საქმე №ას-1512-1427-2012 1 დეკემბერი, 2014 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი - მ. ფ-ის უფლებამონაცვლე მ. ღ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე - ზ. დ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი - საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. დ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ფ-ის მიმართ მოპასუხისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის გადახდის სანაცვლოდ ქ.თბილისში, ნ-ის ქ.N199-ში მდებარე სახლის მე-2 სართულისა და ამავე ნაგებობის სარდაფ სართულზე მდებარე 28,5 კვ.მ N1 სათავსის მესაკუთრედ ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის მამკვიდრებლებსა და მოპასუხის მამკვიდრებლებს შორის ათწლეულებით ადრე დაიდო გარიგება, რომლის ძალითაც მოსარჩელის მამკვიდრებლებს საკუთრების უფლებით გადაეცათ დაკავებული სადგომის ნაწილი.

გარკვეული დროის განმავლობაში, როგორც ზ. დ-ე, ისე მისი წინამორბედები რეგისტრირებული იყვნენ უძრავი ქონების მესაკუთრედ, თუმცა, მოგვიანებით, სასამართლოს გადაწყვეტილებით სადავო სახლზე აღდგა მ. ფ-ის საკუთრების უფლება. მიუხედავად აღნიშნულისა, მოსარჩელის ოჯახი უწყვეტად ფლობდა უძრავ ქონებას, დადგენილი წესით იყვნენ რეგისტრირებული აბონენტად და იხდიდნენ კომუნალურ გადასახადებს.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილების მხარეთა მამკვიდრებლებს შორის ნასყიდობის ხელშეკრულება დადებულად არ იქნა მიჩნეული. კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებითვეა დადასტურებული, რომ სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობას ასევე არ ჰქონია აგილი. ამდენად, მოსარჩელე არ წარმოადგენს „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ სუბიექტს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილებით ზ. დ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 17 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ზ. დ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 15 მარტის გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც ზ. დ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ზ. დ-ე ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ნ-ის ქუჩა №199-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის მ. ფ-ის სახელზე რეგისტრირებული ½ ნაწილის მესაკუთრედ მ. ფ-სთვის საცხოვრებელი სადგომის ღირებულების 25%-ის - 37 500 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდის სანაცვლოდ. სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.თბილისში, ნ-ის ქუჩა №199-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან სადავო ½ ნაწილი რეგისტრირებულია მ. ფ-ის საკუთრებად.

1975 წელს გ. ფ-სა (მოპასუხე მ. ფ-ის მამკვიდრებელი) და ზ. გ. ძე დ-ს (მოსარჩელე ზ. ნ. ძე დ-ის მამკვიდრებელი) შორის დაიდო ზეპირი გარიგება სახლის ½ ნაწილის 100 000 მანეთად გასხვისების თაობაზე. 1975 წლიდან 1986 წლის 28 აპრილამდე გ. ფ-ს მოსარჩელე ზ. დ-ის პაპის - გ. ვ. ძე დ-საგან მიღებული აქვს 92 000 მანეთი.

ზ. გ. ძე დ-ე გარდაიცვალა 1994 წელს, 1995 წლის 12 ივლისს კი, გაიცა სამკვიდრო მოწმობა სადავო საცხოვრებელი სახლის ½ ნაწილზე გარდაცვლილის მამის - გ. დ-ის სახელზე.

გ. დ-ე გარდაიცვალა 1999 წელს და ანდერძისმიერი სამკვიდრო მოწმობა გაიცა გ. დ-ის შვილიშვილის - ზ. დ-ის სახელზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. გ. ძე დ-ის სარჩელი მ. გ. ასული ფ-ისა და თ. გ. ძე ფ-ის მიმართ, (მესამე პირი ლ. ა. ასული მ-ი), სახლის ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების დადებულად ცნობის შესახებ არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო. აღდგა პირვანდელი მდგომარეობა, მოპასუხე მ. ფ-ს ზ. გ. ძე დ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 92 000 მანეთის გადახდა, ხოლო მოსარჩელე ზ. დ-ს დაევალა, გაეთავისუფლებინა და ჩაებარებინა მოპასუხე მ. ფ-სათვის ქ.თბილისში, ნ-ის ქუჩა №199-ში არსებული საცხოვრებელი სახლის მეორე სართული და სარდაფ-სართულის 28,50 კვ.მ №1 სათავსი. მოსარჩელე ზ. დ-ს დარჩა უფლება, ცალკე სარჩელით მიემართა სასამართლოსათვის სახლის რემონტზე დახარჯული თანხების ანაზღაურების შესახებ.

არ იქნა გაზიარებული გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ზ. დ-ე არ შეიძლება ჩათვლილიყო საცხოვრებელი სადგომის კეთილსინდისიერ მფლობელად, ვინაიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. გ. ძე დ-ს დავალებული ჰქონდა, გაეთავისუფლებინა და ჩაებარებინა მოპასუხე მ. ფ-სათვის სადავო უძრავი ქონება.

სააპელაციო პალატის შეფასებით, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით ზ. გ. ძე დ-ს უპირობოდ არ დაკისრებია დაკავებული საცხოვრებელი ფართის გამოთავისუფლება. ხსენებული გადაწყვეტილებით ორთავე მხარეს დაეკისრა შემხვედრი ვალდებულებების შესრულება, კერძოდ, მოპასუხე მ.ფ-ს ზ. გ. ძე დ-სათვის უნდა გადაეხადა 92 000 საბჭოთა მანეთი, ხოლო ამ უკანასკნელს უნდა გაეთავისუფლებინა მის მიერ დაკავებული მ. ფ-ის საკუთრებაში არსებული ფართი. ამრიგად, ვიდრე მ. ფ-ი სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკისრებულ თანხას არ გადაუხდიდა ზ. გ. ძე დ-ს (მის მემკვიდრეს, უფლებამონაცვლეს), მანამ ამ უკანასკნელს არ ჰქონდა ვალდებულება, გაეთავისუფლებინა დაკავებული ფართი და, შესაბამისად, იგი (მისი უფლებამონაცვლე), არ წარმოადგენდა არაკეთილსინდისიერ მფლობელს.

სააპელაციო პალატის დასკვნით, მოსარჩელე სადავო უძრავ ქონებას 1975 წლიდან 2011 წლის იანვრამდე (გამოსახლებამდე) ფლობდა კეთილსინდისიერად.

თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილების მიხედვით, რომელიც საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 26 იანვრის განჩინებით გაუქმდა, მ. ფ-მა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით დაკისრებული 92 000 მანეთის შესაბამისი 36 800 000 კუპონი ხელზე გადასცა თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს უფროს აღმასრულებელს - რ. მ-ს (პირდაპირი მტკიცებულება ამის თაობაზე არ არსებობს, რადგან თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილება გაუქმებულია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 26 იანვრის განჩინებით, ხოლო აღმასრულებელ რ. მ-ის ჩვენება - ზეპირი განცხადება, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით, არ წარმოადგენს სათანადო მტკიცებულებას). ამასთან, როგორც საქმის მასალებიდან ირკვეოდა, აღმასრულებლისთვის გადაცემული 36 800 000 კუპონი არც მოსარჩელე მხარეს არ მიუღია და არც სააღსრულებო ბიუროს ანგარიშზე არ განთავსებულა. საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა სააღსრულებო ბიუროს მიერ გაცემული საბუთი, რომლითაც დადასტურდებოდა ის გარემოება, რომ მ. ფ-მა 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება აღასრულა მისთვის 92 000 მანეთის დაკისრების ნაწილში.

მოსარჩელე 1995 წლიდან სადავო მისამართზე აბონენტად იყო რეგისტრირებული და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს.

უძრავი ქონების აუდიტორული შეფასების თანახმად, სადავო საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულება შეადგენდა 150 000 აშშ დოლარის ეკვივალენტ ლარს.

მითითებულ გარემოებათა საპირისპირო მტკიცებულება მოპასუხეს სასამართლოში არ წარუდგენია.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლზე, რომლითაც რეგულირებულია ფულადი ვალდებულების შესრულების წესი ფულის ერთეულის კურსის შეცვლისას. პალატის შეფასებით, საყოველთაოდ ცნობილ ფაქტს წარმოადგენდა, რომ 1993-1995 წლებში ქვეყანაში მიმდინარეობდა ჰიპერინფლაცია. ადგილი ჰქონდა საქონლის ფასებისა და მიმოქცევაში არსებული ფულის მასის უაღრესად სწრაფ ზრდას, რომელმაც გამოიწვია ფულადი ერთეულის მკვეთრი გაუფასურება, საგადასახადო ბალანსის მოშლა და ნორმალური სამეურნეო კავშირების დარღვევა. მართალია, ითვლებოდა, რომ დადგენილი იყო ოფიციალური კურსი, მაგრამ ფაქტობრივად ქვეყანაში მოქმედებდა საბაზრო და კომერციული კურსები, რომლის საფუძველზეც ხდებოდა ფულის გაცვლა. ისეთ შემთხვევაში, როცა ადგილი აქვს დენომინაციას ანუ ფულის ერთეულის (კურსის) გაზრდას ან შემცირებას, ასევე, ვალუტის შეცვლას და ეროვნული ვალუტის ჰიპერინფლაციას, ფულადი მოთხოვნების შესრულებისას მოქმედებს სამოქალაქო კოდექსის 389-ე მუხლით გათვალისწინებული პრინციპი, რომლის თანახმად, ვალდებულების შესრულებისას ნომინალიზმის პრინციპი არ უნდა იქნას გამოყენებული, არამედ ვალდებულება უნდა შესრულდეს იმ კურსის მიხედვით, რომელიც შეესაბამება ვალდებულების წარმოშობის დროს. ამრიგად, კონკრეტულ შემთხვევაში, მხარეთა შორის ურთიერთობა უნდა მოწესრიგებულიყო და ფულადი ვალდებულების გადაანგარიშება უნდა მომხდარიყო არა ნომინალიზმის პრინციპის, არამედ საბაზრო კურსის მიხედვით.

სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, კერძო სამართლის სუბიექტებს ევალებათ, იმოქმედონ კეთილსინდისიერების ფარგლებში, სამოქალაქო სამართალურთიერთობების მომწესრიგებელი ნორმების ამოსავალი წერტილია ბუნებითი სამართლიანობის აღდგენა, შესაბამისად, სამოქალაქო სამართალბრუნვაში ქცევის სტანდარტის განმსაზღვრელია სამართლიანობა, კეთილსინდისიერება და ზნეობრიობა. თითოეული მოქალაქე ვალდებულია თავისი უფლება განახორციელოს იმგვარად, რომ დაუშვებლად არ ხელყოს სხვისი უფლება. 1994 წელს ქვეყანაში მიმდინარე ინფლაციის გათვალისწინებით, მოპასუხის გაანგარიშება - 92 000 მანეთი (თითქმის სადავო უძრავი ქონების ღირებულება) ჩათვლილიყო 36 800 000 კუპონის ეკვივალენტად, რომლის მსყიდველობითუნარიანობა, ფაქტიურად, ნულამდე იყო დაცემული და აშშ დოლარზე გადაყვანით მიზერულ თანხას წარმოადგენდა, ეწინააღმდეგებოდა ზნეობის ნორმებს, ამასთან, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, საქმეში არ მოიპოვებოდა სათანადო მტკიცებულება იმისა, რომ მ. ფ-მა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილება თუნდაც ფორმალურად აღასრულა 92 000 მანეთის დაკისრების ნაწილში.

სასამართლომ ასევე იხელმძღვანელა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი მუხლით, 1¹ მუხლის „ა“ ქვეპუნქტით მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტით და აღნიშნა შემდეგი: ანგარიშგასაწევია მითითებული კანონის ის დანაწესი, რომლის თანახმად, მოსარგებლეა ის პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისათვის _ 1998 წლის 25 ივნისისათვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს. მოსარჩელე ზ. დ-ე და მისი მამკვიდრებლები 1975 წლიდან 2011 წლის იანვრამდე (გამოსახლებამდე) სადავო უძრავ ქონებას ფლობდნენ კეთილსინდისიერად. გარდა აღნიშნულისა, დასტურდებოდა, რომ მოსარგებლის მიერ მოპოვებული საცხოვრებელი სადგომის ფლობის უფლება ნამდვილი ანუ იურიდიული ძალის მქონე იყო „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მიღების დროისათვის, მოსარგებლე რეგისტრირებული იყო სადავო საცხოვრებელ სადგომში და იხდიდა კომუნალურ გადასახადებს, რაც, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, საკმარისი იყო მოსარჩელის მიერ სადავო ფართის მფლობელობის სამართლებრივი საფუძვლის ტრანსფორმაციისთვის. მოდავე მხარეთა შორის ურთიერთობა წარმოადგენდა გარიგებას, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ.

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-2 მუხლის მე-3 და მე-6 პუნქტების თანახმად, რადგანაც მოპასუხეს, როგორც სადავო საცხოვრებელი სადგომის მესაკუთრეს, არ გამოუვლენია ნება, სათანადო კომპენსაციის გადახდის სანაცვლოდ, მოსარჩელეს გაეთავისუფლებინა საცხოვრებელი სადგომი, მოსარგებლეს ეძლეოდა უფლება, შესაბამისი თანხის გადახდის სანაცვლოდ სადგომზე მოეპოვებინა საკუთრების უფლება.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ, მოითხოვა მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ გადაწყვეტილების გამოტანისას დაარღვია კანონი, კერძოდ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 106-ე მუხლების მოთხოვნები.

სასამართლომ შეფასება არ მისცა და სრულად უგულებელყო პრეიუდიციული მნიშვნელობის ფაქტი, რომ თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლო აღმასრულებლის მიერ 1994 წლის 11 ივლისს გაცემული ცნობის თანახმად, მ. ფ-მა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება აღასრულა და გადაუხადა მხარეს დაკისრებული 92 000 მანეთის შესაბამისი თანხა, მოწინააღმდეგე მხარეს აღმასრულებლის მოქმედება არ გაუსაჩივრებია და არც ის საკითხი გაუხდია სადავოდ, რომ მ.ფ-მა გადაიხადა სასამართლოს გადაწყვეტილებით დაკისრებული თანხა.

სასამართლოს სადავო საკითხი „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილ ურთიერთობათა შესახებ“ საქართველოს კანონით არ უნდა განეხილა, ვინაიდან მოსარჩელე არ წარმოადგენს ამ კანონის სუბიექტს. საქმეში წარმოდგენილი, სხვა სამოქალაქო საქმეზე გამოტანილი და კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ კასატორის მოწინააღმდეგე მხარე არ წარმოადგენს კეთილსინდისიერ მფლობელს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 21 ნოემბრის განჩინებით მ. ფ-ის უფლებამონაცვლედ ცნობილ იქნა მ. ღ-ე, ხოლო 2014 წლის 9 იანვრის განჩინებით მ.ღ-ს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის დარჩენილი ნაწილის - 3 700 ლარის გადახდა საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ფ-ის უფლებამონაცვლე მ. ღ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამ თვალსაზრისით, საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს მ.ღ-ის საკასაციო პრეტენზიას, რომელიც ძირითადად საპროცესო ნორმის - სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის დარღვევას შეეხება. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ კანონიერ ძალაში შედის გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი მხოლოდ ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც, კანონის თანახმად, ასაბუთებენ, ამართლებენ სარეზოლუციო ნაწილს.

ფაქტების პრეიუდიციულობის შემოწმების დროს მნიშვნელობა ენიჭება არა მხოლოდ იმ პროცესუალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებს, რომლითაც განისაზღვრება კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების ფორმალური მოთხოვნები (სამოქალაქო საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება (განჩინება), გამოტანილი იმავე მხარეების მიმართ, რომლებიც მონაწილეობენ სხვა სამოქალაქო საქმის განხილვაში), არამედ მატერიალურ-სამართლებრივ კრიტერიუმებსაც (გადაწყვეტილებით დადგენილი იმ ფაქტობრივი გარემოებების შინაარსს, რომელი გარემოებების საფუძველზეც იქნა მიღებული გადაწყვეტილება).

ამდენად, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის თანახმად, განსახილველ დავაში მონაწილე მხარეების მიმართ სხვა სამოქალაქო საქმეზე მიღებულ, კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილით დადგენილი ფაქტისათვის პრეიუდიციული ძალის მინიჭების საკითხის გადაწყვეტისას სასამართლო უნდა დარწმუნდეს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილი ეფუძნება იმ ფაქტს, რომელიც იურიდიულად ამართლებს მას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს ფაქტი არ შეიძლება მიჩნეულ იქნას პრეიუდიციულად და ის უნდა იქნას შეყვანილი მტკიცების საგანში.

განსახილველ შემთხვევაში, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა სასამართლო კოლეგიის 1991 წლის 16 ივლისის გადაწყვეტილებით მესაკუთრე მ.ფ-სათვის დაკისრებული თანხის გადახდის ფაქტი მართებულად მიიჩნია მტკიცების საგანში შემავალ ფაქტად, რადგანაც თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003 წლის 3 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილიდან გამომდინარე, მემკვიდრეობის უფლების მოწმობის ბათილად ცნობის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილება მ. ფ-ის მიერ თანხის გადახდის ფაქტს არ ემყარება, ხოლო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2004 წლის 26 იანვრის განჩინებით თბილისის საოლქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა თბილისში, ნ-ის ქ№199-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლის 1/2 ნაწილის, სარდაფსართულის №1 სათავსის საკუთრების უფლებით მ. ფ-ზე აღრიცხვისა და აღნიშნული ფართიდან ზ. დ-ისა და მასთან მცხოვრები პირების გამოსახლების ნაწილში და ამ ნაწილში საქმის წარმოება შეწყდა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წინამდებარე საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან სადავო საკითხზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკა და ეს პრაქტიკა ასახულია სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში (იხ. სუსგ #as-455-769-09, 3 დეკემბერი, 2009 წელი, სუსგ №ას-146-140-2012, 12 ივლისი, 2012 წელი; სუსგ №ას-1341-1359-2011, 23 თებერვალი, 2012 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ფ-ის უფლებამონაცვლე მ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს, რომ საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებულ მოთხოვნებთან საკასაციო საჩივრის შეუსაბამობის გამო საკასაციო საჩივრის განუხილველად დატოვებისას სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მხარეს დაუბრუნდება ამ ინსტანციის სასამართლოში გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის 70%, ხოლო სახელმწიფო ბაჟის 30% რჩება სახელმწიფო ბიუჯეტში.

განსახილველ შემთხვევაში საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ კასატორის მიერ წარმოდგენილი აუდიტორული დასკვნით დავის საგნის ღირებულება განსაზღვრულია 245 000 ლარით, ხოლო საკასაციო საჩივარზე გადასახდელი სახელმწიფო ბაჟის ოდენობა - 6 000 ლარით (სსსკ 39-ე მუხლის მე-3 ნაწილის „გ.ა“ ქვეპუნქტი).

საქმეში წარმოდგენილი 2013 წლის 11 დეკემბრის N25 საგადახდო დავალებით მ. ღ-მ სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადაიხადა 300 ლარი, 2013 წლის 29 დეკემბრის N1 საგადახდო დავალებით მ. ღ-ის სასარგებლოდ დ. დ-მა გადაიხადა 2 000 ლარი, ხოლო საკასაციო პალატის 2014 წლის 9 იანვრის განჩინებით კასატორს გადაუვადდა სახელმწიფო ბაჟის დარჩენილი ნაწილის - 3 700 ლარის გადახდა საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე.

წინამდებარე განჩინებით დაუშვებლად იქნა რა მიჩნეული მ. ფ-ის უფლებამონაცვლე მ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი, ზემოაღნიშნული ნორმებიდან გამომდინარე, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს 500 ლარი, ხოლო 1 800 ლარი (6 000X30%) უნდა დარჩეს სახელმწიფო ბიუჯეტში.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. ფ-ის უფლებამონაცვლე მ. ღ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. მ. ღ-ს (პ/N.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2013 წლის 11 დეკემბრის N25 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟიდან - 300 ლარიდან და 2013 წლის 29 დეკემბრის N1 საგადახდო დავალებით დ. დ-ის მიერ გადახდილი 2 000 ლარიდან (სულ 2 300 ლარიდან) 500 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე