საქმე №ას-386-363-2014 23 სექტემბერი 2014 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – რ. ჟ-ი (მოსარჩელე, შეგებებულ სარჩელში –მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. ლ-ე (შეგებებული სარჩელის ავტორი, მოპასუხე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება
დავის საგანი – თანხის გადახდის სანაცვლოდ საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა (სარჩელში), სამართლებრივი ურთიერთობის არარსებობის აღიარება (შეგებებულ სარჩელში)
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
რ. ჟ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ლ-ის მიმართ და მოითხოვა ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№10-ში მდებარე 24.5 კვ.მ ოთახის, 10 კვ.მ შესასვლელის, ეზოში არსებული 4 კვ.მ ლიტ „ვ“ სამზარეულოსა და ეზოში არსებული საპირფარეშოს საკუთრებაში გადაცემა მესაკუთრისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 9250 ლარის გადახდის სანაცვლოდ.
ნ. ლ-მ სარჩელი არ ცნო და შეგებებული სარჩელით მოითხოვა, ნ. ლ-სა და რ. ჟ-ს შორის „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ურთიერთობის არარსებობის დადასტურება.
თბილისის საქალაქოს სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით რ. ჟ-ის სარჩელი ნ. ლ-ის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, რ. ჟ-ს დაეკისრა მოპასუხე ნ. ლ-ის სასარგებლოდ 9250 ლარის გადახდა, რ. ჟ-ს გადაეცა საკუთრებაში ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№10-ში მოპასუხე ნ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (საკადასტრო კოდი .....) ტექინვენტარიზაციის გეგმის მიხედვით ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე მდებარე 24.50 კვ.მ №1 ოთახი, 10 კვ.მ №3 შესასვლელი, ეზოში არსებული სამზარეულო 4 კვ.მ ლიტ „ვ“, უარი ეთქვა მოსარჩელე რ. ჟ-ს ეზოში არსებული საპირფარეშოს ინდივიდუალურ საკუთრებაში გადაცემის მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე, ხოლო ნ. ლ-ის შეგებებული სარჩელი რ. ჟ-ის მიმართ არ დაკმაყოფილდა.
საქალაქოს სასამართლოს გადაწყვეტილება ნ. ლ-მ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 თებერვლის გადაწყვეტილებით სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, მოცემულ საქმეზე გაუქმდა საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-2 და მე-3 პუნქტები და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, მოსარჩელე რ. ჟ-ს დაეკისრა მოპასუხე ნ. ლ-ის სასარგებლოდ 8276 ლარის გადახდა, რ. ჟ-ს საკუთრებაში გადაეცა ქ.თბილისში, ლ-ის ქ. №10-ში მოპასუხე ნ. ლ-ის სახელზე რეგისტრირებული უძრავი ქონებიდან (საკადასტრო კოდი ......) ტექინვენტარიზაციის გეგმის მიხედვით ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე მდებარე 24.50 კვ.მ №1 ოთახი, და 10 კვ.მ №3 ოთახი (შესასვლელი), მოსარჩელეს უარი ეთქვა ეზოში არსებულ ლიტ „ვ-ს“ 4 კვ.მ სამზარეულოს საკუთრებაში გადაცემაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო პალატამ უდავოდ გაიზიარა მხარეთა შორის წარმოშობილი სამართლებრივი ურთიერთობის შესახებ პირველი ინსტანციის სასამართლოს სამართლებრივი შეფასება, კერძოდ, მოსაზრება, რომ მხარეთა შორის არსებობს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა და მოსარჩელე რ. ჟ-ი წარმოადგენს ამ ურთიერთობიდან გამომდინარე მოსარგებლე პირს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგების საფუძველზე. ასევე, უდავოა და საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულებებითაც დადასტურებულია, რომ მოპასუხე წარმოადგენს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს და სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 37 000 ლარს. შესაბამისად, პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი შემდეგ ფაქტობრივი გარემოებები:
საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ქ.თბილისში, ლ-ის ქ.№10-ში მდებარე უძრავი ქონება (საკადასტრო კოდი ......) საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულია ნ. ლ-ის სახელზე.
რ. ჟ-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით.
სადავო საცხოვრებელი სადგომის – ქ.თბილისში, ლ-ის ქ. №10-ში მდებარე ლიტ „ა-ს“ პირველ სართულზე 24.50 კვ.მ №1 ოთახისა და 10 კვ.მ №3 ოთახის (შესასვლელი), აგრეთვე, ეზოში არსებული სამზარეულოს ლიტ „ვ“ 4 კვ.მ-ს (მთლიანად 38 კვ.მ საცხოვრებელი სადგომის) საბაზრო ღირებულება შეადგენს 37 000 ლარს.
პალატის მითითებით, მხარეთა შორის სადავოა რ. ჟ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის მოცულობის საკითხი. აპელანტის მტკიცებით, რ.ჟ-ისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი სადგომი მოიცავს მხოლოდ 24.5 კვ.მ და 10 კვ.მ. ფართის №1 და №3 ოთახებს, მოსარჩელის მტკიცებით კი, მისთვის გადასაცემი საცხოვრებელი სადგომი მოიცავს მითითებული ოთახების გარდა ასევე ეზოში მდებარე 4 კვ.მ სამზარეულოსაც.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის, 102-ე მუხლის დებულებათა შესაბამისად, სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელეს ეკისრება სარჩელის საფუძვლად მითითებული იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ მოსარჩელე რ. ჟ-ი საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე 24.5 კვ.მ, 10 კვ.მ №1 და №3 ოთახებთან ერთად ასევე ფლობს დასახელებულ მისამართზე ეზოში მდებარე 4 კვ.მ სამზარეულოსაც, რომელმაც ვერ შესძლო მისი წილი მტკიცების ტვირთის ამ კუთხით რეალიზება. სადავო გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელე მიუთითებს მხოლოდ საქმეში წარმოდგენილ ხელწერილზე, რომლის შინაარსიდან ირკვევა, რომ რ. ჟ-მა თ. ბ-ისგან „იყიდა“ ამ უკანასკნელის ძმის სახელზე რიცხული სახლიდან 24.5 კვ.მ ერთი ოთახი დამხმარე სათავსით.
სააპელაციო სასამართლომ, უპირველეს ყოვლისა, ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებას, რომ დასახელებული ხელწერილიდან არ დგინდება, კონკრეტულად რა სახის დამხმარე სათავსზეა საუბარი და ამ სათავსში მოიაზრება 4 კვ.მ სადავო სამზარეულოც მით უმეტეს, როგორც ამ ხელწერილის შინაარსიდან დგინდება, მოსარგებლეს, 24.5 კვ.მ ოთახის გარდა, საკუთრებაში გადაეცა, აგრეთვე, ამ ოთახის წინ მდებარე დამხმარე 10 კვ.მ „შუშაბანდი“, რომელიც თ.ბ-თან ხელშეკრულების გაფორმების დროისათვის ასევე, წარმოადგენდა დამხმარე სათავსს.
სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, საყურადღებოა ის გარემოებაც, რომ რ. ჟ-ის მიერ დაკავებული 24.50 კვ.მ №1 ოთახი და 10 კვ.მ №3 ოთახი („შუშაბანდი“) მდებარეობს ლიტ „ა-ში“, სადავო სამზარეულო კი – ლიტ „ბ-ში“, საერთო საკუთრებაში არსებული საპირფარეშოს გვერდით და სივრცობრივად არ არის დაკავშირებული მითითებულ №1 და №3 ოთახებთან. გარდა აღნიშნულისა ასევე მნიშვნელოვანია, რომ მოსარჩელე მხარე ვერ ადასტურებს ამ მისამართზე 4 კვ.მ-ის სამზარეულოს გარდა სხვა სამზარეულოს არსებობას. ამ ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელეს მართებდა უფრო არგუმენტირებული და შესაბამისი მტკიცებულებებით გამყარებული მტკიცების წარმოდგენა სადავო ფაქტობრივი გარემოების დასადასტურებლად, რაც მან ვერ უზრუნველყო. საბოლოოდ კი, პალატამ დაასკვნა, რომ მხარეთა შორის არსებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგება არ მოიცავდა ეზოში არსებულ 4 კვ.მ სამზარეულოს.
სასამართლომ დაადგინა, რომ რ.ჟ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომი შედგება დასახელებულ მისამართზე მდებარე შენობა ლიტ „ა-ში“ განთავსებული 24.50 კვ.მ №1 ოთახის, 10 კვ.მ №3 ოთახისაგან („შუშაბანდი“) და საცხოვრებელი სადგომის საერთო ფართი შეადგენს არა 38 კვ.მ-ს, არამედ 34,50 კვ.მ-ს, მოსარჩელის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების გამოსაანგარიშებლად სადავო საცხოვრებელი სადგომის ღირებულებას – 37 000 ლარს, უნდა გამოაკლდეს 4 კვ.მ სამზარეულოს ღირებულება – 3896 ლარი, მიღებული სხვაობა – 33104 (37000:38=974; 974X4=3896; 37000-3896=33104) ლარი, შეადგენს რ.ჟ-ის მიერ დაკავებული საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულებას.
სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ იმ ურთიერთობებს, რომლებიც სპეციალურ სამართლებრივ მოწესრიგებას მოითხოვს. აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ სპეციალურ მოწესრიგებას მოითხოვს სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე წარმოშობილი ურთიერთობა. ამდენად, ამ შემთხვევაში ანგარიშგასაწევია ის, რომ მხოლოდ ზემოაღნიშნული კანონი განსაზღვრავს იმ ფაქტობრივ გარემოებათა წრეს, რომლის არსებობის შემთხვევაშიც იარსებებს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობა.
მითითებული კანონის შესაბამისად, საცხოვრებელი სადგომის ფლობის ფაქტს განმარტავს ამავე კანონის 11 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი. სასამართლომ იხელმძღვანელა კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტებით და მიუთითა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი გარემოებების მიხედვით, რ. ჟ-ი წარმოადგენს სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლეს, რომელსაც მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით, მოპასუხე – ნ. ლ-ე კი – მესაკუთრეს. ამასთან, დადგენილია, რომ მოპასუხეს, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს, არ გამოუვლენია ნება იმისა, რომ, სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარჩელეს (მოსარგებლეს) გაეთავისუფლებინა საცხოვრებელი სადგომი. აღნიშნული მოსარგებლეს აძლევდა შესაძლებლობას, შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ, სადგომზე მოეპოვებინა საკუთრების უფლება.
პალატის მითითებით, მხარეთა შორის არსებული საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის გარიგება არ მოიცავდა ეზოში არსებული 4 კვ.მ სამზარეულოს, ზემოსხენებული ფაქტობრივი გარემოებების მხედველობაში მიღებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს და გასაჩივრებულ ნაწილში პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ უნდა იქნეს ახალი გადაწყვეტილება სარჩელის ნაწილობრივ დაკმაყოფილების თაობაზე.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება რ. ჟ-მა გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:
დადგენილია და სადავო არ არის, რომ რ.ჟ-ი ბინით სარგებლობს 1977 წლიდან, როდესაც მას და სახლის მესაკუთრე თ. ბ-ს შორის გაფორმდა ე.წ. „შინაურული“ ხელშეკრულება 24 კვ.მ ოთახსა და დამხმარე სათავსებზე. დამხმარე სათავსში კი მოიაზრება ოთახში შესასვლელი და შესასვლელის წინ 4 კვ.მ სამზარეულო.
სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, რაც დადგენილია სხვა სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ამავე საქმეზე.
სასამართლომ არასწორად განსაზღვრა რ.ჟ-ისათვის გადასაცემი საცხოვრებელი სადგომის მოცულობა, რა დროსაც არ გაითვალისწინა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2011 წლის 13 ივლისისა და სააპელაციო პალატის 2006 წლის 26 ივლისის გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებანი. 1977 წლიდან რ.ჟ-ი ფლობდა 4 კვ.მ სათავსს, რომელიც შემდგომ სამზარეულოდ მოაწყო და ამ სათავსით აპელანტს არასდროს უსარგებლია.
პალატამ ასევე არ გაითვალისწინა სანოტარო წესით დამოწმებული მეზობლის ახსნა-განმარტება, რომ რ.ჟ-მა შეიძინა ფიცრული ოთახი, დაშალა და ააშენა კაპიტალური შენობა, ეზოში მოაწყო სამზარეულო, სადაც შეიტანა სამზარეულოს ნივთები და გაიყვანა წყალი, მოაწყო სველი წერტილები სამზარეულოში.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 აპრილის განჩინებით რ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად. ამავე განჩინებით კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა რ. ჟ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. რ. ჟ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
