საქმე №ას-312-294-2014 16 ივნისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ე. გ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ს-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 6 თებერვლის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – თანხის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
გ. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ე. გ-ის მიმართ თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების იჯარით გადაცემის შედეგად მიღებული თანხის ნახევრის – 1050 აშშ დოლარისა და გ. ს-ის მიერ ე. გ-ის კრედიტორისთვის თანხის გადახდის შედეგად მოპასუხისთვის 50142,16 ლარის დაკისრების შესახებ.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ სარჩელში არ არის მითითებული მოსარჩელის მიმართ თანხის გადახდის ვალდებულების წარმოშობის საფუძველი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, ე. გ-ს გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 50142,16 ლარის გადახდა, ხოლო 1050 აშშ დოლარის დაკისრების ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც ნაწილობრივ ორივე მხარემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 6 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივრები არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ გ. ს-ი გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა მისი სასარჩელო მოთხოვნა ე. გ-ისთვის 1050 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ.
პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია გ. ს-ის მოთხოვნა მოდავე მხარეთა თანასაკუთრებაში არსებული უძრავი ქონების გაქირავების შედეგად მიღებული თანხის ნახევრის მოპასუხისათვის დაკისრების შესახებ.
სასამართლომ დაადგინა, რომ 2013 წლის 12 აპრილამდე ქ.თბილისში გ-ას გამზირ №15-ში მდებარე №56-ე ბინა წარმოადგენდა ე. გ-ის და გ. ს-ის თანასაკუთრებას. თითოეულს ეკუთვნოდა უძრავი ნივთის ½ ნაწილი.
თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2013 წლის 12 აპრილის განკარგულების საფუძველზე გ-ას გამზირ №25-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის მესაკუთრეა გ. ს-ი.
2012 წლის 10 სექტემბერს შედგენილი იჯარის ხელშეკრულების შესაბამისად, ე. გ-მა შპს „კ-ს“ იჯარით გადასცა ქ.თბილისში, გ-ას გამზირის №56-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ½ ნაწილი. საიჯარო გადასახადი განისაზღვრა 300 აშშ დოლარის ოდენობით.
სამოქალაქო კოდექსის 581-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 959-ე მუხლის, 955-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, პალატამ მიიჩნია, რომ ე. გ-მა იჯარის ხელშეკრულებით დროებით სარგებლობაში გადასცა მხოლოდ უძრავი ნივთის ის ნაწილი, რომელიც აღრიცხული იყო მის სახელზე და ხელშეკრულების საგანი გ. ს-ის საკუთრება არ ყოფილა. შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის საფუძვლად მითითებულ ის ფაქტობრივი უსწორობა, რომ, 2012 წლის 10 სექტემბერს შედგენილი იჯარის ხელშეკრულების შესაბამისად, ე. გ-მა შპს „კ-ს“ იჯარით გადასცა ქ.თბილისში, გ-ას გამზირ №56-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინის ½ ნაწილი და არა მთლიანად.
სადავო გარემოების დასადასტურებლად პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება ფაქტის კონსტანტაციის აქტზე და მისი განმარტება, რომ მოიჯარეს დაკავებული ჰქონდა მთელი ფართი, – ყველგან მისი ნივთები იყო განთავსებული. აღნიშნული მტკიცებულებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ 2012 წლის 10 სექტემბერის იჯარის ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში, გ-ას გამზირ №56-ში მდებარე მთლიანი უძრავი ნივთი. ამ მტკიცებულებით დასტურდება მხოლოდ მითითებულ მისამართზე გ. ს-ის თანასაკუთრებაში არსებულ ფართში გარკვეული ნივთების განთავსების შესახებ გარემოება, რაც წარმოადგენს არა ე .გ-ის მიმართ თანხის დაკისრების შესახებ სასარჩელო მოთხოვნის დაყენების წინაპირობას, არამედ წარმოადგენდა იმ პირის მიმართ (მოიჯარე) ხელშეშლის აღკვეთის შესახებ მოთხოვნით მიმართვის უფლებას, ვინც გარკვეული ნივთების განთავსების გზით ხელს უშლიდა მესაკუთრეს, მისი საკუთრებით სარგებლობაში (ასეთის დადასტურების შემთხვევაში).
ამდენად, პალატამ ფაქტობრივ და სამართლებრივ დასაბუთებას მოკლებულად ჩათვალა გ. ს-ის მოთხოვნა ე. გ-ისთვის 1050 აშშ დოლარის დაკისრების შესახებ.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ე. გ-ი გადაწყვეტილებას ასაჩივრებს იმ ნაწილში, რომლითაც ე. გ-ს გ. ს-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 50142,16 ლარი.
სასამართლომ დაადგინა, რომ გ. ს-ისა და ე. გ-ის თანასაკუთრებას წარმოადგენდა ქ.თბილისში, ი-ის ქუჩა №37-ში მდებარე №45 საცხოვრებელი ბინა.
2012 წლის 4 დეკემბრის სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების საფუძველზე ნ. მ-ამ ე. გ-ს სესხის სახით გადასცა 28000 აშშ დოლარი, სესხის უზრუნველსაყოფად იპოთეკით დაიტვირთა ი-ის ქუჩა №37-ში მდებარე №45 საცხოვრებელი ბინის ½ ნაწილი, რომლის მესაკუთრეც იყო მოპასუხე.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით განისაზღვრა ე. გ-სა და გ. ს-ის თანასაკუთრებაში არსებულ ქ.თბილისში, ი-ის ქუჩა №37-ში მდებარე ქონებაზე საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის რეალიზაციის გზით.
საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილების აღსრულების მიზნით, თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ გამოცხადებულ აუქციონზე 2013 წლის 12 აპრილის განკარგულების თანახმად, ი-ის ქუჩა №37-ში მდებარე №45 ბინის მესაკუთრე გახდა გ. ს-ი.
2013 წლის 30 აპრილს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელმა მიმართა გ. ს-ს გადაწყვეტილების ნებაყოფლობით შესრულების შესახებ წინადადებით. დასახელებული მტკიცებულების მიხედვით, სააღსრულებო მოქმედებების დაწყების საფუძველია ნოტარიუსის მიერ 2013 წლის 23 აპრილს გაცემული სააღსრულებო ფურცელი, რომლის მიხედვით კრედიტორს წარმოადგენს ნ. მ-ა. სააღსრულებო ფურცელში აღნიშნული ვალდებულების წარმოშობის საფუძველია 2012 წლის 4 დეკემბერს შედგენილი სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულება, 2013 წლის 23 აპრილის მდგომარეობით აღსასრულებელი ვალდებულების ოდენობაა 30000 აშშ დოლარი, ხოლო სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე მოთხოვნილია გ ს-ის საკუთრებაში არსებული ი-ის ქუჩა №37-ში მდებარე უძრავი ქონების იმ ½ ნაწილის რეალიზაცია, რომელიც დატვირთულ იქნა ე.გ-ის მიერ ნაკისრი სასესხო ვალდებულებების შესრულების მიზნით.
აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2013 წლის 20 მაისის ცნობის მიხედვით ირკვევა, რომ, თბილისის სააღსრულებო ბიუროში 2013 წლის 23 აპრილს გაცემული სააღსრულებო ფურცლის შესაბამისად, აღსრულების ღონისძიებანი შეწყვეტილია, ვინაიდან იპოთეკით დატვირთული უძრავი ქონების მესაკუთრე გ. ს-მა სრულად გადაიხადა ე. გ-ის კრედიტორისთვის განკუთვნილი თანხა.
2013 წლის 17 მაისის სს „საქართველოს ბანკის“ სალაროს შემოსავლის ორდერის მიხედვით, გ. ს-ის მიერ აღსრულების ეროვნული ბიუროს ანგარიშზე გადახდილია 30000 აშშ დოლარი ეკვივალენტი 50142,16 ლარი.
სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველი ნაწილის, 292-ე მუხლის თანახმად, პალატა დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს პოზიციას, რომ მხარეთა შორის ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობის საფუძველი იყო სამოქალაქო კოდექსის 292-ე მუხლის მეორე ნაწილი, რომელიც იპოთეკით დატვირთული უძრავი ნივთის მესაკუთრეს, საკუთარი უძრავი ქონების რეალიზაციისაგან დაცვის მოტივით, მოვალის კრედიტორის მიმართ ვალდებულების შესრულების სანაცვლოდ, აღჭურვავს უფლებამოსილებით, როგორც კრედიტორმა მოვალისაგან მოითხოვოს გადახდილი თანხის ანაზღაურება.
მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან დადგენილი იყო გ. ს-ის მიერ 2012 წლის 4 დეკემბრის სესხის და იპოთეკის ხელშეკრულების თანახმად კრედიტორისთვის 50142,16 ლარის გადახდის ფაქტი, სამოქალაქო კოდექსის 292-ე მუხლის მეორე ნაწილის დანაწესით გ. ს-ი უფლებამოსილი იყო, კრედიტორისთვის გადახდილი თანხის ანაზღაურება მოეთხოვა ე. გ-ისაგან, რომლის სანაცვლოდან მოსარჩელემ, რომელიც არ წარმოადგენდა ნ. მ-ას პირად მოვალეს, შეასრულა 2012 წლის 4 დეკემბრის სესხისა და იპოთეკის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, ფულადი ვალდებულება.
სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის თანახმად, საქალაქო სასამართლომ მართებულად მიიჩნია, რომ ამ ნაწილში არსებობდა გ. ს-ის სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ე. გ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი პრაქტიკის თანახმად, სამოქალაქო კოდექსის 292-ე მუხლის განმარტება ყოველთვის დაკავშირებულია მესაკუთრის მიერ საკუთარი ქონების იპოთეკით მესამე პირის სასარგებლოდ დატვირთვასთან. სწორედ ამგვარი მოცემულობის არსებობისას წარმოიშობა კანონისმიერი ვალდებულება. იპოთეკის წარმოშობისას მოსარჩელე გ. ს-ი არ წარმოადგენდა ამ ქონების მესაკუთრეს. გ.ს-მა იპოთეკით დატვირთული ნივთი შეიძინა აუქციონზე და შეძენის დროს მითვის ცნობილი იყო, რომ იძენდა უფლებრივად ნაკლიან ნივთს.
სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 292-ე მუხლი და არ გამოიყენა ამავე კოდექსის 115-ე და 494-ე მუხლები, რომლებიც უნდა გამოეყენებინა.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის განჩინებით ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ე. გ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ე. გ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 16 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2507,11 ლარის 70% – 1754,977 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ე. გ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ე. გ-ს (პირადი №........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 16 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2507,11 ლარის 70% – 1754,977 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
