№ას-316-298-2014 16 ივნისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორები – მ. შ-ა, გ. შ-ა
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ტ-ა
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2013 წლის 20 ივნისს ზუგდიდის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართა ნ. ტ-ამ მოპასუხეების – მ. შ-ას, გ შ.-ასა და რ. ტ-ას მიმართ და მოითხოვა მოძრავი ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებლის 2011 წლის 28 აპრილის აქტში მითითებული მოძრავი ნივთების ყადაღისგან გათავისუფლება.
ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 11 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ნ. ტ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.
სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 თებერვლის გადაწყვეტილებით ნ. ტ-ას სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა:
გაუქმდა ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება;
ნ. ტ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა;
ყადაღისგან გათავისუფლდა საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აღსრულების ეროვნული ბიუროს სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს მიერ 2011 წლის 28 აპრილს რ. ტ-ას ვალდებულების შესასრულებლად №2/-1084 სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე ყადაღადადებული ნივთები კერძოდ:
ტელევიზორი LG – 1 ცალი; ტელევიზორის მაგიდა – 1 ცალი; ხის მაგიდა – 1 ცალი; „სერვანტი“ – 1 ცალი; „ტრილიაჟი“ – 1 ცალი; საძინებელი – 1 კომპლექტი; სამსუნგის ფირმის ტელევიზორი; მაცივარი „დაევო“.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილებით რ. ტ-ას მ. და გ. შ-ების სასარგებლოდ დაეკისრა 5627 ლარის გადახდა.
ეს გადაწყვეტილება შევიდა კანონიერ ძალაში და მიექცა აღსასრულებლად.
2011 წლის 28 აპრილს, აღმასრულებელმა ყადაღა დაადო ზუგდიდის რაიონის სოფელ ჭითაწყარში მდებარე სახლში არსებულ ნივთებს: ტელევიზორს „LG”; ტელევიზორის მაგიდას; ხის მაგიდას; 9 ცალ სკამს; „სერვანტს“; „ტრილიაჟს“; საძინებლის კომპლექტს; „სამსუნგის”ტელევიზორს და მაცივარს „დაევო“.
სახლში, რომელშიც განთავსებულია ყადაღადადებული ნივთები, ცხოვრობს აპელანტი, ნ .ტ-ა.
რ. ტ-ა არის ნ. ტ-ას შვილი, თუმცა იგი საქართველოში არ იმყოფება და სადავო ნივთებს არ ფლობს.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, ივარაუდება, რომ მოძრავი ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. როგორც ზემოთ აღინიშნა, დადგინდა, რომ აპელანტი ნ. ტ-ა ცხოვრობდა სოფელ ჭითაწყარში და, ბუნებრივია, ფლობდა სახლში არსებულ მოძრავ ნივთებს. ამის შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ივარაუდებოდა, რომ დასახელებული ნივთები მის საკუთრება წარმოადგენდა. ამგვარი ვარაუდის საწინააღმდეგო მტკიცებულებები საქმეზე წარდგენილი არ იყო.
გარდა კანონისმიერი დაშვებისა, სადავო ნივთების კუთვნილება დგინდებოდა 2013 წლის 20 სექტემბრის სხდომაზე დაკითხული მოწმეების ჩვენებებით. მოწმემ – აპელანტის მეზობელმა, ნ. ჭ-ამ განმარტა, რომ დაახლოებით 2010-2011 წლებში აპელანტმა გამოცვალა ძველი მაცივარი „ორსკი” და შეიძინა, ახალი. მან, შეიძინა, ასევე, ტელევიზორი, ხოლო მეორე ტელევიზორი, სავარაუდოდ, „LG” აჩუქა მეუღლის ძმამ. საძინებელი გარნიტური იყო აპელანტის მეუღლის მზითევი, ხოლო „ტრილიაჟი“ და „სერვანტი“ აპელანტს დიდი ხანია ჰქონდა. ხსენებულმა მოწმემ აღნიშნა, რომ რ. ტ-ას, თითქმის, 6 წელია სახლში არ უცხოვრია და, რომ სადავო ნივთებიდან არც ერთი არ შეუძენია. მსგავსი ჩვენება მისცა სასამართლოს მოწმემ, ლ. დ-ამაც.
ამდენად, აპელანტმა სასამართლოს წარუდგინა თავისი მოთხოვნის დამადასტურებელი მტკიცებულებები, ხოლო მოწინააღმდეგე მხარემ მათი გაქარწყლება ვერ შეძლო. მხოლოდ ის გარემოება, რომ მოვალე რეგისტრირებული იყო სოფელ ჭითაწყარში, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციას არ ადასტურებდა – სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, ადმინისტრაციული რეგისტრაცია ქონებაზე უფლებებს არც წარმოშობდა და არც ამტკიცებდა. ამასთან, უდავო იყო, რომ რ. ტ-ა აპელანტის შვილია და შესაბამისად, მშობლების სახლში შვილის რეგისტრაციის ფაქტში უჩვეულო არაფერია.
„სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 631 მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, ყადაღა შეიძლება დაედოს მხოლოდ მოვალის კუთვნილ უძრავ ქონებას. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ ამ მუხლის მიხედვით, იმ პირთა კუთვნილ ქონებაზე ყადაღის დადება, რომლებიც არ წარმოადგენენ მოვალეებს, დაუშვებელია. ამავე კანონის 32-ე მუხლის 1-ლი პუნქტის თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზეც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა, განკარგოს იგი, თუკი ამით არ ილახება მეზობლების ან სხვა მესამე პირთა უფლებები, ანდა, თუ ეს მოქმედება არ წარმოადგენს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად კი, თუ საკუთრების ხელყოფა ან სხვაგვარი ხელშეშლა ხდება ნივთის ამოღების ან მისი ჩამორთმევის გარეშე, მაშინ მესაკუთრეს შეუძლია ხელის შემშლელს მოსთხოვოს ამ მოქმედების აღკვეთა. თუ ამგვარი ხელშეშლა კვლავ გაგრძელდება, მესაკუთრეს შეუძლია მოითხოვოს მოქმედების აღკვეთა სასამართლოში სარჩელის შეტანის გზით.
კანონის ზემოაღნიშნული ნორმების საფუძველზე სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აპელანტი უფლებამოსილი იყო მოეთხოვა იმ ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება, რომელიც მას ეკუთვნოდა. ამის გამო, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, რაიონულმა სასამართლომ არასწორად არ დააკმაყოფილა სარჩელი.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. შ-ამ და გ. შ-ამ.
კასატორების მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
სასამართლომ, იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ამავე კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, თუმცა კანონის დასახელებული ნორმების გამოყენება მაშინ იქნებოდა მიზანშეწონილი, თუკი ცალსახად და უტყუარად დადგინდებოდა სადავო ნივთებზე ნ. ტ-ას საკუთრების უფლება. მოცემულ შემთხვევაში, ასეთ ვითარებას ადგილი არ ჰქონია;
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ ეფუძნება საქმეში არსებული მტკიცებულებების ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად გაკეთებულ დასკვნას. სასამართლომ ობიექტურად, მათი სარწმუნოობისა და არასარწმუნოობის თვალსაზრისით არ შეაფასა საქმის გარემოებები, ახსნა-განმარტებები და მოწმეთა ჩვენებები;
სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის დანაწესი და ჩათვალა, რომ იგი მხოლოდ ნ. ტ-ას მიმართ უნდა გავრცელებულიყო, მაშინ როდესაც სადავო ნივთების მიმართ იგივე ურთიერთობა გააჩნია რ. ტ-ას. აღსანიშნავია, რომ ზოგიერთი ნივთი განეკუთვნება საყოფაცხოვრებო ტექნიკას და შეძენილია მაღაზიაში. ასეთ შემთხვევაში, გაიცემა შეძენის დამადასტურებელი დოკუმენტაცია, მათ შორის, საგარანტიო ფურცელი, რითაც დასტურდება მესაკუთრის ვინაობა. მსგავსი მტკიცებულება მოსარჩელეს არ წარუდგენია;
სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა – „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამ მუხლის თანახმად, ყადაღას ექვემდებარება მოვალის ყველა ნივთი, გარდა ამ კანონის 45-ე მუხლში ჩამოთვლილი ქონებისა (იგულისხმება, რომ ნივთები, რომლებსაც პოულობენ მოვალესთან, მას ეკუთვნის). სასამართლო აღმასრულებელი სწორად მოიქცა, როდესაც ყადაღა დაადო მოვალის საცხოვრებელ ადგილზე არსებულ მოძრავ ნივთებს. აღნიშნულ პროცესს ესწრებოდა თავად ნ. ტ-ა, მას პრეტენზია არ განუცხადებია, რაიმე აღნიშვნა არ გაუკეთებია ქონების აღწერისა და დაყადაღების ოქმში ნივთის კუთვნილებასთან დაკავშირებით. ამასთან, ნ. ტ-ას არ გაუსაჩივრებია აღმასრულებლის მოქმედება სააღსრულებო კანონმდებლობით დადგენილი წესითა და ვადებით. აღნიშნული გარემოება ცხადყოფს, რომ სამეგრელოსა და ზემო სვანეთის სააღსრულებო ბიუროს აღმასრულებელ დ.კ-ას მიერ 2011 წლის 28 აპრილს შედგენილი ქონების აღწერისა დაყადაღების აქტი ძალაში დარჩა, აღმასრულებლის მოქმედება სადავო არ გამხდარა. ნ. ტ-ამ ეს მოქმედება სადავო გახადა 2 წლის შემდგომ, სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით სარჩელის შეტანის გზით;
სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლი. ხსენებული საპროცესო ნორმის მიხედვით, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა, პირი სასამართლოს მიმართავს თავისი უფლების ან კანონით გათვალისწინებული ინტერესების დასაცავად. კონკრეტულ შემთხვევაში, ნ. ტ-ამ სასამართლოს განუმარტა, რომ ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში მე-7 და მე-8 ნომრად მითითებული ნივთები არის მისი მეუღლის საკუთრება (მზითევი). ამდენად, ნ. ტ-ას არ ჰქონდა უფლება, რომ მეუღლის ნივთებზე დაეყენებინა საკუთარი მოთხოვნა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნული ნივთები მაინც ნ. ტ-ას საკუთრებად მიიჩნია.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. შ-ასა და გ. შ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. შ-ასა და გ. შ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. შ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მ. შ-ასა და გ. შ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორებს – მ. შ-ასა (პირადი ნომერი –.... ) და გ. შ-ას დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე მ. შ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 1245, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 15 მარტი) 70% – 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
