საქმე №ას-1146-1092-2014 23 იანვარი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეიმურაზ თოდრია, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „დ-ო“ (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ფ. ც-ი“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – დავალიანების გადახდა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს „დ-მ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ფ. ც-ის“ მიმართ, მომსახურების საფასურის გადაუხდელობის გამო, წარმოქმნილი დავალიანების – 41275,2 ლარის ანაზღაურების შესახებ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შპს „დ-ო“ წარმოადგენს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის 100%-იანი წილობრივი მონაწილეობით მოქმედ საზოგადოებას, რომლის პარტნიორის უფლებამოსილებას ახორციელებს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის 2010 წლის 19 ოქტომბრის №729 ბრძანებით შპს „რ. ც-ი“ შეერწყა შპს „დ-ს“. შესაბამისად, აღნიშნული საზოგადოების სამართალმემკვიდრეა შპს „დ-ო“.

შპს „რ. ც-ი“ ნარკომანიის პრევენციის პროფილაქტიკურ ღონისძიებებს ახორციელებდა სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში სს „ნ. ი-სა“ და იმჟამინდელ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, როგორც ქვეკონტრაქტორი. შერწყმის მომენტში ცენტრმა მოსარჩელეს აღნიშნული ხელშეკრულება ვერ გადასცა საბუღალტრო დოკუმენტაციის გაბნევის გამო.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2005 წლის 1 იანვარს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტსა და ნ. ც-ს შორის გაფორმებული ორმხრივი შედარების №0013 აქტი ადასტურებს 41275,20 ლარის დავალიანების არსებობას. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტის 2007 წლის 9 იანვრის №07/34-07 წერილით ზემოაღნიშნული დავალიანება აღიარებულია სრულად. მითითებული თანხის გადახდის ვალდებულება წარმოიშვა ნარკომანიის პროფილაქტიკურ ღონისძიებათა სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, რომელსაც სს „ნ. ი-ი“ იმჟამინდელი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტთან გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ახორციელებდა. ინსტიტუტის უფლებამონაცვლეა მოპასუხე.

მოსარჩელემ აღნიშნა, რომ მოპასუხე საზოგადოების რეორგანიზაციისას შპს „დ-მ“ თანხმობა განაცხადა, რეორგანიზაციის დასრულებამდე არ მოეთხოვა დავალიანება. მოპასუხემ კი არ დაიცვა პირობა, „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-14 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, შპს „დ-სათვის“ წერილობით ეცნობებინა კრედიტორთა დაკმაყოფილების ვადები.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტი შედგენილია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტსა და ბათუმის შპს ნ. ც-ს შორის. ამდენად, აღნიშნულ დოკუმენტს მოპასუხესთან კავშირი არ აქვს. სადავო თანხის გადახდის ვალდებულება შპს „ფ. ც-ს“ არ ეკისრება, შესაბამისად, ვერ იქნებოდა წარმოდგენილი გადახდის გრაფიკი. შპს „რ. ც-ის“ მიერ შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურებაზე პასუხისმგებელი იყო საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტი ბიუჯეტით გათვალისწინებული ასიგნებებიდან „ნარკომანიის პროფილაქტიკურ ღონისძიებათა“ სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში.

მოპასუხემ მიიჩნია, რომ სარჩელი შეტანილ იქნა 3-წლიანი სასარჩელო ხანდაზმულობის დარღვევით, ვინაიდან მოსარჩელისათვის ჯერ კიდევ 2005 წელს ცნობილი გახდა, რომ მის მიმართ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დავალიანება 1997, 1998 და 1999 წლებში შეადგენდა 41275,17 ლარს.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 16 აპრილის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც შპს „დ-მ“ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 1997-1999 წლებში შპს „რ. ც-მა“ სს „ნ. ი-ს“ გაუწია 41275,2 ლარის ღირებულების მომსახურება. აღნიშნული თანხა სს „ნ. ი-ს“ შპს „რ. ც-ისთვის“ არ გადაუხდია.

2010 წლის 6 დეკემბერს შპს „რ. ც-ი“ მიუერთდა შპს „დ-ს“ და ამის შედეგად, შპს „დ-ო“ გახდა ამ საწარმოს უფლებამონაცვლე.

2012 წლის 23 მაისს კი, სს „ნ. ი-ისა“ და სს „მ. ა. ს/კ ი-ის“ შერწყმის შედეგად ჩამოყალიბდა შპს „ფ. ც-ი“. შესაბამისად, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოპასუხე სს „ნ. ი-ის“ უფლებამონაცვლეა.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქალაქო სასამართლომ სავსებით სწორად შეაფასა დადგენილი ფაქტები და მართებულად მიუთითა, რომ აპელანტის მოთხოვნა იყო ხანდაზმული.

სასამართლომ უდავო ფაქტობრივ გარემოებად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ მოწინააღმდეგე მხარეს აპელანტისათვის თანხა უნდა გადაეხადა არაუგვიანეს 1999 წლის 31 დეკემბრისა და მას ეს ვალდებულება არ შეუსრულებია. შესაბამისად, აპელანტის უფლება ბოლოს დაირღვა 2000 წლის 1 იანვრიდან და, სამოქალაქო კოდექსის 129-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მას სასამართლოში სარჩელი უნდა აღეძრა არაუგვიანეს 2003 წლის 1 იანვრისა, აპელანტმა კი სარჩელით სასამართლო მიმართა 2014 წლის 3 თებერვალს. ამდენად, პალატამ მისი მოთხოვნა ხანდაზმულად ჩათვალა.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ შპს „ფ. ც-ის“ გენერალური დირექტორის 2013 წლის 22 თებერვლის წერილს ხანდაზმულობის ვადის დენაზე ზეგავლენა არ მოუხდენია.

სამოქალაქო კოდექსის 137-ე, 50-ე მუხლების თანახმად, პალატამ მიუთითა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლით გათვალისწინებული „მოთხოვნის არსებობის აღიარება“ არის ცალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის – ხანდაზმულობის შეწყვეტისაკენ, ამიტომ ამ ნორმით გათვალისწინებული ნების გამოვლენა გარიგებაა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ დაასკვნა, რომ ხანდაზმულობის ვადის დენას წყვეტს ნების მხოლოდ ისეთი გამოვლენა, რომლიდანაც ნათლად დგინდება, რომ მოვალე უფლებამოსილი პირის წინაშე აღიარებს ვალდებულების არსებობას და მზად არის იგი შეასრულოს. ამავდროულად, ხანდაზმულობას წყვეტს მხოლოდ ის აღიარება, რომელიც ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებშია – უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადის დენის შეწყვეტა შეუძლებელია.

ხანდაზმულობის ვადის გასვლის შემდეგ ვალდებულების არსებობის აღიარება, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის საფუძველზე, წარმოშობს ახალ ვალდებულებას, თუმცა უკვე გასული ხანდაზმულობის ვადას იგი ვერ აღადგენს და, მითუმეტეს, ვერ შეწყვეტს. ამდენად, აპელანტის პოზიცია დასაბუთებული იქნებოდა, თუ ის წარმოადგენდა მტკიცებულებას, რომ ხანდაზმულობის ვადის ფარგლებში, ე.ი. 2003 წლამდე მოწინააღმდეგე მხარე უპირობოდ იღებდა ვალდებულებას, გადაეხადა მისთვის დავალიანება, ან – ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულებას. ზემოაღნიშნული მტკიცებულებები აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

პალატის მოსაზრებით, საწარმოს მიერ მოთხოვნის დაფიქსირება თავისთავად არ ნიშნავს მისი გადახდის ვალდებულების აღიარებას. პირიქით, ხანდაზმულობის შინაარსიც სწორედ ისაა, რომ ამ დროს მოვალე კი არ უარყოფს, არამედ ადასტურებს ვალდებულების არსებობას, მაგრამ მის შესრულებაზე უარს აცხადებს ვადის გასვლის გამო. შესაბამისად, ზემოხსენებული წერილით აპელანტის პოზიცია არ დასტურდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „დ-მ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს განჩინება იურიდიულად დაუსაბუთებელია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 244-ე მუხლის დარღვევით, სასამართლოს მიერ ჩამოყალიბებული შემაჯამებელი დასკვნები და მოსაზრებები არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობიდან, რაც გადაწყვეტილების იურიდიულად დაუსაბუთებლობაზე მიუთითებს და გასაჩივრებული განჩინების გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს ქმნის.

კასატორის მითითებით, სააპელაციო სასამართლო სრულად დაეთანხმა პირველი ინსტანციის სასამართლოს შეფასებებს და არ გაითვალისწინა საქმის ფაქტობრივი გარემოებანი.

სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაიზიარა შპს „დ-ს“ მიერ წარდგენილი მტკიცებულება – შპს „დ-ს“ 2013 წლის 4 თებერვლის №04 წერილის პასუხად მოპასუხის მიერ გაგზავნილი 2013 წლის 22 თებერვლის №4/645 წერილი, რომლითაც კასატორს ეცნობა, რომ შპს „რ. ც-ის“ მიმართ მათ ერიცხებათ კრედიტორული დავალიანება – 15651 ლარი, 41275,20 ლარის ნაცვლად. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ სასამართლო დაეთანხმა მოპასუხის განმარტებას, რომ წერილში მითითებული თანხის წარმომავლობა მისთვის უცნობია.

კასატორმა ჩათვალა, რომ სააპელაციო პალატას ზემოაღნიშნული წერილობითი მტკიცებულება უნდა მიეჩნია აღიარებად და 2013 წლის 22 თებერვლის წერილში მითითებული თანხა დაეკისრებინა მოწინააღმდეგე მხარისათვის.

გასაჩივრებული განჩინება მტკიცებულებათა ურთიერთშეჯერებით შეფასებას არ ეფუძნება, რითაც სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მოთხოვნები.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 137-ე მუხლი, რომლის თანახმად ხანდაზმულობის ვადის დენა წყდება, თუ ვალდებული პირის მიერ უფლებამოსილი პირის წინაშე აღიარებული იქნა მოთხოვნა. მოცემულ შემთხვევაში არსებობს მოპასუხის წერილობითი აღიარება ვალის დაფარვის შესახებ, რომელიც კასატორმა პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარადგინა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 ნოემბრის განჩინებით შპს „დ-ს“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „დ-ს“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

ამავდროულად, საკასაციო სასამართლო მხარეთა ყურადღებას მიაქცევს და დააზუსტებს იმ გარემოებას, რომ მოცემული დავის ფარგლებში შპს „დ-ს“ უარი ეთქვა სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე 1997-1999 წლების დავალიანების ანაზღაურებასთან დაკავშირებით. რაც შეეხება შპს „დ-ს“ 2013 წლის 4 თებერვლის №04 წერილის პასუხად მოპასუხის მიერ გაგზავნილი 2013 წლის 22 თებერვლის №4/645 წერილში მითითებულ გარემოებებს, ეს სცდება განსახილველი დავის ფარგლებს, ვინაიდან აღნიშნულთან დაკავშირებით სასარჩელო მოთხოვნა შპს „დ-ს“ სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „დ-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 16 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2063,76 ლარის 70% – 1444,63 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „დ-ს“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „დ-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №..............) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300173150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 16 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2063,76 ლარის 70% – 1444,63 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: თ. თოდრია

ნ. ბაქაქური