საქმე №ას-922-880-2013 3 ოქტომბერი, 2014 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
მოსამართლეები:
თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კერძო საჩივრის ავტორი – ზ. ჩ-ი (განმცხადებელი)
მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ჩ-ი, შპს „ა. დ. გ-ი“
გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის განჩინება
კერძო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება
დავის საგანი – კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
გ. ჩ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა. დ. გ-ის“ მიმართ, ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქN9-ში მდებარე 74,46 კვ.მ N3 ბინის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო.
ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2012 წლის 4 აპრილის გადაწყვეტილებით გ ჩ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ჩ-მა.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილებით გ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. ჩ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, შპს „ა. დ. გ-ისათვის“ 61 075 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ,მოსარჩელე ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქN9-ში მდებარე N3 ბინის მესაკუთრედ.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 მაისის განჩინებით შპს „ა. დ. გ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.
სააპელაციო სასამართლოს განცხადებით მიმართა ზ. ჩ-მა და მოითხოვა ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ბათილად ცნობა და საქმის წარმოების განახლება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, იმ მოტივით, რომ სასამართლომ საქმე განიხილა ზ. ჩ-ის მიწვევის გარეშე მაშინ, როდესაც გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება მის ინტერესებს.
ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის განჩინებით ზ. ჩ-ის განცხადება საქმის წარმოების განახლების შესახებ არ დაკმაყოფილდა შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა საქმის არსებითად განხილვისას დადგენილ შემდეგ ფაქტობრივ გარემოებებზე:
1925 წლიდან გ. ჩ-ის წინაპრები ცხოვრობდნენ ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქ№9-ში მდებარე №3 ბინაში, რომელიც საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 1994 წლის 30 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ირიცხებოდა ზ. ჩ-ის საკუთრებაში.
ზ. ჩ-ი წლების განმავლობაში ცხოვრობდა რუსეთის რესპუბლიკაში და მისი საკუთრებით 1990 წლიდან 2012 წლამდე სარგებლობდა ჯერ მისი ბიძა ა. ჩ-ი, ხოლო ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ – ა. ჩ-ის შვილი – გ. ჩ-ი.
1990 წელს გ. ჩ-ის მამამ ა. ჩ-მა ძმისშვილ ზ. ჩ-ს ბინის საფასურის სახით გადასცა 12 000 მანეთი. ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქ№9-ში მდებარე №3 ბინის კომუნალური გადასახადები გადახდილია გ. ჩ-ის მიერ.
1990 წელს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება 12 000 მანეთის გადაცემის სანაცვლოდ, ზ. ჩ-მა დაუთმო ა. ჩ-სა და გ. ჩ-ს.
2012 წლის 9 იანვარს ზ. ჩ-სა და შპს „ა. დ. გ-ს“ შორის გაფორმდა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება, რის შემდეგაც სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა შპს „ა. დ. გ-ის“ საკუთრებას.
საქმის მასალებით უტყუარად დადგინდა, რომ აღნიშნული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, 1990 წლიდან, ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ პერიოდშიც დღემდე გ. ჩ-ი ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ქონებით, რის გამოც პალატამ მიიჩნია, რომ ზ. ჩ-მა შპს „ა. დ. გ-ს“ გადასცა ისეთი საცხოვრებელი სადგომი, რომელზედაც სარგებლობის უფლება დათმობილი ჰქონდა გ. ჩ-ს.
მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა გამომდინარეობდა რა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობისაგან, იგი მოწესრიგდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით, რადგან სწორედ აღნიშნული კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს.
„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლის პირველი პუნქტის თანახმად, დადგენილია, რომ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 21 სექტემბერს, გადაწყვეტილების მიღებისას მოდავე მხარეები, ერთი მხრივ, მოსარჩელე გ. ჩ-ი წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მოსარგებლეს, ხოლო, მეორე მხრივ, მოპასუხე შპს „ა. დ. გ-ი“ – სადავო ქონების მესაკუთრეს.
სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლისა და საქმის მასალებში განთავსებული საჯარო რეესტრის ამონაწერით დადგინდა, რომ სადავო ქონება საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა შპს „ა. დ. გ-ის“ სახელზე.
სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-422-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ ზ. ჩ-ის უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესს სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება არ შეხებია, იგი არ წარმოადგენდა არც სადავო ბინის მესაკუთრეს, არც მოსარგებლეს, ამდენად, იგი ვერ იქნებოდა მიწვეული სააპელაციო სასამართლოს სხდომაზე მაშინ, როცა მოდავე მხარეები იყვნენ საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრე და მოსარგებლე პირი. რის გამოც განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის მოთხოვნით უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე კერძო საჩივარი შეიტანა ზ. ჩ-მა და მოითხოვა მისი გაუქმება შემდეგი საფუძვლებით:
სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას არ იმსჯელა განმცხადებლის მიერ მითითებულ გარემოებებზე და მიღებული განჩინება დაასაბუთა მხოლოდ იმით, რომ, საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ნივთის მესაკუთრედ რეგისტრირებულია მხოლოდ შპს „ა. დ. გ-ი“, შესაბამისად, არასწორად მიიჩნია, რომ ზ. ჩ-ის ინტერესებს სასამართლო გადაწყვეტილება არ შეხებია.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილისა და 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტით უზრუნველყოფილია პირის უფლების სასამართლო წესით დაცვა, რაც გამორიცხავს პირის მონაწილეობის გარეშე მის უშუალო უფლებებთან დაკავშირებული გადაწყვეტილების გამოტანას. ამასთანავე, გადაწყვეტილებას გააჩნია პრეიუდიციული ძალა, რის გამოც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ბათილად უნდა იქნას ცნობილი. „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონი აწესრიგებს 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე პერიოდში წარმოშობილ ურთიერთობებს, ხოლო წინამდებარე საქმეზე სადავო ქონების მესაკუთრედ შპს „ა. დ. გ-ი“ აღირიცხა 2012 წლის 13 იანვარს. კანონით მოწესრიგებულ პერიოდში გ. ჩ-სა და შპს „ა. დ. გ-ს“ შორის რაიმე ურთიერთობა არ წარმოშობილა, არამედ ნივთის მესაკუთრეს წარმოადგენდა კერძო საჩივრის ავტორი.
სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ თუ შპს „ა. დ. გ-ის“ მიერ ვერ შესრულდება წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულება, ნივთის მესაკუთრე კვლავ ზ. ჩ-ი უნდა გახდეს, ხოლო გადაწყვეტილების ბათილად ცნობაზე უარის თქმის შემთხვევაში, მხარეს ეს უფლება მოესპობა.
მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელე მიუთითებს, რომ მან (გარდაცვლილმა მამამ) ჯერ კიდევ 1992 წელს ზეპირი ფორმით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულებით შეიძინა სადავო ქონება 12 000 მანეთად და ნივთის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ სურს გახდეს ამ ქონების მესაკუთრე, ისე რომ ზ. ჩ-ისგან ვალდებულების შესრულებას არ მოითხოვს.
საყურადღებოა შპს „ა. დ. გ-ის“ მიერ სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძვლები: შპს „ა. დ. გ-სა“ და ნივთის მესაკუთრე ზ. ჩ-ს შორის 2012 წლის 13 იანვარს დაიდო წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება; წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულია იმ პირობით, რომ ზ. ჩ-ის ბინის ათვისების გზით აშენდება მრავალბინიანი სახლი; სახლის აშენების შემდგომ შპს „ა. დ. გ-ი“ და ზ. ჩ-ი დადებენ ბინის ნასყიდობის ხელშეკრულებას; სადავო ბინის ნასყიდობის ფასის სანაცვლოდ ზ.ჩ-ი მიიღებს საცხოვრებელ ფართს.
სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების თანახმად, საკომპენსაციო თანხის მიღების სანაცვლოდ შპს „ა. დ. გ-ს“ ეხსნება ყოველგვარი ვალდებულება ზ. ჩ-ის მიმართ, გარდა ამისა, შპს „ა. დ. გ-ი“ უსაფუძვლოდ გამდიდრდა მოსარჩელისათვის დაკისრებული 61 075 ლარით.
სააპელაციო პალატის სადავო გადაწყვეტილებით დადგინდა ფაქტობრივი გარემოება, რომ გ. ჩ-ს ზ. ჩ-თან წარმოეშვა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება და ამ დავის ფარგლებში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, დადგენილ ფაქტებს აქვს პრიუდიციული მნიშვნელობა იმგვარად, რომ საქმის განხილვაზე მოწვეული არ ყოფილა ზ. ჩ-ი, აღნიშნულით ასევე დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლით უზრუნველყოფილი მხარეთა შეჯიბრებითობა, გარდა აღნიშნულისა, მესაკუთრე ზ. ჩ-ს უსასყიდლოდ ჩამოერთვა საკუთრების უფლება. სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული განჩინებით არასწორად განმარტა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტი, ასევე, საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 223-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საწინააღმდეგოდ, არასრულად გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები, შეფასება არ მისცა ზ. ჩ-სა და შპს „ა. დ. გ-ს“ შორის დადებულ წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებას.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლო კერძო საჩივრის საფუძვლების შესწავლისა და გასაჩივრებული განჩინების იურიდიული დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ზ. ჩ-ის კერძო საჩივარი საფუძვლიანია და უნდა დაკმაყოფილდეს, სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება უნდა გაუქმდეს და საქმე დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს განცხადების ხელახლა განსახილველად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე მუხლის თანახმად, კერძო საჩივრების განხილვა ზემდგომ სასამართლოებში წარმოებს შესაბამისად ამ სასამართლოებისათვის გათვალისწინებული წესების დაცვით. ამავე კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა.
განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო სასამართლოს შეფასების საგანს წარმოადგენს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონის მოწესრიგების ფარგლებში, მოსარგებლის მიერ კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ, საცხოვრებელ სადგომზე საკუთრების უფლების გადაცემა შეეხება თუ არა კერძო საჩივრის ავტორის კანონიერ უფლებებს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 421-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ან განჩინებით დამთავრებული საქმის წარმოების განახლება დასაშვებია მხოლოდ მაშინ, როდესაც არსებობს გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის (422-ე მუხლი) ან ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ (423-ე მუხლი) განცხადების წანამძღვრები.
დასახელებული ნორმის თანახმად, კანონირ ძალაში შესული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება დაიშვება საგამონაკლისო წესით, მხოლოდ და მხოლოდ მაშინ, თუ არსებობს კანონით ზუსტად განსაზღვრული საფუძველი.
განსახილველ შემთხვევაში განმცხადებელი გადაწყვეტილების ბათილად ცნობას მოითხოვს იმ საფუძვლით, რომ იგი საქმის განხილვაზე მოწვეული არ ყოფილა, ხოლო მიღებული გადაწყვეტილება უშუალოდ ეხება მის უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესებს.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის თანახმად, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება დაინტერესებული პირის განცხადებით შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი, თუ პირი, რომლის უფლებებსა და კანონით გათვალისწინებულ ინტერესებს უშუალოდ ეხება მიღებული გადაწყვეტილება, არ იყო მოწვეული საქმის განხილვაზე.
ნორმით გათვალისწინებული წინაპირობების შემოწმების მიზნით საკასაციო პალატა ყურადღებას გაამახვილებს შემდეგ გარემოებებზე:
საქმის მასალებით დადგენილია, რომ 1925 წლიდან გ. ჩ-ის წინაპრები ცხოვრობდნენ ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქ№9-ში მდებარე №3 ბინაში, რომელიც საჯარო რეესტრის მონაცემებით, 1994 წლის 30 ივნისის პრივატიზაციის ხელშეკრულების საფუძველზე ირიცხებოდა ზ. ჩ-ის საკუთრებაში.
ზ. ჩ-ი წლების განმავლობაში ცხოვრობდა რუსეთის რესპუბლიკაში და მისი საკუთრებით 1990 წლიდან 2012 წლამდე სარგებლობდა ჯერ მისი ბიძა ა. ჩ-ი, ხოლო ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ ა. ჩ-ის შვილი – გ. ჩ-ი.
1990 წელს გ. ჩ-ის მამამ ა. ჩ-მა ძმისშვილ ზ. ჩ-ს ბინის საფასურის სახით გადასცა 12 000 მანეთი. ქ.ბათუმში, ვ.-ფ-ას ქ№9-ში მდებარე №3 ბინის კომუნალური გადასახადები გადახდილია გ. ჩ-ის მიერ.
1990 წელს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლება 12 000 მანეთის გადაცემის სანაცვლოდ, ზ. ჩ-მა დაუთმო ა. ჩ-სა და გ. ჩ-ს.
2012 წლის 9 იანვარს ზ. ჩ-სა და შპს „ა. დ. გ-ს“ შორის გაფორმდა წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულება, რის შემდეგაც სადავო უძრავი ქონება წარმოადგენდა შპს „ა. დ. გ-ის“ საკუთრებას.
აღნიშნული ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების გაფორმებამდე, 1990 წლიდან, ხელშეკრულების გაფორმების შემდგომ პერიოდშიც გ. ჩ-ი ფლობდა და სარგებლობდა სადავო ქონებით, რის გამოც ზ. ჩ-მა შპს „ა. დ. გ-ს“ გადასცა ისეთი საცხოვრებელი სადგომი, რომელზეც სარგებლობის უფლება დათმობილი ჰქონდა გ. ჩ-ს.
მხარეთა შორის წარმოშობილი ურთიერთობა გამომდინარეობდა რა საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობისაგან, იგი მოწესრიგდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონით, რადგან სწორედ აღნიშნული კანონი აწესრიგებს საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრესა და მოსარგებლეს შორის 1921 წლის 25 თებერვლიდან 1996 წლის 27 ივნისამდე წარმოშობილ ურთიერთობებს.
გასაჩივრებული განჩინებით სააპელაციო პალატამ დადგენილად ცნო, რომ 2012 წლის 21 სექტემბერს, გადაწყვეტილების მიღებისას მოდავე მხარეები, ერთი მხრივ, მოსარჩელე გ. ჩ-ი წარმოადგენდა სადავო უძრავი ქონების მოსარგებლეს, ხოლო, მეორე მხრივ, მოპასუხე შპს „ა. დ. გ-ი“ – სადავო ქონების მესაკუთრეს. თავის მხრივ, ეს გარემოება სასამართლომ დაუკავშირა მხოლოდ და მხოლოდ საჯარო რეესტრის ამონაწერს და სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად განმარტა, რომ უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლება უნდა დადგინდეს საჯარო რეესტრის ამონაწერით.
საკასაციო სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს ამ მსჯელობას, თუმცა მიიჩნევს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით არ გამოიკვლია ამავე ამონაწერში მითითებული და საქმეში წარმოდგენილი ნასყიდობის წინარე ხელშეკრულება, არ შეაფასა ამ ხელშეკრულების მხარეთა უფლება-მოვალეობები და ამ გზით არ დაუდგენია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება თუ რამდენად შეეხება განმცხადებლის კანონიერ ინტერესებს, ამდენად, სახეზეა იმგვარი საპროცესო დარღვევა, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა (სსსკ 393.3 მუხლი)
საქმეში წარმოდგენილი წინარე ნასყიდობის ხელშეკრულებით განსაზღვრულია ზ. ჩ-ისა და შპს „ა. დ. გ-ის“ უფლება-მოვალეობები და ის პირობები, თუ რა შემთხვევაში დაიდება მხარეთა შორის ძირითადი ხელშეკრულება, საქმის მასალებით დადგენილი არ არის შპს „ა. დ. გ-ის“ მიერ ხელშეკრულების შესრულების ფაქტი. ამ თვალსაზრისით საკასაციო პალატა იზიარებს ზ. ჩ-ის მოსაზრებას, მეორადი უფლებებიდან გამომდინარე მოთხოვნების თაობაზე, რაც გასაჩივრებული განჩინებით ასევე არ არის შეფასებული. საყურადღებოა, რომ სადავო სამართლებრივ ურთიერთობებში მესაკუთრედ რეგისტრირებული პირის ჩანაცვლება გ. ჩ-ით განხორციელდა იმგვარად, რომ ზ. ჩ-ს არ მისცემია საკუთარი ინტერესების დაცვის შესაძლებლობა.
საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლით განმტკიცებული დისპოზიციურობის პრინციპიდან გამომდინარეობს ასევე მოსარჩელის უფლება, მოპასუხედ დაასახელოს პირი, რომლისგანაც მოითხოვს დარღვეული თუ სადავოდ ქცეული უფლების დაცვას, თუმცა ამ პრინციპის აბსოლუტურ ბუნებას ზღუდავს სწორი მართლმსაჯულების განხორციელების აუცილებლობა და მოქმედი საპროცესო კანონმდებლობა სასამართლოს აძლევს სრულ შესაძლებლობას, გამოარკვიოს, როგორც მხარის სათანადოობის საკითხი, ისე იმ პირთა მოწვევის აუცილებლობა, რომელთაც შეიძლება შეეხოთ საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილება (სსსკ 84-ე, 85-ე, 88-90-ე მუხლები).
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-2 მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ყოველი პირისათვის უზრუნველყოფილია უფლების სასამართლო წესით დაცვა. აღნიშნული პრინციპის დარღვევით მიღებული გადაწყვეტილება კი, უფლებამოსილი პირის მოთხოვნის შემთხვევაში ექვემდებარება ბათილად ცნობას სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 422-ე მუხლის პირველი ნაწილის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ უნდა გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს, რომელმაც საქმეში არსებული მტკიცებულებების სრულყოფილად გამოკვლევის გზით უნდა დაადგინოს ფაქტობრივი გარემოება, თუ რამდენად შეეხება განმცხადებლის ინტერესებს ამავე სასამართლოს 2012 წლის 21 სექტემბრის გადაწყვეტილება და ამ გარემოებათა შესაბამისად განიხილოს ზ. ჩ-ის განცხადების საფუძვლიანობა.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 420-ე, 419-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. ზ. ჩ-ის კერძო საჩივარი დაკმაყოფილდეს.
2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.
3. კერძო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: თ. თოდრია
პ. ქათამაძე
