№ას-40-39-2014 16 ივნისი, 2014 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. ნ-ი, ს. ნ-ი, რ. დ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – ს. ე-ა

მესამე პირი – საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირტა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 ნოემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – საკუთრების უფლების ხელყოფის შეწყვეტა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ს. ე-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში რ. დ-ას, ს. ნ-ის, მ. ნ-ის, მ. ნ-ის, პ. ნ-ის, გ. ნ-ისა და ნ. ნ-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა, მის სასარგებლოდ, თავის საკუთრებაში არსებული ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩის №77ა -ში მდებარე №3 ბინის საკუთრების ხელყოფის აღკვეთა და აღნიშნული ბინიდან მოპასუხეების გამოსახლება. მოსარჩელის წარმომადგენლის განმარტებით, ს. ე-ამ მეუღლისაგან მემკვიდრეობით მიიღო ქ. თბილისში, ნ-ის ქ.№77ა-ში მდებარე უძრავი ქონება. აღნიშნულ ბინაში თვითნებურად ცხოვრობს და უკანონოდ ფლობს რ. დ-ასა და ნ-ების ოჯახი, რის გამოც ს. ე-ას არ აქვს საშუალება ისარგებლოს მისი კუთვნილი ქონებით.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს იმ საფუძვლით, რომ არიან აფხაზეთიდან დევნილები და სადავო ბინაში ისინი მთავრობამ შეასახლა 1993 წელს, რადგან იმ დროისთვის ბინა ირიცხებოდა სახელმწიფოს ბალანსზე.

საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წარმომადგენლის განმარტებით, მოპასუხეები, როგორც იძულებით გადაადგილებული პირები, არ უნდა გამოასახლონ სადავო ბინიდან.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ს. ე-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა. მოპასუხეების რ. დ-ას, ს. ნ-ის, მ. ნ-ის, მ. ნ-ის, პ. ნ-ის, გ. ნ-ისა და ნ. ნ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა უძრავი ნივთი, მდებარე, ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №77ა, სადარბაზო 1, ბინა №3 და გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა მოსარჩელე ს. ე-ას.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ნ-მა, ს. ნ-მა და რ. დ-ამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით მ. ნ-ის, ს. ნ-ისა და რ. დ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 30.01.2013 წლის განჩინებით განუხილველად იქნა დატოვებული მ., პ., გ. და ნ. ნ-ების სააპელაციო საჩივარი თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 06.11.2012წ-ის გადაწყვეტილებაზე (ტ.2. ს.ფ. 38-40).

პალატამ აღნიშნა, რომ განხილვის საგანი იყო მ., ს. და რ. დ-ების სააპელაციო საჩივარი, რომლის დაკმაყოფილების საფუძვლად ავტორები იმ გარემოებას უთითებენ, რომ ისინი წარმოადგენენ უძრავი ქონების, მდებარე, ქ. თბილისი, ნ-ის ქუჩა №77ა, სადარბაზო 1, ბინა №3 მართლზომიერ მფლობელებს. სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია შემდეგ გარემოებათა გამო: დადგენილია, და აპელანტი არ შედავებია იმ გარემოებას, რომ უძრავი ქონების მდებარე, ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №77ა, სადარბაზო 1, ბინა №3-ში, მესაკუთრედ 2009 წლის 06 ივლისიდან რეგისტრირებულია ს. ე-ა, როგორც ვ. ა-ას კანონისმიერი მემკვიდრე, 2009 წლის 30 ივნისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე. თავის მხრივ, ს. ე-ას მამკვიდრებელს - ვ. ა-ას აღნიშნულ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება წარმოეშვა საქართველოს რესპუბლიკაში ბინების პრივატიზაციის უსასყიდლოდ გადაცემის შესახებ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის N107 დადგენილების საფუძველზე. (მტკიცებულება: პრივატიზაციის ხელშეკრულება, ტ.1. ს.ფ. 92-95).

საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მონაცემთა ერთიანი ბაზის მიხედვით უძრავი ნივთი, მდებარე, ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №77ა, სადარბაზო 1, ბინა №3-ში, არ წარმოადგენს იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტს (მტკიცებულებები: საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს წერილი, ტ.1. ს.ფ. 75, 76). ამდენად, პალატამ არ გაიზიარა აპელანტების მითითება იმასთან დაკავშირებით, რომ სადავო ბინა წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას და მასში მოპასუხეთა შესახლება მოხდა შესაბამისი უწყების - სამინისტროს მიერ.

პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია აპელანტის მითითება 2004 წლის 3 ნოემბერს ვ. ა-ასა და რ. დ-ას შორის გაფორმებულ მინდობილობაზე, როგორც სადავო ბინაში შესახლების უფლების მიმნიჭებელ დოკუმენტზე. საქმეში წარმოდგენილი 2004 წლის 3 ნოემბრის მინდობილობის შინაარსით დგინდება, რომ ქონების მესაკუთრე ვ. ა-ამ რ. დ-ას მიანიჭა უძრავი ქონების, მდებარე, ქ. თბილისში, ნ-ის ქუჩა №77ა, სადარბაზო 1, ბინა №3-ში, მართვისა და განკარგვის უფლება საკუთრების მიმნდობის ინტერესების შესაბამისად (ტ.1. ს.ფ. 96), რაც სამოქალაქო საქმეთა პალატის მოსაზრებით, არ წარმოშობს რწმუნებულის უფლებამოსილებას ქონებით მუდმივ სარგებლობასა და მასში ოჯახის წევრთა საცხოვრებლად შეყვანაზე.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 709-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე და განმარტავს, რომ ნორმის დანაწესი მკაფიოდ განსაზღვრავს რწმუნებულის უფლებამოსილებას მხოლოდ დავალების ხელშეკრულებაში მითითებული ქმედებების განხორციელების თაობაზე.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების პოზიციას სადავო უძრავ ქონების მიმართ მფლობელობის მართლზომიერი საფუძვლის არსებობასთან მიმართებით და აღნიშნავს, რომ როგორც ეს საქმის მასალებით დგინდება სადავო უძრავი ქონება არც იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა კომპაქტური განსახლების ობიექტს წარმოადგენს და მოპასუხეები არც მესაკუთრესთან შეთანხმების საფუძველზე არიან შესახლებული მასში. ამდენად, არ არსებობს რაიმე სამართლებრივი საფუძველი, რომლითაც შესაძლებელი იქნებოდა სადავო უძრავ ნივთზე საკუთრების უფლების შეზღუდვა.

პალატამ მიუთითა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, უდავოა, რომ მოსარჩელე წარმოადგენს მესაკუთრეს, მოპასუხეებმა მათ მიერ დაკავებული ფართის მართლზომიერი მფლობელობისა და საკუთრების დასადასტურებლად კანონით გათვალისწინებული მტკიცებულება ვერ წარმოადგინეს, შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეები არ წარმოადგენენ მართლზომიერ მფლობელებს. მოსარჩელე ს. ე-ას სადავო ნივთზე გააჩნია საკუთრების უფლება და იგი არ არის შეზღუდული მოპასუხეთა მხრიდან ამ ნივთის ფლობით, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელია და არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს მ. ნ-მა, ს. ნ-მა და რ. დ-ამ, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები და საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლითაც უტყუარად დგინდებოდა მოპასუხეთა მართლზომიერი მფლობელობა სადავო ქონებაზე. ასევე, სასამართლომ არ შეაფასა სამინისტროს პოზიცია, რომ აპელანტების სადავო ბინაში შესახლების პერიოდში იგი წარმოადგენდა სახელმწიფო საკუთრებას და არ დასტურდებოდა ნ-ების მიერ უძრავი ქონების თვითნებურად დაკავების ფაქტი.

კასატორის განმარტებით, სასამართლომ არ იმსჯელა იმ გარემოებასთან დაკავშირებით, რომ სახელმწიფოს მიერ 1993 წელს კასატორების სადავო ბინაში შესახლების შემდეგ, 2004 წელს ვ. ა-ამ მის მიერ სათანადო ანაზღაურების სანაცვლოდ, ოჯახის ერთ-ერთ წევრს – რ. დ-ას მიენიჭა თბილისში, ნ-ის ქ. №77-ში მდებარე №3 ბინის პრივატიზების, ასევე მართვისა და განკარგვის უფლება, რომლის მიზანი იყო ქონების მოპასუხეთა საკუთრებაში აღრიცხვა. რ. დ-ამ კეთილსინდისიერად შეასრულა ნაკისრი ვალდებულება და განახორციელა ბინის პრივატიზაცია ვ. ა-ას სახელზე, რომელიც ნაკისრი ვალდებულების – ნასყიდობის ხელსეკრულების დადებამდე გარდაიცვალა. ამდენად, კასატორის აზრით, სასამართლომ სსსკ-ის 105-ე მუხლის უგულებელყოფით და ფაქტობრივი გარემოებების არასწორი ანალიზის საფუძველზე, მიიღო დაუსაბუთებელი და უკანონო გადაწყვეტილება.

კასატორთა შეხედულებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე და 172-ე მუხლები, ასევე დააღრვია სსსკ-ის 102-ე მუხლის დანაწესი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 თებერვლის განჩინებით მ. ნ-ის, ს. ნ-ისა და რ. დ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ნ-ის, ს. ნ-ისა და რ. დ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ნ-ის, ს. ნ-ისა და რ. დ-ასსაკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარი) 70% –210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ნ-ის, ს. ნ-ისა და რ. დ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს დაუბრუნდეთ რ. დ-ას მიერ 2014 წლის 30 იანვარს №12 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე