპიროდ არ გამოიყენა ის კანონი, რაც გამოყენებულ უნდა ყოფილიყო. კერძოდ კი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 312.2 მუხლი, რომლითაც ნამდვილ მესაკუთრეს შესაძლებლობა აქვს დაიცვას საკუთრება რეესტრის ჩანაწერის სადავოდ გახდის მეშვეობით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 6 იანვრის განჩინებით ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი პუნქტის „უ“ ქვეპუნქტის თანახმად, ი. ა-ი, როგორც ინვალიდობის მქონე პირი, გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდის ვალდებულებისგან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ქ. თბილისის მერიის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე