№ას-875-837-2014 28 ნოემბერი, 2014 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს „ს. ფ-ა“

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ხ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 23 სექტემბერს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ა. ხ-მა მოპასუხე შპს „ს. ფ-ის“ მიმართ.

სარჩელის მოთხოვნები:

1. შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2013 წლის 19 აგვისტოს №15-01/165 ბრძანების ბათილად ცნობა და ა. ხ-ის აღნიშნული ორგანიზაციის ლოჯისტიკის დეპარტამენტის შესყიდვების სამსახურის სასაწყობო მეურნეობის ჯგუფის საწყობის ოპერატორის თანამდებობაზე აღდგენა.

2. შპს „ს. ფ-ისათვის“ მოსარჩელის სასარგებლოდ იძულებითი განაცდურის დაკისრება სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, აგრეთვე, ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღის გამო, დაყოვნებული თანხის 0.07%-ის გადახდის დავალება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 18 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ა. ხ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

1. ბათილად იქნა ცნობილი მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ შპს „ს. ფ-ის“ გენერალური დირექტორის 2013 წლის 19 აგვისტოს №15-01/165 ბრძანება;

2. ა. ხ-ი აღდგენილ იქნა შპს „ს. ფ-ის“ ლოჯისტიკის დეპარტამენტის შესყიდვების სამსახურის სასაწყობო მეურნეობის ჯგუფის საწყობის ოპერატორის თანამდებობაზე;

3. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება სამუშაოდან გათავისუფლების დღიდან სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულებამდე, ასევე, ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07%.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. ფ-ამ“.

აპელანტის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 ივნისის განჩინებით შპს „ს. ფ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო, რომ მოსარჩელის მიერ 2013 წლის 19 აგვისტოს სატვირთო სამუშაოების შეუსრულებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით, ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო. შესაბამისად, მოსარჩელის მხრიდან ადგილი არ ჰქონია შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევას. მხარეებს სადავოდ არ გაუხდიათ 2013 წლის 19 აგვისტოს ა. ხ-ის სამუშაოზე ყოფნის ფაქტი.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქმეზე წარდგენილ 2009 წლის 22 იანვრის ცნობაზე, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ მოსარჩელეს ჰქონდა მეორე ხარისხის ჰემოროიდული დაავადება. ამ ცნობის საფუძველზე დგინდებოდა, რომ იგი საჭიროებდა სპეციალურ კვებით და ცხოვრებისეულ რეჟიმს. გარდა ამისა, საქმეზე წარდგენილი იყო საავადმყოფო ფურცელი, რომლის შესაბამისად, ა. ხ-ს 2013 წლის 20-26 აგვისტოს პერიოდში ჰქონდა გავა-წელის მწვავე რადიკულოპათია. მოსარჩელე მიუთითებდა, რომ 2013 წლის 19 აგვისტოს მას გააჩნდა დაავადებისთვის დამახასიათებელი ტკივილი, ხოლო ჰემოროიდული დაავადების გამო მისთვის დაუშვებელი იყო სიმძიმის აწევა, რაც განუცხადა კიდეც დამსაქმებელს. საქმეზე დაკითხული მოწმეთა ჩვენებებით დასტურდებოდა, რომ სამუშაო, რომლის დავალებაც მოსარჩელემ 2013 წლის 19 აგვისტოს მიიღო, დაკავშირებული იყო გარკვეული ტვირთების გადაადგილებასთან.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს და შესაგებელს. სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ განსახილველ შემთხვევაში, მოსარჩელემ უარყო მის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის ფაქტი. გათავისუფლების ბრძანების საფუძვლად მითითებული გარემოებების მხარდასაჭერად კი, მოპასუხე შემოიფარგლა მარტოოდენ ფაქტის უარყოფით, მაშინ როდესაც მოსარჩელის მხრიდან წარდგენილ იქნა ცნობები დაავადებათა შესახებ და მოწმეთა ჩვენება.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მოსარჩელის მიერ სამსახურებრივი მოვალეობების პირობების დარღვევის დადგენა განაპირობებდა გასაჩივრებული ბრძანების მართლზომიერების შეფასებას, რაც თავის მხრივ, მოპასუხის სამტკიცებელი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალში მოქმედებს პრინციპი, რომლის თანახმადაც, მტკიცების ტვირთი ეკისრება მას, ვინც ამტკიცებს და არა მას, ვინც უარყოფს. მოცემულ შემთხვევაში, დაუშვებელი იყო ამ პრინციპის საპირისპიროდ, მტკიცების ტვირთის მოსარჩელისთვის გადაკისრება. საკითხი შეეხებოდა ისეთ ნეგატიურ გარემოებას (შრომის ხელშეკრულების პირობების დაურღვევლობა), რაც მტკიცებადი იყო სწორედ მოპასუხის მიერ. დამსაქმებელს გააჩნდა უპირატესობა, სასამართლოსათვის წარედგინა მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა მუშაკმა დაარღვია შრომითი მოვალეობები, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, ვიდრე მუშაკს დაედასტურებინა, რომ მისი მხრიდან ადგილი არ ჰქონია არამართლზომიერ და შრომითი პირობების დამრღვევ მოქმედებებს, მით უმეტეს, როდესაც აპელანტი მუთითებდა, რომ მოსარჩელე მრავალჯერ იყო შემჩნეული შრომითი მოვალეობებისგან თავის არიდებაში.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოსარჩელის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევის ფაქტი არ დასტურდებოდა, რადგან მოსარჩელის მიერ 2013 წლის 19 აგვისტოს შრომითი დავალების შეუსრულებლობა გამოწვეული იყო საპატიო მიზეზით. შრომის კოდექსის 35-ე მუხლის მე-3 ნაწილის შინაარსიდან გამომდინარე, დასაქმებულს უფლება აქვს უარი განაცხადოს იმ სამუშაოს, დავალების ან მითითების შესრულებაზე, რომელიც ეწინააღმდეგება კანონს, ან შრომის უსაფრთხოების პირობების დაუცველობის გამო აშკარა და არსებით საფრთხეს უქმნის მის ან მესამე პირის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას, საკუთრებას ან ბუნებრივი გარემოს უსაფრთხოებას. ის გარემოება, რომ მოსარჩელე შეგნებულად, არასაპატიო მიზეზით არიდებდა თავს სამუშაოს შესრულებას, მოპასუხეს უნდა დაედასტურებინა, რაც მას არ განუხორციელებია.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ მოსარჩელე არ გაცნობია გაფრთხილების წერილს, რომ, თუ იგი არ შეასრულებდა საწყობის ოპერატორის ფუნქციებს, შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდებოდა. მოცემული ფაქტის მტკიცების ნაწილშიც, მოპასუხე მხოლოდ ზეპირსიტყვიერი განმარტებით შემოიფარგლა, თუმცა სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემული ფაქტის დადგენა მაინც ვერ აქცევდა გასაჩივრებულ ბრძანებას მართლზომიერად, ისევ და ისევ შრომის კოდექსის 35-ე მუხლის მე-3 ნაწილის გათვალისწინებით.

საქმის განხილვისას სააპელაციო სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლით, ამავე კოდექსის მე-2 მუხლის მე-6 ნაწილით, საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლით, ევროპის სოციალური ქარტიის პირველი მუხლის მე-2 პუნქტითა და 24-ე მუხლით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ სამუშაოდან დათხოვნა მოპასუხის მხრიდან კანონშეუსაბამო გადაწყვეტილება იყო, რამდენადაც არ დადასტურდა გათავისუფლების ბრძანების იურიდიული საფუძველი, რაც ამ ბრძანების არაკანონიერად ცნობის წინაპირობას წარმოადგენდა. აქედან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასება მოსარჩელის სამუშაოზე აღდგენის, განაცდური ხელფასისა და ანგარიშსწორების დაყოვნებისათვის 0.07%-ის დაკისრების შესახებ.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს „ს. ფ-ამ“.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეში არსებული მტკიცებულებები, მოწინააღმდეგე მხარე ა. ხ-ი ჯეროვნად და კეთილსინდისიერად არ ასრულებდა მის მიერ ნაკისრ ვალდებულებას, რაც გამოიხატებოდა ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიზეზით სამუშაოსათვის თავის არიდებაში. მას არ წარმოუდგენია ცნობა, რომ 19 აგვისტოს ნამდვილად ჰქონდა დაავადებისათვის დამახასიათებელი ტკივილები. მოპასუხე ორგანიზაციის ადამიანური რესურსების მართვის სამსახურიდან მოწინააღმდეგე მხარეს გაეგზავნა გაფრთხილების წერილი, რომ თუკი ის არ შეასრულებდა საწყობის ოპერატორის ფუნქციებს, შრომითი ხელშეკრულება შეუწყდებოდა. მიუხედავად გაფრთხილებისა, ა. ხ-ი არ ასრულებდა მხარეთა შორის გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით და შრომის შინაგანაწესით განსაზღვრულ მოვალეობებს, რაც საფუძვლად დაედო მის გათავისუფლებას. გაფრთხილების წერილი მოსარჩელეს კანცელარიის მეშვეობით გაეგზავნა, ეს უკანასკნელი მას გაეცნო, მაგრამ ხელი არ მოაწერა.

ტვირთების გადაზიდვაში, რაზეც მოწინააღმდეგე მხარე მიუთითებს, იგულისხმება საღეჭი რეზინებისა და სიგარეტის ბლოკების გადაადგილება, შესაბამისად, ეს სამუშაო არ იყო მისი ჯანმრთელობისათვის საფრთხის შემცველი. ამასთან, ა. ხ-ს არავინ გაუფრთხილებია 19 აგვისტოს მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის არადამაკმაყოფილებლობის თაობაზე, რომელზეც თავად აპელირებს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ს. ფ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ს. ფ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. შპს „ს. ფ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს – შპს „ს. ფ-ას“ (საიდენტიფიკაციო ნომერი – .....) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 10566, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 14 აგვისტო) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე