ბს-739-326-კ-05 17 ივნისი, 2005 წ., ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია (მომხსენებელი),

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი: ადმინისტრაციული აქტის ნაწილობრივ ბათილად ცნობა.

აღწერილობითი ნაწილი:

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2001წ. 9 ნოემბრის განჩინებით დაკმაყოფილდა ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის მოთხოვნა. შეჩერდა ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექტორ ს. ა-ასა და ინსპექტორ ლ. მანუჩაროვის მიერ 2001წ. 1 ნოემბერს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის მიმართ შედგენილი აქტის მოქმედება და საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას სარჩელის შესატანად ათდღიანი ვადა განესაზღვრა.

2001წ. 19 ნოემბერს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციის მიმართ და საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 22.2 “ა”, 22-ე 23-ე მუხლების შესაბამისად, მოითხოვა ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციის გადამხდელთა კონტროლის განყოფილების მთავარი საგადასახადო ინსპექტორების: ს. ა-ასა და ლ. მ-ის 2001წ. 1 ნოემბრის აქტის კანონსაწინააღმდეგოდ და ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლით: ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 14 სექტემბრის ¹628 ბრძანების საფუძველზე ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციაში ამავე ინსპექციის თანამშრომლების მიერ ჩატარდა ბიუჯეტთან ანგარიშსწორების სისწორის შემოწმება. შემოწმების შედეგები აისახა 2001წ. 1 ნოემბრის აქტში. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ უარი განაცხადა აქტზე ხელის მოწერაზე, რაც აისახა მათ მიერ აქტზე გაკეთებულ მინაწერში. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია პატიოსან გადამხდელს წარმოადგენდა და ბიუჯეტის მიმართ დავალიანება არასდროს ჰქონია. შემოწმების შედეგად აღმოჩენილი პირველი დარღვევა შეეხებოდა საია-სა და ქალაქ თბილისის საკრებულოს შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით 1999-2000 წლებში მიმდინარე “ქალაქის ადვოკატის” პროექტს. ხელშეკრულების თანახმად, ასოციაცია ახორციელებდა ადამიანთა უფლებების დაცვასა და მონიტორინგს, ქირაობდა ადვოკატს. ხელშეკრულებაზე თანდართული ბიუჯეტის მიხედვით, პროექტი მთლიანად თბილისის საკრებულოს მიერ დაფინანსდა. ნებისმიერი მატერიალური ფასეულობა, რომელიც შეძენილი იყო და გამოიყენებოდა პროექტის განმავლობაში, წარმოადგენდა თბილისის საკრებულოს საკუთრებას და მასვე დაუბრუნდა პროექტის დამთავრების შემდეგ. მსგავსი ტიპის საქმიანობა არ შეიძლება განიხილებოდეს, როგორც სამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 209-ე მუხლის შესაბამისად, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებს უფლება აქვთ, შესაბამის ტერიტორიაზე შემოიღონ გადასახადი ეკონომიკური საქმიანობისათვის. ეს გადასახადი შემოიღო თბილისის საკრებულომ და 1999წ. 8 დეკემბრამდე ცნობილი იყო როგორც გადასახადი სამეწარმეო საქმიანობისათვის. 1999წ. 12 მარტის ¹10-6 გადაწყვეტილებით თბილისის საკრებულომ დაადგინა ადგილობრივი გადასახადების განაკვეთები, მათ შორის, სამეწარმეო საქმიანობის გადასახადის განაკვეთი. გადაწყვეტილებას თან ერთვის დებულება, რაც წარმოადგენს გადასახადის გადახდის ფორმალურ საფუძველს. მოსარჩელის აზრით, არამართლზომიერია ასოციაციის მიკუთვნება მე-2 მუხლით გათვალისწინებული გადასახადის გადამხდელთა კატეგორიისათვის. გადაწყვეტილებაში შეტანილი ცვლილების შედეგად სიტყვა “სამეწარმეო” შეიცვალა სიტყვით “ეკონომიკური”. დებულება დარჩა უცვლელად და მოქმედებს პირვანდელი ფორმით. საკრებულოს გადაწყვეტილებისა და დებულების საგანი არ არის სამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობა, რაც განმარტებულია საგადასახადო კოდექსის მე-8 მუხლით. მასში ცალსახადაა მითითებული “მეწარმეთა შესახებ” კანონი და სამეწარმეო ეკონომიკურ საქმიანობად გამოცხადებულია განსაზღვრული საქმიანობა, რომელიც ხორციელდება სავაჭრო გარიგებების ან სხვა სამეურნეო ოპერაციების სახით. აღნიშნულ პროექტს არაფერი აქვს საერთი სამეწარმეო საქმიანობის დეფინიციასთან. იგი არ ხორციელდებოდა მოგების მიზნით, არ არსებობს სავაჭრო ხასიათის გარიგება ან სხვა სამეურნეო ოპერაცია. დებულება არ ითვალისწინებდა არასამეწარმეო ეკონომიკურ საქმიანობას, რაც მოხდა “ქალაქის ადვოკატის” პროექტის განხორციელებისას. ინსპექტორებმა ჩათვალეს “ქალაქის ადვოკატის’’ პროექტით მიღებული თანხები ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადით დაბეგვრის ობიექტად, რაც აისახა მათ მიერ შედგენილ აქტში. აღნიშნული ასოციაციამ არ გაიზიარა და მიიჩნია, რომ არასწორად მოხდა 1,708 ლარისა და 30 თეთრის დარიცხვა, შესაბამისად, არ დაეთანხმა დარიცხული ჯარიმების ნაწილში. Mმას ზემოხსენებული საქმიანობისათვის არამართლზომიერად დაერიცხა 2899,30 ლარი. ამასთან, არასწორად მიიჩნია მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების არარსებობისათვის სანქციის დადება და არ გაიზიარა აღნიშნულ ნაწილთან დაკავშირებით აქტში მითითებული შენიშვნები. საგადასახადო კოდექსის 68.2 მუხლის შესაბამისად, მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადებები სავალდებულოა ეკონომიკური საქმიანობისათვის გამოყენებული საქონლის ტრანსპორტირების, შენახვისა და რეალიზაციისათვის. დავის რეგულირებისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო 68-ე და არა 223-ე მუხლი. აღნიშნული მუხლისა და ამავე კოდექსის 227-ე მუხლის თანახმად, საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000წ. 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანებით შემოღებულ იქნა მკაცრი აღრიცხვის ზედნადების ფორმა, დადგინდა მისი შევსების წესი. შემოწმების პერიოდში ასოციაციის კუთვნილი მატერიალური ფასეულობები არ გამოიყენებოდა ეკონომიკური საქმიანობის განსახორციელებლად და, შესაბამისად, არ არსებობდა მათი სავალდებულო არსებობის საფუძველი. მოსარჩელემ არასწორად მიიჩნია საოლქო საგადასახადო ინსპექციის აქტში აღნიშნული მითითება, რომ ასოციაციას 1998 წელს გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატისგან (გლუკისგან) მიღებული დაფინანსებისას თანამშრომლებზე გაცემული ხელფასები და ჰონორარები უნდა დაებეგრა. პროექტში დასაქმებულ ფიზიკურ პირებს პირდაპირი შრომითი ხელშეკრულება ჰქონდათ გლუკთან და არა ასოციაციასთან. ხელშეკრულება წარედგინათ საგადასახადო ინსპექტორებს. მასში მითითებულია, რომ დამქირავებელი არის გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი. ხელშეკრულება ხელმოწერილია გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის საქართველოს წარმომადგენლობის ხელმძღვანელის მიერ. ასოციაცია ამ ურთიერთობაში გამოდიოდა როგორც თანხის შემნახველი და გამცემი პირი და არა დამქირავებელი. პროექტში დასაქმებული პირები წარმოადგენენ გლუკის თანამშრომლებს და მათი დაბეგვრა 1998 წელს განხილული უნდა ყოფილიყო გლუკისთვის დაწესებული საგადასახადო რეჟიმის ჭრილში. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 25.2 “ბ” მუხლის შესაბამისად, რეზიდენტად არ ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც დასაქმებულია როგორც “საერთაშორისო ორგანიზაციის’’ თანამშრომელი, რასაც მხოლოდ 1998წ. 28 ნოემბერს დაემატა ცვლილება “საქართველოს მოქალაქეების გარდა”. შესაბამისად, გლუკის თანამშრომლები საგადასახადო კოდექსით არ უნდა დაებეგრათ. გლუკის საქართველოს მოქალაქეების დაბეგვრისას ვალდებულება არ გააჩნია და საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლში 2000წ. 13 ივლისის ცვლილებების თანახმად, ევალება საგადასახადო ორგანოსათვის გაცემული ხელფასის შესახებ ინფორმაციის მიწოდება. 1999წ. იანვრიდან 2001წ. დეკემბრამდე საია-გლუკის პროექტი თვისობრივად შეიცვალა, საია თვითონ გამოდიოდა დამქირავებლად და 1999 წლიდან ყოველი გაცემული ხელფასი, ჰონორარი კანონმდებლობის შესაბამისად დაიბეგრა, რაც საგადასახადო აქტითაც დადასტურდა. დაზუსტებულ სასარჩელო განცხადებაში აღნიშნული იყო, რომ შემოწმების აქტში არ იყო მითითებული კანონის ნორმაზე, რომლითაც საია ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადით დაბეგვრას ექვემდებარებოდა. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 6.3 “ა” 209.1, 7.1 და 4.2. მუხლების შესაბამისად, აგრეთვე, თბილისის საკრებულოს არც ერთი გადაწყვეტილებით (მათ შორის _ 1999წ. 12 მარტის ¹10-6, თბილისის ტერიტორიაზე ადგილობრივი გადასახადის განაკვეთების შესახებ) საია არ ექვემდებარებოდა ეკონომიკური საქმინობის გადასახადით დაბეგვრას. რაც შეეხება გაეროს ლტოლვილთა საქმეების უმაღლესი კომისარიატის ფარგლებში განხორციელებული საქმიანობისა და ასოციაციის გადასახადებით დაბეგვრას, სკ-ის 109-ე მუხლის შესაბამისად, რწმუნებული _ ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია ასრულებდა დავალებას რწმუნებულის (გლუკის) სახელითა და ხარჯით და არა დამოუკიდებლად. 1999წ. იანვრიდან საია აკავებდა და იხდიდა გადასახადებს იმავე პროექტის ფარგლებში, რადგან ამ პერიოდისათვის საიასა და გლუკს შორის სამართლებრივი ურთიერთობები შეიცვალა, დამქირავებელი გახდა საია და, შესაბამისად, გადასახადსაც იგი იხდიდა. მატერიალური ფასეულობებისა და საქონლის შეძენისათვის მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადებების გარეშე ასოციაციის დაჯარიმება, საგადასახადო კოდექსის 223.5 მუხლითა და ამავე კოდექსის 68.2 7.1 მუხლების შესაბამისად, მოსარჩელემ არასწორად მიიჩნია.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2002წ. 5 თებერვლის განჩინებით საქმეში მესამე პირად ჩაბმულ იქნა შემოსავლების სამინისტრო, ხოლო ამავე სასამართლოს 2002წ. 13 თებერვლის განჩინებით - საგადასახადო დეპარტამენტი.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 ნოემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციის 2001წ. 1 ნოემბრის შემოწმების აქტის ის ნაწილი, რომელიც ეხებოდა ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციისათვის თანხების დარიცხვას ბიუჯეტის სასარგებლოდ შემდეგ გადასახადებზე: ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადზე - 874,3 ლარი, მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე არსებულ საქონლის ღირებულებაზე - 26 773,8 ლარი, საშემოსავლო გადასახადზე - 5 907,9 ლარისა და საშემოსავლო გადასახადის შემცირებისათვის დარიცხულ ჯარიმაზე _ 1 476,9 ლარი და მის საურავზე - 10578 ლარი, ასევე, სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის გადასახადზე - 898,2 ლარი და სამეციდინო დაზღვევის გადასახადზე - 898,2 ლარი, სულ 49 408,1 ლარი.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტმა და ვაკე-საბურთალოს საოლქო საგადასახადო ინსპექციამ სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა უსაფუძვლობის მოტივით.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 7 თებერვლის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 6 ნოემბრის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა მოსარჩელის მოსაზრება და მიიჩნია, რომ პროექტის _ “ქალაქის ადვოკატის” განხორციელებისას ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას მოგება, შემოსავალი, კომპენსაცია არ მიუღია და მისი აღნიშნული საქმიანობა არ შეიძლებოდა ჩათვლილიყო საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 7.1 მუხლით გათვალისწინებულ ეკონომიკურ საქმიანობად, ვინაიდან პროექტით განსაზღვრული ორგანიზაციული უზრუნველყოფისას საიას საქმიანობა არ წარიმართებოდა მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მიღების მიზნით. კონკრეტულ შემთხვევაში საიას დაბეგვრა ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადით სამართლებრივ საფუძველს მოკლებული იყო. ამასთან, შემოწმების აქტში იყო მითითებული იმ სამართლებრივ ნორმაოზე, რომლის საფუძველზეც მოხდა საიასათვის ეკონომიკური საქმიანობის გადასახადის დარიცხვა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საქართველოს მთავრობისა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის 1996წ. 11 სექტემბრის შეთანხმების 1. K მუხლის შესაბამისად, პირები, რომლებიც ასრულებენ სამსახურს “....-ის” სახელით, ნიშნავს იმ ფიზიკურ და იურიდიულ პირებს და მათ თანამშრომლებს, გარდა საქართველოს მოქალაქეებისა, რომლებიც მოწვეული არიან “.....-ში” მისი პროგრამების განსახორციელებლად, ხოლო შეთანხმების 1.1 მუხლის შესაბამისად, “....-ის” თანამშრომლები ნიშნავს “....-ის” თანამდებობის პირებს, მისიით მივლინებულ ექსპერტებს და პირებს, რომლებიც მოქმედებენ “....”-ის სახელით. ამავე შეთანხმების 10.2 F. მუხლის შესაბამისად, “....-ის” მიერ გაცემული ხელფასები და სხვა სახის ანაზღაურება გათავისუფლებულია ნებისმიერი სახის გადასახადისგან.

სააპელაციო პალატის აზრით, საქმეში წარმოდგენილი, ფიზიკურ პირებთან დადებული 1998წ. ხელშეკრულებებით დადასტურდა, რომ მოცემულ შემთხვევაში დამქირავებელს წარმოადგენდა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატი ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის სახით. ხელშეკრულება ხელმოწერილია საიას, როგორც შემსრულებლის და გლუკის მიერ. ამავე ხელშეკრულების მე-7 მუხლის მიხედვით, თანამშრომლებზე ხელფასის სახით გადახდილი თანხა თავისუფალი იყო ყოველგვარი პირდაპირი გადასახადისაგან საქართველოს მთავრობისა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის 1996წ. 11 სექტემბრის შეთანხმების საფუძველზე. ხელშეკრულებით საიას, როგორც რწმუნებულს, ევალებოდა კონკრეტული დავალების შესრულება, კერძოდ, გლუკის მიერ დაქირავებულ პირებზე ანაზღაურების გაცემა, ხოლო დაბეგვრის განხორციელება საიას არ ევალებოდა. ამასთან, ხელშეკრულების მე-4 მუხლის მიხედვით, გლუკის მიერ პროექტისათვის გამოყოფილი თანხები წარმოადგენდა დამქირავებლის (გლუკის) საკუთრებას, რაც საიას ეძლეოდა შენახვისა და პროექტის გამოყენების მიზნით. ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციასა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა უმაღლეს კომისარიატს შორის დადებული ხელშეკრულება თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენდა სკ-ის 709-729-ე მუხლებით გათვალისწინებულ დავალების ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზეც რწმუნებულ საიას მეშვეობით გაცემული თანხები წარმოადგენდა მარწმუნებლის - გლუკის საკუთრებას, ხოლო ამ თანხების განკარგვა ხდებოდა გლუკის შეხედულებისამებრ საია-ს მეშვეობით, ამდენად, აღნიშნული თანხების მიმღები პირების დაბეგვრა უნდა მომხდარიყო გლუკისათვის დაწესებული საგადასახადო რეჟიმის გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 68.2 მუხლის შესაბამისად, მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გამოწერა სავალდებულოა ეკონომიკური საქმიანობისათვის ქვეყნის შიგნით საქონლის მიწოდების შემთხვევაში საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი ფორმითა და წესით, რომლის გარეშეც აკრძალულია საქონლის ტრანსპორტირება, შენახვა და რეალიზაცია (13.07.2000წ. ცვლილება). საქართველოს შემოსავლების მინისტრის 2000წ. 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანებით დამტკიცებული “სასაქონლო ზედნადების შევსების წესის შესახებ” ინსტრუქციის თანახმად, სასაქონლო ზედნადები გამოიყენება ეკონომიკური საქმიანობის განსახორციელებლად შეძენილ საქონელზე. სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ, რამდენადაც საია არ ეწევა ეკონომიკური საქმიანობას, ამდენად მისი მხრიდან ეკონომიკურ საქმიანობისათვის შეძენილი ან მიწოდებული მატერიალური ფასეულობის, ან საქონლის მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირება (გადაზიდვა) არ მომხდარა, რის გამოც საიას საგადასახადო კოდექსის 223.5 მუხლის საფუძველზე დაჯარიმება მოკლებული იყო სამართლებრივ საფუძველს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა საქართველოს უზენაეს სასამართლოში, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლით:

კასატორის განმარტებით, საგადასახადო კოდექსის მე-7 მუხლის შესაბამისად, ეკონომიკურ საქმიანობად ითვლება ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც წარმოებს მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მიღების მიზნით, მიუხედავად ასეთი საქმიანობის შედეგისა. საგადასახადო შემოსავლების მინისტრის 2000წ. 9 ოქტომბრის ¹362 ბრძანებით დამტკიცებული “სასაქონლო ზედნადების შევსების წესის შესახებ” ინსტრუქციის შესაბამისად, იურიდიული პირი, რომელიც ახორციელებდა მასზე მინიჭებულ ფუნქციებს, ვალდებული იყო, მატერიალური ფასეულობა შეეძინა მკაცრი აღრიცხვის ზედნადებით, მიუხედავად იმისა, ახორციელებდა თუ არა ეკონომიკურ საქმიანობას.

კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს სამოტივაციო ნაწილში მოყვანილი არგუმენტაცია, საქართველოს მთავრობასა დ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა საქმეების უმაღლესი კომისარიატის საქართველოს წარმომადგენლობას (გლუკი) შორის შეთანხმების მე-10 მუხლის თანახმად, გლუკის მიერ გაცემული ხელფასები და სხვა სახის ანაზღაურება თავისუფლდება ნებისმიერი სახის დაბეგვრისაგან, არ შეესაბამება სინამდვილეს, ვინაიდან ფიზიკურ პირებზე შემოსავალი გაცემულია არა გლუკის, არამედ დამქირავებლის _ საიას მიერ და ამასთან, უშუალოდ ეროვნულ ორგანიზაციებზე, რომლებიც მოქმედებენ გლუკის სახელით, ვრცელდება საგადასახადო შეღავათები პირდაპირ და სხვა სახის გადასახადებზე, ხოლო რაც შეეხება ფიზიკურ პირებზე ხელფასის, ჰონორარის სახით გაცემულ თანხებს, საშემოსავლო, სოციალური დაზღვევის 1% და სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის 1%-ის გადამხდელები არიან თანხის მიმღები ფიზიკური პირები. საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლის მე-2 პუნქტის შესაბამისად, პასუხისმგებლობა გადასახადის დაკავებისა და მათი ბიუჯეტში გადარიცხვისათვის ეკისრება შემოსავლის გადამხდელ ფიზიკურ და იურიდიულ პირს, აღნიშნულ შემთხვევაში _ საიას. ამასთან, საქართველოს მთავრობასა და გლუკს’ შორის დადებული შეთანხმების 1-ლი მუხლი იძლევა გამოყენებული ტერმინების განმარტებას. “....-ის” თანამდებობის პირი ნიშნავს ყველა იმ პირს, რომლებიც მსახურობენ “....-ში” გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის კადრების შესახებ ინსტრუქციებისა და წესების შესაბამისად, გარდა იმ ადგილობრივად შერჩეული პირებისა, რომლებიც საათობრივი პრინციპით არიან სამსახურში აყვანილი. ამდენად, კასატორის აზრით, საქართველოს მთავრობასა და “გლუკს” შორის არსებული შეთანხმებით განსაზღვრული შეღავათები ვრცელდება “გლუკის” თანამდებობის პირებზე და არა ადგილობრივად შერჩეულ პირებზე, რომლებიც საათობრივი პრინციპით არიან სამსახურში აყვანილი.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა გაეცნო საქმის მასალებს, მოისმინა მხარეთა ახსნა-განმარტებები, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობა, გასაჩივრებული განჩინების კანონიერება-დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ კასატორ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის მოტივით და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 7 თებერვლის განჩინება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა აღნიშნავს იმ გარემოებას, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი იდენტურია სააპელაციო საჩივრისა და საკასაციო პალატა სრულად იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებებს სადავო საკითხებთან მიმართებაში.

სსკ-ის 407.2 მუხლის თანახმად, საოლქო სასამართლოს კოლეგიის ან პალატის მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა სასამართლოსთვის, თუ წამოყენებული არ არის დამატებითი და დასაბუთებული საკასაციო პრეტენზია. ზემოაღნიშნული გარემოებების გამო, საკასაციო პალატა საკასაციო საჩივარს დამატებით და დასაბუთებულ საკასაციო პრეტენზიად ვერ განიხილავს.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილადაა მიჩნეული, რომ 1999წ. 8 ნოემბერს ქ. თბილისის საკრებულოს და საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას შორის დაიდო გარანტის ხელშეკრულება პროექტტმ _ “ქალაქის ადვოკატის” განხორციელების შესახებ, რომლის სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა თბილისის საკრებულოს 1999წ. 21 ივლისის ¹19-5 გადაწყვეტილებით დამტკიცებული დებულება “ქალაქის ადვოკატის შესახებ”. აღნიშნული დებულების 5.4 პუნქტით, ახალგაზრდა ადვოკატთა ასოციაციას ევალებოდა ორგანიზაციულად უზრუნველეყო პროექტის განხორციელება, მიეზიდა გრანტები დონორი ორგანიზაციებიდან, უზრუნველეყო ქალაქის ადვოკატის 12-საათიანი მორიგეობები. ასევე, დადგენილად ჩაითვალა, რომ ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ განახორციელა პროექტ “ქალაქის ადვოკატის” ორგანიზაციული უზრუნველყოფა. შესაბამისად, საკასაციო პალატა იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას, რომ აღნიშნული პროექტის განხორციელებისას მოსარჩელეს მოგება, შემოსავალი ან კომპენსაცია არ მიუღია და მისი ეს საქმიანობა არ წარმოადგენს საგადასახადო კოდექსის 7.1 მუხლით გათვალისწინებულ ეკონომიკურ საქმიანობას, ვინაიდან ამ პროექტის ორგანიზაციული უზრუნველყოფის განხორციელებისას მოსარჩელის საქმიანობა არ წარიმართებოდა მოგების, შემოსავლის ან კომპენსაციის მიღების მიზნით.

საკასაციო პალატა ასევე იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ, რამდენადაც საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია არ ეწევა ეკონომიკურ საქმიანობას, შესაბამისად, მისი მხრიდან ვერ იქნებოდა ეკონომიკური საქმიანობისთვის შეძენილი ან მიწოდებული მატერიალური ფასეულობის ან საქონლის მკაცრი აღრიცხვის სასაქონლო ზედნადების გარეშე ტრანსპორტირებაც და ამდენად საგადასახადო კოდექსის 223.5 მუხლის საფუძველზე მისი დაჯარიმების მოთხოვნა უსაფუძვლოა.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელეზე არ უნდა გავრცელდეს საქართველოს მთავრობასა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ლტოლვილთა საქმეების უმაღლეს კომისარიატს შორის 1996წ. 11 სექტემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული საგადასახადო შეღავათები, რადგან ფიზიკურ პირებზე შემოსავალი გაცემულია არა გლუკის მიერ, არამედ _ მოსარჩელის (დამქირავებლის) მიერ, ამავე დროს საგადასახადო შეღავათები ვრცელდება უშუალოდ ეროვნულ ორგანიზაციბზე, რომლებიც გლუკის სახელით მოქმედებენ, ხოლო ფიზიკურ პირებზე ხელფასის, ჰონორარის სახით გაცემული თანხები უნდა დაიბეგროს საგადასახადო კოდექსის 88-ე მუხლის მე-2 პუნქტის თანახმად. მოსარჩელის მიერ ფიზიკურ პირებთან დადებული ხელშეკრულებები ხელმოწერილია მოსარჩელის, შემსრულებლის და გლუკის მიერ. ხელშეკრულების მე-4 მუხლის თანახმად, გლუკის მიერ “საქართველოში დევნილთა და იძულებით გადაადგილებულ პირთა დახმარების” პროექტისთვის გამოყოფილი თანხები წარმოადგენდა დამქირავებლის, გლუკის საკუთრებას და მოსარჩელეს იგი ეძლეოდა შენახვისა და პროექტის გამოყენების მიზნით. საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებას, რომ ეს ხელშეკრულებები თავისი სამართლებრივი ბუნებით წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსით გათვალისწინებულ დავალების ხელშეკრულებას, რომლის საფუძველზეც გლუკის კუთვნილი თანხების განკარგვა ამ უკანასკნელის შეხედულებებისამებრ მოსარჩელის მიერ ხდებოდა და ამ თანხების მიმღები პირების დაბეგვრისას გათვალისწინებული უნდა ყოფილიყო გლუკისთვის 1996წ. 11 სექტემბრის შეთანხმებით დაწესებული საგადასახადო შეღავათები.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით საკასაციო პალატა კასატორ ქ. თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარს უსაფუძვლოდ მიიჩნევს და თვლის, რომ არ არსებობს მისი დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები, შესაბამისად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 7 თებერვლის განჩინება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მე-2 ნაწილით, სსკ-ის 399-ე, 404-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორ თბილისის საგადასახადო ინსპექციის საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 7 თებერვლის განჩინება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.