№ას-322-303-2014 9 ივნისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორები –
1. რ. ლ-ე;
2. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ი“
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 იანვრის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა (შპს „ბ. ს. ს. ტ-ის“ საკასაციო საჩივარში); გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება (რ. ლ-ის საკასაციო საჩივარში)
დავის საგანი – სარჩოს დაკისრება, მორალური ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2012 წლის 6 თებერვალს ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა რ. ლ-მ მოპასუხე შპს „ბ. ს. ს. ტ-ის“ მიმართ.
მოსარჩელის მოთხოვნები:
1. მოპასუხისაგან ზიანის ანაზღაურება 4450 ლარის ოდენობით;
2. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ისათვის“ სარჩოს სახით 2011 წლის 1 აგვისტოდან ყოველთვიურად 895 ლარის დაკისრება;
3. მორალური ზიანის ანაზღაურება 100000 ლარის ოდენობით.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 29 აგვისტოს გადაწყვეტილებით რ. ლ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:
1. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მიყენებული ზიანის სახით 200 ლარის გადახდა;
2. გარდა ამისა, მოპასუხეს რ. ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2011 წლის 1 აგვისტოდან სარჩოს სახით ყოველთვიურად თანამდებობრივი სარგოს (825 ლარი) 20%-ის – 165 ლარის გადახდა;
3. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ გაწეული ხარჯების სახით 1000 ლარის გადახდა;
4. რ. ლ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა რ. ლ-მ.
აპელანტის მოთხოვნა:
გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით რ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:
1. რ. ლ-ის სარჩელი მორალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;
2. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ რ. ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2000 ლარის გადახდა;
3. დანარჩენ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში საკასაციო წესით გაასაჩივრა რ. ლ-მ, რომელმაც მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 1 ივლისის განჩინებით რ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:
1. ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა რ. ლ-ის სასარგებლოდ გადასახდელი სარჩოს დანიშვნის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვებისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს.
2. დანარჩენ ნაწილში ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 იანავრის გადაწყვეტილებით რ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, სარჩოს დანიშვნისა და მორალური ზიანის ანაზღაურების ნაწილში ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:
1. რ. ლ-ის სარჩელი სარჩოს დანიშვნის თაობაზე ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:
2. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ სარჩოს სახით დაეკისრა ყოველთვიურად 396 ლარის გადახდა რ. ლ-ის სასარგებლოდ, 2011 წლის 1 აგვისტოდან.
3. რ. ლ-ის სარჩელი მორალური ზიანის ანაზღაურების შესახებ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:
4. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ რ. ლ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 3000 ლარის გადახდა.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
რ. ლ-ე, 2010 წლის 1 მაისიდან 2011 წლის 1 აგვისტომდე
მუშაობდა შპს ,,ბ. ს. ს. ტ-ში”, საკონტეინერო დოკერის თანამდებობაზე. ხელშეკრულებით განსაზღვრული სამუშაოს შესრულებისათვის ყოველთვიურად დასაქმებულს ხელზე ეძლეოდა
ხელფასი 660 ლარის ოდენობით (საქართველოს საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის – დასაბეგრი ობიექტის 20%-ის ჩათვლით, აპელანტის ყოველთვიური ხელფასი შეადგენდა 825 ლარს).
შრომითი მოვალეობის შესრულებისას, 2011 წლის 30 მარტს, 17:00 საათზე,
რ. ლ-ე გადმოვარდა სიმაღლიდან და მიიღო ჯანმრთელობის
დაზიანება.
მოსარჩელემ, 2011 წლის 30 მარტი-18 აპრილის შუალედში, გაიარა სტაციონარული მკურნალობა შპს ,,ქ. ბათუმის №... ს-ში”, სადაც მოთავსებული იყო დიაგნოზით: შერწყმული ტრავმა: ქალა-ტვინის ღია მძიმე ტრავმა, თავის ტვინის დაჟეჟილობა მძიმე ხარისხის, მარჯვნივ შუბლის ძვლის ხაზოვანი მოტეხილობა წარბზე გავრცელებით, პნევმოცეფალია, მარჯვენა მეხუთე ნეკნის მოტეხილობა, ორთავე სხივის ძვლის სადგისისებური მორჩების მოტეხილობა, მარჯვენა სმენის ნერვის ნევრიტი. ეს დაზიანებები ერთობლიობაში განეკუთვნებოდა სიცოცხლისათვის სახიფათო, სხეულის მძიმე ხარისხის დაზიანებებს.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 25 მაისის განაჩენით, ბათუმის
საერთაშორისო სსაკონტეინერო ტერმინალის ტერიტორიაზე დოკერთა ბრიგადის ხელმძღვანელი – გ. დ-ი, სამუშაოთა წარმოების დროს უსაფრთხოების წესების დაცვის მოვალეობის შეუსრულებლობისათვის, მსჯავრდებული იქნა საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 240-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით; განაჩენი შესულია კანონიერ ძალაში.
შპს ,,ბ. ს. ს. ტ-ს”, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შემდგომ, ჯანმრთელობის დაზიანებიდან გამომდინარე, აპელანტისათვის ყოველთვიური სარჩო ან ერთიანი კომპენსაცია არ გადაუხდია.
რ ლ-სა და შპს ,,შ. დ-ას” (დირექტორი – ნ. დ-ე) შორის გაფორმდა მომსახურების ხელშეკრულება, რომლითაც საწარმომ იკისრა ვალდებულება – უზრუნველეყო 2011 წლის 30 მარტს მოხდარი უბედური შემთხვევიდან გამომდინარე რ. ლ-ის ინტერესების დასაცავად ყველა მტკიცებულების მოპოვება, ასევე – რ. ლ-ის წარმომადგენლობითი უფლებამოსილების განხორციელება სხვადასხვა ორგანოებთან (მათ შორის – სასამართლოსთან) ურთიერთობაში. რ. ლ-მ კი იკისრა ვალდებულება – წინასწარ გადაეხადა საქმის წარმოებისათვის აუცილებელი ხარჯები 2500 ლარის ოდენობით.
რ. ლ-მ, 2013 წლის 22 აგვისტოს შპს ,,შ. დ-ას” იურიდიული მომსახურებისათვის გადაუხადა 2000 ლარი.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით დაინიშნა სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა, რომლის ჩატარება დაევალა შპს ,,მ-ს”. ექსპერტის წინაშე გამოსაკვლევად დაისვა შემდეგი საკითხი: 2011 წლის 30 მარტს მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად რამდენი პროცენტით შემცირდა რ. ლ-ის პროფესიული შრომის უნარი.
შპს ,,მ-ის” ექსპერტებმა, 2013 წლის 22 ოქტომბერი-2013 წლის 1 ნოემბრის პერიოდში, ჩაატარეს სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა, რომლის შედეგადაც დადგინდა, რომ რ. ლ-მ, 2011 წლის 30 მარტს მომხდარი უბედური შემთხვევის (შრომითი დასახიჩრების) გამო, პროფესიული შრომის უნარი დაკარგა 60 პროცენტით. დაისვა შემდეგი დიაგნოზი: პოსტტრავმული ენცეფალოპათია, მეორე ხარისხი, პიროვნული აშლილობა, მსუბუქი კოგნიტურ-მნესტიური ფუნქციის დაქვეითება, ორმხრივი შერეული ტიპის სმენაჩლუნგობა. ექსპერტებმა მიუთითეს, რომ რ. ლ-ს შეუძლია იმუშაოს მცირე ფიზიკური დატვირთვით, შემოკლებული სამუშაო დროით; წინააღმდეგ ნაჩვენებია თავისი პროფესიით საქმიანობის გაგრძელება; დაავადება საფუძველია შესაძლებლობის ზომიერად შეზღუდვის სტატუსის დასადგენად.
მითითებული ექსპერტიზისათვის რ. ლ-მ გაწია ხარჯი 70
ლარის ოდენობით; ექსპერტიზის მიზნებისათვის გამოსაკვლევად, ბათუმიდან თბილისში მგზავრობისათვის, რ. ლ-მ გაწია ხარჯი 48 ლარის ოდენობით.
შპს ,,მ-ის” ექსპერტების – მ. კ-ის და ჟ. გ-ის სააპელაციო სასამართლოში გამოცხადებისათვის შპს ,,მ-მა” გაწია ხარჯი 243 ლარის ოდენობით. შპს ,,მ-მა” ითხოვა – ეს თანხა გადახდილიყო მ. კ-ისათვის.
სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თუ საკასაციო სასამართლო აუქმებს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად უბრუნებს სააპელაციო სასამართლოს, საკასაციო სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის.
სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 1 ივლისის განჩინებას საფუძვლად ედო შემდეგი სამართლებრივი შეფასებები:
შრომის კოდექსის 35-ე მუხლის მე-6 ნაწილის თანახმად, დამსაქმებელი ვალდებულია სრულად აუნაზღაუროს დასაქმებულს სამუშაოს შესრულებასთან დაკავშირებული, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებით მიყენებული ზიანი და აუცილებელი მკურნალობის ხარჯები. საწარმოო ტრავმის შედეგად დამსაქმებლის მიერ ზიანის ანაზღაურების ვალდებულების სამართლებრივი საფუძველი განსაზღვრულია სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, რომლის თანახმად თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.
საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ, ზემოაღნიშნული მუხლის ანალიზიდან გამომდინარე, დასაქმებულის ჯანმრთელობის დაზიანებისას დამსაქმებლის ვალდებულების განსაზღვრისათვის, მხედველობაში მისაღებია
პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხი. ნათელია, რომ სამოქალაქო
კოდექსი ზიანის მიყენებად განიხილავს ისეთ შემთხვევას, როდესაც მიღებული ტრავმის შედეგად პირს ესაჭიროება პროფესიული გადამზადება, ვინაიდან ჯანმრთელობის დაზიანების გათვალისწინებით, გადამზადების გარეშე, იგი ვეღარ განახორციელებს თავის პირვანდელ მოვალეობებს, ან ვერ დასაქმდება სხვა სამსახურში, თუნდაც ამ შემთხვევაში, საერთო შრომის უნარი დაქვეითებული არც იყოს. პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვისას ან შემცირებისას ზიანი გამოიხატება სწორედ იმ გარემოებაში, რომ ჯანმრთელობის დაზიანების გამო, პირი ვეღარ აგრძელებს მის მიერ არჩეული, სასურველი პროფესიით მუშაობას, ან ამისათვის დამატებითი ძალისხმევა ესაჭიროება და იზრდება მისი მოთხოვნილებები იმ თვალსაზრისით, რომ იგი იძულებულია, სხვაგვარად დასაქმდეს, ახალ სამუშაო პირობებთან ადაპტაცია გაიაროს, ან თუნდაც, იმავე შრომითი მოვალეობების შესრულება მისთვის, სხვა დასაქმებულებთან შედარებით, გართულებულია და სპეციალური პირობების შექმნას საჭიროებს.
საკასაციო სასამართლომ არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა,
რომ „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ კანონიდან გამომდინარე, ამგვარი ექსპერტიზის მიზანია ადამიანის ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის ხარისხის განსაზღვრა იმისათვის, რათა შეზღუდული შესაძლებლობის სტატუსის მქონე პირმა ისარგებლოს საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი, სახელმწიფოს მიერ დამტკიცებული სოციალური ხასიათის პროგრამებით გათვალისწინებული შეღავათებით.
საკასაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ ზემოაღნიშნული კანონის მე-4 მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად, სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის ძირითადი ამოცანაა ადამიანის ქმედობაუნარიანობის შეზღუდვის ხარისხის განსაზღვრა და, აქედან გამომდინარე, შესაძლებლობის შეზღუდვის გამომწვევი მიზეზის, გადამოწმების ვადისა და მომდინარეობის დროის დადგენა, აგრეთვე – საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სოციალური დაცვის სხვადასხვა სახის განსაზღვრა. შესაბამისად, საკასაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა არ ტარდება მხოლოდ პირის სახელმწიფო სოციალური დაცვის პროგრამებში ჩართვის მიზნით.
საკასაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მითითებული კანონის მე-5 თავი აწესრიგებს დასაქმებულთათვის შრომითი მოვალეობის შესრულებასთან დაკავშირებით მიღებული დასახიჩრების, პროფესიული დაავადების ან ჯანმრთელობის სხვა დაზიანების შედეგად დაკარგული პროფესიული შრომისუნარიანობის ხარისხის განსაზღვრასთან დაკავშირებულ საკითხებს. ამ თავის მე-19 მუხლის მიხედვით, დაზარალებულმა, რომელიც პირველად გადის შემოწმებას, ან მისმა წარმომადგენელმა, დაწესებულებაში უნდა წარადგინოს იმ დამსაქმებლის ადმინისტრაციის ან პროფესიული კავშირის მიმართვა, სადაც მიიღო შრომითი დასახიჩრება, ან სასამართლოს მიმართვა (სასამართლოს გადაწყვეტილება), უბედური შემთხვევის აქტი ან სხვა დოკუმენტი, შრომითი დასახიჩრებით მიღებული ჯანმრთელობის დაზიანების შესახებ; 24-ე მუხლის თანახმად კი, ამონაწერი შემოწმების აქტიდან პროფესიული შრომისუნარიანობის დაკარგვის ხარისხის განსაზღვრის შედეგების, დამატებითი დახმარების საჭიროების შესახებ ეგზავნება დამსაქმებელს ან სასამართლოს, რომლის მიმართვის საფუძველზეც გაიარა შემოწმება დაზარალებულმა, ხოლო ცნობა შემოწმების შედეგების შესახებ დაზარალებულს ან მის წარმომადგენელს მიეცემა ხელზე.
აღნიშნული ნორმების საფუძველზე საკასაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ კანონის მე-5 თავის დებულებები გამოიყენება იმ შემთხვევაში, როდესაც დაზარალებული დამსაქმებლისაგან ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას სარჩოს დანიშვნის ან ერთჯერადი კომპენსაციის გადახდის გზით და არა სახელმწიფო სოციალურ პროგრამებში ჩართვას. სწორედ ამ თავის დებულებების შესაბამისად გაცემული პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხის შესახებ დასკვნის საფუძველზე დგინდება სარჩოს ან კომპენსაციის ოდენობა.
სააპელაციო სასამართლომ, ამ სავალდებულო სამართლებრივი შეფასებების
გათვალისწინებით, მიუთითა, რომ აპელანტის ჯანმრთელობის მდგომარეობის დაზიანება მოხდა შრომითი ურთიერთობის ფარგლებში სამუშაოს შესრულებისას. ეს ურთიერთობა მხარეთა შორის რეგულირდებოდა შრომის კოდექსით, რომლის 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. ხსენებული ბლანკეტური ნორმის საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ დავის გადაწყვეტისას უნდა ეხელმძღვანელა საქართველოს კანონმდებლობის იმ ნორმებით, რომლებიც განსაზღვრავენ ზოგადად ზიანის
მიყენების სამართლებრივ შედეგებს.
საქმეზე დადგინდა, რომ აპელანტის ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანი გამოწვეული იყო დამსაქმებლის – შპს ,,ბ. ს. ს. ტ-ის” შესაბამისი პასუხისმგებელი პირის დანაშაულით, რაც დადასტურდა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენით. დანაშაული კი, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-7 მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, წარმოადგენს მართლსაწინააღმდეგო და ბრალეულ ქმედებას. მისი სამართლებრივი შედეგები, სამოქალაქოსამართლებრივი პასუხისმგებლობის კუთხით, განისაზღვრება სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, რომლის თანახმად პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი. ამდენად, სახეზე იყო მოპასუხე საწარმოს დელიქტური ვალდებულება; მხარეები დავობდნენ მხოლოდ ამ ვალდებულების მოცულობაზე.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, დელიქტური ვალდებულების მოცულობის განსაზღვრა უნდა მოხდეს სამოქალაქო კოდექსის შემდეგი ნორმების გათვალისწინებით:
– 408-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები: იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. თუ სხეულის დაზიანებით ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად დაზარალებულს წაერთვა შრომის უნარი ან შეუმცირდა იგი, ანდა იზრდება მისი მოთხოვნილებები, დაზარალებულს უნდა აუნაზღაურდეს ზიანი ყოველთვიური სარჩოს გადახდით.
– 412-ე მუხლი: ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც
მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი
მოქმედების უშუალო შედეგს.
– 414-ე მუხლი: ზიანის ოდენობის განსაზღვრისას მხედველობაშია მისაღები ის ინტერესი, რომელიც კრედიტორს ჰქონდა ვალდებულების ჯეროვანი შესრულების მიმართ. ზიანის ოდენობის დასადგენად გათვალისწინებულ უნდა იქნეს ხელშეკრულების შესრულების დრო და ადგილი.
ზემომითითებული ნორმების, აგრეთვე – შპს ,,მ-ის” ექსპერტების მიერ მომზადებული დასკვნის მონაცემების და ამ გადაწყვეტილების 3.1.1 პუნქტში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ რ ლ-ისათვის ყოველთვიურად გადასახდელი სარჩოს ოდენობა უნდა განისაზღვროს მისი ჯანმრთელობისათვის მიყენებული ზიანის (რაც გამოიხატა პროფესიული შრომის უნარის დაკარგვაში 60 პროცენტით) ადეკვატურად; რომ არ დამდგარიყო ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება, აპელანტს, 100%-იანი პროფესიული შრომის უნარით, გააჩნდა პოტენციური შესაძლებლობა – თავისი შრომითი საქმიანობიდან გამომდინარე მიეღო ანაზღაურება 825 ლარის (ხელზე ასაღები – 660 ლარი) ოდენობით. შესაბამისად, ზიანის მოცულობა, გამოხატული თანხაში, უნდა განსაზღვრულიყო რ. ლ-ის მიერ მოპასუხე საწარმოსგან ყოველთვიურად ხელფასის სახით ხელზე მისაღები თანხის 60 პროცენტით, რაც შეადგენდა 396 ლარს.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ყოველთვიური სარჩოს ოდენობის დადგენის ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება დაუსაბუთებელი იყო და უნდა გაუქმებულიყო.
ამის შემდგომ, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლზე. ამ მუხლის თანახმად, არაქონებრივი ზიანისათვის ფულადი ანაზღაურება შეიძლება მოთხოვნილ იქნეს მხოლოდ კანონით ზუსტად განსაზღვრულ შემთხვევებში, გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით. სხეულის დაზიანების ან ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შემთხვევებში დაზარალებულს შეუძლია მოითხოვოს ანაზღაურება არაქონებრივი ზიანისთვისაც. კანონის მოხმობილი ნორმების ანალიზის შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დელიქტის შედეგად ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტი თავისთავად ანიჭებდა უფლებას იმ პირს, ვინც დაზარალდა – მოეთხოვა ანაზღაურება არაქონებრივი (მორალური) ზიანისათვის. ჯანმრთელობის დაზიანების ფაქტი უკვე გულისხმობდა იმას, რომ დაზარალებულმა განიცადა ტკივილი და სულიერი ტანჯვა, როგორც თვით დაზიანების მიღებისას, ასევე – მკურნალობის პროცესში (განსაკუთრებით თუ მკურნალობა ხანგრძლივ დროს მოითხოვს). ეს სულიერი ტანჯვა გრძელდება მაშინაც, თუ მკურნალობის მიუხედავადაც დაზარალებული პირი ვერ გამოჯანმრთელდა სრულად და აღენიშნება გადატანილი დაზიანებების ნარჩენი მოვლენები. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სულიერი ტანჯვის ნამდვილად არსებობის დასადასტურებლად მტკიცებულებების წარუდგენლობის გამო არაქონებრივი (მორალური) ზიანის ანაზღაურების შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და აღნიშნა, რომ ხსენებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლომ არასწორად განმარტა კანონი – სამოქალაქო კოდექსის 413-ე მუხლი, რის გამოც გასაჩივრებული გადაწყვეტილება ამ ნაწილშიც უნდა გაუქმებულიყო. მოპასუხეს, მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ხარისხის და მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის გათვალისწინებით, უნდა დაკისრებოდა გონივრული და სამართლიანი ანაზღაურების სახით 3000 ლარის გადახდა მოსარჩელის სასარგებლოდ.
რაც შეეხებოდა აპელანტის მოთხოვნას სარჩოს დაყოვნებისათვის 0.07%-ის გადახდის დაკისრების თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ აღნიშნულ მოთხოვნაზე აპელანტს უარი ეთქვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 13 დეკემბრის გადაწყვეტილებით, რომელიც, ამ ნაწილში, კანონიერ ძალაში იყო შესული. ამდენად, ამ მოთხოვნას სააპელაციო სასამართლო ვეღარ განიხილავდა.
სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ
შპს „ბ. ს. ს. ტ-ის“ საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა, ამასთან, მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად ერთჯერადი კომპენსაციის დადგენა.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
1.
საქმეში არსებული, შპს „მ-ის“ მიერ წარდგენილი სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის დასკვნა, წარმოადგენს არაკომპეტენტურ დოკუმენტს, რომელიც თავისი შინაარსობრივი და ფორმალური თვალსაზრისით, აბსოლუტურად ვერ პასუხობს დასმულ შეკითხვას, კერძოდ:
ა. ექსპერტიზის მიხედვით, დადგინდა არა 2011 წლის 30 მარტს მომხდარი უბედური შემთხვევის შედეგად რ. ლ-ის მიერ შრომის უნარის დაკარგვის ხარისხი, არამედ განისაზღვრა ექსპერტიზის ჩატარების მომენტისათვის – 2013 წლის 22 ოქტომბრისათვის რ. ლ-ის შრომის უნარის შეზღუდულობის ხარისხი;
ბ. ექსპერტიზის დასკვნა არ ადგენს უმთავრეს გარემოებას – მიზეზობრივ კავშირს მომხდარ უბედურ შემთხვევასა და დამდგარ ზიანს შორის, აღნიშნული გარემოების დადგენა აუცილებელია საწარმოს ბრალეულობის დასადგენად;
დ. ექსპერტების დაკითხვამ ნათლად წარმოაჩინა დასკვნის მომზადებაში მათი არაკომპეტენტურობა, ამავდროულად, გამოიკვეთა შემდეგი არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოებები: ექსპერტებს არ ჰქონდათ გააზრებული სასამართლოს განჩინებაში დასმული კითხვის ფორმულირება, მისი არსი და კითხვაზე პასუხი არ გაუციათ. ექსპერტებს არ შეუსწავლიათ მოსარჩელის შრომითი პირობები და სხვა ფაქტორები, რომლებიც განსაზღვრულია „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ კანონის მე-5 მუხლში და რომელთა ანალიზისა და ურთიერთშეჯერების საფუძველზე უნდა მოხდეს შრომის უნარის შეზღუდვის დადგენა; მათ სრულიად ვერ დაასაბუთეს, თუ რატომ დაადგინეს 60 და არა სხვა პროცენტული ოდენობით შრომისუნარიანობის შეზღუდვა; ექსპერტებს არ უმსჯელიათ არც უბედურ შემთხვევამდე რ ლ-ის ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე და არც შემდგომ პერიოდზე, მიუხედავად იმისა, რომ ავადმყოფობის ისტორიაში მათ მიაკვლიეს სხვადასხვა სახის დაავადებებს, მაგალითად, მაღალი წნევის დაავადებას (ჰიპერტენზიას) და ა.შ.
ექსპერტიზის ზემოხსენებულ დასკვნაზე მითითების პირობებში სასამართლომ არ გამოიყენა, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში არასწორად განმარტა „სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის შესახებ“ კანონის მე-5, მე-19 და 22-ე მუხლები.
2.
სასამართლომ გამოიყენა შრომის კოდექსის 44-ე მუხლი, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე, 412-ე და 413-ე მუხლები, რომლებიც ზიანის ანაზღაურების თვალსაზრისით ზოგად პრინციპებს ადგენენ, აგრეთვე, სამოქალაქო კოდექსის 414-ე მუხლი, რომელიც სადავო შემთხვევას საერთოდ არ შეეხება. სასამართლომ უგულებელყო საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის მარეგულირებელი სპეციალური კანონმდებლობა, მათ შორის, ერთ-ერთი უმთავრესი ნორმატიული აქტი – საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება, იგი წარმოადგენს საწარმოში მომხდარი უბედური შემთხვევის დროს ზიანის ანაზღაურების განმსაზღვრელ სპეციალურ ნორმატიულ აქტს. მითითებული ნორმებისა და დადგენილების შესაბამისად, დაუშვებელია ყოველთვიური სარჩოს დადგენა, მხარეთა შორის შეუთანხმებლობის შემთხვევაში უნდა მოხდეს სასამართლოს მიერ ერთჯერადი საკომპენსაციო თანხის გადახდა.
ამდენად, სასამართლომ მიყენებული ზიანის დადგენისა და ყოველთვიური სარჩოს განსაზღვრისას გამოიყენა კანონი, რომელიც არ უნდა გამოეყენებინა (საუბარია სამოქალაქო კოდექსის ზემოთ დასახელებულ ნორმებზე) და არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა (აქ, კასატორს მხედველობაში აქვს შრომის კოდექსის შესაბამისი მუხლები და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის №53 დადგენილება). ამასთან, სასამართლომ არასწორად განმარტა შრომის კოდექსის 44-ე მუხლი, რომელიც ბლანკეტური ნორმაა, თუმცა მითითებას აკეთებს არა უშუალოდ სამოქალაქო კოდექსის ნორმებზე, არამედ სპეციალურ მარეგულირებელ კანონმდებლობაზე, როგორსაც განეკუთვნება მთავრობის დასახელებული დადგენილება, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის შესაბამისი ბრძანებები და სხვა.
3.
გაურკვეველია, თუ რომელი ნორმით იხელმძღვანელა სასამართლომ, როდესაც სარჩოს ოდენობა გამოთვალა იმ დროს არსებული სახელფასო ოდენობით. „სარჩო“ სამართლებრივად წარმოადგენს ერთგვარ პენსიის ოდენობას, რომლის მიზანია ადამიანს მისცეს კალენდარული თვის განმავლობაში თავის რჩენის შესაძლებლობა. „სარჩო“ რჩენასთან არის დაკავშირებული და არა სახელფასო ანაზღაურებასთან. შესაბამისად, სარჩოს დაანგარიშებისათვის გამოყენებულ უნდა იქნეს არა მიმდინარე ხელფასი, არამედ სახელმწიფოში დადგენილი საარსებო მინიმუმი, რომელიც დღეისათვის 150 ლარს შეადგენს.
4. ნებისმიერი ტიპის შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიყენებული ზიანიდან გამომდინარე სარჩო, გადახდას ექვემდებარება დაზარალებულის საპენსიო ასაკამდე. შესაბამისად, ამ შემთხვევაშიც სარჩო უნდა დადგენილიყო საპენსიო ასაკამდე, რომელიც საქართველოში შეადგენს 65 წელს.
5. სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება წინააღმდეგობაში მოდის საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკასთან. უზენაესი სასამართლოს საერთო პრაქტიკის მიხედვით, შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიღებული ზიანის ანაზღაურებისათვის გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი სპეციალური კანონმდებლობა, როგორიცაა საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულება და საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 24 მარტის №53 დადგენილება. მართალია, უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა ითვალისწინებს მსგავს შემთხვევებში სამოქალაქო კოდექსის ნორმების, როგორც ზოგადი წესებისა და პრინციპების დამდგენი ნორმების გამოყენებას, მაგრამ ზიანის ანაზღაურების ფორმის, გადახდის ვადის, პირობებისა და კომპენსაციის ოდენობის განსაზღვრისას ცალსახად ადგენს ზემომითითებული ნორმატიული აქტების გამოყენების აუცილებლობას.
გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა რამიზ ლორთქიფანიძემ, რომელმაც მოითხოვა სარჩელის დაუკმაყოფილებელ ნაწილში ამ გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მისი მოთხოვნის სრულად დაკმაყოფილება.
საკასაციო საჩივარი დასაბუთებულია შემდეგნაირად:
1.
სააპელაციო სასამართლომ საუარესოდ შეაბრუნა რ. ლ-ის მოთხოვნა, რადენადაც მან პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დაკმაყოფილებული ნაწილი შეცვალა და მოწინააღმდეგე მხარეს სარჩოს გადახდა დააკისრა საშემოსავლო გადასახადის გამოკლებით. მსგავსი მოთხოვნა მხარეს არ დაუყენებია. ასეთი წესით სარჩოს დაკისრებით ხელოვნურად მცირდება სარჩელის ღირებულება და შესაბამისად, მცირდება სასამართლო ხარჯების სახით გადასახდელი ნაწილი, მათ შორის, სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა. ამდენად, დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩოს სიდიდის კრიტერიუმად ხელზე მისაღები თანხის ოდენობის გათვალისწინების თვალსაზრისით.
საგადასახადო კოდექსის 79-ე მუხლის თანახმად, საშემოსავლო გადასახადის გადამხდელია რეზიდენტი ფიზიკური პირი, ანუ თავად დაზარალებული. აქედან გამომდინარე, შემდგომში საგადასახადო შეღავათების ამოქმედებისას სარგებელი უნდა მიიღოს თვით გადამხდელმა და არა დამსაქმებელმა. როგორც ცნობილია, მიმდინარე წელს საგადასახადო შეღავათები ამოქმედდა იმ პირების მიმართ, რომელთა წლიური შემოსავალი არ აღემატება 6000 ლარს. ასეთ პირებს, წლის ბოლოს უბრუნდებათ ყოველთვიურ დაუბეგრავ მინიმუმზე, 150 ლარზე გადახდილი საშემოსავლო გადასახადი. სააპელაციო სასამართლოს მიერ ხელზე გასაცემი თანხიდან სარჩოს გაანგარიშებისას, გადასახადის გადამხდელი ვერ ისარგებლებს ვერც ამ შეღავათით და ვერც მომავალში შემოღებული სხვა შეღავათით, ამგვარი შეღავათით ისარგებლებს მხოლოდ ზიანის მიმყენებელი.
2.
სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაიგო 2014 წლის 20 იანვრის სხდომაზე სარჩელის დაზუსტებისას მოსარჩელის მიერ გაცხადებული მოთხოვნა 660 ლართან დაკავშირებით, კერძოდ, ჩათვალა, რომ მითითებული 660 ლარი იყო ხელზე მისაღები თანხა. სინამდვილეში, მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი 660 ლარი წარმოადგენდა სხვაობას სრული ხელფასის (825 ლარის) ტოლ სარჩოსა და პირველი ინსტანციის სასამართლოს უკვე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დაკისრებულ 165 ლარს შორის. კასატორისათვის წარმოუდგენელი იყო, რომ სააპელაციო სასამართლო შეცვლიდა საქალაქო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესულ გადაწყვეტილებას 165 ლარის ოდენობით სარჩოს დაკისრების ნაწილში (აღნიშნულ ნაწილში გადაწყვეტილება არც ერთ მხარეს არ გაუსაჩივრებია).
3.
სააპელაციო სასამართლომ, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში ზიანის ანაზღაურების მოცულობის (პროფესიული შრომის უნარის შეზღუდვის 60%)ს დადგენის სამართლებრივ საფუძვლად გამოიყენა შრომის კოდექსის 44-ე მუხლი, რომელიც სრულიად სხვა სახის ურთიერთობას აწესრიგებს. სააპელაციო სასამართლომ, მოცემული კუთხით არ შეასრულა უზენაესი სასამართლოს მიერ მიცემული რეკომენდაცია. დამსაქმებლის ბრალით ჯანმრთელობის გაუარესების გამო სამუშაოს შეუსრულებლობა წარმოადგენს დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული „იძულებითი მოცდენის“ ერთ-ერთ სახეს, რომელიც სრულად უნდა ანაზღაურდეს.
4.
დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც მოპასუხეს შრომის უნარის 60%-ის შესაბამისი სარჩო დაეკისრა 2011 წლის 1 აგვისტოდან. რ. ლ-ე მნიშვნელოვანი შეზღუდვის სტატუსის მქონე ინვალიდადაა აღრიცხლი საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს სოციალური დახმარების სააგენტოს ბათუმის განყოფილებაში, მას აღნიშნული სტატუსის გამო პენსია დაენიშნა 2011 წლის აპრილიდან.
5.
დაუსაბუთებელია სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საპროცესო ხარჯების განსაზღვრის ნაწილში, დაკისრებული თანხა არ არის გონივრულლი და არ შეესაბამება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე და 53-ე მუხლების მოთხოვნებს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დანაწესი უნდა გავრცელდეს იმ მხარის მიმართ, რომელსაც „არ შეუძლია ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურება“ და არა ასეთი შესაძლებლობის მქონე პირის მიმართ. აღნიშნული საკითხის შეფასებისას გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ მოცემული საქმის განხილვა უკვე 3 წელია მიმდინარეობს, მან გაიარა სამი ინსტანციის სასამართლო და განმეორებით განიხილა სააპელაციო ინსტანციის სასამართლომ.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ბ. ს. ს. ტ-ისა“ და რ. ლ-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ბ. ს. ს. ტ-ისა“ და რ. ლ-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან შპს „ბ. ს. ს. ტ-ის“ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (509 ლარი) 70% – 356.3 ლარი. რაც შეეხება კასატორ რ. ლ-ს, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 7 აპრილის განჩინებით იგი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-5 მუხლის პირველი ნაწილის „მ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. რ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
3. შპს „ბ. ს. ს. ტ-ს“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – ......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (509 ლარი, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 4 ოქტომბერი, საგადახდო დავალება № 305) 70% – 356.3 ლარი;
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
