№ას-512-485-2014 10 ოქტომბერი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – მ. ტ-ე

შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ს. ფ-ა“

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება (მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარში); გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება (შპს „ს. ფ-ის“ შეგებებულ საკასაციო საჩივარში)

დავის საგანი – სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 4 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა მ. ტ-მ მოპასუხე შპს „ს. ფ-ის“ მიმართ და მოითხოვა:

1. შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტების ბათილად ცნობა;

2. შპს „ს. ფ-ის“ ადმინისტრაციის მიერ 2012 წლის 27 ნოემბერს და 2013 წლის 1 თებერვალს მ. ტ-სთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობა, ხელშეკრულების მოქმედების ვადის 1 თვით განსაზღვრის თაობაზე;

3. შრომითი ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო მ. ტ-ის სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 1 აპრილის №15-02/414 ბრძანების ბათილად ცნობა;

4. მოსარჩელის აღდგენა შპს „ს. ფ-ის“ საფოსტო დეპარტამენტის იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონალური ფილიალის ხარაგაულის საფოსტო სერვისცენტრის უფროსის თანამდებობაზე აღდგენა;

5. მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრება 4500 ლარის ოდენობით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 27 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მ. ტ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

1. მოსარჩელის მიმართ ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტები;

2. ბათილად იქნა ცნობილი მ ტ-სა და მოპასუხე შპს „ს. ფ-ას“ შორის 2012 წლის 27 ნოემბერს და 2013 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტი;

3. ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 1 აპრილის №15-02/414 ბრძანება;

4. მოსარჩელე აღდგენილ იქნა შპს „ს. ფ-ის“ საფოსტო დეპარტამენტის იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონალური ფილიალის ხარაგაულის საფოსტო სერვისცენტრის უფროსის თანამდებობაზე;

5. შპს „ს. ფ-ას“ მ. ტ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება 4500 ლარის ოდენობით.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. ფ-ამ“.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 26 მარტის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს. ფ-ის“ სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გასაჩივრებული გადაწყვეტილება შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტების ბათილად ცნობის, აგრეთვე, მ. ტ-სა და შპს „ს. ფ-ას“ შორის 2012 წლის 27 ნოემბერს და 2013 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. მ. ტ-ის სარჩელი შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტების ბათილად ცნობის, აგრეთვე, მ. ტ-სა და შპს „.ს ფ-ას“ შორის 2012 წლის 27 ნოემბერს და 2013 წლის 1 თებერვალს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა;

4. დანარჩენ ნაწილში (შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2012 წლის 1 აპრილის №15-02/414 ბრძანების ბათილად ცნობის, მ. ტ-ის სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრების ნაწილი) თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.~

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2010 წლის 24 მარტს, შპს „ს. ფ-ის” ადმინისტრაციას, საქართველოს კავშირგაბმულობის მუშაკთა პროფესიულს კავშირს და შპს „ს. ფ-ის” გაერთიანებულ პროფკომიტეტს შორის გაფორმდა კოლექტიური შეთანხმება.

კოლექტიური შეთანხმების 4.4 პუნქტის თანახმად, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ მუშაკებს, რომლებიც მუშაობდენ „ს. ფ-ი'' სამ წელზე ხანგრძლივად, ადმინისტრაცია გაუფორმებდა შრომით კონტრაქტებს განუსაზღვრელი ვადით. ამავე კოლექტიური შეთანხმების 8.2 პუნქტის თანახმად, მხარეებს შეთანხმების ვადის გასვლამდე უფლება არ ჰქონდათ ცალმხრივად შეეცვალათ ან შეეწყვიტათ მასში შეტანილი ვალდებულებები. 8.3 პუნქტის მიხედვით, შეთანხმების ზოგიერთი პუნქტი შეიძლება შეიცვალოს ან გაუქმდეს მხოლოდ მხარეთა ურთიერთშეთანხმებით. ამასთან, შეტანილი ცვლილებები არ უნდა აუარესებდეს მუშაკთა შრომით პირობებს, არ უნდა არღვევდეს მოქმედი კანონმდებლობით და ამ შეთანხმებით დადგენილ სოციალურ გარანტიებს.

2011 წლის 18 ივლისს, მ. ტ-სა და შპს „ს. ფ-ას” შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით. ამავე წლის 1 სექტემებრს მ. ტ-სა და შპს „ს. ფ-ას” შორის გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება ასევე განუსაზღვრელი ვადით.

2012 წლის 27 ნოემბერს, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალურმა დირექტორმა გამოსცა №15-01/120 ბრძანება, რომლითაც ცვლილება შევიდა შპს „ს. ფ-ის'' მიერ გაფორმებულ ყველა ხელშეკრულებაში და დადგინდა შრომითი ხელშეკრულებების ერთიანი ფორმა. განისაზღვრა, რომ შპს „ს. ფ-ის“ მიერ 2012 წლის 27 ნოემბრამდე დასაქმებულ ყველა თანამშრომელს შრომითი ურთიერთობის შესახებ ხელშეკრულება გაუფორმდებოდა ბრძანებაზე თანდართული ხელშეკრულების ფორმის შესაბამისად.

ბრძანებაზე თანდართული ხელშეკრულების ფორმის 5.1 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრებოდა ერთი თვით. ამავე ხელშეკრულების 5.2 პუნქტით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის პრეტენზიების არარსებობის შემთხვევაში ხელშეკრულების ვადის გასვლისას შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდებოდა ავტომატურად ერთი თვით, ყოველ ჯერზე; 5.3 პუნქტის თანახმად, პრეტენზიების არსებობის შემთხვევაში მხარე ვალდებული იყო ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე 2 დღით ადრე წერილობით ეცნობებინა მეორე მხარისათვის.

2012 წლის 27 ნოემბერს, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალური დირექტორის №15-01/120 ბრძანების საფუძველზე, მ. ტ-სთან დაიდო ახალი შრომითი ხელშეკრულება. ხელშეკრულებით განისაზღვრა შრომის ანაზღაურება 750 ლარის ოდენობით. 2013 წლის 1 თებერვალს, მოსარჩელესთან კვლავ დაიდო შრომითი ხელშეკრულება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალურის დირექტორის №15-01/120 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებები წარმოადგენდა უვადო შრომით ხელშეკრულებებს და მოსარჩელე დამსაქმებელთან 2010 წლის 24 მარტის კოლექტიური შეთანხმების შესაბამისად იმყოფებოდა უვადო შრომით ურთიერთობაში. სადავო იყო შრომითი შრომითი ხელშეკრულების მე-5 პუნქტში გამოვლენილი ნების განმარტების საკითხი.

2012 წლის ნოემბრიდან მოსარჩელესთან გაფორმებულ შრომით ხელშეკრულებებში, ისევე როგორც, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალურის დირექტორის №15-01/120 ბრძანებაზე თანდართულ ხელშეკრულების ფორმაში, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა შემდეგნაირად: ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის თანახმად, ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრება ერთი თვით. ხელშეკრულების 5.2 პუნქტით, დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის პრეტენზიების არარსებობის შემთხვევაში ხელშეკრულების ვადის გასვლისას შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადა გაგრძელდებოდა ავტომატურად ერთი თვით ყოველ ჯერზე. 5.3 პუნქტის თანახმად, პრეტენზიების არსებობის შემთხვევაში მხარე ვალდებული იყო ხელშეკრულების ვადის გასვლამდე 2 დღით ადრე წერილობით ეცნობებინა მეორე მხარისათვის.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 52-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, ნების გამოვლენის განმარტებისას ნება უნდა დადგენდეს გონივრული განსჯის შედეგად, და არა მარტოოდენ გამოთქმის სიტყვასიტყვითი აზრიდან. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ მითითებული ნორმის მიზანია, დავის შემთხვევაში გაირკვეს, რა განზრახვა ჰქონდათ მხარეებს ხელშეკრულების დადებისას და როგორ უნდა იქნეს გაგებული ხელშეკრულების სადავო გამონათქვამი. ასეთ შემთხვევაში, მხარეების მიერ ხელშეკრულებაში განსაზღვრული გამონათქვამი განსხვავებულად არის გაგებული. აღნიშნული გამორიცხავს ხელშეკრულების განმარტების შესაძლებლობას იმის მიხედვით, თუ რას ფიქრობდა ნების გამომვლენი ან ნების მიმღები. ამიტომაც, კანონით გადამწყვეტია „ნების გონივრული განსჯა”, რაც ნიშნავს სადავო გამონათქვამის იმ მნიშვნელობის დადგენას, რომელსაც გონიერი ადამიანი ანალოგიურ პირობებში მიანიჭებდა. გონივრულობა მოცემული ურთიერთობის სრულად აღქმა და განსჯაა და არა გამოყენებული გამონათქვამის ვიწროდ გაგება. აღნიშნულის დასტურია სამოქალაქო კოდექსის 338-ე მუხლი, რომლის ძალითაც, ხელშეკრულებაში ურთიერთგამომრიცხველი ან მრავალმნიშვნელოვანი გამონათქვამების დროს უპირატესობა უნდა მიენიჭოს იმ გამონათქვამს, რომელიც ყველაზე მეტად შეესატყვისება ხელშეკრულების შინაარსს.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ შრომით ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნება უნდა დადგენილიყო არა კონკრეტულად ერთი პუნქტის, არამედ მთლიანი პუნქტის განმარტების შედეგად, რომლითაც განისაზღვრა ხელშეკრულების მოქმედების ვადა. მართალია, ხელშეკრულების 5.1 პუნქტში აღინიშნა, რომ ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრება ერთი თვით, თუმცა ამავე პუნქტის 5.2 პუნქტით ირკვევა, რომ იმთავითვე დადგინდა აღნიშნული ვადის გაგრძელება ავტომატურად ერთი თვით, ყოველ ჯერზე. ავტომატურად ვადა არ გაგრძელდებოდა მხოლოდ დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის პრეტენზიების არსებობის შემთხვევაში. რეალურად, აღნიშნული პირობა წარმოადგენს უვადო ხელშეკრულებისათვის დამახასიათებელ პირობას, რა დროსაც დამსაქმებელსა და დასაქმებულს შორის შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა სხვა პირობებთან ერთად დამოკიდებულია მხარეთა მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი აღებული მოვალეობების ჯეროვნად შესრულებაზე და შრომითი მოვალეობის შესრულებისას გარკვეული პრეტენზიების არსებობა წარმოადგენს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს.

ამდენად, შრომით ხელშეკრულებაში გამოვლენილი ნების გონივრული განსჯის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „ს .ფ-ის'' გენერალურის დირექტორის №15-01/120 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებები წარმოადგენდა უვადო შრომით ხელშეკრულებებს და მოსარჩელე დამსაქმებელთან 2010 წლის 24 მარტის კოლექტიური შეთანხმების შესაბამისად იმყოფებოდა უვადო შრომით ურთიერთობაში. შესაბამისად, არ არსებობდა მ. ტ-ის მიმართ შპს „ს. ფ-ის” გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2 და მე-3 პუნქტების, შრომითი ხელშეკრულებების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობის წანამძღვრები იმ საფუძვლით, რომ უვადო ხელშეკრულების ვადიანით შეცვლით არსებითად გაუარესდა შრომითი პირობები და დაირღვა 2010 წლის 24 მარტის კოლექტიური შეთანხმების მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალური დირექტორის 2013 წლის 1 აპრილის ბრძანებით, მ. ტ-ს 2013 წლის 1 აპრილიდან არ გაუგრძელდა შრომითი ხელშეკრულების ვადა – ხელშეკრულების ვადის გასვლის გამო განთავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან. სასამართლომ აღნიშნა, რომ საქმის მასალებით არ დადასტურებულა მ. ტ-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, იმ პირობებში, როდესაც დადგინდა მხარეებს შორის უვადო შრომითი ურთიერთობის არსებობის ფაქტი, იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას საფუძვლად დაედო დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევა, რა შემთხვევაშიც, დამსაქმებელი უფლებამოსილი იქნებოდა აღარ გაეგრძელებინა დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობა, ეკისრებოდა დამსაქმებელ კომპანიას. განსახილველ შემთხვევაში, რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მ. ტ-ის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის, ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულების ფაქტს, საქმეზე წარდგენილი არ ყოფილა. დგინდებოდა, რომ მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყდა 2013 წლის 1 აპრილის ბრძანებით, რომლითაც მ. ტ-ს 2013 წლის 1 აპრილიდან არ გაუგრძელდა შრომითი ხელშეკრულების ვადა. აღნიშნულ ბრძანებაში მ. ტ-ის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის შესახებ მითითებული არ იყო. საქმეზე ასევე წარდგენილ იქნა მ. ტ-ისათვის 2013 წლის 28 მარტს გაგზავნილი შეტყობინება, რომლითაც მოსარჩელეს ეცნობა მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვის გამო 2013 წლის 1 აპრილიდან უფლებამოსილების შეწყვეტის თაობაზე და აღნიშნული შეტყობინება არ შეიცავდა მითითებას მ. ტ-ის მიერ ვალდებულების არაჯეროვანი შესრულების შესახებ.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ დასტურდებოდა მ. ტ-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტი.

საქმის განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველი და მე-4 პუნქტებით, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტის მე-6 მუხლით, შრომის კოდექსის პირველი მუხლის 1-ლი და მე-2 ნაწილებით, სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის (2006 წლის 24 მაისის რედაქცია) 43-ე მუხლით.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ 2010 წლის 24 მარტს გაფორმებული კოლექტიური შეთანხმება წარმოადგენდა მხარეებისათვის გასათვალისწინებელ მავალდებულებელ დოკუმენტს, თუმცა მიიჩნია, რომ არ არსებობდა მ. ტ-ის მიმართ შპს „ს. ფ-ის” გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2, მე-3 პუნქტების და შრომითი ხელშეკრულებების 5.1 მუხლის ბათილად ცნობის წანამძღვრები იმ საფუძვლით, რომ უვადო ხელშეკრულების ვადიანით შეცვალით არსებითად გაუარესდა შრომითი პირობები და დაირღვა 2010 წლის 24 მარტის კოლექტიური შეთანხმების მოთხოვნა – როგორც უკვე დადგინდა, შპს „ს. ფ-ის'' გენერალურის დირექტორის 2013 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების საფუძველზე მოსარჩელესთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებები წარმოადგენდა უვადო შრომით ხელშეკრულებებს და მოსარჩელე დამსაქმებელთან 2010 წლის 24 მარტის კოლექტიური შეთანხმების შესაბამისად იმყოფებოდა უვადო შრომით ურთიერთობაში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო მ. ტ-ის სარჩელი შპს „ს. ფ-ის” გენერალური დირექტორის 2012 წლის 27 ნოემბრის №15-01/120 ბრძანების 1-ლი, მე-2, მე-3 პუნქტების, აგრეთვე, 2012 წლის 27 ნოემბრისა და და 2013 წლის 1 თებერვლის შრომითი ხელშეკრულებების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობის ნაწილში.

შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა წარმოიშობა მხარეთა თანასწორუფლებიანობის საფუძველზე ნების თავისუფალი გამოვლენის შედეგად მიღწეული შეთანხმებით. ამავე კოდექსის მე-6 მუხლის თანახმად, შრომითი ხელშეკრულება იდება წერილობით ან ზეპირი ფორმით, განსაზღვრული, განუსაზღვრელი ან გარკვეული სამუშაოს შესრულების ვადით. როგორც აღინიშნა, საქმეზე დადგინდა, რომ მოსარჩელე მ. ტ-ე შპს „ს. ფ-სთან“ იმყოფებოდა უვადო შრომით ურთიერთობაში.

შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის სადავო პერიოდში მოქმედი რედაქციით, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია ერთ-ერთი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევა. რაიმე მტკიცებულება, რაც დაადასტურებდა მ. ტ-ის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტს, საქმეზე წარდგენილი არ ყოფილა და ამდენად, არ არსებობდა ხელშეკრულების პირობების დარღვევის მოტივით მ. ტ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძველი. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის გადაწყვეტილებით, მართებულად დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა შპს „ს. ფ-ის” გენერალური დირექტირის 2012 წლის 1 აპრილის №15-02/414 ბრძანების ბათილად ცნობისა და მოსარჩელე მ. ტ-ის შპს „ს. ფ-ის” საფოსტო დეპარტამენტის იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონალური ფილიალის ხარაგაულის საფოსტო სერვისცენტრის უფროსის თანამდებობაზე აღდგენის თაობაზე.

შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით. სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება.

მოცემულ შემთხვევაში, შრომითი ურთიერთობის უკანონო შეწყვეტით მოპასუხემ დასაქმებულს წაართვა შესაძლებლობა განეხორციელებინა სამსახურებრივი მოვალეობა და მიეღო შესაბამისი შრომითი ანაზღაურება. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მიყენებული ზიანი განისაზღვრებოდა მისი მიუღებელი ხელფასით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხე შპს „ს. ფ-ას” მ. ტ-ის სასარგებლოდ მართებულად დააკისრა იძულებით განაცდურის ააზღაურება 4500 ლარის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

მ. ტ-ის საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

1. გაუქმდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელი დაკმაყოფილდეს;

2. დაზუსტდეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტი იმგვარად, რომ დადგინდეს მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენა განუსაზღვრელი ვადით;

3. მოპასუხეს დაეკისროს იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება მოსარჩელის სასარგებლოდ ამ უკანასკნელის სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან სამუშაოზე აღდგენის დღემდე.

კასაციის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ უცვლელად დატოვა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ტ-ის სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში, ამავდროულად, ვინაიდან არ დაკმაყოფილდა მოსარჩელის მოთხოვნა მასთან გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების 5.1 პუნქტის ბათილად ცნობის შესახებ (რომლის საფუძველზეც შპს „ს. ფ-ამ“ მ. ტ-სთან კანონდარღვევით დაიდო ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება), სასამართლოს გადაწყვეტილებით არ განუსაზღვრავს შრომითი ხელშეკრულების ვადის ხანგრძლივობა. კასატორს მიაჩნია, რომ მასთან შრომითი ხელშეკრულება განუსაზღვრელი ვადით უნდა გაფორმდეს;

რაც შეეხება იძულებითი განაცდურის სახით 4500 ლარის ანაზღაურების საკითხს, კასატორის მითითებით, სარჩელით ხსენებული თანხის მოთხოვნა განპირობებული იყო იმით, რომ თბილისის საქალაქო სასამართლო მის სარჩელს განიხილავდა და გადაწყვეტდა შეტანიდან 2 თვის განმავლობაში. რეალურად, სარჩელი განხილულ იქნა 4 თვის ვადაში, რითაც დაირღვა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-ე მუხლის მოთხოვნა. რამდენადაც საქმის განხილვა არ დასრულებულა, კასატორი მოითხოვს შპს „ს. ფ-ისათვის“ იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრებას მისი სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან – 2013 წლის 1 აპრილიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების დღემდე, ყოველთვიური შრომის ანაზღაურების, 750 ლარის გათვალისწინებით.

შპს „ს. ფ-ის“ საკასაციო საჩივრის მოთხოვნა:

სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 მაისისა და 16 ივნისის განჩინებებით მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ამავე სასამართლოს 2014 წლის 29 მაისის განჩინებით შპს „ს. ფ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩა განუხილველად, კასატორის მიერ საკასაციო საჩივრის შეტანის ვადის დარღვევის გამო.

მოგვიანებით, შპს „ს. ფ-ამ“ საკასაციო სასამართლოში წარმოადგინა შეგებებული საკასაციო საჩივარი, რომლითაც მოითხოვა სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების მოთხოვნის ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და აღნიშნულ ნაწილში საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

შეგებებული საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

მანანა ტოროშელიძის მიმართ პრეტენზიები გააჩნდა მის უშუალო ხელმძღვანელს. შპს „ს. ფ-ა“ არის მოგებაზე ორიენტირებული ორგანიზაცია, რომლის მენეჯმენტიდან და საკვალიფიკაციო მოთხოვნიდან გამომდინარე, მ. ტ-ე ვერ აკმაყოფილებდა მის მიმართ წაყენებულ მოთხოვნებს, კერძოდ, ორგანიზაციის სერვისცენტრებში დაინერგა თანამედროვე სისტემები, რაც რადიკალურად განსხვავდებოდა საქმის შესრულებისას მოსარჩელის მიერ გამოყენებული მეთოდებისგან. გარდა ამისა, განხორციელდა ელექტრონული მომსახურებების დანერგვა, მოსარჩელემ იგი ვერ აითვისა, რასაც ხელს უწყობდა მისი ასაკიც (მ. ტ-ე არის პენსიონერი);

კასატორის მოსაზრებით, მნიშვნელოვანია ის გარემოება, რომ მოსარჩელეს რამდენჯერმე სიტყვიერი შენიშვნა და გაფრთხილება მისცა უშუალო ხელმძღვანელმა – შპს „ს. ფ-ის“ საფოსტო დეპარტამენტის იმერეთის, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის რეგიონალურმა კოორდინატორმა კ.გ-ამ. შპს „ს. ფ-ამ“ შუამდგომლობით მიმართა ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებს, რა დროსაც ითხოვა მოწმის სახით კ.გ-ას დაკითხვა და მ. ტ-ის სამუშაო პროცესში წარმოშობილი ხარვეზების დადგენა. მიუხედავად ამისა, დასახელებული შუამდგომლობა არ დაკმაყოფილდა, რაც არასწორია.

განსახილველ საკასაციო საჩივარს კასატორმა მ. ტ-მ თან დაურთო შპს „ს. ფ-ის“ საშტატო განრიგი 2012 წლის 27 დეკემბრის მდგომარეობით (ტომი 2, ს.ფ. 58-59).

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, მ. ტ-ის საკასაციო საჩივრისა და შპს „ს. ფ-ის“ შეგებებული საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი და შპს „ს. ფ-ის“ შეგებებული საკასაციო საჩივარი მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი და შეგებებული საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო და შეგებებულ საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო სასამართლო ყურადღებას მიაქცევს კასატორის მოთხოვნას გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-3 პუნქტის დაზუსტების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ აღნიშნული საკითხი შეიძლება გადაწყდეს გადაწყვეტილების განმარტების გზით (სსკ-ის 262-ე მუხლი).

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას - მოპასუხისათვის დაკისრებული იძულებითი განაცდურის ოდენობის გაზრდის თაობაზე, ამ მოთხოვნას საკასაციო სასამართლო ვერ განიხილავს, ვინაიდან, ჯერ ერთი, დავის საგნის შეცვლა ან გადიდება საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელია (სსკ-ის 406-ე მუხლი). მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მოითხოვდა მოპასუხისათვის იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების დაკისრებას 4500 ლარის ოდენობით, რაც პირველი ინსტანციის სასამართლომ დააკმაყოფილა. საკასაციო საჩივრით კასატორი ითხოვს იძულებითი განაცდურის ოდენობის გაზრდას, რაც საკასაციო სასამართლოში დაუშვებელია. გარდა ამისა, აღსანიშნავია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება მ. ტ-ს სააპელაციო წესით არ გაუსაჩივრებია, შესაბამისად, მან დაკარგა ამ გადაწყვეტილების საკასაციო წესით გასაჩივრების უფლება.

საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი და შპს „ს. ფ-ის“ შეგებებული საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო და შეგებებულ საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო და შეგებებული საკასაციო საჩივრები დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორსა და შეგებებული საკასაციო საჩივრის ავტორს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო და შეგებებულ საკასაციო საჩივრებზე მათ მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟების 70%, კერძოდ, მ. ტ-ს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი, ხოლო შპს „ს. ფ-ს“ – შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

რაც შეეხება საკასაციო საჩივარზე თანდართულ მტკიცებულებას, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ იგი უნდა დაუბრუნდეს კასატორს – მ. ტ-ს, რადგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, შესაბამისად, ახალი მტკიცებულება ვერც სასამართლოს მიერ იქნება გაზიარებული, მიუხედავად იმისა, მხარეს ობიექტურად ჰქონდა თუ არა შესაძლებლობა სასამართლოსათვის მანამდე წარმოედგინა ისინი.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. აღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კასატორ მ. ტ-ს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე თანდართული მტკიცებულება – შპს „ს. ფ-ის“ საშტატო განრიგი 2012 წლის 27 დეკემბრის მდგომარეობით, „2“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 58-59).

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. მ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. მ. ტ-ს (პირადი ნომერი – .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 3560647, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 6 ივნისი) 70% – 210 ლარი;

3. კასატორ მ. ტ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო სასამართლოში მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულება – შპს „ს. ფ-ის“ საშტატო განრიგი 2012 წლის 27 დეკემბრის მდგომარეობით, „2“ ფურცლად (ტომი 2, ს.ფ. 58-59).

4. შპს „ს. ფ-ის“ შეგებებული საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

5. შპს „ს. ფ-ას“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი ....) დაუბრუნდეს შეგებებულ საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 10302, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 16 ივლისი (ბანკში შემოსვლის თარიღი) (2014 წლის 17 ივლისი – შესრულების თარიღი) 70% – 210 ლარი;

6. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე