№ას-343-324-2014 16 ივნისი, 2014 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
კასატორი – სს „ა-ი“
მოწინააღმდეგე მხარე – მ. დ-ი
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – თანხის დაკისრება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
2013 წლის 19 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა სს „ა-მა“ მოპასუხე მ. (იგივე მ.) დ-ის მიმართ.
მოსარჩელის მოთხოვნა:
მ. დ-ისათვის სს „ა-ის“ სასარგებლოდ 4764.99 ლარის დაკისრება.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 12 ივნისის გადაწყვეტილებით სს „ა-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა:
მ. დ-ს სს „ა-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 4764.99 ლარის გადახდა.
ამავე გადაწყვეტილებით მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის სახით გადასახდელად დაეკისრა 142.94 ლარის გადახდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. დ-მა.
აპელანტის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 თებერვლის გადაწყვეტილებით მ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება:
სს „ა-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;
სს „ა-ს“ მ. დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 190 ლარის გადახდა მხარის მიერ სააპელაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ასანაზღაურებლად.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
მ. დ-ი 1994 წლიდან 2011 წლის 22 დეკემბრამდე მუშაობდა სს „ა-ის“ ელექტრონული ავიაბილეთების გაყიდვების ოფისში მოლარე-ოპერატორად.
სს „ა-ის“ 2011 წლის 22 დეკემბრის N1/32 ბრძანებით, ფინანსური დისციპლინის დარღვევისთვის, რაც გამოიხატა 4764.99 ლარის დანაკლისით, სს „ა-ის“ მოლარე-ოპერატორს – მ. დ-ს 2011 წლის 22 დეკემბრიდან შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება.
საქმეზე დადგინდა და მხარეთა შორის სადავო არ გამხდარა ის გარემოება, რომ სს „ა-ის“ მოლარე-ოპერატორმა - მ. დ-მა 2011 წლის 19 დეკემბერს, ანაზღაურების გარეშე, ა/კ „ჯ. ე-ზე“, სუბაგენტის – შპს „09 თ-ის“ დაკვეთით, გამოწერა 2 ავია-ბილეთი, ღირებულებით 5153.6 ლარი. საბოლოოდ, ბანკში და სალაროში ანაზღაურებული თანხების გამოკლებით, დავალიანებამ შეადგინა 4764.99 ლარი.
სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის დასკვნა, რომ მ. დ-მა კეთილსინდისიერად და ჯეროვნად არ შეასრულა შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობები – თანხის გადახდის გარეშე გამოწერა ავიაბილეთები, რითაც სს „ა-ს“ მიაყენა 5153.60 ლარის ოდენობით ზიანი. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სრულყოფილად არ გამოიკვლია საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებები, რასაც შედეგად მოჰყვა დავის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე საკითხების არასწორად შეფასება.
დასმულ საკითხთან მიმართებით სასამართლომ პირველ რიგში აღნიშნა შემდეგი:
საქმეში წარდგენილი 2009 წლის 20 მაისის N1077 ხელშეკრულება ავიაბილეთების რეალიზაციის შესახებ, საკმარის მონაცემებს შეიცავდა იმ დასკვნის გასაკეთებლად, რომ სუბაგენტზე ბილეთის მიყიდვის შემთხვევაში თანხის წინასწარ გადახდის თაობაზე, მხარეთა შორის შეთანხმება არ არსებობდა. ხელშეკრულების 3.4 და 3.5 პუნქტების თანახმად, „სუბაგენტი“ (შპს „09 თ-ი“) ვალდებულია წარადგინოს „სააგენტოს“ (სს „ა-ი“) საფინანსო სამსახურში დეკადურად რეალიზებული ავიაგადაზიდვების საბუღალტრო ანგარიში. ხელშეკრულების 5.2 პუნქტის მიხედვით კი, „სუბაგენტის“ მიერ ავიაბილეთების გაყიდვისას მიღებული თანხა, მოსაკრებლებისა და „სუბაგენტის“ კუთვნილი საკომისიოს ჩათვლით, წინამდებარე ხელშეკრულების პირობების შესაბამისად, წარმოადგენს „სააგენტოს“ საკუთრებას, რომელიც მან ანდო „სუბაგენტს“ სააგენტოს სახელით იმ დრომდე შესანახად, ვიდრე მხარეებს შორის არ იქნება ჩატარებული ურთიერთანგარიშსწორება გაყიდულ ავიაბილეთებზე;
ამდენად, ხელშეკრულების შინაარსიდან ნათლად იყო გამოკვეთილი „სუბაგენტის“ მიერ გაყიდულ ავიაბილეთებზე მხარეთა ურთიერთანგარიშსწორების წესი – „სუბაგენტი“ ვალდებული იყო ყოველ ათ დღეში ერთხელ განეხორციელებინა ანგარიშსწორება „სააგენტოსთან“ – სს „ა-ისთან“. აქვე, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ დასახელებული გარემოება დასტურდებოდა აგრეთვე, საქმეზე მოწმედ დაკითხული ი. ლ-ის (სს „ა-ის“ ყოფილი დირექტორი) ჩვენებით. ამასთან, იმ გარემოების დამადასტურებელი შესაბამისი მტკიცებულება, რომ არსებობდა სააგენტოს ადმინისტრაციის ზეპირი გაფრთხილება სუბაგენტის მიერ ავიაბილეთის ღირებულების ანაზღაურებამდე ბილეთის გაცემის აკრძალვასთან დაკავშირებით, საქმეზე წარდგენილი არ ყოფილა, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლების დანაწესიდან გამომდინარე, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს წარმოადგენდა. როგორც აღინიშნა, გარემოება მოპასუხის მიერ ავიაბილეთის სუბაგენტის დაკვეთით გაცემის თაობაზე, მოსარჩელის მხრიდან სადავო არ გამხდარა.
დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების პირობებში, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელეს არ წარუდგენია მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა მ. დ-ის მხრიდან სს „ა-ისათვის“ მატერიალური ზიანის მიყენების შესახებ გარემოებას.
საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა არის შრომის ორგანიზაციული მოწესრიგების პირობებში დასაქმებულის მიერ დამსაქმებლისათვის სამუშაოს შესრულება ანაზღაურების სანაცვლოდ. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.
სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, სამოქალაქო კოდექსის ზემოთ მოხმობილ ნორმაზე დაყრდნობით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად განსაზღვრა მითითებული ნორმის კვალიფიკაციისათვის და შესაბამისად, ზიანის ანაზღაურების შესახებ სამართლებრივი პასუხისმგებლობის წარმოშობისათვის აუცილებელი წინაპირობების წრე – მართლსაწინააღმდეგო ქმედების, ზიანის, მართლსაწინააღმდეგო ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის მიზეზობრივი კავშირის და ბრალეულობის არსებობა. ნორმის შემადგენელი დასახელებული ელემენტებისგან თუნდაც ერთ-ერთი ელემენტის არარსებობა გამორიცხავდა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის უფლებას.
რამდენადაც მოცემულ შემთხვევაში არ დადასტურდა მოპასუხე მ დ-ის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედების და ამ ქმედებით სს „ა-ისათვის“ ზიანის მიყენების შესახებ გარემოებები, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, დაუსაბუთებელი იყო მის მიმართ სს „ა-ის“ მიერ აღძრული სარჩელი ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნით და შესაბამისად, იგი არ ექვემდებარებოდა დაკმაყოფილებას.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ა-მა“.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
1.
არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ კონკრეტულ შემთხვევაში არ დადასტურდა მოპასუხე მ. დ-ის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ქმედების და ამ ქმედებით სს „ა-ისათვის“ ზიანის მიყენების შესახებ გარემოება. ასეთი დასკვნა დაუსაბუთებელია იმ პირობებში, როდესაც მ. დ-ისათვის ცნობილი იყო, რომ არსებობდა ადმინისტრაციის ხელმძღვანელობის უარი ანაზღაურების გარეშე ბილეთების გაცემაზე და მიუხედავად ამისა, მან მაინც გასცა ავიაბილეთები. საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დასტურდება, რომ მ. დ-მა დაარღვია შრომითი ხელშეკრულების მოთხოვნები, კერძოდ, მან დირექტორის მითითების საწინააღმდეგოდ განახორციელა ქმედება, რაც მართლსაწინააღმდეგოა, რითაც სს „ა-ს“ მიადგა ზიანი და რაც თავის მხრივ, წარმოადგენს სს „ა-ის“ სარჩელის დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივ საფუძველს.
2.
სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეესაბამება საქმის ნამდვილ ფაქტობრივ გარემოებებს, დაუსაბუთებელი და უსაფუძვლოა. სააპელაციო სასამართლო არ მიუთითებს, თუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებას ან კანონის რომელ ნორმას ეფუძნება საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვნელობის მქონე მის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები.
3.
გადაწყვეტილების მიხედვით, გაუგებარია, თუ რა მნიშვნელობა გააჩნდა სააპელაციო სასამართლოს მიერ იმ ფაქტობრივი გარემოების დადგენილად მიჩნევას, რომ შპს „ა-ის“ 2011 წლის 22 დეკემბრის №1/32 ბრძანებით, ფინანსური დისციპლინის დარღვევისათვის (რაც გამოიხატა 4764.99 ლარის დანაკლისით) ამავე საზოგადოების მოლარე-ოპერატორს – მ. დ-ს 2011 წლის 22 დეკემბრიდან შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება.
4.
სააპელაციო სასამართლოს არ მიუთითებია იმ გარემოების დამადასტურებელ მტკიცებულებაზე, რომ მ. დ-მა 2 ავიაბილეთი გამოწერა შპს „09 თ-ისათვის“ და მისი დაკვეთით. შესაბამისად, არასწორია სასამართლოს მითითება იმის თაობაზე, რომ თითქოს სადავო არ არის ავიაბილეთების შპს „09 თ-ის“ დაკვეთით გამოწერის ფაქტი. დასახელებული გარემოება, სადავოა. საქმეზე წარმოდგენილია გაყიდული ავიაბილეთები, რომლებშიც დამკვეთად მითითებული არ არის შპს „09 თ-ი“. ამავე ბილეთებით დგინდება, რომ ისინი გამოწერილია არასამუშაო საათებში (23.00 საათის შემდეგ) ფიზიკურ პირებზე.
5.
საქმეზე დაკითხული მოწმეთა ჩვენებების თანახმად, მ. დ-მა იცოდა, რომ თანხის გადახდის გარეშე ბილეთები არ უნდა გამოეწერა.
6.
იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი სადავო საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლო იხელმძღვანელებდა სს „ა-სა“ და შპს „09 თ-ს“ შორის 2009 წლის 20 მაისს დადებული ხელშეკრულებით, მის მიერ გაკეთებული დასკვნები მაინც არასწორია. ამ ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბოლო წინადადებაში ნათლადაა მითითებული, რომ სუბაგენტი ვალდებულებას იღებს, აწარმოოს გადაყვანის მოცულობების გაყიდვისგან მიღებული ამონაგების ყოველდღიური ინკასაცია სააგენტოს სალაროში ან იგი შეიტანოს სააგენტოს ანგარიშზე ან მის მიერ მითითებულ ანგარიშზე. ხელშეკრულების გამოყენების პირობებში სასამართლოს უნდა გაერკვია და დაედგინა, იხელმძღვანელა თუ არა მ. დ-მა ამ ნორმის დანაწესებით, კერძოდ, გაარკვია თუ არა, რამდენად განხორციელდა იმ დღეს არსებული გაყიდვებიდან მიღებული ამონაგების, მათ შორის, ზემოაღნიშნული ბილეთების ღირებულების ინკასირება სააგენტოს სალაროში, ან შეტანილი იყო თუ არა მათი ღირებულების თანხა სააგენტოს ანგარიშზე. თუკი დადგინდებოდა, ამგვარი ქმედების განუხორციელებლობის ფაქტი, სასამართლოს დადგენილად უნდა ჩაეთვალა მ. დ-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების მოთხოვნების დარღვევის შესახებ გარემოება.
7.
არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ თითქოს 2009 წლის 20 მაისის დასახელებული ხელშეკრულება საკმარის მონაცემებს შეიცავს დასკვნისათვის, სუბაგენტზე ბილეთის მიყიდვის შემთხვევაში თანხის წინასწარ გადახდაზე შეთანხმების არარსებობასთან დაკავშირებით. მითითებული მსჯელობის უსწორობას ცხადყოფს ამ ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბოლო წინადადება, რომლის შესაბამისად, სუბაგენტი იღებს ვალდებულებას, აწარმოოს გადაყვანის მოცულობების გაყიდვისაგან მიღებული ამონაგების ყოველდღიური ინკასაცია სააგენტოს სალაროში, ან შეიტანოს სააგენტოს ანგარიშზე, ან მის მიერ მითითებულ ანგარიშზე.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. ჭ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. სს „ა-ის“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – ) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ სს „ა-ს“ დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გ. ჭ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 7, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 1 აპრილი) 70% – 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
