№ას-532-505-2014 30 ივნისი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – რ., ბ. და მ. ს-ები

მოწინააღმდეგე მხარე – თ. ჯ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 5 ივლისს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა თ. ჯ-მა მოპასუხეების –რ., ბ. და მ. ს-ების მიმართ.

მოსარჩელის დაზუსტებული სასარჩელო მოთხოვნა:

მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა, აღნიშნული სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 8331.5 ლარის მესაკუთრეებისათვის (მოპასუხეებისათვის) გადახდის სანაცვლოდ.

მოგვიანებით, იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი წარადგინეს მოპასუხეებმა.

შეგებებული მოსარჩელეების მოთხოვნა:

მოწინააღმდეგე მხარის უკანონო მფლობელობიდან სადავო უძრავი ქონების გამოთხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით თ. ჯ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

მოსარჩელე ცნობილ იქნა რ., ბ. და მ. ს-ების სახელზე რეგისტრირებული, თბილისში, ჩ-ის ქ.3-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან შპს „ს-ი +-ის“აზომვითი ნახაზის მიხედვით 36.51კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის და 14.05კვ.მ სარდაფის მესაკუთრედ (ტექინვენტარიზაციის გეგმის მიხედვით ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე ოთახი 8 და ოთახი 8¹, ხოლო ლიტ „ა-ს“ სარდაფის ფართში სარდაფი 1);

თ. ჯ-ს მოპასუხეების – ბ., რ. და მ. ს-ების სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების, 33326 ლარის 25%-ის – 8331.5 ლარის გადახდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს რ., ბ. და მ. ს-ებმა.

სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება, ხოლო სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 მარტის გადაწყვეტილებით რ., ბ. და მ. ს-ების სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მე-2 და მე-3 პუნქტები შეიცვალა და ამ ნაწილში გადაწყვეტილება შემდეგი სახით ჩამოყალიბდა:

თ. ჯ-ს რ., ბ. და მ. ს-ების სასარგებლოდ დაეკისრა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების, 44868 აშშ დოლარის 25%-ის – 11217 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა, რის სანაცვლოდაც იგი ცნობილ იქნა რ., ბ. და მ. ს-ების სახელზე რეგისტრირებული, თბილისში, ჩ-ის ქ.3-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან შპს „ს-ი +-ის“ აზომვითი ნახაზის მიხედვით 36.51კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის და 14.05კვ.მ სარდაფის მესაკუთრედ (ტექინვენტარიზაციის გეგმის მიხედვით ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე ოთხი 8 და ოთახი 8¹, ხოლო ლიტ „ა-ს“ სარდაფის ფართში სარდაფი 1).

ამავე გადაწყვეტილებით თ. ჯ-ს რ., ბ. და მ. ს-ების სასარგებლოდ დაეკისრა სახელმწიფო ბაჟის (დაკმაყოფილებული ნაწილის მიხედვით) გადახდა 80 ლარის ოდენობით.

დანარჩენ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება უცვლელად დარჩა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში ჩ-ის ქუჩის 3-ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდით...... ) საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია რ., ბ. და მ. ს-ების სახელზე.

თ. ჯ-ს, მოპასუხეების – რ., ბ. და მ. ს-ების კუთვნილ უძრავ ქონებაში დაკავებული აქვს ტექინვენტარიზაციის გეგმის მიხედვით ლიტ ,,ა-ს“ პირველ სართულზე ოთახი 8 და ოთახი 8¹, ხოლო ლიტ ,,ა-ს“ სარდაფის ფართში სარდაფი 1 (ფართობით 13.95 კვ.მ).

საქმეზე წარდგენილი შპს ,,ს-ი+-ის“ აზომვითი ნახაზის მიხედვით, მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის ფართი შეადგენს 36.51კვ.მ-ს, ხოლო სარდაფის ფართი შეადგენს 14.05კვ.მ-ს.

მოსარჩელის მშობლები – რ. და ი. ჯ-ი, აღნიშნულ საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებულნი იყვნენ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით განსაზღვრულ პერიოდში და იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს.

მოსარჩელის მშობლები ამჟამად გარდაცვლილები არიან.

თავად მოსარჩელე საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრირებული იყო 1983 წლამდე.

თ. ჯ-ი მშობლების გარდაცვალების შემდგომ აგრძელებს საცხოვრებელი სადგომის ფლობას.

მოპასუხის განმარტებით, მოსარჩელეს დაკეტილი აქვს საცხოვრებელი სადგომი, სადაც განთავსებული აქვს ავეჯი; მოპასუხისვე განმარტებით, მოსარჩელემ საკუთარი სადგომიდან ნება დართო მეზობელს ელექტროსადენით მიეწოდებინა ელექტროენერგია, რაც აგრეთვე ადასტურებს მოსარჩელის მიერ საცხოვრებელი სადგომის ფლობას.

სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ რ., ბ. და მ. ს-ების საკუთრებად რიცხულ უძრავ ქონებაში თ. ჯ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 44868 აშშ დოლარს.

ზემოაღნიშნული დასკვნის გამოტანისას სააპელაციო სასამართლო დაეყრდნო საქმის მასალებში წარდგენილ აუდიტორული კომპანია ,,კ-ის“ 2013 წლის 26 ივნისის № 88/2 დასკვნას.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალების მიხედვით, 2013 წლის 5 ივლისს სასამართლოს სარჩელით მიმართა მოსარგებლემ – თ. ჯ-მა და მოითხოვა რ., ბ. და მ. ს-ების სახელზე რიცხულ, მის მიერ დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომზე (მდებარე თბილისში, ჩ-ის ქ.3–ში, 36.51კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 14.5კვ.მ სარდაფი) მესაკუთრედ ცნობა, მესაკუთრეებისათვის ამ საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების, 44868 აშშ დოლარის 25%–ის – 11217 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ; მოსარგებლემ მის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით სასამართლოს წარუდგინა აუდიტორული კომპანია ,,კ-ის“ მიერ 2013 წლის 26 ივნისს გაცემული №88/2 დასკვნა.

საქმის მასალების მიხედვით ასევე დადგინდა, რომ მოპასუხეებმა, მესაკუთრეებმა – რ., ბ. და მ. ს-ებმა, 2013 წლის 23 ივლისს შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს და მოითხოვეს მათ საკუთრებად რიცხულ უძრავ ქონებაზე მოსარგებლის – თ. ჯ-ის მფლობელობის შეწყვეტა, მისთვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%–ის გადახდის სანაცვლოდ. ამასთან, შეგებებული სარჩელის ავტორებმა სასამართლოს საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის მიზნით წარუდგინეს სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 8 ივლისის №002904913 დასკვნა, რომლის მიხედვით, მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებლი ფართის და სარდაფის ღირებულება შეადგენდა 33326 ლარს.

ამავდროულად, საქმეზე დადასტურდა, რომ რ., ბ. და მ. ს-ებმა, შეგებებული სარჩელი, რომლითაც მოითხოვდნენ მოსარგებლის – თ. ჯ-ის მფლობელობის შეწყვეტას, მისთვის დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%–ის გადახდის სანაცვლოდ, გაიხმეს და შესაბამისად, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით მათი ზემოაღნიშნული შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველად.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83¹ მუხლზე, რომლის შესაბამისად, თუ სასამართლო დააკმაყოფილებს მოსარჩელის განცხადებას სარჩელის გამოხმობის შესახებ, მას გამოაქვს განჩინება სარჩელის განუხილველად დატოვების და მისი მოსარჩელისათვის დაბრუნების თაობაზე.

კანონის მოხმობილი ნორმიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სარჩელის განუხილველად დატოვების შემთხვევაში მხარეს უბრუნდება სარჩელი და მასზე დართული მასალები. მოცემულ შემთხვევაში, იმის მიუხედავად, რომ სასამართლომ საოქმო განჩინებით დააკმაყოფილა რ., ბ. და მ. ს-ების შუამდგომლობა შეგებებული სარჩელის გამოხმობის თაობაზე და აღნიშნული სარჩელი დატოვა განუხილველად, მხარეს არ დაუბრუნა მის მიერ შეგებებულ სარჩელზე დართული სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 8 ივლისის №002904913 დასკვნა და დავის გადაწყვეტისას იხელმძღვანელა აღნიშნული დასკვნით; ამასთან, მოსარჩელე – მოსარგებლე თ. ჯ-ი თავის მოთხოვნას ამყარებდა აუდიტორული კომპანია ,,კ-ის“ მიერ 2013 წლის 26 ივნისს გაცემულ № 88/2 დასკვნაზე და კატეგორიულად არ ეთანხმებოდა მხარის მიერ შეგებებულ სარჩელზე დართულ სსიპ ლევან სამხარაულის ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნას. აღსანიშნავი იყო ის გარემოებაც, რომ მესაკუთრეებს პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მოცემული დავის გადაწყვეტამდე, გახმობილი შეგებებული სარჩელის მოთხოვნით კვლავ არ მიუმართავთ სასამართლოსათვის და მათ მიერ 2013 წლის 15 ოქტომბერს სასამართლოში წარდგენილ იქნა შეგებებული სარჩელი სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლების შესაბამისად, მოპასუხის – თ. ჯ-ის თბილისში ჩ-ის ქ.3–ში მდებარე ფართიდან უპირობოდ გამოსახლების მოთხოვნით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე და განსახილველი სარჩელების მოთხოვნათა (მესაკუთრეები შეგებებული სარჩელით კატეგორიულად უარყოფდნენ თ. ჯ-ის მოსარგებლეობას და ვინდიკაციური სარჩელით მის უპირობოდ გამოსახლებას მოითხოვდნენ) გათვალისწინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 და მე-4 მუხლების შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოსარგებლის – თ. ჯ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებისას, კერძოდ, საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების განსაზღვისას, უნდა ეხელმძღვანელა მის მიერ წარდგენილი აუდიტორული კომპანია ,,კ-ის“ დასკვნით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილი ურთიერთობები, მათი სპეციფიკური ხასიათიდან გამომდინარე, წესრიგდება კანონით „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“. ამ კანონის 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, მოსარგებლე არის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით. ამავე კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ უნდა დასტურდებოდეს შემდეგი გარემოებებით: სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა ან/და მესაკუთრისთვის გარკვეული ოდენობის საფასურის გადახდა (გარდა ქირავნობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქირისა). დასახელებული კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტების შესაბამისად, თუ მხარეებს შორის არსებობს გარიგება საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ, მესაკუთრეს უფლება აქვს, მოსარგებლეს მოსთხოვოს საცხოვრებელი სადგომით მფლობელობის შეწყვეტა მოსარგებლისათვის ან მისი უფლებამონაცვლისათვის დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის გადახდის შემთხვევაში. თუ მესაკუთრე უარს აცხადებს მოსარგებლისათვის აღნიშნული კომპენსაციის გადახდაზე, მოსარგებლეს უფლება აქვს, მესაკუთრეს მოსთხოვოს დაკავებული სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ მასზე საკუთრების უფლების გადაცემა. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების მიხედვით, მითითებული კანონი ვრცელდება ასევე მესაკუთრისა და მოსარგებლის უფლებამონაცვლეებზე.

კონკრეტულ შემთხვევაში, სააპელაციომ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს ის დასკვნა, რომ თ. ჯ-ი წარმოადგენდა ი. და რ. ჯ-ის უფლებამონაცვლეს და შესაბამისად, სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული ჰქონდა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ რადგან 1983 წელს თ. ჯ-ი ამოეწერა დაკავებული საცხოვრებელი სადგომიდან და ამასთან, არ არსებობდა მის მიერ მშობლების სამკვიდროს მისაღებად სანოტარო ორგანოსათვის მიმართვის დამადასტურებელი მტკიცებულება, იგი არ წარმოადგენდა ი. და რ. ჯ-ის უფლებამონაცვლეს. სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა არის არა მოსარგებლის სტატუსის დადგენის პირობა, არამედ მტკიცებულება, რომლითაც დასტურდება მხარეთა შორის საცხოვრებელი სადგომის დათმობის შესახებ შეთანხმება. მართალია, თ. ჯ-ი 1983 წელს ამოეწერა საცხოვრებელი სადგომიდან, მაგრამ მას საცხოვრებელი სადგომის ფლობა არ შეუწყვეტია, მასში ცხოვრობდნენ მოსარჩელის მშობლები, ხოლო მათი გარდაცვალების შემდგომ საცხოვრებელ სადგომს დაეუფლა მოსარჩელე. სამოქალაქო კოდექსის 1421–ე მუხლი ითვალისწინებს სამკვიდროს მიღებას, როგორც მემკვიდრის მიერ სანოტარო ორგანოში განცხადების შეტანის გზით, ასევე მემკვიდრის მიერ სამკვიდროს ან მისი ნაწილის ფაქტობრივად დაუფლებით. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით, მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადასტურდა, რომ თ. ჯ-ი ფაქტობრივად შეუდგა სამკვიდროს ფლობას, რაც უდავოდ მოწმობდა მის მიერ სამკვიდროს მიღებას.

საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეებმა, მართალია, შეგებებული სარჩელით მოითხოვეს თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე მფლობელობის შეწყვეტა, თუმცა შემდეგ გაიხმეს შეგებებული სარჩელი და 2013 წლის 16 ოქტომბრის საოქმო განჩინებით შეგებებული სარჩელი დარჩა განუხილველად. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებს, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეებს, არ გამოუვლენიათ იმის ნება, რომ სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ მოსარჩელეს (მოსარგებლეს) გაეთავისუფლებინა საცხოვრებელი სადგომი. აქედან გამომდინარე, მოსარგებლეს, ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონით გათვალისწინებული წესის დაცვით, გააჩნდა შესაძლებლობა მესაკუთრისათვის შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე მოეპოვებინა საკუთრების უფლება.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად ჩათვალა თ. ჯ-ის მოთხოვნა საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების, 44868 აშშ დოლარის 25%-ის – 11217 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე.

როგორც აღინიშნა, 2013 წლის 15 ოქტომბერს სასამართლოში წარდგენილი შეგებებული სარჩელით რ., ბ. და მ. ს-ებმა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე, 172-ე მუხლების შესაბამისად, მოითხოვეს მოპასუხის – თ. ჯ-ის უპირობოდ გამოსახლება თბილისში ჩ-ის ქ.3-ში მდებარე ფართიდან.

სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია თ. ჯ-ის მოსარგებლეობა მის მიერ დაკავებულ ფართზე. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშმა, რომ მხარეთა შორის არსებულ სადავო ურთიერთობას აწერიგებდა ,,საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ” საქართველოს კანონი. დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სწორედ ამ კანონით გათვალისწინებული წესის დაცვით შეფასებისას, სასამართლომ მართებულად მიიჩნია მოსარგებლის – თ. ჯ-ის პრეტენზია საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების შესაბამისი ოდენობის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობის თაობაზე, რაც გამორიცხავდა რ., ბ. და მ. ს-ების მიერ ვინდიკაციური მოთხოვნით აღძრული შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებას. ამიტომ, ამ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო სასამართლომ დასაბუთებულად მიიჩნია და უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემოხსენებული გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს რ., ბ. და მ. ს-ებმა.

კასატორების მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით მათი შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

მოწინააღმდეგე მხარის – თ. ჯ-ის დედა, რ. ჯ-ი, გარდაცვალებამდე, ე.ი. 1996 წლის 27 ივნისამდე რეგისტრირებული იყო ქ.თბილისში, ჩ-ის 3-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელ სადგომში, რაც დასტურდება სსგს თბილისის მოქალაქეთა მომსახურების განყოფილების 2012 წლის 19 დეკემბრის №0111712012231 საინფორმაციო ბარათით. საქართველოს ნოტარიუსთა პალატიდან კასატორის მიერ გამოთხოვილი 02.10.2013წ. №16/5552 და 03.10.2013წ. №16/5577 ერთიანი ელექტრონული სამემკვიდრეო რეესტრიდან ინფორმაციით დადგენილია, რომ ერთიან სამემკვიდრეო რეესტრში არ მოიძებნა ინფორმაცია გარდაცვლილი თ. ჯ-ის მშობლების – ი. ჯ-ისა და რ. ჯ-ის სამემკვიდრეო ქონების თაობაზე. აღნიშნულიდან გამომდინარე, კასატორები უარს აცხადებენ თ. ჯ-ისათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომის კომპენსაციის გადახდაზე, საქმის მასალებით არ დასტურდება ის გარემოება, რომ თ. ჯ-ი წარმოადგენს თავდაპირველი მოსარგებლის უფლებამონაცვლეს და იგი ყოველგვარი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, უკანონოდ ფლობს და სარგებლობს კასატორების უძრავი ქონებით (საცხოვრებელი ფართით). აქვე, გასათვალისწინებელია ისიც, რომ ი. და რ. ჯ-ს, თ. ჯ-ის გარდა სხვა მემკვიდრეც ჰყავდათ. ამასთან, მოსარჩელე თ. ჯ-ი 1983 წლის 3 ივნისიდან ჩაწერილია (რეგისტრირებულია) ქ.თბილისში, ვ-ის მე-4 მ/რ-ის მე-2 კვარტლის პირველ კორპუსში მდებარე №67 ბინაში, შესაბამისად, „საცხოვრებელი სადგჰომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მიღების მომენტისათვის (1996 წლის 27 ივნისამდე) იგი კეთილსინდისიერად არ ფლობდა ქ.თბილისში, ჩ-ის 3-ში მდებარე სადავო საცხოვრებელ სადგომს.

კასატორების შეგებებული სარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს, მათ კუთვნილ უძრავ ქონებაზე მოპასუხე თ. ჯ-ის უკანონო ხელყოფის აღკვეთა და აღნიშნული ქონებიდან მისი გამოსახლება, რაც უნდა დაკმაყოფილდეს.

მოგვიანებით, კასატორებმა წერილობით დააზუსტეს მათი საკასაციო საჩივრის სამართლებრივი საფუძვლები, კერძოდ, მათ განმარტეს შემდეგი:

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების შეფასების ნაწილში. კასატორების მიერ, მათი შეგებებული სარჩელის გახმობისას, მოსამართლემ დააზუსტა, ურთავდნენ თუ არა შეგებებული სარჩელის ავტორები მტკიცებულების სახით ახალ სარჩელს სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მომზადებულ 2013 წლის 8 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნას, რაზეც დადებითი პასუხი მიიღო. ამდენად, ახალ შეგებებულ სარჩელზე დასახელებული დასკვნის მტკიცებულებად მიღებისას, სასამართლოს კანონი არ დაუღვევია.

სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადასტურებულია, რომ მოსარჩელე თ. ჯ-ი პირველი ინსტანციის სასამართლოში მთელი პროცესის პერიოდში კატეგორიულად არ ეთანხმებოდა რ., ბ. და .მ ს-ების შეგებებულ სარჩელზე დართულ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლოს ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 8 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნას, რომლითაც თ. ჯ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი მთლიანად შეფასდა 33326 ლარად. თუმცა, მას შემდგომ, რაც რ., ბ. და მ. ს-ებმა გაიხმეს თავდაპირველი შეგებებული სარჩელი, თ. ჯ-მა თავისი მოთხოვნა შეცვალა და იგი დაამყარა შეგებებული მოსარჩელეების მიერ წარდგენილ სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს 2013 წლის 8 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნაზე, რაც საქალაქო სასამართლომ თავისი 2013 წლის 16 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დააკმაყოფილა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ თ. ჯ-ს დააკისრა რ., ბ. და მ. ს-ების კუთვნილი სადგომის საბაზრო ღირებულების, 44868 აშშ დოლარის 25%-ის – 11217 აშშ დოლარის გადახდა, რაც მოსარჩელეს არ მოუთხოვია. შედეგად, სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის მოთხოვნები (სასამართლო გადაწყვეტილების ფარგლები) – მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ მოუთხოვია.

კასატორებმა ისარგებლეს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონით მესაკუთრისათვის მინიჭებული უფლებით და გადაწყვიტეს, თბილისის საქალაქო სასამართლოში თავიდან შეეტანათ გამოხმობილი სარჩელი, მოპასუხე თ. ჯ-ის მიმართ საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 75%-ის – 15104 აშშ დოლარის გადახდის სანაცვლოდ მფლობელობის შეწყვეტის შესახებ. აღნიშნული სარჩელი ემყარება სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ მომზადებულ 2013 წლის 8 ივლისის ექსპერტიზის დასკვნას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ რ., ბ. და მ. ს-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას რ., ბ. და მ. ს-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 მაისის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. რ., ბ. და მ. ს-ების საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე