საქმე №ას-1698-1592-2012 2 ივნისი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - სოსო ბარაბაძე (შეგებებული სარჩელის ავტორი)

მოწინააღმდეგე მხარე - რ. ბ-ე (მოსარჩელე)

მოპასუხე - ნოტარიუსი ნ. ა-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - თავდაპირველ სარჩელში - სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა, მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, შეგებებულ სარჩელში - სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენა, მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

რ. ბ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ს. ბ-ისა და ნოტარიუს ნ. ა-ის მიმართ ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის N36-ში მდებარე უძრავ ქონებაზე 2012 წლის 30 იანვარს ს. ბ-ის სასარგებლოდ გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის, 1962 წელს გარდაცვლილი რ. ბ-ის მემკვიდრე ი. ბ-ის მიერ ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის N36-ში მდებარე სამკვიდროს 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ მოსარჩელის ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის პაპა რ. ბ-ე გარდაიცვალა 1962 წელს, რომელსაც სამკვიდროს სახით დარჩა ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის N36-ში მდებარე უძრავი ქონება. რ.ბ-ს ჰყავდა 4 მემკვიდრე, შვილები: ი., ო., ა. და ე. ბ-ები. მამის გარდაცვალების შემდგომ სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამმა შვილმა: ი., ო. და ა. ბ-ებმა. 2005 წლის 28 ოქტომბერს გარდაიცვალა მოსარჩელის მამა ი. ბ-ე, რომლის სამკვიდროც (რ ბ-ის სამკვიდროს 1/3) ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მოსარჩელე რ. ბ-მ. მას დღემდე სარგებლობაში აქვს ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე უძრავი ქონების ერთი ოთახი. მიუხედავად თავდაპირველი მამკვიდრებლის ქონების ფაქტობრივი ფლობით მისი შვილების მიერ მიღებისა, სამკვიდრო ტექ.ბიუროში ირიცხებოდა რ. ა. ძე ბ-ის საკუთრებად. მოსარჩელის მიერ მოპოვებული წერილობითი მტკიცებულებით დადასტურდა, რომ რ. ა. ძე ბ-ის საკუთრებად რეგისტრირებული უძრავი ქონება საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით მთლიანად ს. ბ-ის სახელზეა რეგისტრირებული მის მიერ 2012 წლის 30 იანვარს მიღებული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე სადაც არ არის გათვალისწინებული სხვა მემკვიდრეების, მათ შორის, მოსარჩელის კუთვნილი წილი.

მოპასუხე ნოტარიუსმა ნ. ა-მ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

მოპასუხე სოსო ბარაბაძემ ასევე არ ცნო სარჩელი და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძვლად მიუთითა შემდეგი:

მოსარჩელის მამას, ი. ბ-ს მამის სამკვიდრო არ მიუღია ფაქტობრივი ფლობით, პაპის გარდაცვალებიდან ნახევარი საუკუნის შემდეგ, 2005 წელს გარდაიცვალა მოსარჩელის მამა, რომელსაც სამკვიდროზე პრეტენზია სიცოცხლის განმავლობაში არ გამოუთქვამს. მოპასუხის განმარტებით, რ. ბ-ის გარდაცვალების შემდგომ სამკვიდრო სახლში ცხოვრობდნენ მამკვიდრებლის მეუღლე მ. ბ-ე და შვილები: ა. და ო. ბ-ები ოჯახთან ერთად, სულ 9 სული. მამის გარდაცვალების შემდგომ ქონებას ფაქტობრივად 3 მემკვიდრე დაეუფლა. ა. ბ-ე, რომელიც, თუმცა, მამის გარდაცვალებიდან მთელი 4 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა მამისეულ სახლში, მასზე პრეტენზია არ განუცხადებია, რადგანაც თავიდანვე იყო გადაწყვეტილი, რომ მშობლების სახლში საცხოვრებლად ო. ბ-ე რჩებოდა ოჯახთან ერთად, ამასთან, ს. ბ-მ შეგებებული სარჩელით მიმართა სასამართლოს რ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა სასამართლოს მიერ იმის დადგენა, რომ აწ გარდაცვლილმა ო. ბ-მ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის - რ. ბ-ის მთელი სამკვიდრო ქონება და ო. ბ-ის გარდაცვალების შემდგომ ეს ქონება მემკვიდრეობით მიიღო მისმა შვილმა ს. ბ-მ. შეგებებული სარჩელის ავტორმა მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

ს. ბ-ე 1986 წელს გარდაცვლილი ო. ბ-ის კანონისმიერი მემკვიდრე - შვილია, მამკვიდრებელ ო. ბ-ს მისი 1962 წლის 29 ივნისს გარდაცვლილი მამის - რ. ბ-ის სამკვიდრო მის სახელზე ოფიციალურად არ აღურიცხავს, თუმცა ო.ბ-ე ბავშვობიდან მოყოლებული, სწორედ, მამის სახლში ცხოვრობდა და განკარგავდა მას, ო. ბ-ის გარდაცვალების შემდგომ მთელი უძრავ-მოძრავი ქონება ფაქტობრივი ფლობით მიიღო და განკარგავს ს. ბ-ე, გარდა ს. ბ-ისა, ო. ბ-ის მემკვიდრეა ასევე დ. თ-ი, რომელმაც სამკვიდროს მიღებაზე უარი განაცხადა. გარდაცვლილი პაპის - რ. ბ-ის სამკვიდრო არც შვილს - ო. და არც შვილიშვილს - ს. ბ-ს დადგენილი წესით არ გაუფორმებიათ, რადგანაც ამის საჭიროება არ არსებობდა, თუმცა ქონებაზე უფლების რეგისტრაციისას ს.ბ-ის მიერ მიღებულ სამკვიდროზე პრეტენზია განაცხადა რ. ბ-მ იმ საფუძვლით, რომ მას პაპის სამკვიდროდან ფაქტობრივი ფლობით მიღებული ჰქონდა ნაწილი, რაც არასწორია, რადგანაც პაპა რ. ბ-ის გარდაცვალების შემდეგ სამკვიდრო სახლში ცხოვრობდნენ შვილები ო. და ა. ბ-ები, მოპასუხის მამა - ი. ბ-ე ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ქ.თბილისში, ხოლო ქალიშვილმა უარი განაცხადა სამკვიდროს მიღებაზე. მამის გარდაცვალებიდან 4 წლის შემდეგ ა. ბ-მაც შეიძინა ბინა სადაც ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად.

ს. ბ-ის შეგებებული სარჩელი არ ცნო რ. ბ-მ და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილებით რ. ბ-ის სარჩელი მოპასუხე ს. ბ-ის მიმართ სამკვიდრო მოწმობის ნაწილობრივ ბათილად ცნობისა და სამკვიდრო ქონების ნაწილზე მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, ს. ბ-ის შეგებებული სარჩელი დაკმაყოფილდა, დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი სამკვიდროს მიღების თაობაზე, კერძოდ, ს. ბ-ის აწ გარდაცვლილი მამის, ო. ბ-ის (გარდაცვლილი 1986 წლის 16 ნოემბერს) მიერ მამის - რ. ბ-ის (გარდაცვლილი 1962 წლის 29 ივნისს) სამკვიდროს - ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის (ყოფილი თ. გ-ი) №36-ში მდებარე უძრავი ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების თაობაზე, ასევე დადგინდა იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტი სამკვიდროს მიღების თაობაზე, კერძოდ, ს. ბ-ის (დაბადებული 1957 წლის 24 ნოემბერს, პირადი ნომერი: ..........) მიერ მისი აწ გარდაცვლილი მამის - ო. ბ-ის (გარდაცვლილი 1986 წლის 16 ნოემბერი) ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის №36-ში მდებარე სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების თაობაზე, ს. ბ-ე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის (თ. გ-ი) №36-ში მდებარე უძრავი ქონების მესაკუთრედ და შესაბამისი ცვლილებები განხორციელდა საჯარო რეესტრში.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ბ-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით რ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილება.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილებით რ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 31 ივლისის გადაწყვეტილება გასაჩივრებულ ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც რ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, რ. ბ-ე ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის დანაშთი სამკვიდროდან მიწის ნაკვეთის (1097 კვ.მ) 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი ს. ბ-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის დანაშთი მიწის ნაკვეთიდან 1/3 ნაწილში შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ს. ბ-ის მიერ სამკვიდროს მიღების საფუძველი - ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2011 წლის 30 დეკემბრის გადაწყვეტილება ამავე სასამართლოს მიერ ბათილად იქნა ცნობილი. მამკვიდრებელ რ ბ-ს ჰყავდა ოთხი შვილი (პირველი რიგის მემკვიდრე): ი. ბ-ე, ო. ბ-ე, ა. ბ-ე და ე. ბ-ე. რ. ბ-ე გარდაიცვალა 1962 წლის 30 ივნისს, მისი პირველი რიგის მემკვიდრე ი. ბ-ე (მოსარჩელე რ. ბ-ის მამა) გარდაიცვალა 2005 წლის 28 ოქტომბერს. მამკვიდრებელ რ. ბ-ის სამკვიდროს წარმოადგენდა - ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-ის (თ. გ-ი) №36-ში მდებარე უძრავი ქონება (ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო, ფაქტიური ფართობი: 1097.00. 8). სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტმა რ. ბ-მ შეამცირა მოთხოვნა და მის საბოლოო მოთხოვნად მიუთითა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდრო მიწის ნაკვეთის 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული პირების: ე. ბ-ის, მ. ბ-ისა და რ. მ-ას ჩვენებებზე და დადგენილად იქნა მიჩნეული აპელანტის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი. სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე გაკეთებული მხარეთა განმარტებების მოსმენის შედეგად პალატამ ასევე დადგენილად მიიჩნია (რაც არც მოწინააღმდეგე მხარეს ს. ბ-ს უარუყვია), რომ ი. ბ-ს მამის დანატოვარ სახლთან კავშირი არ გაუწყვეტია, იგი 40 წელი ზაფხულობით ყოველწლიურად დადიოდა ამ სახლში ერთი თვე, თუმცა არ იქნა გაზიარებული მხარის განმარტება, რომ ის დადიოდა სტუმრად და არა როგორც სადავო სახლის მემკვიდრე და მესაკუთრე, რადგანაც 40 წელი არის წლების ის რაოდენობა, რაც სტუმრის სტატუსად ვერ განისაზღვრება, სტუმარი ნიშნავს უფრო მოკლე ვადით ვიზიტს და კავშირს ახლობლებთან. დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ ი. ბ-ე, აპელანტ რ. ბ-ს მამა, მამის გარდაცვალებიდან 40 წლის განმავლობაში ყოველწლიურად ოჯახით ჩადიოდა მამის სახლში დღესასწაულებზე და ზაფხულობით და რჩებოდა ერთი თვე, ამდენად, უდავოდ დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, რომ ამ ხნის მანძილზე საცხოვრებელ სახლში ჩასვლა განიხილებოდა ი. ბ-ის დამოკიდებულებად სადავო საცხოვრებელ სახლზე და იმ განცდად, რომ მას არ გაუწყვეტია მამის დანატოვარ ქონებასთან კავშირი, იგი მას საკუთრებად მიიჩნევდა და თვლიდა, რომ ამ სახლში მისი წილიც იყო. ამ ფაქტის დადასტურებად პალატამ ის უდავო გარემოებაც ჩათვალა, რომ მათ ადრე მიწის ნაკვეთი გაყიდეს და იქიდან ამონაგები თანხა წილობრივად გაიყვეს, ისინი ყველა თავიანთ თავს მემკვიდრეებად მიიჩნევდნენ, რასაც ადასტურებდნენ მოწმის სახით დაკითხული პირებიც. არ იქნა გაზიარებული მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტაცია, რომ იგი სადავო სახლში არ ჩასულა და არ მიუღია მონაწილეობა სახლისათვის რაიმეს შეძენაში, რადგანაც ი. ბ-ე მამის გარდაცვალების პერიოდში იყო სტუდენტი და სტუდენტს არ აქვს დამოუკიდებელი შემოსავალი თავის რჩენის და/ან სახლის გაკეთება-შეძენისათვის. ი. ბ-ს არასდროს განუცხადებია უარი მამის დანაშთ სამკვიდროზე. აღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატამ უდავოდ დადგენილად მიიჩნია ი. ბ-ის მიერ მამის - რ. ბ-ის სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით მიღება, საიდანაც მისი წილი აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის (მისი მამის) დანაშთი სამკვიდროდან (სახლისა და მიწის ნაკვეთის) 1/3 ნაწილით განისაზღვრება, შესაბამისად, ი. ბ-ის შვილმა რ. ბ-მ, რომელიც არის ი. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე, ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის დანატოვარი წილი.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე მუხლებით, 1328-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 1306-ე მუხლით, 1336-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 1421-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ აწ გარდაცვლილი რ. ა. ძე ბ-ის პირველი რიგის კანონით მემკვიდრეები იყვნენ ი. ბ-ე, ო. ბ-ე, ა. ბ-ე და ე. ბ-ე. ა. ბ-ე მამის გარდაცვალებიდან 4 წლის შემდეგ სხვაგან გადავიდა საცხოვრებლად და მამის დანაშთი ქონებიდან მის წილზე პრეტენზია არასდროს გამოუთქვამს. სამოქალაქო კოდექსის 1423-ე მუხლის, 1421-ე მუხლის მეორე ნაწილის, 1424-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ სამკვიდროს მისაღებად საჭირო მოქმედებები 6 თვის განმავლობაში უნდა შესრულდეს.

სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე აპელანტმა რ. ბ-მ შეამცირა მოთხოვნა და მის საბოლოო მოთხოვნად მიუთითა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდრო მიწის ნაკვეთიდან (1097 კვ.მ) 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა. მამის გარდაცვალების პერიოდში ი. ბ-ე იყო სტუდენტი, იგი სწავლობდა თბილისში და ცხოვრობდა ხან ნაქირავებში და ხან ნათესავთან. მუდმივი საცხოვრებელი მას თბილისში 1976 წლამდე არ ჰქონია და მის საცხოვრებელ ადგილად ითვლებოდა ბათუმში არსებული სახლი. იგი მამის გარდაცვალების დროსაც და შემდეგაც 40 წლის განმავლობაში ზაფხულობით ასევე დღესასწაულებზე ოჯახით ჩადიოდა ერთი თვით ამ სახლში, სადაც ყოველთვის ჰქონდა მისი ერთი ოთახი, რომელიც ყველაზე საუკეთესო იყო ამ სახლში. სტუდენტობის პერიოდში ოთახი გაქირავებული იყო და ქირაში აღებულ თანხას უგზავნიდნენ ი. ბ-ს და მას ეხმარებოდნენ მშობლები. ბათუმში არსებულ სახლის კიბისა და ღობის შეღებვას ყოველთვის ი. ბ-ე ახორციელებდა. როცა ჩადიოდა ამ სახლში, ქონებას თავისად მიიჩნევდა და ამიტომ ჰქონდა განცდა იმისა, რომ ის ჩადიოდა თავის სახლში და ამ სახლიდან მას წილი ეკუთვნოდა. ძმებმა ადრე გაყიდეს მიწის ნაკვეთი და ერთმანეთში დაინაწილეს წილები, წილი მისცეს ე. ბ-საც, მაგრამ გარკვეული მიზეზების გამო, ე. ბ-მ და ი. ბ-მ მათი წილები დააბრუნეს უკან, ხოლო ა. ბ-ს წილი არ დაუბრუნებია. ყველა დედ-მამიშვილი თვლიდა, რომ ამ სახლში მათ თავ-თავიანთი წილი ეკუთვნოდათ. მას სტუდენტობისას, ანუ მამის გარდაცვალების დროისათვის, როგორც სტუდენტს, დამოუკიდებელი შემოსავალი არ ჰქონდა და, შესაბამისად, სახლს ვერ მოაწყობდა, მაგრამ ამ მხრივ არც ს. ბ-ს გაუკეთებია რაიმე და არ მიუმატებია სახლისთვის. მან უბრალოდ მიწა მოზვინა. სახლი იყო ძველი და ამორტიზებული და ძმები თვლიდნენ რომ ახალი აეშენებინათ. ი. ბ-ე კი თვლიდა, რომ ო. ბ-ე უნდა გასულიყო და მას ცალკე აეშენებინა სახლი. მხარეების, ასევე მოწმეთა ზემოაღნიშნული განმარტების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად შეფასებით, პალატამ ჩათვალა, რომ ი. ბ-ის მხრიდან აღნიშნული მოქმედებების განხორციელებით იგულისხმებოდა, რომ იგი ფაქტობრივი ფლობით შეუდგა მამის დანაშთი ქონებიდან მისი წილის ფლობასა და მართვას. გაზიარებულ იქნა აპელანტის მსჯელობა, რომ სამკვიდროს ფლობასა და მართვაში იგულისხმებოდა მემკვიდრის ისეთი მოქმედება, რომელიც გამოიხატება სამკვიდრო ქონების სარგებლობაში, ფლობასა და განკარგვაში. მემკვიდრის მოქმედებიდან უნდა დასტურდებოდეს, რომ ის სამკვიდროს საკუთრად მიიჩნევს და სწორედ ამიტომ დაეუფლა სამკვიდროს ან მის ნაწილს. აღნიშნულის განცდა ი. ბ-ის მხრიდან მოწმეთა ჩვენებებითა და მხარეთა განმარტებების მოსმენით უდავოდ დადასტურებულად იქნა მიჩნეული, შესაბამისად, არ იქნა გაზიარებული პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ 40 წლის მანძილზე ი. ბ-ე მამის სახლში ჩადიოდა სტუმრად და საკუთარ სახლში ჩასვლის განცდა არ ჰქონდა. სასამართლომ მიიჩნია, რომ არსებობდა რ. ბ-ის მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძველი. პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე და მტკიცებულებათა შესწავლის გზით დადასტურებულად მიიჩნია, ის გარემოებაც, რომ ი. ბ-ის დანაშთი სამკვიდრო ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მისმა შვილმა რ. ბ-მ, რომელმაც შეამცირა სააპელაციო სასამართლოში მოთხოვნა და პრეტენზია მხოლოდ მიწის ნაკვეთის 1/3 წილზე გამოხატა, რასაც დაეთანხმა სასამართლო და ჩათვალა, რომ იგი, როგორც ი. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე, სადავო მიწის ნაკვეთის 1/3-ის მესაკუთრე იყო, ანუ იმ წილისა, რაც მის მამას ეკუთვნოდა ამ მიწის ნაკვეთში. აღნიშნულის გათვალისწინებით კი, უკანონო იყო ნოტარიუსის მხრიდან სამკვიდრო მოწმობის გაცემა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის შვილიშვილ ს. ბ-ის სახელზე იმ ნაწილში რა ნაწილიც ამ სამკვიდროდან რ. ბ-ს, როგორც ი. ბ-ის მემკვიდრეს ეკუთვნის. კანონიერად იქნა მიჩნეული აპელანტის მოთხოვნა, რომ იგი უნდა აღრიცხულიყო რ. ბ-ის დანაშთი სამკვიდროს 1/3 მიწის ნაკვეთის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ.

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ს. ბ-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით რ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ასევე კასატორის მიერ გაწეული სასამართლო ხარჯების მოწინააღმდეგე მხარისათვის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება არა მხოლოდ კანონის დარღვევითა გამოტანილი, არამედ არ შეესაბამება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ ერთგვაროვან პრაქტიკას, გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ასევე მისი სამართლებრივად დაუსაბუთებლობაა. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები და პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაკითხული მოწმეთა ჩვენებები, თუმცა არ გადაუმოწმებია თავად ეს ჩვენებები, რომლებიც საქმის პირველი ინსტანციის წესით განხილვისას სხვა გარემოებებს ადასტურებდნენ, სააპელაციო პალატას მოწმეები განმეორებით აღარ დაუკითხავს, ხოლო საპროცესო კანონმდებლობის არასწორი განმარტების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული. აპელანტმა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მისი სასარჩელო მოთხოვნის ნაწილში გაასაჩივრა, თუმცა, შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის გამო, იგი წინააღმდეგობაშია სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილებასთან. გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის საწინააღმდეგოდ, არ არის ასახული მტკიცებულებები და მოსაზრებები, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს მიერ დადგენილად მიჩნეული ფაქტობრივი გარემოებები. საქალაქო სასამართლოსაგან განსხვავებით, სააპელაციო პალატამ მოწმეთა ჩვენებებზე დაყრდნობით დადასტურებულად მიიჩნია რ. ბ-ის მამის, ი. ბ-ის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი, მაშინ, როდესაც ეს გარემოება საქმის მასალებით არაა დადასტურებული, ეს გარემოება ვერ დაადასტურეს გარდაცვლილი რ. ბ-ის შვილებმა, რძლებმა, რომლებიც დაახლოებით 70-იან წლებში გახდნენ ბ-ები ოჯახის წევრები და ვერც შვილიშვილებმა, რომლებიც სამკვიდროს მიღების დროისათვის ან დაბადებული არ იყვნენ, ან მცირეწლოვნები იყვნენ. მოწმეებმა იციან მხოლოდ რ. ბ-ის გარდაცვალებისა და ი. ბ-ის თბილისში დამკვიდრების ფაქტი, მოწმეებმა ხაზგასმით აღნიშნეს, რომ ი. ბ-ე ყოველწლიურად სტუმრად ჩადიოდა დედისა და ძმების მოსანახულებლად ოჯახის წევრებთან ერთად, სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტი არ დაუდასტურებიათ არც რ. ბ-ის შვილებს, ა. ბ-ის განმარტებით, ძმები შეთანხმდნენ, რომ სამკვიდრო სახლში დედასთან ერთად საცხოვრებლად რჩებოდა მხოლოდ კასატორის მამა ო. ბ-ე, ხოლო ა. და ი. ბ-ებს არასოდეს გამოუთქვამთ სამკვიდროდან წილის მიღების სურვილი. ანალოგიურ სიტუაციაში, საკასაციო პალატამ სამკვიდრო მიღებულად არ ჩათვალა და განმარტა, რომ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღების ფაქტის დადგენისათვის საჭიროა დადგინდეს მემკვიდრის ნება, მის მიერ განხორციელებული მოქმედებების მიზანი, რომელიც მიმართული იქნება სამკვიდროს მიღებისაკენ. საკასაციო სასამართლოს პრაქტიკის საწინააღმდეგოდ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად არ იქნა გაზიარებული ა. ბ-ის ჩვენება, რომელიც მამის გარდაცვალებიდან 4 წლის განმავლობაში დედასთან ცხოვრობდა და არ მოუთხოვია სამკვიდროდან წილი, რომ ი. ბ-ე ცხოვრობდა თბილისში, რომელსაც სტუდენტობის პერიოდში ეხმარებოდნენ დედა და ძმები, ი.ბ-მ მოგვიანებით მიიღო ბინა და მას სამკვიდროდან წილი არ მოუთხოვია. გარდაცვლილი რ. ბ-ის შვილები შეთანხმებული იყვნენ, რომ მამის სამკვიდრო უნდა გადასცემოდა კასატორის მამას, რომელიც მამისეულ სახლში იყო დამკვიდრებული და უვლიდა დედას. სააპელაციო პალატამ კი, საქმის მასალების არასრული გამოკვლევის შედეგად არასწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა დადგენილ გარემოებებს. სააპელაციო პალატამ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილი, ამასთან, საერთოდ არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლი. მართალია, ნორმის დეფინიცია მოცემულია გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში, თუმცა ის საქმის ფაქტობრივ გარემოებებთან ერთობლიობაში არ ასახულა. სასამართლომ გადაწყვეტილება ააგო პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გაუქმების მსჯელობაზე და სადავო გარემოებები დაამყარა მოწმეთა განმარტებებს, თუმცა არ დაუდგენია ი ბ-ის მიერ სამკვიდროს გახსნიდან მისი 6 თვის ვადაში მიღების ფაქტი, ის გარემოება, რომ 40 წლის განმავლობაში ი.ბ-ე ზაფხულობით ჩადიოდა ბათუმში და ახორციელებდა სხვადასხვა სამუშაოებს, სასამართლომ არასწორად ჩათვალა ი. ბ-ის განცდად, რომ მას სამკვიდროდან ნაწილი ეკუთვნოდა. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილების მსჯელობა ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე და 1424-ე მუხლებს, რადგანაც სასამართლოს სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვეში ი. ბ-ის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტი არ დაუდგენია, რაც სარჩელის დაკმაყოფილების უდავო წინაპირობა იქნებოდა, სამკვიდროს მიღება, როგორც ცალმხრივი გარიგება, უნდა დგინდებოდეს მემკვიდრის ნებით, რომ მას კანონით დადგენილ ვადაში აქვს სურვილი, მიიღოს სამკვიდრო, სასამართლომ აღნიშნულის საპირისპიროდ სრულად გაიზიარა რ. ბ-ის მტკიცება, რომ 40 წლის განმავლობაში ი. ბ-ე არ ჩადიოდა ბათუმში სტუმრის სტატუსით. ჯერ კიდევ მამკვიდრებელ რ. ბ-ის გარდაცვალებამდე, 1961 წელს ი. ბ-ე საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში და ის ხანმოკლე დროით ჩადიოდა ხოლმე სტუმრად ბათუმში, მამის გარდაცვალების შემდეგაც სტუდენტი ი. ბ-ე სწავლობდა რა დაუსწრებლად, მას სრული შესაძლებლობა ჰქონდა, ჩასულიყო ბათუმში სამუშაოდ და სამკვიდროს მისაღებად მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში, რაც არ განუხორციელებია, ხოლო დედისა და ძმების მატერიალური დახმარება არ მიანიშნებს ამ უკანასკნელის ნებაზე სამკვიდროს მიღებისა და მართვის თაობაზე. სააპელაციო პალატამ რ. ბ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებას არასწორად დაუდო საფუძვლად მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან გარკვეული დროის შემდეგ მომხდარი ფაქტი, კერძოდ, 70-იან წლებში ოჯახის მიერ მიწის ნაკვეთის გაყიდვის ფაქტი, საიდან მიღებული თანხაც გადაეცათ რ. ბ-ის შვილებს, მოგვიანებით, ვინაიდან მიწის ნაკვეთის გადაფორმება ვერ მოხერხდა, შემძენს რ.ბ-ის შვილებმა, გარდა ა. ბ-ის, რომელსაც შეძენილი ჰქონდა ამ ფულით პიანინო, დაუბრუნეს მიღებული თანხა, ეს ფაქტი გავლენას ვერ იქონიებს მამკვიდრებლის გარდაცვალებიდან 6 თვეში სამკვიდროს მიღების ფაქტის დადგენაზე, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ საპროცესო ნორმათა უხეში დარღვევით არასწორად განმარტა მატერიალური სამართლის ნორმა. გადაწყვეტილების 4.9 პუნქტით პალატამ არ გაიზიარა ს.ბ-ის მტკიცება ი.ბ-ის მიერ სამკვიდროს მიუღებლობის თაობაზე, თუმცა სასამართლოს მსჯელობით, რომ ი. ბ-ე იყო სტუდენტი და მას არ ჰქონდა შესაძლებლობა, ერჩინა თავი ან სახლისათვის შეეძინა რაიმე, სწორედ ი. ბ-ის მიერ სამკვიდროს მიუღებლობის ფაქტი დაადასტურა. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სამკვიდროდან რ. ბ-ის წილის მიკუთვნებისას სასამართლომ არ გაითვალისწინა და არ გამოიკვლია სხვა მემკვიდრეთა წილების რაოდენობა, კერძოდ, დადგენილად მიიჩნია, რომ გარდაცვლილი რ. ბ-ს ჰყავდა 4 შვილი და მეუღლე, მეუღლე გარდაიცვალა 1996 წელს, შესაბამისად, თითოეული მემკვიდრის სამკვიდრო ქონება შეიძლება მხოლოდ სამკვიდრო ქონების 1/5 ნაწილით განსაზღვრულიყო, საყურადღებოა, რომ მ. ბ-ის მიერ სამკვიდროს მიღებაზე უარის თქმის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეში არ მოიპოვება, მ. ბ-ე ჯერ ო., ხოლო შემდეგ ს. ბ-სთან ერთად მართავდა სამკვიდროს. გარდა ზემოაღნიშნულისა, სასმართლომ ასევე დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლი და გასცდა რ. ბ-ის სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, კერძოდ, რ. ბ-ის მოთხოვნა იყო 1962 წელს გარდაცვლილი რ. ბ-ის მემკვიდრე ი. ბ-ის მიერ ფაქტობრივი ფლობით მიღებული დანაშთი უძრავი ქონების 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ ცნობა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით კი, რ. ბ-ე ცნობილ იქნა აწ გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდროდან მიწის ნაკვეთის 1/3-ის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, მაშინ, როდესაც გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდრო მოიცავს მიწის ნაკვეთს, ნაგებობასა და მრავალწლიან ნარგავებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლების განხილვის შედეგად მიიჩნევს, რომ ს. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ, დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე შემდეგ გარემოებებზე:

მამკვიდრებელ რ. ბ-ს ჰყავდა ოთხი შვილი (პირველი რიგის მემკვიდრე) _ ი., ო., ა. და ე. ბ-ები.

რ. ბ-ე გარდაიცვალა 1962 წლის 30 ივნისს. მისი პირველი რიგის მემკვიდრე ი. ბ-ე (მოსარჩელე რ. ბ-ის მამა) გარდაიცვალა 2005 წლის 28 ოქტომბერს.

მამკვიდრებელ რ. ბ-ის სამკვიდროს წარმოადგენდა ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-რ (თ. გ-ი) №36-ში მდებარე უძრავი ქონება (ნაკვეთის ფუნქცია: არასასოფლო-სამეურნეო; ფართობი: 1097.00 კვ.მ.).

მოწმეთა ჩვენებების საფუძველზე სასამართლომ დაადგინა, რომ: მამის გარდაცვალების პერიოდში ი. ბ-ე იყო სტუდენტი, სწავლობდა თბილისში და ცხოვრობდა ხან ნაქირავებში და ხან ნათესავთან, მუდმივი საცხოვრებელი თბილისში 1976 წლამდე არ ჰქონია და მის საცხოვრებელ ადგილად ითვლებოდა ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-რ №36-ში მდებარე სახლი. ი. ბ-ე მამის გარდაცვალების დროსაც და შემდეგაც, 40 წლის მანძილზე ჩამოდიოდა ოჯახით ზაფხულობით ერთი თვით ამ სახლში, ასევე დღესასწაულებზეც. სადავო სახლში ი. ბ-ს ყოველთვის ჰქონდა ერთი ოთახი. სტუდენტობისას მისი ოთახი გაქირავებული ჰქონდათ და ქირაში აღებულ თანხას მას უგზავნიდნენ. ბათუმში არსებული სახლის კიბის და ღობის შეღებვას ყოველთვის ი. ბ-ე ახორციელებდა. იგი როცა ჩამოდიოდა ამ სახლში მას მისად მიიჩნევდა და ამიტომ ჩამოდიოდა და ჰქონდა განცდა იმისა, რომ ის ჩამოდიოდა მის სახლში და ამ სახლიდან მას მისი წილი ეკუთვნოდა. ასევე ადრე ძმებმა გაყიდეს მიწის ნაკვეთი და ერთმანეთში დაინაწილეს წილები, წილი მისცეს ე. ბ-საც, მაგრამ გარკვეული მიზეზების გამო ე. ბ-მ და ი. ბ-მ მათი წილები დააბრუნეს უკან, ხოლო ა. ბ-ს არ დაუბრუნებია. ყველა დედმამიშვილი თვლიდა, რომ ამ სახლში მათ თავიანთი წილი ეკუთვნოდათ.

ი. ბ-მ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის რ. ბ-ის სამკვიდრო, საიდანაც მისი წილი დანაშთი სამკვიდროდან (სახლი და მიწის ნაკვეთი) შეადგენს 1/3-ს. ი. ბ-ს არასდროს განუცხადებია უარი მამის დანაშთ სამკვიდროზე.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ს. ბ-ის განმარტება იმასთან დაკავშრებით, რომ ი. ბ-ე ბათუმში, თ. მ. გ-რ №36-ში მდებარე სახლში დადიოდა სტუმრის სტატუსით და არა როგორც სადავო სახლის მემკვიდრე და მესაკუთრე,.

ი. ბ-ის შვილმა რ. ბ-მ, რომელიც არის ი. ბ-ის პირველი რიგის მემკვიდრე, ასევე ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის დანატოვარი წილი.

ა. ბ-ე მამის გარდაცვალებიდან 4 წლის შემდეგ სხვაგან გადავიდა საცხოვრებლად და მამის დანაშთი ქონების წილზე პრეტენზია არასდროს გამოუთქვამს.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის დავას არ იწვევს იმ ფაქტის არსებობა, რომ მამკვიდრებელ რ. ბ-ს ჰყავდა ხუთი პირველი რიგის მემკვიდრე _ მეუღლე მ. ბ-ე და შვილები: ი., ო., ა. და ე. ბ-ები. უდავოა ასევე ის გარემოება, რომ ე. ბ-ს არ მიუღია სამკვიდრო, ხოლო ა. ბ-ე, მიუხედავად იმისა, რომ მამის გარდაცვალებიდან რამოდენიმე წელი ცხოვრობდა სადავო სახლში, მის კუთვნილ წილზე პრეტენზიას არ აცხადებს. შესაბამისად, კასატორის პრეტენზია სამკვიდრო წილის ოდენობაზე დაუსაბუთებელია და არ უნდა იქნეს გაზიარებული.

მხარეთა შორის სადავოა, დაეუფლა თუ არა ფაქტობრივი ფლობით მოსარჩელე რ. ბ-ის მამა, ი. ბ-ე, 1962 წლის 30 ივნისს გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდროს.

საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის მოსაზრებას იმ საკითხთან დაკავშირებით, რომ სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. ამასთან, ამ გარიგებით გამოვლენილი ნება ჩაითვლება ნამდვილად, თუ მემკვიდრე მიმართავს კანონით გათვალისწინებულ მოქმედებებს.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, იური ბარაბაძის მიერ სამკვიდროს მიღებასთან დაკავშირებული სადავო საკითხი უნდა მოწესრიგდეს ძალადაკარგული ნორმატიული აქტების საფუძველზე, კერძოდ, 1923 წლის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მიხედვით, რომელიც მართალია არ გამოიყენა სააპელაციო სასამართლომ, თუმცა, მემკვიდრეობის მიღების ვადები როგორც 1923 წლის სამოქალაქო კოდექსით, ისე მოქმედი სამოქალაქო კოდექსით ერთნაირად არის მოწესრიგებული. სამკვიდროს გახსნის დროისათვის მოქმედი ნორმების თანახმად, სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, თუ მემკვიდრე ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდრო ქონების ფლობას ან მართვას, აგრეთვე, როდესაც იგი შეიტანს სანოტარო მოქმედებათა შემსრულებელ ორგანოში სამკვიდროს გახსნის ადგილას განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ.

სამკვიდროს ფლობაში ან მართვაში იგულისხმება მემკვიდრის მიერ ისეთი მოქმედებების განხორციელება, რომლებიც მიუთითებენ სამკვიდროს მიღების სურვილზე, რომლითაც ვლინდება მისი ნება, გახდეს სამკვიდრო ქონების მესაკუთრე. კონკლუდენტური მოქმედებები უნდა მიუთითებდნენ იმაზე, რომ მემკვიდრემ ფაქტობრივად უკვე დაიწყო თავისი უფლების რეალიზაცია. ამ შემთხვევაში უნდა განვასხვავოთ სამკვიდროს ფლობა და მართვა ერთმანეთისაგან.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მეტად დიდი მნიშვნელობა აქვს მამკვიდრებლის სახლში ცხოვრების ფაქტს, როგორც სამკვიდროს დაუფლების ფაქტს. ისეთ კონკლუდენტურ მოქმედებებს, რომლებიც მიუთითებენ სამკვიდროს მართვაზე, შეიძლება მნიშვნელობა ჰქონდეს იმ შემთხვევებში, როდესაც მემკვიდრე, მართალია, არ ფლობს მამკვიდრებლის ქონებას, მაგრამ მისი მოქმედებებიდან (კომუნალური გადასახადების გადახდა, სამკვიდრო ქონებიდან მიღებული შემოსავლების განკარგვა და ა.შ.) ირკვევა, რომ ამ ქონებას იგი თავისად მიიჩნევს.

ზემოთ მოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილ ფაქტობრივ გარემოებებზე, რომელთა თანახმადაც, სამკვიდროს გახსნის მომენტში (1962 წელს) ი. ბ-ე იყო სტუდენტი, სწავლობდა თბილისში და ცხოვრობდა ხან ნაქირავებში და ხან ნათესავთან, მუდმივი საცხოვრებელი თბილისში 1976 წლამდე არ ჰქონია და მის საცხოვრებელ ადგილად ითვლებოდა ქ.ბათუმში, თ. მ. გ-რ №36-ში მდებარე სახლი. სადავო სახლში ი. ბ-ს ყოველთვის ჰქონდა ერთი ოთახი. სტუდენტობისას მისი ოთახი გაქირავებული ჰქონდათ და ქირაში აღებულ თანხას მას უგზავნიდნენ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, ის გარემოება, რომ ი. ბ-ე 1961 წლიდან გადავიდა თბილისში, ასევე 1976 წლამდე თბილისში მას არ ჰქონია მუდმივი საცხოვრებელი, ადასტურებს 1961 წლიდან 1976 წლამდე სადავო ქონებასთან უწყვეტად კავშირს. მოწმეთა ჩვენებებიდან (ე. ბ-ე, ა. ბ-ე) დასტურდება, რომ ი. ბ-ე მოიხმარდა როგორც სამკვიდრო ქონების გაქირავებიდან მიღებულ შემოსავლებს, ასევე პენსიას. პალატის შეფასებით, მითითებული ფაქტები საკმარისია სამკვიდროს კანონით დადგენილი წესით მიღების დასადასტურებლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). დასაშვებ და დასაბუთებულ პრეტენზიაში იგულისხმება მითითება იმ პროცესუალურ დარღვევებზე, რომლებიც დაშვებული იყო სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროს, რამაც განაპირობა ფაქტობრივი გარემოებების არასწორად შეფასება-დადგენა. კასატორის პრეტენზია ძირითადად მდგომარეობს სააპელაციო სასამართლოს მერ მტკიცებულებათა, კერძოდ მოწმეთა ჩვენებების არასწორ შეფასებაში.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის პოზიციას იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელის მამიდის და მამიდაშვილის ჩვენებები ობიექტურობის თვალსაზრისით ეჭვქვეშ უნდა იქნეს დაყენებული მოსარჩელესთან მათი ნათესაური კავშირის არსებობის გამო, ამასთან, მათი ჩვენებები არსებით წინააღმდეგობაში მოდიან მეზობლების ჩვენებებთან.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ მოწმეთა ჩვენებების შეფასებისას, სასამართლო ვალდებულია, ისევე, როგორც სხვა სახის მტკიცებულება, მოწმის ჩვენება შეაფასოს მისი შინაარსისა და იურიდიული დამაჯერებლობის კუთხით, იმ ობიექტური თუ სუბიექტური კრიტერიუმების (მხარეებთან დამოკიდებულება, ფიზიკური მდგომარეობა, ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ მოწმის ჩვენებაზე და სხვა) გათვალისწინებით, რომელიც ამ მტკიცებულებისთვისაა დამახასიათებელი და სწორედ ამ გზით მიიღოს გადაწყვეტილება სადავო ფაქტობრივი გარემოების არსებობა-არარსებობის შესახებ. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, განსახილველი კატეგორიის დავებისთვის დამახასიათებელი იურიდიული მნიშვნელობის მქონე ფაქტების დადგენისთვის (მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება) შესაძლოა უფრო დამაჯერებელი იყოს სწორედ ნათესავის მიერ მიცემული ჩვენება, ვიდრე მეზობლის მიერ მიცემული ჩვენება, ვინაიდან საქმე ეხება ოჯახის წევრებს შორის არსებულ ურთიერთობას, რომელიც როგორც წესი, ნათესავისთვის უფრო კარგადაა ცნობილი, ვიდრე მეზობლისთვის. ამასთან, კასატორს არ წარმოუდგენია დასაბუთებული პრეტენზია იმასთან დაკავშირებით, თუ სხვა მხრივ რამ განაპირობა მოწმეების მიერ მოსარჩელე რ. ბ-ის სასარგებლო ჩვენების მიცემა.

დაუსაბუთებელია კასატორის პრეტენზია იმის თაობაზე, თითქოს სასამართლო გასცდა სასარჩელო მოთხოვნის ფარგლებს, როდესაც მოსარჩელე რაჟდენ ბარაბაძე ცნო ქ.ბათუმში, თ. მ .გ-რ №36-ში მდებარე მიწის ნაკვეთის 1/3 ნაწილის მესაკუთრედ, მაშინ როდესაც დანაშთი ქონება მოიცავს როგორც მიწის ნაკვეთს, ისე მასზე მდებარე საცხოვრებელ სახლსა და მრავალწლიან ნარგავებს. საკასაციო პალატა მოიშველიებს სამოქალაქო კოდექსის 150-ე მუხლს, რომლის პირველი და მე-2 ნაწილების მიხედვით, ნივთის შემადგენელი ნაწილი, რომლის გამოცალკევებაც შეუძლებელია მთლიანი ნივთის ან ამ ნაწილის განადგურების ანდა მათი დანიშნულების მოსპობის გარეშე (ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილი), ცალკე უფლების ობიექტად შეიძლება იყოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. მიწის ნაკვეთის არსებით შემადგენელ ნაწილს განეკუთვნება შენობა-ნაგებობანი და ნივთები, რომლებიც მყარადაა დაკავშირებული მიწასთან და არ არის გამიზნული დროებითი სარგებლობისათვის, რაც ხელშეკრულებითაც შეიძლება განისაზღვროს. ამდენად, ივარაუდება, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტით, სასამართლომ მოსარჩელე რ. ბ-ე ცნო არა მხოლოდ 1097 კვ.მ მიწის ნაკვეთის 1/3 ნაწილის მემკვიდრედ და მესაკუთრედ, არამედ ასევე მიწის ნაკვეთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის მესაკუთრედაც.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო არ დააკმაყოფილებს საკასაციო საჩივარს, თუ: ა) კანონის მითითებულ დარღვევას არა აქვს ადგილი; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას საფუძვლად არ უდევს კანონის დარღვევა; გ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არსებითად სწორია, მიუხედავად იმისა, რომ გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილი არ შეიცავს შესაბამის დასაბუთებას. მოცემულ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ არსებითად სწორად გადაწყვიტა დავა, სწორად დაადგინა საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები და სწორი სამართლებრივი შეფასება მისცა მათ, რის გამოც არ არსებობს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ს. ბ-ის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს.

2. უცვლელად დარჩეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 7 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე