№ას-805-770-2014 30 სექტემბერი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტო

მოწინააღმდეგე მხარე – ხ. დ-ა

მოპასუხე – მ. ც-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 11 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების ყადაღისგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ხ. დ-ამ მოპასუხეების: სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს, ე. ს-ისა და ბ. ხ-ის მიმართ.

მოსარჩელის მოთხოვნა:

2013 წლის 18 სექტემბერს, აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს მიერ დაყადაღებული, ხ. დ-ას კუთვნილი მოძრავი ნივთების ყადაღისგან გათავისუფლება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით ხ. დ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

2013 წლის 18 სექტემბრის მოვალის აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აქტიდან გათავისუფლდა მოსარჩელის კუთვნილი მოძრავი ნივთები: 1. სარეცხი მანქანა „ინდეზიტი“, თეთრი; 2. მიკრო-ტალღური ღუმელი; 3. მაცივარი „ინდეზიტი“, თეთრი; 4. მაგიდა სკამებით; 5. საძინებელი კომპლექტი; 6. „ლეპტოპი“; 7. ტელევიზორი „ელჯი“; 8. პერსონალური კომპიუტერი; 9. საოფისე სავარძელი; 10. კომპიუტერის მაგიდა; 11. სამეული; 12. ბარის სკამი; 13. ტელევიზორი „სამსუნგი“.

ამავე გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდა სარჩელის მოთხოვნა მოძრავი ნივთების: ტელევიზორი „ჯივისის“, ჟურნალის მაგიდის, მუსიკალური ცენტრი „პანასონიკის“ ყადაღისგან გათავისუფლების თაობაზე.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სოციალური მომსახურების სააგენტომ.

აპელანტის მოთხოვნა:

გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 11 ივნისის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებულ ნაწილში უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი გარემოებები:

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 28 მარტის განჩინებით სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სააპელაციო საჩივარი მიღებულ იქნა განსახილველად.

მოწინააღმდეგე მხარეს – ხ. დ-ას გადაეგზავნა სააპელაციო საჩივრისა და თანდართული საბუთების ასლები და დაევალა 10 დღის ვადაში წარმოედგინა შესაგებელი სააპელაციო საჩივარზე. ამავე განჩინებით მოწინააღმდეგე მხარეს განემარტა, რომ არასაპატიო მიზეზით შესაგებლის წარუდგენლობის შემთხვევაში, სასამართლო ზეპირი მოსმენის გარეშე გამოიტანდა დაუსწრებელ გადაწყვეტილებას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 232¹ მუხლის საფუძველზე.

ხათუნა დანელიას სასამართლოს მიერ განსაზღვრულ ვადაში სააპელაციო პასუხი არ წარუდგენია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 372-ე მუხლზე, 201-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, 232¹ მუხლზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილების შესახებ დაუსწრებელი გადაწყვეტილების გამოტანის წინაპირობა, რადგან სააპელაციო საჩივარი საერთოდ არ შეიცავდა მითითებას ფაქტობრივ გარემოებებზე.

ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 25 მაისის გადაწყვეტილებით სოციალური მომსახურების სააგენტოს სარჩელი დაკმაყოფილდა, მ. ც-ს სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს სასარგებლოდ დაეკისრა ზიანის ანაზღაურება 178507.29 ლარის ოდენობით.

ზემოხსენებული გადაწყვეტილების საფუძველზე, 2012 წლის 11 ივნისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი.

მოვალის ქონების აღწერისა და დაყადაღების შესახებ აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს 2013 წლის 18 სექტემბრის აქტით ყადაღა დაედო შემდეგ მოძრავ ნივთებს: 1. სარეცხი მანქანა „ინდეზიტი“, თეთრი; 2. მიკრო-ტალღური ღუმელი; 3. მაცივარი „ინდეზიტი“, თეთრი; 4. მაგიდა სკამებით; 5. საძინებელი კომპლექტი; 6. „ლეპტოპი“; 7. ტელევიზორი „ელჯი“; 8. პერსონალური კომპიუტერი; 9. საოფისე სავარძელი; 10. კომპიუტერის მაგიდა; 11. სამეული; 12. ბარის სკამი; 13. ტელევიზორი „სამსუნგი“; 14. ტელევიზორი „ჯივისი“; 15. ჟურნალის მაგიდა; „6. მუსიკალური ცენტრი.

დაყადაღებული ნივთები განთავსებული იყო ქ.თბილისში, თ-ის ქ.№19ა-ში მდებარე ბინა 48-ში, რომლის მესაკუთრეს წარმოადგენს ხ. დ-ა.

აღსრულების ეროვნული ბიუროს თბილისის სააღსრულებო ბიუროს ინფორმაციით დადგინდა, რომ დაყადაღებულ ქონებაზე იძულებითი აუქციონი გამოცხადებული არ არის.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი შეიცავს ზოგად დებულებას მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილების თაობაზე. ყადაღისგან ქონების გათავისუფლების შესახებ სარჩელებზე მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი განსაზღვრულია „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი პუნქტით, რომლის თანახმად, თუ მესამე პირი ამტკიცებს, რომ მას აღსრულების საგანზე გააჩნია უფლება, მაშინ იმ სასამართლოში, რომლის სამოქმედო ტერიტორიაზეც ხდება აღსრულება, მესამე პირს შეუძლია აღძრას სარჩელი. ასეთ სარჩელს სასამარლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). ამდენად, კანონის დასახელებული ნორმის მიხედვით, ყადაღისგან ქონების გათავისუფლების შესახებ სარჩელზე მტკიცების ტვირთი ეკისრება მოსარჩელეს.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებში წარდგენილი წერილობითი მტკიცებულებებით სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა ის გარემოება, რომ:

ა. ხ. დ-ამ 2013 წლის 4 იანვარს Gulf-ის გათამაშებაში მოიგო TOSHIBA-ს კომპიუტერი;

ბ. ხ. დ-ას დედამ, ქ. შ-მა, ნახმარი ნივთების აუქციონზე შეიძინა საძინებელი კომოდი – 3 ცალი; საწოლი კომოდებით; ორსართულიანი საბავშვო საძინებელი საწოლი; მისაღები ოთახის სამეული ტყავით და ნაჭრით; სამზარეულოს მაგიდა 6 სკამით; ბარის მაღალი სკამი 2 ტყავით და ნაჭრით; სამზარეულოს მაგიდა 6 სკამით; ბარის მაღალი სკამი 2 ცალი; ტელევიზორი Samsung ფართო ეკრანით; ტელევიზორი პატარა LG – 2 ცალი; ღია წიგნების თაროები – 2 ცალი; კომპიუტერის მაგიდა; სამუშაო სკამი გორგოლაჭებით – 2 ცალი; მაცივარი Indezit; გაზქურა ოთხი სადგამით; ელექტრო მიკრო-ღუმელი – 2140 ლარად.

მოწმე ე. ც-ის მიერ სასამართლო სხდომაზე მიცემული ჩვენებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მან პერსონალური კომპიუტერი აჩუქა ძმისშვილს, ბ. ც-ს. ამასთან, მოწმე ქ. შ-ის განმარტებით, საძინებელი კომოდი 3 ცალი, საწოლი კომოდებით, ორსართულიანი საბავშვო საძინებელი საწოლი, მისაღები ოთახის სამეული ტყავით და ნაჭრით, სამზარეულოს მაგიდა 6 სკამით, ბარის მაღალი სკამი – 2 ცალი, ტელევიზორი Samsung – ფართო ეკრანით, ტელევიზორი LG – 2 ცალი, ღია წიგნების თაროები – 2 ცალი, კომპიუტერის მაგიდა, სამუშაო სკამი გორგოლაჭებით – 2 ცალი, მაცივარი Indezit, სარეცხი მანქანა Indezit, გაზქურა ოთხი სადგამით, ელექტრო მიკრო-ღუმელი იყიდა აუქციონზე 2140 ლარად და აჩუქა თავის შვილს, ხ. დ-ას.

ზემოთ მოყვანილი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მოსარჩელემ შეძლო თავისი წილი მტკიცების ტვირთის რეალიზება და სასამართლოსათვის იმ მტკიცებულებების წარდგენა, რომლებითაც უტყუარად დასტურდებოდა სადავო ნივთებზე მისი საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველ და მე-2 ნაწილებზე, 186-ე მუხლის პირველ ნაწილზე. ამ ნორმების მიხედვით, ივარაუდება, რომ ნივთის მფლობელი არის მისი მესაკუთრე. მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია გამოიყენება მხოლოდ მოძრავი ნივთების მიმართ, ვინაიდან კანონი მათზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის არ ადგენს სპეციალურ რეჟიმს, როგორიცაა წერილობითი გარიგება და საჯარო რეესტრში მისი რეგისტრაცია; მოძრავ ნივთზე საკუთრების გადასაცემად აუცილებელია, რომ მესაკუთრემ ნამდვილი უფლების საფუძველზე გადასცეს შემძენს ნივთი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ სწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოებები დაყადაღებული მოძრავი ნივთების ნაწილის მოსარჩელისადმი კუთვნილების შესახებ და „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონის 32-ე მუხლზე მითითებით, გასაჩივრებულ ნაწილში ყადაღისგან გათავისუფლების შესახებ სარჩელი მართებულად მიიჩნია საფუძვლიანად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება იმის თაობაზე, რომ ვინაიდან დაყადაღებული ქონება წარმოადგენდა მეუღლეთა თანასაკუთრებას, შესაბამისად, ქონების დაყადაღება მოვალის თანასაკუთრებაში არსებული წილის ფარგლებში საფუძვლიანი იყო.

დასმულ საკითხთან მიმართებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1151-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, მეუღლეთა უფლება-მოვალეობებს წარმოშობს მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით რეგისტრირებული ქონწინება. ამავე კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანსაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. სამოქალაქო კოდექსის 117-ე მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილების შესაბამისად, ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში; აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ, რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის.

მართალია, სადავო არ იყო ის გარემოება, რომ ხ. დ-ა და მ. ც-ი იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში 2002 წლის 26 იანვრიდან, მაგრამ სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გასათვალისწინებელი იყო ის ფაქტი, რომ დაყადაღებული მოძრავი ნივთები ხ. დ-ას მიღებული ჰქონდა ჩუქებით. სამოქალაქო კოდექსის 1161-ე მუხლის თანახმად კი, თითოეული მეუღლის საკუთრებას წარმოადგენს: ა. ქონება, რომელიც თითოეულ მათგანს ეკუთვნოდა დაქორწინებამდე; 2. ქონება, რომელიც ქორწინების განმავლობაში მიღებულია მემკვიდრეობით ან ჩუქებით. ამდენად, ქორწინების განმავლობაში ერთ-ერთი მეუღლის მიერ ჩუქებით მიღებულ ქონებაზე მეუღლეთა თანასაკუთრების რეჟიმი არ ვრცელდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტომ.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

ხ. დ-ას მეუღლის, მ. ც-ისათვის სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა წარმოადგენს სახელმწიფო ბიუჯეტის არამიზნობრივად, მართლსაწინააღმდეგო ქმედების შედეგად გახარჯულ თანხას, რომელიც სავალდებულო წესით ექვემდებარება აღდგენას.

სამოქალაქო კოდექსის 1158-ე მუხლის თანახმად, მეუღლეთა მიერ ქორწინების განმავლობაში შეძენილი ქონება წარმოადგენს მათ საერთო ქონებას (თანსაკუთრებას), თუ მათ შორის საქორწინო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის დადგენილი. ასეთ ქონებაზე მეუღლეთა თანსაკუთრების უფლება წარმოიშობა მაშინაც, თუ ერთ-ერთი მათგანი ეწეოდა საოჯახო საქმიანობას, უვლიდა შვილებს ან სხვა საპატიო მიზეზის გამო არ ჰქონია დამოუკიდებელი შემოსავალი. სამოქალაქო კოდექსის 1170-ე მუხლი განსაზღვრავს ერთ-ერთი მეუღლის მიერ ვალის დაფარვის წესს, ერთ-ერთი მეუღლის ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს მისი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ივლისის განჩინებით კასატორი გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „უ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. სსიპ სოციალური მომსახურების სააგენტოს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე