საქმე №ას-848-806-2013 24 ოქტომბერი, 2014 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა _ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი _ თ. ტ-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე _ სს „ მ. კ-ი“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება _ თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილება
კასატორის მოთხოვნა _ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი _ ზიანის ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
სს „ მ.კ-მა“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. ტ-ის მიმართ მოპასუხისათვის შპს „კ-ის“ სასარგებლოდ 229413,79 ლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:
2011 წლის 18 ოქტომბერს, ერთი წლის ვადით, შპს „კ-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორმებული საიჯარო ხელშეკრულების საფუძველზე შპს „კ-ს“ უფლება მიეცა გ-ის ქN29ა-ში მდებარე სს „ს. ბ-ის“ სათავო ოფისში ეწარმოებინა სამეწარმეო საქმიანობა. შპს „კ-ის“ 50-50%-იანი წილის მფლობელი პარტნიორები არიან მოსარჩელე და მოპასუხე. 2011 წლის 26 სექტემბრიდან თ.ტ-ი არის საზოგადოების ერთადერთი დირექტორი.
2012 წლის 24 იანვარს მოპასუხემ დააარსა ანალოგიური ტიპის საწარმო ,,C. G-p“ და მთელი აქტივები გადაიტანა ახალ კომპანიაში, ამასთან, 5 თვითა და 18 დღით ადრე შეწყვიტა შპს „კ-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის დადებული ხელშეკრულება და იმავე შინაარსის ხელშეკრულება დადო ,,C. G-p“-ის სახელით.
ხელშეკრულების შეწყვეტამდე შპს „კ-ის“ შემოსავალი გაიზარდა, 6 თვის განმავლობაში მიღებულმა შემოსავალმა შეადგინა 246681,49 ლარი. მოპასუხემ, როგორც შპს „კ-ის“ დირექტორმა, დაარღვია მისი ვალდებულება და ხელშეკრულების ვადამდე შეწყვეტით, საწარმოს კომერციული ინფორმაციისა და თანამშრომლების სხვა კომპანიის ინტერესებისათვის გამოყენებით, ასევე მომგებიანი ხელშეკრულების სხვა კომპანიის სასარგებლოდ დადებით ზიანი მიაყენა საზოგადოებას, რაც პირდაპირ აისახება მოსარჩელეზე, როგორც 50%-იანი წილის მფლობელ პარტნიორზე იმ მიუღებელი შემოსავლის სახით, რომელსაც იგი მიიღებდა სს „ს .ბ-თან“ დადებული ხელშეკრულების შესრულების შემთხვევაში.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 12 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სს „ მ. კ-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, თ. ტ-ს სს „ მ. კ-ის“ სასარგებლოდ დაეკისრა 229413,79 ლარის გადახდა.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის განჩინებით თ. ტ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა მოცემულ საქმეზე საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ შპს „კ-ი“ სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა 2010 წლის 6 თებერვალს, საზოგადოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირია თ. ტ-ი. საზოგადოების პარტნიორები არიან: თ. ტ-ი 50 %-იანი წილით და სს „ მ. კ-ი“ 50%-იანი წილით.
2011 წლის 18 ოქტომბერს შპს „კ-სა“და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც სს „ს. ბ-მა“ შპს „კ-ს“ კვების ობიექტის ფუნქციონირების მიზნით, ერთი წლის ვადით, იჯარით გადასცა ქ.თბილისში, გ-ის N29ა-ში მდებარე შენობის 190.00 კვ.მ ფართი.
2012 წლის 16 თებერვალს შპს „კ-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორმდა შეთანხმება 2011 წლის 18 ოქტომბრის №885/10 ხელშეკრულების 2012 წლის 1 მარტს შეწყვეტის შესახებ.
2012 წლის 1 მარტს შპს „კ-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც სს „ს. ბ-მა“ შპს „კ-ს“ კვების ობიექტის ფუნქციონირების მიზნით ორი თვის ვადით იჯარით გადასცა ქ.თბილისში, გ-ის N29ა-ში მდებარე შენობის 190.00 კვ.მ ფართი.
2012 წლის 24 იანვარს სამეწარმეო რეესტრში დარეგისტრირდა ახალი სუბიექტი - შპს ,,C. G-p“. საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორები იყვნენ თ. ტ-ი _ 40%-იანი წილით და გ. ე-ა 60% _ იანი წილით. საზოგადოების ხელმძღვანელობაზე და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილ პირს (დირექტორს) წარმოადგენდა გ. ე-ა.
2012 წლის 2 აგვისტოს მომზადებული ამონაწერის თანახამად, საზოგადოების პარტნიორები არიან: თ. ტ-ი 20% _ იანი წილით, გ. ე-ა _ 25%-იანი წილით, შ. კ-ი _ 25%-იანი წილით და გ. მ-ე _ 30%-იანი წილით. საზოგადოების დირექტორი არის გ. მ-ე.
შპს „კ-ის“ დირექტორ თ. ტ-ს არ მიუღია შპს „კ-ის“ პარტნიორ სს „ მ. კ-ის“ თანხმობა იმავე საქმიანობის განხორცილების მიზნით შპს ,,C. G-p“-ის“ დაფუძნებაზე.
2012 წლის 16 მარტს შპს ,,C. G-p“-სა“ და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც სს „ს. ბ-მა“ შპს ,,C. G-p“-ს კვების ობიექტის ფუნქციონირების მიზნით, სამი წლის ვადით იჯარით გადასცა ქ.თბილისში, გ-ის N29ა-ში მდებარე შენობის 190.00 კვ.მ ფართი. ხელშეკრულების 2.4.6. პუნქტით, შპს ,,C. G-p“-მა აიღო ვალდებულება, საიჯარო გადასახადის ფარგლებში დაეფარა იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოქმნილი შპს „კ-ის“ დავალიანება 10 000 ლარი.
სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომ შპს „კ-ის“ დირექტორ თ. ტ-ის მიერ დარღვეული იქნა ინტერესთა კონფლიქტის წესები, ამასთან, მან პარტნიორთა კრების წინასწარი თანხმობის გარეშე, პირადი სარგებლის მიღების მიზნით, გამოიყენა საზოგადოების საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა თავისი მოვალეობების შესრულების/თანამდებობრივი მდგომარეობის გამო. ამ კუთხით პალატამ მიუთითა პირველი ინსტანციის სასამართლოში მოწმედ დაკითხული შპს „კ-ის“ ბუღალტრის მ. დ.-მ-ისა და თ. გ-ის ჩვენებებზე, რომელიც წარმოადგენდა სს „ს. ბ-ს“ როგორც შპს „კ-თან“ ისე შპს ,,C. G-p“-თან იჯარის ხელშეკრულების გაფორმებისას და დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ დირექტორის ქმედებით შპს ,კ-ს“ მიუღებელი შემოსავლის სახით მიადგა 229413,79 ლარის ოდენობით ზიანი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა თ. ტ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ, მტკიცებულებათა არასწორი შეფასების გამო, არასწორად დაადგინა ზიანის ოდენობა, რის გამოც არსებობს გადაწყვეტილების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული საფუძველი. სასამართლოს დასკვნა საზოგადოების დირექტორის მიერ მიუღებელი შემოსავლის სახით 229413,79 ლარის ზიანის მიყენების შესახებ დაუსაბუთებელია.
შპს „პ. ა-ის“ მიერ 2012 წლის 27 ივლისს გაცემული დასკვნით შპს „კ-ისათვის“ მიუღებელი შემოსავლის სახით ზიანის მიყენების ფაქტი არ დასტურდება, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი ამავე აუდიტორის განმარტებით, დასკვნაში ასახულია მხოლოდ პროდუქციის რეალიზაციით მიღებული თანხა რაც მოგებას ან ზარალს არ გულისხმობს. თ.ტ-ი სააპელაციო საჩივრით სადავოდ ხდიდა იმ გარემოებას, რომ სადავო დასკვნაში მითითებული თანხა პროდუქციის რეალიზაციით მიღებულ თანხას წარმოადგენდა, სადაც გათვალისწინებული არ ყოფილა მის მისაღებად საჭირო ხარჯი. სააპელაციო სასამართლომ უარყო როგორც აპელანტის ახსნა-განმარტება, ისევე საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მაშინ, როდესაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით მოსარჩელეს თავად უნდა წარედგინა სათანადო მტკიცებულებები. მის მიერ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნა არ იძლევა საწარმოს მიერ მიუღებელი შემოსავლის გაანგარიშებას. კასატორმა მიუთითა მტკიცებულებათა გამოკვლევის თაობაზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკაზე და აღნიშნა, რომ აპელანტს, მართალია, არ წარუდგენია პროდუქტის მისაღებად გახარჯული თანხის ოდენობასთან დაკავშირებით რაიმე დასკვნა, თუმცა, წარადგინა ამავე შპს „პ. ა-ის“ 2012 წლის 22 ნოემბრის წერილი, რომელიც სასამართლოს არ გამოუკვლევია, მაშინ, როდესაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე, ასევე მე-4 და მე-5 მუხლებიდან გამომდინარე, ვალდებული იყო სადავო მტკიცებულება ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად გამოეკვლია. მოსარჩელის მიერ წარდგენილი აუდიტორული დასკვნა დირექტორის ქმედებით საწარმოს მიერ მიუღებელი შემოსავლის განმსაზღვრელ დოკუმენტს არ წარმოადგენს. ამასთანავე, არც საქმის მასალებით არ ირკვევა მიუღებელი შემოსავლის არსებობის ფაქტი და მისი ოდენობა, რაც სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია. უზენაესი სასამართლოს არა ერთი გადაწყვეტილების თანახმად, მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს ანაცდურ მოგებას, მიუღებელი შემოსავალი, შესაძლოა, იყოს პროდუქციის ღირებულების მხოლოდ ის ნაწილი, რაც სუფთა მოგებას წარმოადგენს, პროდუქციის თვითღირებულებისა და სხვა ხარჯების გამოკლებით. მიუღებელი შემოსავალი ის სარგებელია, რაც შეიძლება დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. ამ თვალსაზრისით გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ მოგების გადასახადის გამოანგარიშების მიზნითაც კი, დაბეგვრის ობიექტი არის დასაბეგრი მოგება. მოცემულ შემთხვევაში შპს „პ. ა-ი“ თავადვე მიუთითებს, რომ დასკვნაში გადმოცემულ თანხა წარმოადგენს პროდუქტის რეალიზაციით მიღებულ თანხას და არ გულისხმობს მოგებას ან ზარალს.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ შეისწავლა საკასაციო საჩივრის საფუძვლები, შეამოწმა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების იურიდიული დასაბუთებულობა და მიაჩნია, რომ თ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
მოცემული დავის საგანია საწარმოს დირექტორის მიერ „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებული ინტერესთა კონფლიქტის წესების დარღვევის გამო (რაც გამოიხატა შპს „კ-ის“ დირექტორის, თ. ტ-ის მიერ მსგავსი საქმიანობის განხორციელებასა და საკუთარი ინიციატივით სს „ს. ბ-თან“ დადებული ხელშეკრულების მოშლაში) საზოგადოებისათვის მიყენებული ზიანის ანაზღაურება. მოსარჩელე ზიანის ანაზღაურებას ითხოვს არა ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისათვის.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ განსახილველი დავის საგნის, სასარჩელო მოთხოვნისა და მის საფუძვლად მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების ანალიზი, გვაძლევს იმ დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მოსარჩელის მოთხოვნის მატერიალურ-სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლი, ასევე „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-9 მუხლის მე-5 და მე-6 პუნქტები, თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ეს უკანაკნელი ნორმა ზოგადად განსაზღვრავს საწარმოს ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი პირის პასუხისმგებლობას ინტერესთა კონფლიქტის წესების დარღვევისა და საწარმოს არაკეთილსინდისიერად (საწარმოს ინტერესების საწინააღმდეგოდ) მართვისათვის, ხოლო სამოქალქო კოდექსის 411-ე მუხლი წარმოადგენს იმ სამართლებრივ ნორმას, რომელსაც შეიძლება დავუკავშიროთ ის კონკრეტული მატერიალურ-სამართლებრივი შედეგი _ ზიანის ანაზღაურება, რომლის დადგომაც სურს სარჩელით მოსარჩელეს.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო დავის სწორად გადაწყვეტას მნიშვნელოვნად განაპირობებს მოთხოვნის სამართლებრივი საფუძვლის ზუსტად განსაზღვრა, რაც სასამართლოს პრეროგატივაა, თუმცა, ასევე არანაკლებ მნიშვნელოვანია სასამართლომ მართებულად დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე ფაქტების (მტკიცების საგანში შემავალი ფაქტების) ამომწურავი ჩამონათვალი, რათა სასამართლოს არ მოუწიოს იმ გარემოებათა დადგენა, რომლებსაც საქმისათვის არანაირი მნიშვნელობა არ აქვთ, და პირიქით, რათა მთელი სამართალწარმოება საძიებელ ფაქტებზე იქნეს ფოკუსირებული.
განსახილველ საქმეზე სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია, რომ:
შპს ,,კ-ი“ ახორციელებდა კვების ობიექტის ფუნქციონირებას სს ,,ს. ბ-ი“-ს ოფისში, ქ.თბილისში, გ-ის №29ა-ში, მხარეებს შორის 2011 წლის 18 ოქტომბერს დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა ერთი წლით.
შპს ,,კ-ი“-ს დირექტორმა თ. ტ-მა 2012 წლის 24 იანვარს გ. ე-თან ერთად დააფუძნა შპს ,,C. G-p“, რომელსაც უნდა განეხორციელებინა იგივე საქმიანობა, რაც შპს ,,კ-ს“, რაზეც შპს ,,კ-ი“-ს პარტნიორთა კრებას თანხმობა არ მიუცია.
2012 წლის 16 მარტს შპს ,,C. G-p“-სა და სს ,,ს. ბ-ს“ შორის გაფორმდა იჯარის ხელშეკრულება, რომლითაც სს „ს. ბ-მა“ შპს ,,C. G-p“-ს კვების ობიექტის ფუნქციონირების მიზნით სამი წლის ვადით იჯარით გადასცა ქ. თბილისში, გ-ის N29ა-ში მდებარე შენობის 190.00 კვ.მ ფართი, ამასთან, სს ,,ს. ბ-სა“ და შპს ,,კ-ს” შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება შეწყდა უშუალოდ თ. ტ-ის ინიციატივით.
2012 წლის 16 მარტის ხელშეკრულების 2.4.6. პუნქტის მიხედვით, შპს ,,C. G-p“-მა აიღო ვალდებულება საიჯარო გადასახადის ფარგლებში დაეფარა იჯარის ხელშეკრულების საფუძველზე წარმოქმნილი შპს ,,კ-ის“ დავალიანება 10 000 ლარის ოდენობით.
შპს ,,კ-ი“-ს დირექტორის თ. ტ-ის მიერ დარღვეული იქნა ინტერესთა კონფლიქტის წესები, ამასთან, მან პარტნიორთა კრების წინასწარი თანხმობის გარეშე, პირადი სარგებლის მიღების მიზნით გამოიყენა საზოგადოების საქმიანობასთან დაკავშირებული ინფორმაცია, რომელიც მისთვის ცნობილი გახდა თავისი მოვალეობების შესრულების/თანამდებობრივი მდგომარეობის გამო.
დირექტორის ქმედებით შპს ,კ-ს“ მიადგა 229413,79 ლარის ოდენობით ზიანი მიუღებელი შემოსავლის სახით.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
კასატორის მთავარი პრეტენზია სასამართლოს მხრიდან ზიანის ოდენობის არასწორად დადგენას ეხება. კასატორის აზრით სასამართლოს განმარტება მიუღებელ შემოსავალთან დაკავშირებით განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკაში დამკვიდრებული განმარტებისაგან, ამასთან, სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნა, ხოლო საერთოდ შეფასების გარეშე დატოვა შპს „პ. ა-ის“ 2012 წლის 22 ნოემბრის წერილი. კასატორის მითითებული პრეტენზიების საფუძვლიანობის შემოწმების მიზნით, საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგ საკითხებზე:
სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის თანახმად, ზიანი უნდა ანაზღაურდეს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისთვის, არამედ მიუღებელი შემოსავლისთვისაც. მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო. ამდენად, კანონმდებელი დაზარალებულს (კრედიტორს) უფლებას აძლევს ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს არა მხოლოდ ფაქტობრივად დამდგარი ქონებრივი დანაკლისისათვის, არამედ იმ ანაცდენი სარგებლისათვის, რომელსაც დაზარალებული მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. მთავარი წინაპირობა მოცემული მუხლის გამოყენებისათვის არის სამართლებრივი სიკეთის ხელყოფა, რასაც შედეგად მოჰყვა ზიანის დადგომა.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ზოგადი პრინციპის თანახმად, განსახილველი კატეგორიის დავაში, მოსარჩელეს ეკისრება როგორც ფაქტების მითითების, ასევე მათი დამტკიცების ტვირთი. შესაბამისად, მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელეს უნდა მიეთითებინა და დაემტკიცებინა, რომ მოპასუხის ქმედება იყო არამართლზომიერი, ამ ქმედებამ გამოიწვია ზიანი, მოპასუხის ქმედებასა და დამდგარ ზიანს შორის არსებობს მიზეზობრივი კავშირი, ასევე ის თუ რას შეადგენს ზიანის ოდენობა. ამასთან, ვინაიდან მოსარჩელე ითხოვს ზიანის ანაზღაურებას მიუღებელი შემოსავლის სახით, მოსარჩელეს იმგვარი მტკიცებულებები უნდა წარედგინა, რომელიც შექმნიდა ობიექტურ სურათს ასეთი შემოსავლების მიღებასთან დაკავშირებით.
ვიდრე საკასაციო სასამართლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების საკასაციო საჩივრის ფარგლებში შემოწმებაზე გადავა, ყურადღებას მიაქცევს სამოქალაქო კოდექსის 411-ე მუხლის მეორე წინადადებას, რომლის თანხმად, მიუღებლად ითვლება შემოსავალი, რომელიც არ მიუღია პირს და რომელსაც იგი მიიღებდა, ვალდებულება ჯეროვნად რომ შესრულებულიყო.
ისმის კითხვა: რა იგულისხმება ტერმინში „მიუღებელი შემოსავალი“, ან რა შინაარსის მატარებელია იგი.
დასმულ კითხვაზე პასუხის გასაცემად, საკასაციო პალატა მოიშველიებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ერთგავროვან სასამართლო პრაქტიკას, კერძოდ: 2001 წლის 20 ივლისის #3კ/629-01 საქმეზე, უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატამ განმარტა შემდეგი: „საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს შპს ,,უ.-ს“ მოსაზრებას, რომ მიუღებელ შემოსავალში იგულისხმება არა პროდუქციის თვითღირებულებასა და საერთო შემოსავალს შორის სხვაობა, არამედ პროდუქციის რეალიზაციით მიღებული შემოსავალი. მიუღებელი შემოსავალი არის სარგებელი, რომელიც შეიძლება დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. მოცემულ შემთხვევაში, მიუღებელი შემოსავალი არ შეიძლება იყოს პროდუქციის რეალიზაციის ფასი.“. იმავე პალატამ 2007 წლის 30 მარტის #ას-509-893-06 გადაწყვეტილებაში განმარტა შემდეგი: „მიუღებელი შემოსავალი წარმოადგენს სავარაუდო შემოსავალს, რომელიც შეიძლება დამდგარიყო სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შემთხვევაში. ესაა ანაცდური მოგება, რომლის ანაზღაურებაც მოსარჩელის განსაკუთრებულ კომერციულ ინტერესში შედის, ვინაიდან კომერციულ ბრუნვაში მისი ინტერესი შემოსავლის მიღებისკენაა მიმართული.“. ანალოგიური შინაარსია ჩადებული „მიუღებელ შემოსავალში“ უზენაესი სასამართლოს უახლესი პრაქტიკით, კერძოდ, საკასაციო პალატამ არ გაიზიარა კასატორის პრეტენზია, რომლის თანახმადაც, მიუღებელ შემოსავალში იგულისხმება ერთობლივი შემოსავალი ყოველგვარი გამოქვითვების გარეშე.(იხ. სუსგ,საქმე №ას-218-210-2013, 10 მარტი, 2014 წ.). იმავე საქმეში, საკასაციო სასამართლომ სრულად გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს დასკვნა იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელეს მიღებული შემოსავლებიდან უნდა გადაეხადა საიჯარო ქირა, ასევე თანამშრომელთა ხელფასები და კომუნალური გადასახადები. ამდენად, სასამართლო პრაქტიკის ანალიზი შესაძლებლობას გვაძლევს დასმულ კითხვაზე გავცეთ მეტნაკლებად ამომწურავი პასუხი: მიუღებელი შემოსავალი ეს არის ანაცდენი სარგებელი (მოგება), რომელიც არ გულისხმობს ერთობლივ შემოსავალს, ყოველგვარი ხარჯების გამოქვითვების გარეშე და რომელსაც დაზარალებული ობიექტურად მიიღებდა სამოქალაქო ბრუნვის ნორმალური განვითარების შედეგად. აქედან გამომდინარე, ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებსაც ამ თვალსაზრისით უნდა შეემოწმბინათ სარჩელის დასაბუთებულობა.
საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს კასატორის პრეტენზიას იმასთან დაკავშირებით, რომ მხოლოდ მოსარჩელის მიერ სასამართლოში წარდგენილი შპს ,,პ. ა-ი”-ს 2012 წლის 27 ივლისის აუდიტორული დასკვნით შეუძლებელია მიუღებელი შემოსავლის განსაზღვრა. კასატორის ამ მოსაზრებას ასაბუთებს იმავე აუდიტორული კომპანიის წერილი, რომელიც სასამართლოს მოპასუხემ წარუდგინა და რომელშიც აღნიშნულია, რომ აუდიტორულ დასკვნაში მითითებული თანხა 229413.79 ლარი წარმოადგენს შპს „კ-ის“ კაფეტერიის პროდუქციის რეალიზაციის შედეგად მიღებულ თანხას (რომელშიც არ იგულისხმება გაწეული ხარჯები) და არ გულისხმობს ორგანიზაციის მისაღებ მოგებას ან ზარალს.
საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლზე, რომლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, გადაწყვეტილების აღწერილობით ნაწილში მოკლედ უნდა მიეთითოს მოსარჩელის მოთხოვნა, მოპასუხის პოზიცია მოსარჩელის მოთხოვნასთან დაკავშირებით, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებანი, მტკიცებულებანი, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებანი, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას. აღსანიშნავია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ შეიცავს მსჯელობას მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულების შესახებ. ამასთან, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ მოპასუხემ, რომელსაც არ ეკისრება ზიანის დამტკიცების ტვირთი, საპირისპირო მტკიცებულების წარდგენით ეჭვქვეშ დააყენა მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება (შპს ,,პ. ა-ი”-ს 2012 წლის 27 ივლისის აუდიტორული დასკვნა). შესაბამისად, სასამართლოს მტკიცების საკითხი უნდა გადაეწყვიტა არა მოპასუხეზე მტკიცების ტვირთის გადატანით, არამედ იმის გარკვევით, დამატებით რა უტყუარი მტკიცებულებები ჰქონდა მოსარჩელეს წარდგენილი, რომელიც სასამართლოს მოთხოვნილი ზიანის ფაქტის არსებობაში მეტ რწმენას შეუქმნიდა.
ზემოაღნიშნული მსჯელობიდან გამომდინარე, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ კასატორმა ზიანის ფაქტთან დაკავშირებით წარმოადგინა დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის ე1 ქვეპუნქტის მიხედვით, გადაწყვეტილება ყოველთვის ჩაითვლება კანონის დარღვევით მიღებულად, თუ გადაწყვეტილების დასაბუთება იმდენად არასრულია, რომ მისი სამართლებრივი საფუძვლიანობის შემოწმება შეუძლებელია. საკასაციო პალატის მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება შეუძლებელია, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლოს არ დაუდგენია დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე (მტკიცების საგანში) შემავალი ფაქტი მიუღებელი შემოსავლის სახით, ამასთან, სახეზეა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილის დარღვევა, რაც გამოიხატა მტკიცების ტვირთის არასწორად განაწილებასა და მტკიცებულებათა არასწორ შეფასებაში..
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ: ა) საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა; ბ) არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა.
ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ საქმის ხელახლა განხილვისას სწორად უნდა გაანაწილოს მხარეებს შორის მტკიცების ტვირთი და მტკიცებულებათა ყოველმხრივი, სრული და ობიექტური განხილვის შედეგად დაადგინოს დავის გადაწყვეტისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე გარემოებები.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. თ. ტ-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდეს ნაწილობრივ.
2, გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივნისის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
