საქმე №ას-405-382-2014 16 ივნისი, 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – ვ. ს-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ს-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, თანამესაკუთრედ ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
თ. ს-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. ს-ისა და ნოტარიუს რ. ზ-ის მიმართ 2012 წლის 17 აპრილს გაცემული სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობისა და სამკვიდრო ქონების ½-ის თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ. მოსარჩელის მითითებით, მხარეები არიან ძმები. მოპასუხემ უკანონოდ მიიღო მამის სამკვიდროდან მოსარჩელის კუთვნილის წილი.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
გორის რაიონული სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 3 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 მარტის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება გაუქმდა და თ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა 2012 წლის 17 აპრილს გაცემული №120 388710 სამკვიდრო მოწმობა 1/2 ნაწილში და თ. ს-ი ცნობილ იქნა მამკვიდრებელ გ. ს-ის დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ შემდეგ გარემოებათა გამო:
სასამართლომ დაადგინა, რომ მამკვიდრებელი გ. ს-ი გარდაიცვალა 1999 წლის 12 ივლისს. გ. ს-ის მეუღლე ე. ს-ი გარდაიცვალა 2008 წლის 19 იანვარს.
თ. ს-ი და ვ. ს-ი წარმოადგენენ გ. ს-ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, – შვილებს.
2012 წლის 17 აპრილს ნოტარიუს რ. ზ-ის მიერ ვ. ს-ის სახელზე გაიცა №120 388710 სამკვიდრო მოწმობა, რომლითაც გ. ს-ის პირველი რიგის მემკვიდრე ვ. ს-მა მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება მასში შემავალი აქტივებითა (მათ შორის მიუღებელი პენსია, სხვა არაპირადი ხასიათის უფლებები, რომელიც ჰქონდა მამკვიდრებელს მესამე პირთა მიმართ-მათი არსებობის შემთხვევაში და სხვა) და პასივებით (მამკვიდრებლის შეუსრულებელი ვალდებულებები მესამე პირთა მიმართ მიღებული სამკვიდროს ღირებულების ფარგლებში).
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია გარემოება მასზედ, რომ მოსარჩელე თ ს-მა სამკვიდროს მიღების ვადაში ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო ქონება.
სსიპ „საქართველოს ეროვნული არქივის“ კასპის არქივის №AA201200502 – 03 საარქივო ცნობის თანახმად, კასპის მუნიციპალიტეტის გამგეობის, ქვემო ჭალის თემის საკრებულოს 1992-1993 წლების მიწის ნაკვეთების განაწილების სიაში გ. ლ. ძე ს-ს პირად საკუთრებაში ერიცხება: ზონარგაყრილი წიგნით – 0.06 ჰა, ფაქტიურად კი, ფლობს 0.38 ჰა-ს. ნორმის ზევით დაკავებული აქვს 0.32 ჰა, ეძლევა ნორმის ზევით დაკავებული 0.87 ჰა, სულ – 1.25 ჰა მიწის ფართი.
საქმის მასალებით დგინდება, რომ სსიპ „საქართველოს ეროვნული არქივის“ კასპის არქივის №AA201200502 – 03 საარქივო ცნობის და 2012 წლის 17 აპრილის სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე გ. ს-ის პირველი რიგის მემკვიდრე ვ. ს-ის სახელზე საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში აღირიცხა 1) უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით....... , უძრავი ქონება საკადასტრო კოდით...... და 3) უძრავი ქონება, საკადასტრო კოდით.......
პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილია და სააპელაციო საჩივრით სადავოდ გამხდარი არ არის, რომ სამკვიდროში შემავალ №........ საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთზე, დაზუსტებული ფართი 1180.00 კვ.მ, განლაგებულია მშენებარე სათბური.
თ. ს-ი მის მიერ სამკვიდრო ქონების ფაქტობრივი ფლობით მიღების დასტურად მიუთითებს იმ გარემოებაზე, რომ იგი სამკვიდროს მისაღებად დადგენილ ვადაში ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სამკვიდროში შემავალ №...... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთს, რომელზეც როგორც უკვე დადგენილია, განლაგებულია მშენებარე სათბური.
საქმეში წარმოდგენილია 2012 წლის 17 აპრილს ვ. ს-ის, სოფლის საკრებულოს მთავარი სპეციალისტ მ. გ-ისა და კასპის პოლიციის სამმართველოს იგოეთის ქვეგანყოფილების თანამშრომელ გ. ბ-ის მიერ შედგენილი აქტი იმის შესახებ, რომ შპს „ჩ. ს-ის“ დირექტორმა ო. შ-მა 2012 წლის 7 ნოემბერს ზემოაღნიშნული პირების თანდასწრებით მოახდინა სოფელ ქ-ში მცხოვრები თ. ს-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული საკარმიდამო და პრივატიზაციით მიღებული მიწის ნაკვეთების აზომვა და ნახაზების შედგენა. აზომვას ესწრებოდა თვითონ თ. ს-ი და მისი მეუღლე. აზომვის შედეგად აღმოჩნდა, რომ სახლთან არსებულმა მიწის ნაკვეთმა შეადგინა 1483,3 კვ.მ, მეორე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთმა – 1180,8 კვ.მ და პრივატიზაციის მიღებულმა მიწის ნაკვეთმა – 1 1826.5 კვ.მ, სულ – თ. ს-ი ფაქტობრივად ფლობს 14490,06 კვ.მ-ს.
მხარეთა შორის სადავო არ არის, რომ აქტში მოხსენიებული 1180,8 კვ.მ ფართის მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს №.......... საკადასტრო კოდის მქონე უძრავ ქონებას, რომელზეც განლაგებულია სათბური. ამდენად, თავად მოპასუხე ვ. ს-ის მიერ ხელმოწერილი დოკუმენტი მიუთითებს 2012 წლის 7 ნოემბრის მდგომარეობით სამკვიდროში შემავალ №....... საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ნაკვეთის თ. ს-ის ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებობის ფაქტზე.
ამასთან, როგორც თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატაში გამართულ სხდომაზე ვ. ს-მა განმარტა, იგი მხოლოდ ორი წელია, რაც ფაქტობრივად ფლობს სადავო მიწის ნაკვეთს. ვ. ს-ის მითითებით, მამამ შვილებს სიცოცხლეშივე მისცა თავიანთი წილი მიწის ნაკვეთი და ის მიწის ნაკვეთი, რომელზეც სათბურია განლაგებული, შედიოდა სწორედ თ. ს-ის წილში, რომელსაც იგი ფლობდა მამის გარდაცვალების შემდგომ და უნდა გაეფორმებინა კიდეც. მოგვიანებით სხვა სასამართლო დავის წარმოებისას, რათა დაესაკუთრებინა სხვა მიწის ნაკვეთი, თ. ს-მა უარყო მის მფლობელობაში აღნიშნული მიწის ნაკვეთის არსებობის ფაქტი და ვ. ს-ი იძულებული გახდა, დაერეგისტრირებინა აღნიშნული უძრავი ქონება. ვ. ს-ის განმარტებით, მან მითითებული უძრავი ქონების დარეგისტრირებამდე შეატყობინა კიდეც აღნიშნულის შესახებ თ. ს-ს.
ამდენად, თავად მოპასუხე მხარის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებებითა და მისი ახსნა-განმარტებებით დგინდება სამკვიდროში შემავალი უძრავი ქონების მოსარჩელის მიერ ფაქტობრივად დაუფლების ფაქტი. შესაბამისად დგინდება, რომ მოსარჩელემ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო.
სამოქალაქო კოდექსის 1319-ე, 1320-ე მუხლების შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა, რომ მამკვიდრებელი გ. ს-ი გარდაიცვალა 1999 წლის 12 ივლისს. გ. ს-ის მეუღლე ე. ს-ი კი გარდაიცვალა 2008 წლის 19 იანვარს.
სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის თანახმად, თ. ს-ი და ვ. ს-ი წარმოადგენენ გ. ს-ის პირველი რიგის მემკვიდრეებს, შვილებს.
სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე, 1424-ე მუხლების შესაბამისად, პალატამ განმარტა, რომ თავისი სამართლებრივი ბუნებით სამკვიდროს მიღება ცალმხრივი გარიგებაა. იგი გამოხატავს სამკვიდროს მიღების სურვილს, მემკვიდრის ნებას. შესაბამისად, მისი სამართლებრივი შედეგის დადგომისათვის საკმარისია მხოლოდ ერთი პირის – მემკვიდრის მიერ გამოვლენილი ნება მემკვიდრეობის მიღების თაობაზე. სამკვიდროს ფაქტობრივი ფლობით მიღება გულისხმობს, რომ მემკვიდრემ აქტიური ქმედებით გამოხატა სამკვიდროს მიღების ნება. უფრო მეტიც, აღნიშნული ნების გამოხატვის მიზნებისათვის კანონი საკმარის საფუძვლად მიიჩნევს სამკვიდროს ნაწილის დაუფლებას.
განსახილველ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე თ. ს-მა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის სამკვიდრო და მოიპოვა უფლება მამის სამკვიდრო ქონებაზე. შესაბამისად, პალატის გადაწყვეტილებით, უნდა გაუქმდეს 2012 წლის 17 აპრილს ვ. ს-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა 1/2 ნაწილში და თ. ს-ი ცნობილი უნდა იქნეს მამკვიდრებელ გ. ს-ის დანაშთი ქონების 1/2 ნაწილის მესაკუთრედ.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ვ. ს-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ფაქტობრივ დასაბუთებაში სრულიად უკანონოდ მიუთითა, რომ თ. ს-ი ფაქტობრივი ფლობით დაეუფლა სამკვიდროში შემავალ № საკადასტრო კოდის მქონე მიწის ფართს, რომელზეც განთავსებულია მშენებარე სათბური მაშინ, როდესაც მხარეებს შორის ადრე წარმოებულ ადმინისტრაციულ დავაში თავად თ.ს-ის, მისი მეუღლე ნ. ზ-ასა და შვილების – თ. და ზ. ს-ების შესაგებელში მითითებულია, რომ აღნიშნული მიწის ნაკვეთი, რომელზეც განთავსებულია მშენებარე სათბური, არ შედის სამკვიდრო მასაში და იგი თ. ს-მა შეიძინა თანასოფლელ ლ. ო-ისაგან.
ამასთან, სასამართლომ მიუთითა, რომ საქმეში წარმოდგენილია შპს „ჩ. ს-ის“ დირექტორ ო. შ-ის ხელმოწერილი აქტი, რომელიც შეიძლება ადასტურებს თ. ს-ის ფაქტობრივ ფლობაში არსებულ ქონებას, თუმცა არ ადასტურებს სამკვიდრო მასაში სადავო მიწის ნაკვეთის ფართის არსებობას. №აა20120009502-03 საარქივო ცნობის თანახმად, გ. ს-ი ფაქტობრივად ფლობდა 0,38 ჰა მიწას. რეალურად კი, თ.ს-მა მშობლების სიცოცხლეშივე მიიღო თავისი წილი სამკვიდრო ქონება 2601 კვ.მ მიწა, ამდენად, მას სამკვიდრო ქონებიდან მიღებული აქვს ½-ზე მეტი.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 აპრილის განჩინებით ვ. ს-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ვ. ს-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ვ. ს-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 17 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 400 ლარის 70% – 280 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ვ. ს-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ ვ. ს-ს (პირადი №...........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 17 აპრილს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 400 ლარის 70% – 280 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
