საქმე№ას-961-919-2013 16 ივნისი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - ო. ხ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ნ. ს-ე, ი. ბ-ე, ც. ბ-ე, ნ. ბ-ე, ლ. ა-ი, ლ. ლ-ი, ე. კ-ა, ი. კ-ე, ვ. კ-ე, ლ. ჩ-ე, რ. ნ-ა (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი - ზიანის ანაზღაურება, ამხანაგობის კუთვნილი ბინების რელიზაციით მიღებული თანხიდან წილის გამოყოფა, უსაფუძვლოდ გადახდილი თანხის დაბრუნება, ქონების მიკუთვნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ო. ხ-ამ ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,წ-ის ქ.№111“-ის წევრების - ნ. ს-ის, ი. ბ-ის, ც. ბ-ის, ნ. ბ-ის, ლ. ა-ის, ლ. ლ-ის, ე. კ-ას, ი. კ-ის, ვ. კ-ის, ლ. ჩ-ისა და რ. ნ-ა მიმართ აღძრა სარჩელი, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხეთათვის საოფისე ფართის სარემონტო სამუშაოების ღირებულების ანაზღაურების დაკისრება 27687,90 ლარის ოდენობით, მშენებლობის დასრულებისათვის საჭირო თანხის დაკისრება 100930 ლარის ოდენობით, მშენებლობასთან დაკავშირებული ვალდებულების დარღვევით მიუღებელი შემოსავლის სახით დამდგარი ზიანის ანაზღაურების დაკისრება 110000 ლარის ოდენობით, საცხოვრებელი ფართისათვის ზედმეტად გადახდილი თანხის დაბრუნების დაკისრება 5000 აშშ დოლარის ოდენობით, ამხანაგობის კუთვნილი ფართების რეალიზაციით მიღებული თანხიდან წილის გამოყოფა 77000 ლარის ოდენობით, ასევე წ-ი ქ N96-ში მდებარე ამხანაგობის კუთვნილი 10 კვ.მ სარდაფისა და 12 კვ.მ ეზოს მესაკუთრედ ცნობა.

სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს: 2005 წლის 25 მაისის ხელშეკრულებით ო. ხ-ა 30000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ გაწევრიანდა ამხანაგობა ,,წ-ის ქუჩა №111“-ში. 2007 წლის 02 თებერვლისათვის ო. ხ-ას ამხანაგობისათვის გადახდილი ჰქონდა 137 000 აშშ დოლარი 170 კვ.მ საოფისე ფართის, 186 კვ.მ საცხოვრებელი ფართისა და 18 კვ.მ ავტოფარეხის მიღების მიზნით. მოგვიანებით, სამშენებლო ვადების განსაზღრასთან დაკავშირებით 2007 წლის 11 აპრილის Nნ/286 ბრძანების მოქმედების პერიოდში ო. ხ-ამ დამატებით გადაიხადა 16 000 აშშ დოლარი 10 კვ.მ საცხოვრებელი ფართის, 10 კვ.მ სარდაფისა და 12 კვ.მ ეზოს საკუთრებაში მიღების მიზნით. მშენებლობა Nნ/286 ბრძანების შესაბამისად 2007 წლის 30 აგვისტოსათვის დასრულებული არ ყოფილა. არ შესრულდა ვალდებულებები, რასაც ითვალისწინებდა მშენებლობის ნებართვა და ვერც შესრულდებოდა, ვინაიდან პროექტი იყო დარღვეული - ნაცვლად ხუთსართულიანი ნაგებობისა, აშენდა შვიდსართულიანი ნაგებობა. ამხანაგობის კრების 2008 წლის 19 დეკემბერის გადაწყვეტილებით ო. ხ-ას გადაეცა მხოლოდ საოფისე ფართი, 186,1 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და 18 კვ.მ ავტოფარეხი. დამატებით შეთანხმებული ფართები 16 000 აშშ დოლარის სანაცვლოდ გადაცემული არ ყოფილა. ამხანაგობის ,,ხელმძღვანელობასთან” მიღწეული შეთანხმებით, ო. ხ-ასათვის აშენებულ საცხოვრებელ ფართში უნდა ყოფილიყო მოწყობილი ტიხრები თანამედროვე საკედლე მასალით, მეტალოპლასტმასის გარე კარ-ფანჯარა, ცენტრალური მილგაყვანილობით მოწყობილი სან-კვანძები, ლითონის შესასვლელი კარი, საოფისე ფართის გადაცემა კი, უნდა განხორციელებულიყო პირობით ,,გასაღებზე”, რაც ნიშნავს ტიხრების მოწყობას, გალესვა-გაღებვას, შეკიდული ჭერის მოწყობას განათებით, იატაკის მოწყობას ტექნიკური გარანტიით, პარკეტით, სან-კვანძის მოწყობას კაფელ-მეტლახით, ასევე ელ.გაყვანილობის, გათბობის და შიდა კარებების მონტაჟს. ამხანაგობამ დაარღვია ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება და ო. ხ-ას არ გადასცა სარდაფი, საცხოვრებელი ფართის და ეზოს ნაწილი, საოფისე და საცხოვრებელი ფართები გადასცა შეთანხმებით გათვალისწინებული მოწყობისა და მინიმალური საცხოვრებელი პირობების უზრუნველყოფის გარეშე - ეზო არ არის მოწესრიგებული, ლიფტი დაუმონტაჟებელია. ამგვარად, ო ხ-ამ მიიღო ზიანი ამხანაგობისგან გადაცემული ქონებაზე გაწეული და გასაწევი ხარჯების, ასევე მიუღებელი შემოსავლის სახით. ამასთან, ო. ხ-ას, როგორც ამხანაგობის წევრს, არ მიუღია წილი დამატებით აშნებული 800 კვ.მ ფართის რეალიზაციით მიღებული თანხიდან. 2005 წლის 9 მარტს ინდმენაშენეთა ამხანაგობა ,,წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნების შესახებ” ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის მიზანს წარმოადგენდა ქ.თბილისში წ-ის ქუჩა №96-ში ხუთსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა, საპროექტო დოკუმენტაციაში შეტანილი ცვლილების შესაბამისად კი, ხუთსართულიანი სახლის ნაცვლად ექსპლუატაციაში მიღებულ იქნა შვიდსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რითაც გაიზარდა მოსარჩელის, როგორც ამხანაგობის წევრის მისაღები წილი.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მოითხოვეს მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა. შესაგებლის მიხედვით: მშენებლობის ვადები, ისევე როგორც პროექტი დარღვეული არ ყოფილა. მშენებლობის ვადის გაგრძელება განხორციელდა კანონის შესაბამისად. მშენებლობას ახორციელებდა ამხანაგობის მიერ დაქირავებული შპს „ა-ა 95“, რომელმაც სამშნებლო სამუშაოები დაასრულა შეთანხმებულ ვადაში. 2008 წელს მოხდა კორპუსის შენობის ლეგალიზება. ამხანაგობის ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა მოიცავს შენობის სრული კარკასის აღმართვას, ყველა აუცილებელი კომუნიკაციის მიერთებას, გარე ფასადის კარ-ფანჯრების აღჭურვას და საერთო სარგებლობის ფართების მოპირკეთებას. აღნიშნული ვალდებულებები ამხანაგობამ შეასრულა. შიდა მოპირკეთება ეკისრება ფართის მესაკუთრეს. მოსარჩელის მიერ თვითნებურად იქნა განადგურებული კანალიზაციის მილები, რისთვისაც იგი დაჯარიმდა 10 000 ლარით და დაევალა შესაბამისი ფაქტების აღმოფხვრა. გაზის მილების გაყვანის ვალდებულება ამხანაგობას არ გააჩნდა. წყალგაყვანილობის დამონტაჟებისას დაზიანდა რა მრიცხველი, იგი დაილუქა, მოსარჩელემ კი თვითნებურად არაერთხელ ახსნა ლუქი, რის გამოც ამხანაგობა დაჯარიმდა. რაიმე სახის გარიგება დამატებითი ფართის, სარდაფისა და ეზოს გადაცემის თაობაზე არ არსებობდა, ისევე როგორც გადახდილი არ ყოფილა შესაბამისი თანხა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ო. ხ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაზედაც სააპელაციო საჩივარი წარადგინა მოსარჩელე მხარემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 17 ივლისის განჩინებით არ დაკმაყოფილდა ო. ხ-ას სააპელაციო საჩივარი და ძალაში დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 28 დეკემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმის გადაწყვეტისათვის მიშნელოვანი გარემოებები შემდეგი სახით დაადგინა:

2005 წლის 9 მარტს დაიდო ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება ინდმენაშენეთა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნების შესახებ. ხელშეკრულების მიხედვით, ამხანაგობის მიზანს წარმოადგენდა თბილისში, წ-ის ქუჩა №96-ში 242.75 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა და მშენებლობის დასრულების შემდეგ ამ შენობის საკუთრებაში მიღება. ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის შესაბამისად, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა მოიცავდა შენობის სრული კარკასის აღმართვას, ყველა აუცილებელი კომუნიციების მიერთებას, გარე ფასადის კარ-ფანჯრებით აღჭურვას და საერთო სარგებლობის ფართების (კიბის უჯრედი, სახურავი) მოპირკეთებას. ამხანაგობის საერთო მიზანში არ შედიოდა თითოეული საცხოვრებელი და/ან არასაცხოვრებელი ფართის შიდა მოპირკეთება და კეთილმოწყობა, აღნიშნული მოვალეობა უნდა დაკისრებოდა თავად ფართის მესაკუთრეს, თუ ინდივიდუალური ხელშეკრულებით სხვა რამ არ იქნებოდა გათვალისწინებული. ხელშეკრულების 3.3. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართების სარგებლობა, ფლობა, განკარგვა და შესაბამისი წესების დადგენა, ხოლო 6.3 პუნქტის მიხედვით, გამგეობის ფუნქციაში შედიოდა ამხანაგობისათვის წინადადებების მომზადება ახალი წევრის მიღებისა და შესაბამისი შენატანისა და წილის განსაზღვრისათვის. ხელშეკრულების 8.3. პუნქტით, ,,დამფუძნებელ წევრთა” კრება პერიოდულად ამტკიცებდა ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი თანასაკუთრების ტაბულას, რომლითაც 8.4 პუნქტის მიხედვით განისაზღვრებოდა ამხანაგობის თითოეული წევრის წილი, იმ საცხოვრებელი და/ან არასაცხოვრებელი ფართების პირობითი იდენტიფიკაციით, რომელზეც საკუთრების უფლება უნდა მოეპოვებინა შესაბამის წევრს შენობის აშენების შემდეგ. ხელშეკრულების 8.5. პუნქტის თანახმად, ამხანაგობის თანასაკუთრების ტაბულაში ნებისმიერი ცვლილება ხორციელდებოდა დამფუძნებელ წევრთა კრების გადაწყვეტილებით, რომელიც დამოწმებული უნდა ყოფილიყო სანოტარო წესით და რეგისტრირებული საქართველოს საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში. ხელშეკრულების 9.4. პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის წევრის მიღებისას დამფუძნებელ წევრთა კრება განსაზღვრავდა მისაღები წევრის წილს, საკუთრებაში მისაღები ქონების იდენტიფიკაციით;

2005 წლის 22 მაისს ცვლილება შევიდა 2005 წლის 9 მარტს დადებულ ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ინდმენაშენეთა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნების შესახებ ხელშეკრულებაში და 30 000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ამხანაგობის წევრად მიღებულ იქნა ო. ხ-ა. ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის თავმჯდომარემ ო. ხ-ასაგან ბინის მშენებლობისთვის მიიღო 137 000 აშშ დოლარი, რაზედაც 2007 წლის 20 იანვარს შედგა მიღება-ჩაბარების აქტი. ო. ხ-ა ამხანაგობაში წევრად შევიდა რა 2005 წლის 9 მარტის ხელშეკრულებაში ცვლილებების შეტანის გზით, მისი უფლება-მოვალეობებიც ამხანაგობის წევრებთან და მესამე პირებთან განისაზღვრა დაფუძნების ხელშეკრულებით;

2008 წლის 19 დეკემბერს შედგა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნებელ წევრთა კრება, რა დროსაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრებზე ფართების განაწილების შესახებ. აღნიშნული გადაწყვეტილებით მოსარჩელეზე განაწილებულ იქნა 170 კვ.მ საოფისე ფართი (დუპლექსი) მდებარე I-II სართულებზე, 186.1 ფართის ბინა №8 და 18 კვ.მ ფართის ავტოფარეხი. ოქმზე სხვა წევრებთან ერთად ხელი მოაწერა მოსარჩელემ. ამდენად, დამფუძნებელ წევრთა კრებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებას ამხანაგობის წევრებზე ფართების განაწილების შესახებ დაეთანხმა მოსარჩელე, მოიწონა და მიიღო შესრულება. დამფუძნებელ წევრთა კრების გადაწყვეტილებით საკუთრებაში გადაცემული ფართები საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგნეტოში აღირიცხა ო. ხ-ას საკუთრებად;

დავის წამოწყების შემდგომ საცხოვრებელ კორპუსში მოეწყო სხვადასხვა კომუნიკაციები, კერძოდ, გაზგაყვანილობა, ელექტროენერგია, საკანალიზაციო კომუნიკაცია და ა.შ...

მხარეთა შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე, მოპასუხე არ იყო ვალდებული, მოსარჩელისათვის ნივთი გადაეცა იმ მდგომარეობაში, რაც სარჩელშია მითითებული. მოსარჩელე მხარის მიერ არ ყოფილა წარდგენილი მხარეთა შორის ინდივიდუალური ხელშეკრულების დადებით ამხანაგობის სადამფუძნებლო დოკუმენტისგან განსხვავებულ პირობებზე შეთანხმების ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება. ასეთად სასამართლომ არ მიიჩნია საცხოვრებელი სახლის არქიტექტურული პროექტი, რომელიც ასახავს შენობის გარეგნულ არქიტექტურულ იერსახეს, პროექტში გამოყენებული ძირითადი კოსნტრუქციების, სამშენებლო მასალების ჩამონათვალს და აღნიშნული დოკუმენტით შეუძლებელია დადგინდეს ამხანაგობის წევრებისთვის გადასაცემი ფართების შეთანხებული მდგომარეობა. შესაბამისად, სასამართლოს შეხედულებით, არ დადასტურდა მოსარჩელისათვის ნაკლიანი ნივთის გადაცემის ფაქტი, რაც ნაკლიანი ნივთის გადაცემით დამდგარი ზიანისა და ცალკეულ შემთხვევაში ამ ზიანის აღმოსაფხვრელად გაღებული ხარჯების მოპასუხეთათვის დაკისრების მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია;

სასამართლოს მითითებით, მოსარჩელის მოთხოვნას წარმოადგენს ასევე, თბილისში, წ-ის ქუჩა №96-ში 12 კვ.მ ეზოს ფართსა და 10 კვ.მ ფართის სარდაფზე გადახდილი თანხის - 16 000 აშშ დოლარის დაბრუნება, რასთან დაკავშირებითაც მან განმარტა 2012 წლის 24 დეკემბრის მთავარ სხდომაზე (24.12.2012წ. სხდომის ოქმი, 11:18:08- 11:19:29). მოპასუხეებსა და მოსარჩელეს შორის არ ყოფილა მიღწეული შეთანხმება მოსარჩელისათვის დამატებით 10 კვ.მ ფართის სარდაფისა და საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ. ფართის ეზოს საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე. საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის სარდაფისა და საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ. ფართის ეზოს ნაწილის მიღების მიზნით ო. ხ-ას მიერ 16 000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი. 10 კვ.მ ფართის სარდაფისა და საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ. ფართის ეზოს ნაწილზე უფლების წარმოშობის დამადასტურებელ მტკიცებულებად მოსარჩელემ წარადგინა ამხანაგობის თავჯდომარის მიერ 2009 წლის 30 იანვარს გაცემული ცნობა, რომლითაც, მოსარჩელის მოსაზრებით, ამხანაგობის თავმჯდომარე აღიარებს სადავო ფართზე მოსარჩელის საკუთრების უფლებას. 2005 წლის 9 მარტს დადებული ინდმენაშენეთა ამხანაგობა ,,წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნების შესახებ” ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით, მხოლოდ ამხანაგობის საერთო კრების კომპეტენციას განეკუთვნებოდა ამხანაგობის საერთო სარგებლობაში არსებული ფართების სარგებლობა, ფლობა, განკარგვა და შესაბამისი წესების დადგენა, ამასთან, ამხანაგობის ,,დამფუძნებელ წევრთა” კრების მიერ დამტკიცებული ამხანაგობის წევრთა შორის წილობრივი თანასაკუთრების ტაბულით განისაზღვრებოდა ამხანაგობის თითოეული წევრის წილი იმ საცხოვრებელი და/ან არასაცხოვრებელი ფართების პირობითი იდენტიფიკაციით, რომელზეც საკუთრების უფლება უნდა მოეპოვებინა შესაბამის წევრს შენობის აშენების შემდეგ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, ამხანაგობის თავმჯდომარე არ იყო უფლებამოსილი, ეღიარებინა სხვა პირის საკუთრების უფლება ამხანაგობის საკუთრებაში არსებულ ნივთზე. შესაბამისად, მოსარჩელის მიერ მტკიცებულების სახით წარმოდგენილი ამხანაგობის თავჯდომარის მიერ შედგენილი ცნობა, არ შეიძლება მიჩნეულ იქნეს მხარეთა შორის შესაბამისი შეთანხმებისა და საკუთრების უფლების აღიარების დამადასტურებელ მტკიცებულებად. ამასთან, სასამართლომ აღნიშნა, რომ 2008 წლის 19 დეკემბერს შედგა ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დამფუძნებელ წევრთა კრება, რა დროსაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრებზე ფართების განაწილების შესახებ. შესაბამისად, აღნიშნულ კრების ოქმზე ხელმოწერით მოსარჩელე დაეთანხმა გადაწყვეტილებას მასზე მხოლოდ იმ ნივთებისა და იმ ფართის ოდენობით გადაცემის თაობაზე, რაც მითითებულია კრების ოქმში;

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ საცხოვრებელ სახლში სართულების მომატებით რეალურად გაიზარდა ამხანაგობის წევრების წილი, საქმეში წარმოდგენილი არ არის. მხოლოდ ის გარემოება, რომ საცხოვრებელი სახლის მშენებლობისას 5 სართულის ნაცვლად აშენდა 7 სართული, ამხანაგობის საქმიანობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, იმთავითვე არ წარმოუშობს მოსარჩელეს გაზრდილი წილის მიღების უფლებას. 2005 წლის 9 მარტს დადებული ხელშეკრულებით ინდმენაშენეთა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დაფუძნების შესახებ განსაზღვრული იყო ამხანაგაბის წევრებს შორის წილების განაწილების წესი. 2008 წლის 19 დეკემბერს შედგა ამხანაგობა წ-ის ქ.№111-ის დამფუძნებელ წევრთა კრება, რა დროსაც მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება ამხანაგობის წევრებზე ფართების განაწილების შესახებ. ამხანაგობის წევრებზე ფართების განაწილების შესახებ კრებაზე მიღებულ გადაწყვეტილებას დაეთანხმა მოსარჩელე, მოიწონა და მიიღო შესრულება. შესაბამისად, აღნიშნულ კრების ოქმზე ხელმოწერით, მოსარჩელე დაეთანხმა გადაწყვეტილებას მასზე მხოლოდ იმ ფართის ოდენობით გადაცემის თაობაზე, რაც მითითებულია კრების ოქმში.

დადგენილი გარემოებების შეფასებისას სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლით, რომლის შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად. პალატის განმარტებით, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარჩვევების გაერთიანებით ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად, ამასთან, ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების აუცილებელი წინაპირობაა, რომ ამხანაგობა ყალიბდება იურიდიული პირის შეუქმნელად. პალატის მითითებით, საერთო მიზნის არსებობა გარიგების მთავარ წინაპირობას წარმოადგენს, ამიტომ ამხანაგობის თითოეული წევრი მონაწილეობს, როგორც გარიგების დამოუკიდებელი მხარე და იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობა არ იძენს იურიდიული პირის სტატუსს, სამოქალაქო-სამართლებრივი ურთიერთობების დამყარებისას წარმოშობილ ვალდებულებებზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ამხანაგობის თითოეულ წევრს. სწორედ ამგვარი შინაარსის მატარებელია სამოქალაქო კოდექსის 937-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის მიხედვით, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივი საქმიანობიდან წარმოშობილი ვალებისათვის პასუხს აგებენ სოლიდარულად. ერთმანეთთან ურთიერთობაში პასუხისმგებლობის ოდენობა განისაზღვრება მონაწილეთა წილის შესაბამისად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს. ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლოს შეხედულებით, ამხანაგობის საერთო მიზნებიდან გამომდინარე, უსაფუძვლოა ამხანაგობის ერთ-ერთი წევრის სარჩელი დანარჩენ წევრებისთვის თბილისში, წ-ის ქუჩა 111-ში მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებისთვის 100 930 ლარის დაკისრების თაობაზე. მით უფრო, რომ როგორც საქმის მასალებით დგინდება, საცხოვრებელი კორპუსი ექსპელუატაციაშია მიღებული. კერძოდ, სასამართლოს მითითებით, თბილისის მერიის ურბანული დაგეგმარების საქალაქო სამსახურის 2007 წლის 20 ოქტომბრის ბრძანებით ლეგალიზებულად ჩაითვალა თბილისში, დიდუბის რაიონში წ-ის N96-ში პროექტის დარღვევით აშენებული მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლი. ამასთან, განმცხადებელს განემარტა, რომ ლეგალიზება იმავდროულად ნიშნავს ობიექტის ან მისი ნაწილის საექსპლუატაციოდ ვარგისად აღიარებას და მის ექსპლუატაციაში მიღებას. ამდენად, სასამართლოს დასკვნით, არ არსებობს მოპასუხეთათვის თბილისში, წ-ის ქუჩა 111-ში მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლის მშენებლობის დასრულებისთვის 100 930 ლარის დაკისრების საფუძველი.

ზიანის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნასთან დაკავშირებით სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის 1-ლი ნაწილით, ასევე 411-412-ე მუხლებით და განმარტა, რომ პირს ზიანის ანაზღაურება ეკისრება, თუ არსებობს ზიანის მიყენებისთვის პასუხისმგებლობის დაკისრების პირობები, კერძოდ, თუ სახეზეა ზიანი, მოქმედებასა და ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი და ბრალი ზიანის მიმყენებელს მიუძღვის. სასამართლოს მითითებით, განსახილველ შემთხვევაში მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა მისთვის ნაკლიანი ნივთის გადაცემის შესახებ სარჩელში მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებას, რაც ნაკლიანი ნივთის გადაცემით დამდგარი ზიანის და ცალკეულ შემთხვევაში ამ ზიანის აღმოსაფხვრელად გაღებული ხარჯების მოპასუხეთათვის დაკისრების მოთხოვნით აღძრული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სააპელაციო პალატამ უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოსარჩელის პრეტენზია თბილისში, წ-ის ქუჩა №96-ში მშენებარე საცხოვრებელ სახლში სართულების მომატებით მის მიერ მისაღები წილის გაზრდასთან დაკავშირებით. სასამართლოს მითითებით, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 932-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, მონაწილეებმა უნდა შეიტანონ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესატანები. თუ ხელშეკრულებით არ არის განსაზღვრული შესატანის ოდენობა, თითოეული მონაწილე მოვალეა, შეიტანოს იგი თანაბრად. ამავე მუხლის მესამე ნაწილით, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შესატანები წარმოადგენს მონაწილეთა საერთო საკუთრებას. მონაწილეთა საერთო საკუთრებას შეადგენს ისიც, რაც შეძენილია საერთო საკუთრებაში არსებული უფლების საფუძველზე, ანდა მიღებულია ანაზღაურების სახით საერთო ქონების განადგურების, დაზიანების ან ამოღების გამო. სასამართლომ მიუთითა ასევე საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 935-ე მუხლის პირველი ნაწილზე, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, შემოსავლები მონაწილეებს შორის ნაწილდება მათი წილის შესაბამისად. მოცემულ შემთხვევაში, იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ არ დადასტურდა ამხანაგობაში მოსარჩელის წილის გაზრდა, სასამართლომ უსაფუძვლოდ მიიჩნია გაზრდილი წილის სახით 77 000 ლარის ოდენობით ამხანაგობისათვის თანხის დაკისრების მოთხოვნა.

დადგენილი გარემოებებისა და საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის 1-ლი ნაწილისა და 317-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის შესაბამისად სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოპასუხეებსა და მოსარჩელეს შორის არ ყოფილა რა მიღწეული შეთანხმება მოსარჩელეზე 10 კვ.მ ფართის სარდაფისა და საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ ფართის ეზოს ნაწილი საკუთრებაში გადაცემის თაობაზე, ასევე საქმის მასალებით დადასტურებული არ არის სარდაფისა და საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ ფართის ეზოს ნაწილის მიღების მიზნით ო. ხ-ას მიერ 16 000 აშშ დოლარის გადახდის ფაქტი, უსაფუძვლოა მოპასუხეთათვის 16 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეტა პალატის 2013 წლის 17 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ო. ხ-ამ, რომლითაც მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

ამხანაგობის შესახებ 2005 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის მიზანია საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა. ამდენად, ამხანაგობის ვალდებულებას წარმოადგენდა დამტკიცებული პროექტის შესაბამისად მშენებლობის წარმოება და დასრულება. იგივე ხელშეკრულების 1.2 პუნქტის მიხედვით, საცხოვრებელი სახლის მშენებლობა მოიცავს შენობის კარკასის აღმართვას, ყველა აუცილებელი კომუნიკაციის მიერთებას, გარე ფასადების კარ-ფანჯრებით აღჭურვას და საერთო სარგებლობის ფართის მოპირკეთებას. ხელშეკრულების 1.3 და 1.2 პუნქტების უგულებელყოფით სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ამხანაგობას არ ჰქონდა ვალდებულება, დაესრულებინა და მოეწყო აშენებული კორპუსი, მიეერთებინა იგი საკომუნიკაციო ქსელებთან, აღნიშნული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო კი მოსარჩელისათვის აენაზღაურებინა ის ხარჯები, რაც მან გასწია კუთვნილი ფართების საკომუნიკაციო ქსელებთან მიერთებისა და საოფისე ფართის სარემონტო სამუშაოებისათვის;

ამხანაგობის ხელშეკრულების 1.1 პუნქტის მიხედვით, ამხანაგობის მიზანია მშენებლობის დასრულება, რაც გულისხმობს შენობის ექსპლუატაციაში ჩაბარებას. ამდენად, ამხანაგობას გააჩნდა მშნებლობის დასრულების ვალდებულება, რაც, თავდაპირველი პროექტის შესაბამისად, უნდა განხორციელებულიყო 2007 წლის მარტამდე, შემდგომ აღიშნული ვადა გაგრძელდა 2007 წლის აგვისტომდე, ხოლო კორპუსის ექსპკლუატაციაში მიღება 2008 წლის დეკემბერში მოხდა, თუმცა ამ დროისთვისაც მას არ მიეწოდებოდა ელექტროენერგია, ბუნებრივი აირი, ასევე მოუწესრიგებელი იყო წყალი და კანალიზაცია. ამდენად, 2007 წლის მარტიდან ამხანაგობა უკანონოდ იყენებს ო. ხ-ას მიერ მშენებლობისათვის გადახდილ თანხებს, რაც მოიცავს ამხანაგობაში გაწევრიანებისათვის გადახდილ 30000 ლარს და ბინისა და კომერციული ფართისათვის გადახდილ 137 000 აშშ დოლარს. საცხოვრებელი სახლის დროულად ჩაუბარებლობის, ლეგალიზაციის მიუხედავად მისი გამოყენების შეუძლებლობის ფაქტები სასამართლომ არ გამოიკვლია და არ დაადგინა, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები მოსარჩელისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღურებაზე უარის თქმასთან დაკავშირებით უსაფუძვლოა;

მშენებლობის დასრულების ხარჯი, რაც ექსპერტიზის დასკვნის მიხედვით შეადგენს 100930 ლარს, უნდა დაეკისროს მოპასუხე მხარეს;

დაუსაბუთებელია სასამართლოს დასკვნები იმასთან დაკავშირებით, რომ მშენებლობის პროექტის შეცლით და ხუთსართულიანი სახლის ნაცვლად შვიდსართულიანი სახლის აშენებით მოსარჩელის წილი ამხანაგობაში არ გაზრდილა;

სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა პრეტენზია 16 000 აშშ დოლარის დაბრუნების თაობაზე. საქმეში არსებული ცნობით, რომელიც ხელმოწერილია ამხანაგობის თავმჯდომარის მიერ, დასტურდება, რომ საოფისე ფართის უკან არსებული 12 კვ.მ ეზო და 10 კვ.მ სარდაფი ო. ხ-ას საკუთრებაა. საქმის მასალებით დასტურდება, რომ 2007 წლის იანვრისათვის მშენებლობისათვის ო. ხ-ას გადახდილი ჰქონდა 137 000 აშშ დოლარი, 137 000 აშშ დოლარის ნაცვლად უკვე 2007 წლის განმავლობაში ო. ხ-ამ გადაიხადა 16 000 აშშ დოლარი. საქმეში არსებული ცნობით იკვეთება, რომ ფართების მიკუთვნების სანაცვლოდ ო. ხ-ას რაიმე ვალდებულება შესასრულებელი არ აქვს. ცნობა დაწერილია 2008 წლის დეკემბერში ფართების განაწილების შემდეგ - 2009 წლის იანვარში. სასამართლომ მიიჩნია რა, რომ დამატებით ფართების გადაცემასთან დაკავშირებული უფლება არ არსებობდა, ვინაიდან ფართების გადაცემა არ განხორციელდა კანონით დადგენილი წესით, ამასთან, ამხანაგობის თავმჯდომარემ აღიარა ფართების გადაცემის ვალდებულება, სასამართლოს 16 000 აშშ დოლარი მოსარჩელისათვის უნდა დაებრუნებინა, როგორც უსაფუძვლოდ გადახდილი სამოქალაქო კოდექსის 385-ე მუხლის საფუძველზე;

სააპელაციო სასამართლოში 2013 წლის 17 ივლისის სხდომაზე არ გამოცხადნენ მოწინააღმდეგე მხარეები - ე. კ-ა, ი. კ-ე, ვ. კ-ე, ლ. ჩ-ე და რ. ნ-ა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლო ვალდებული იყო, მათ მიმართ მიეღო საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ზომები, რისი განუხორციელებლობაც გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ოლღა ხოროშუხინას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

პალატას მიაჩნია, რომ საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით. აღნიშნულ საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილი მყარი ერთგვაროვანი პრაქტიკა, რაც ასახული სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებულ განჩინებაში.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას ო. ხ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ო. ხ-ას მიერ 2013 წლის 7 ოქტომბერს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით, 407-ე მუხლის პირველი ნაწილით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ო. ხ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ო. ხ-ას (პ/N ..... ) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 7 ოქტომბერს N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 6000 ლარის 70% – 4200 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე