№ას-1162-1107-2014 15 იანვარი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. კ-ე (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარეები – ჯ. ჩ-ე, გ. ჯ-ა, ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ი“ (მოპასუხეები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივლისის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი –ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ის“ 2011 წლის 4 ივნისის კრების ოქმის ბათილად ცნობა, საკუთრების უფლების აღიარება, საკუთრების უფლების უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ნ. კ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ჯ. ჩ-ის, გ. ჯ-ასა და ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ის“ მიმართ ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ის“ 2011 წლის 4 ივნისის კრების ოქმის ბათილად ცნობის, საკუთრების უფლების აღიარებისა და საკუთრების უფლების უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

მოსარჩელის განმარტებით, მისმა მეუღლემ ი. ა-მ 1998 წლის მაისში თბილისში, ბ-ს ქ. #2-ში შეიძინა 41/400 კვ.მ ფართის ბინა, რომლის საერთო ფართი იყო 49.5 კვ.მ. აღნიშნულ ბინას საერთო ჰქონდა ღია აივანი, საპირფარეშო, სამზარეულო და შემოსასვლელი, ხოლო პირად ხმარებაში გააჩნდა სათავსო, რომელიც პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში მოხსენიებული იყო, როგორც „ჩულანი“. აღნიშნული უძრავი ქონება ი. ა-ის გარდაცვალების შემდეგ კანონისმიერი მემკვიდრეობით მიიღო ნ. კ-მ და შვილმა გ. ა-მ, რომლის გარდაცვალების შემდეგ მის კანონისმიერ მემკვიდრეს წარმოადგენდა ნ. კ-ე და სამკვიდრო მიღებული ჰქონდა ისეთივე ფორმით, როგორც ფლობდა მისი წინამორბედი.

აღნიშნული ბინის გარდა, ი. ა-მ 1998 წლის 19 მაისს ნ-ა კ-ისაგან შეიძინა იმავე მისამართზე მდებარე მეორე ბინა 31/400 კვ.მ., რომელსაც საერთო ჰქონდა სამზარეულო, საპირფარეშო და შესასვლელი. მოსარჩელის განმარტებით, დღეის მდგომარეობით, ერთადერთი უფლებამონაცვლე, რომელსაც გააჩნდა პრეტენზია დამხმარე ფართებზე იყო ნ. კ-ე, მოპასუხეებზე ფართის დამაგრება იყო უკანონო და შესაბამისად, სამზარეულოსა და ტუალეტზე ერთადერთ მესაკუთრედ ცნობილი უნდა ყოფილიყო მოსარჩელე. ნ. კ-მ ასევე მოითხოვა ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ის“ 2011 წლის 4 ივნისს კრების ოქმის ბათილად ცნობა, რომლის საფუძველზე მესაკუთრეებად იქნენ ცნობილნი ჯ. ჩ-ე და გ. ჯ-ა.

ჯ. ჩ-მ სასარჩელო მოთხოვნა ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობაზე აღიარა, ხოლო დანარჩენ სასარჩელო მოთხოვნებს არ დაეთანხმა შემდეგი დასაბუთებით:

მისი განმარტებით, მოსარჩელის მითითება, რომ სამზარეულო და ტუალეტი იყო მხოლოდ ორი ოჯახის სარგებლობაში მცდარია, ვინაიდან მათ სართულზე მხოლოდ ერთი სამზარეულო და ერთი ტუალეტი იყო, რომლითაც სარგებლობდა ოთხი ოჯახი და იყო საერთო სარგებლობაში, რაც მთელი რიგი დოკუმენტებით დასტურდებოდა. მოსარჩელეს კი არ გააჩნდა არანაირი სამართლებრივი საფუძველი აეკრძალა საერთო სარგებლობის სამზარეულოთი სარგებლობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილებით ნ. კ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. ბათილად იქნა ცნობილი 2011 წლის 4 ივნისისს ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა „დ. ა-ის“ მიერ მიღებული კრების ოქმი სამეურნეო სათავსოს ამხანაგობის წევრის ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებობის ფაქტის დადასტურების შესახებ; არ დაკმაყოფილდა ნ. კ-ის მოთხოვნა მოსარჩელის წინამორბედების ჰ. ხ-ისა და ნ-ა კ-ის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით საერთო სარგებლობის სამზარეულოს და ტუალეტის, რომლის ერთადაერთ უფლებამონაცვლესაც წარმოადგენდა მოსარჩელე, შესაბამისად 14,1 კვ.მ. ფართის სამზარეულოსა და 1,23 კვ.მ. ფართის ტუალეტის ერთადერთ მესაკუთრედ აღიარების შესახებ; არ დაკმაყოფილდა ნ. კ-ის სასარჩელო მოთხოვნა ჯ. ჩ-ის მხრიდან უკანონო ხელშეშლის, კერძოდ, სამზარეულოს უკანონო ფლობის შეწყვეტის შესახებ.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. კ-მ და ჯ. ჩ-მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 15 ივლისის საოქმო განჩინებით ჯ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარზე შეწყდა საქმის წარმოება აპელანტის მიერ სააპელაციო საჩივარზე უარის თქმის გამო (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 150-154).

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 17 ივლისის განჩინებით ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ივლისის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო საამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

1993 წლის 30 აპრილს, 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების თანახმად, ჰ. ხ-ს პრივატიზაციის ხელშეკრულებით საკუთრებაში გადაეცა ბინა მდებარე, ბ-ს ქ. №2, ბინა №6 (საცხოვრებელი ფართი 41 კვ.მ, საერთო ფართი 49,5 კვ.მ, პირად ხმარებაში ჩულანი 8,5 კვ.მ, საერთო ღია აივანი, საპირფარეშო, სამზარეულო და შემოსასვლელი). 1994 წლის 17 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულებით ჰ. ხ-მა აღნიშნული ბინის 41/400 ნაწილი აჩუქა დ. ხ-ს, რომელმაც 1998 წლის 11 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე 41/400 ნაწილი მიჰყიდა ი. ა-ს (იხ. ტ 1, ს.ფ. 18-20). პალატამ აღნიშნული მტკიცებულებების შეფასებისას მხედველობაში მიიღო 1994 წლის 17 ივნისის ჩუქების ხელშეკრულებისა და 1998 წლის 11 მაისის ნასყიდობის ხელშეკრულების ჩანაწერი იმასთან დაკავშირებით, რომ ორივე ხელშეკრულებაში ერთი მხრივ, ნასყიდობის საგანი და მეორე მხრივ, ჩუქების საგანი იდეალური წილის სახით იყო მოცემული და დაკონკრეტებული არ იყო, თუ რა ფართი იგულისხმებოდა 41/400 იდეალურ წილში, რასაც, თავის მხრივ, ათვალსაჩინოებდა პრივატიზაციის ხელშეკრულება, კერძოდ, იმთავითვე პრივატიზებულ იქნა საცხოვრებელი ფართი 41 კვ.მ, საერთო ფრთი 49,5 კვ.მ, პირად ხმარებაში ჩულანი 8,5 კვ.მ. რაც შეეხება ღია აივანს, საპირფარეშოს, სამზარეულოსა და შემოსასვლელს, აღნიშნულ ობიექტებთან მიმართებით საპრივატიზაციო დოკუმენტში მითითებული იყო, რომ ისინი „საერთოა“.

1993 წლის 2 მარტს, 1992 წლის 1 თებერვლის №107 დადგენილების თანახმად, ნ-ა კ-ს გადაეცა ბინა, მდებარე ქ. თბილისში ბ-ს ქ. №2-ში, რომელმაც 1998 წლის 19 მაისს თავისი 31/400 წილი ი. ა-ს მიჰყიდა. ნიშანდობლივია, რომ ნ-ა კ-ის საპრივატიზაციო დოკუმენტშიც არსებობს დათქმა მასზედ, რომ სამზარეულო-სან.კვანძები საერთოა (იხ. ტ 1. ს.ფ. 30-31).

1998 წლის 21 მაისს გარდაცვლილ ი. ა-ის დანაშთ ქონებაზე კანონისმიერი მემკვიდრეობის უფლების მოწმობა გაიცა შვილზე - გ. ი. ძე ა-ზე, რომელსაც საკუთრებაში გადაეცა ბ-ს ქ. №2-ში მდებარე საცხოვრებელი ფართი, ხოლო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2010 წლის 23 ივლისის განჩინებით შვილის მემკვიდრე გახდა ნ. კ-ე (იხ. ტ 1, ს.ფ. 22-29).

ამდენად, ზემოთ მითითებული მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნ. კ-ის საკუთრების უფლება ვრცელდებოდა იმ ფართზე, რომელიც ერთი მხრივ, პრივატიზებულ იქნა ჰ. ხ-ის მიერ (41/400), ხოლო მეორე მხრივ, ნ-ა კ-ის მიერ (31/400).

გ. ჯ-ასა და ჯ. ჩ-ის საპრივატიზაციო დოკუმენტების, ნასყიდობის ხელშეკრულებებისა და სანოტარო არქივში დაცული ცნობების კვლევის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ იმ სართულზე, სადაც ნ-ა კ-ისა და ჰ. ხ-ის ინდივიდუალური საკუთრების ფართები იყო განთავსებული, არსებობდნენ სხვა მესაკუთრეები, რომელთაც მათი ინდივიდუალური სამზარეულო და საპირფარეშო არ გააჩნდათ და რომელთაც სადავო 14.1 კვ.მ სამზარეულო და 1.23 კვ.მ ტუალეტი „საერთო ხმარებაში” ჰქონდათ. ამდენად, სადავო სამზარეულო და საპირფარეშო არ წარმოადგენდა მხოლოდ ნ-ა კ-ისა და ჰ. ხ-ის „საერთო ხმარებაში” არსებულ ობიექტებს, შესაბამისად, მიიჩნია, რომ უსაფუძვლო იყო ნ. კ-ის სააპელაციო საჩივარი აღნიშნულ ფართებზე ინდივიდუალური საკუთრების უფლების აღიარების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ნ. კ-ის წარმომადგენელმა ხ. გ-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

1993 წლის 2 მარტის პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ ნ-ა კ-ს გადაეცა საცხოვრებელი ფართი 31 კვ.მ., საერთო ფართი 51 კვ.მ. აივანი 20 კვ.მ. სამზარეულო-სან.კვანძები საერთოა, ხოლო 1993 წლის 30 აპრილის პრივატიზაციის ხელშეკრულებით დადგენილია, რომ ჰ. ხ-ს გადაეცა 41 კვ.მ. საცხოვრებელი ფართი, საერთო ფართი - 49,5 კვ.მ. საერთო აივანი, საპირფარეშო, სამზარეულო და შემოსასვლელი და პირად ხმარებაში ჩულანი. აღნიშნული პირების უფლებამონაცვლეა ნ. კ-ე, რომელსაც დარეგისტრირებული აქვს მხოლოდ 72.00 კვ.მ.ფართი, რომელიც დაზუსტებული ნახაზის მიხედვით შეადგენს 77.18 კვ.მ.-ს - ამ ორი გაერთიანებული ფართის ჯამს. სინამდვილეში კი ნ. კ-ს აკლია კიდევ 23.32 კვ.მ. ფართი, რომელიც არ აქვს დარეგისტრირებული და სასამართლოს არ უმსჯელია აღნიშნულზე.

სასამართლომ არასწორად განმარტა ბინის პრივატიზების შესახებ არსებული კანონმდებლობა და საკუთრებისა და სარგებლობის უფლების წარმოშობის საფუძვლად მიუთითა ცნობაზე (ფორმა #1), რომელიც პრივატიზაციის ხელშეკრულებას არ დასდებია საფუძვლად, ანუ თავად მ-ს, რომლისგანაც ჯ ჩ-მ შეიძინა ბინა, პრივატიზაციის ხელშეკრულების თანახმად, არც სარგებლობა და, მითუმეტეს, არც საკუთრება წარმოშობია სამზარეულოზე და ბუნებრივია, ვერ გაასხვისებდა არარსებული უფლების ობიექტს ჯ. ჩ-ე. ნ. მ-სა და ჯ. ჩ-ს შორის გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება აღნიშნულ ფართებზე მინიშნებასაც კი არ შეიცავს. სასამართლომ კი სარწმუნოდ მიიჩნია და არასწორად შეაფასა არა საქმეში არსებული ხელშეკრულებები, არამედ გაურკვეველი პირებისა და გაურკვეველი უფლებამოსილების ფარგლებში შედგენილი აქტები.

სასამართლოს მიერ ასევე არასწორად იქნა განმარტებული და არ მიეცა სათანადო შეფასება იმ ფაქტსაც, რომ მოსარჩელეა ერთადერთი უფლებამონაცვლე იმ პირებისა, ვისაც პრივატიზაციის ხელშეკრულებაში უწერიათ საერთო სარგებლობის ფართები. სასამართლომ მტკიცების ტვირთისგან გაათავისუფლა ჯ. ჩ-ე მაშინ, როდესაც სწორედ მას ეკისრებოდა მოვალეობა წარმოედგინა ნ. მ-ის მიერ დამხმარე სათავსოების სარგებლობის ფაქტის დამადასტურებელი გარემოებები და მათი შესატყვისი მტკიცებულებები. შესაბამიად, სასამართლოს მიერ დარღვეულია და არასწორადაა გამოყენებული 1992 წლის 1 თებერვლის #107 დადგენილების მე-6 პუნქტისა და 1992 წლის 11 აგვისტოს #825 დადგენილებით დადგენილი დროებითი დებულების პირველი, მე-2 და მე-10 პუნქტების დანაწესები, რაც ქმნის საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების წინაპირობას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1166 ლარი) 70% – 816.2 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ნ. კ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. კ-ს დაუბრუნდეს თ. ა-ის მიერ (საიდენტიფიკაციო კოდი: ..........) 2014 წლის 24 ნოემბერს №12 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1166 ლარის) 70% – 816.2 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი BAGAGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

თ. თოდრია