№ას-1172-1117-2014 28 იანვარი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. წ-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. თ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება

დავის საგანი – არასწორად განაწილებული სამკვიდროს მოშლა, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა და სამკვიდროს ხელახლა გაყოფა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

დ. თ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. წ-ის მიმართ არასწორად განაწილებული სამკვიდროს მოშლის, პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენისა და სამკვიდროს ხელახლა გაყოფის თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

დ. თ-ი იყო ნ. თ-ისა და ვ. გ-ს კანონიერი მემკვიდრე. ვ. გ-ო გარდაიცვალა 1995 წლის 14 სექტემბერს, ნ. თ-ი გარდაიცვალა 2012 წლის 24 მაისს. ვ. გ-ს გარდაცვალების შემდეგ ნ. თ-მა იქორწინა მ. წ-ზე, რომელმაც ნ. თ-ის გარდაცვალების შემდეგ ისარგებლა დ. თ-ის საქართველოში არყოფნით და სამკვიდროს მიღების საკითხი თვითნებურად გადაწყვიტა. კერძოდ, მთლიანი სამკვიდროდან ის დაეუფლა დ. თ-ის დედის, ვ. გ-ს წილ ქონებასაც, რაც სამკვიდროს სახით არ ჰქონდა მიღებული თვითონ ნ. თ-ს. მისივე განმარტებით, სამკვიდრო ქონება წარმოადგენდა არა მხოლოდ ნ. თ-ის, არამედ კომლის საკუთრებას, საიდანაც მოპასუხეს უფლება ჰქონდა მიეღო კომლის საკუთრებაში ნ. თ-ის კუთვნილი წილი ქონების ნახევარი.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით:

ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩა #33-ში მდებარე უძრავი ქონების ერთადერთი მესაკუთრე იყო ნ. თ-ი, რომელმაც 2009 წლის 23 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე აღნიშნული ქონების ½ წილი გადასცა მეუღლეს. შესაბამისად, მოპასუხის განცხადებთ, მისი მხრიდან სადავო ქონების თვითნებურად მითვისებას ადგილი არ ჰქონია. მ. წ-ის აზრით, სასარჩელო მოთხოვნა ხანდაზმული იყო და არ არსებობდა მისი დაკმაყოფილების ფაქტობრივი და სამართლებრივი საფუძველი.

ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. თ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: მ. წ-ს მემკვიდრეობით მიღებულ წილში ჩაეთვალა 2009 წლის 23 ოქტომბრის ჩუქების ხელშეკრულებით მიღებული ქონების (ბორჯომის რაიონის დაბა ბ-ი, რ-ის ქ. №33-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი და მასზე არსებული საცხოვრებელი სახლი) ½ ნაწილი. დანარჩენ ნაწილში სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა დ. თ-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით დ. თ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: გაუქმდა ახალციხის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 16 ოქტომბრის გადაწყვეტილება დ. თ-ის სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება: დ. თ-ის სარჩელი უძრავ ნივთებზე, მდებარე: 1. ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 300.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №.......); 2. ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 1079.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №.......); 3. ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, „დ-ი“, დაზუსტებული ფართობი: 1850.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №......) თანამესაკუთრედ ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ: დ. თ-ი ცნობილ იქნა ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 300.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №......); ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 1079.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №......); ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, „დ-ი“, დაზუსტებული ფართობი: 1850.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი №......) მდებარე უძრავი ნივთების ¾ ნაწილის მესაკუთრედ.

სააპელაციო საამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ნ. თ-ი და ვ. გ-ო რეგისტრირებულ ქორწინებაში იმყოფებოდნენ 1950 წლის 1 სექტემბრიდან. ვ. გ-ო 1995 წლის 14 აგვისტოს გაირდაიცვალა რუსეთში, კრასნოდარის ოლქში. მოსარჩელე დ. თ-ი არის ნ. თ-ისა და ვ. გ-ს შვილი. 2005 წლის 14 ივლისს ნ. თ-მა იქორწინა მ. წ-ზე. ნ. თ-ი გარდაიცვალა 2012 წლის 24 მაისს. მას დარჩა ორი პირველი რიგის მემკვიდრე: შვილი - დ. თ-ი და მეუღლე - მ. წ-ე (ტ.1. ს.ფ. 21; 19; 22; 112; 20).

2009 წლის 23 ოქტომბერს მ. წ-მ ნ. თ-ისაგან ჩუქებით მიიღო საცხოვრებელი სახლისა და მიწის ნაკვეთის ½ ნაწილი, მდებარე ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩა №23-ში (საკადასტრო კოდი #.........) (ტ.1. ს.ფ. 34-38);

გარდაცვალებამდე მამკვიდრებლის ნ. თ-ის საკუთრებას წარმოადგენდა:

- ბორჯომის რაიონის დაბა ბ-ში რ-ის ქუჩა №23-ში მდებარე უძრავი ქონების ½ წილი (დაზუსტებული ფართობი: 867.00 კვ.მ. საცხოვრებელი სახლი 133 კვ.მ, ბოსელი 12 კვ.მ; სათავსო 4 კვ.მ. საკადასტრო კოდით );

- ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, მიწის ნაკვეთი 300 კვ.მ. ( საკადასტრო კოდით .....);

- ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, მიწის ნაკვეთი 1079.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდით ......);

- ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, ,,დ-ზე’’ მდებარე მიწის ნაკვეთი 1850.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდით .....) (ტ.1. ს.ფ. 55-62);

2012 წლის 11 დეკემბრის სანოტარო აქტის - სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე ნ. თ-ის მემკვიდრემ, მ. წ-მ საკუთრებაში მიიღო მამკვიდრებლის კუთვნილი უძრავი ქონებიდან 1/2 წილი. კერძოდ: 1) სასოფლო-სამეურნეო (სათიბი) მიწის ნაკვეთიდან, ფართით 1225.00 კვ.მ. მდებარე ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, 1/2 წილი; 2) სასოფლო სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთიდან, ფართით 300 კვ.მ. მდებარე ბორჯომის რაიონის დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, ½ წილი; 3) თანასაკუთრებაში არსებულ უძრავ ქონებიდან კერძოდ: სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთიდან 867.00 კვ.მ. და მასზე განთავსებული შენობა-ნაგებობიდან: საცხოვრებელი სახლი 133 კვ.მ., ბოსელი 12 კვ.მ., სათავსო 4 კვ.მ., მდებარე ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქ. №23-ში, მამკვიდრებლის ნ. თ-ის კუთვნილი ½ ნაწილიდან - ½ წილი (მთლიანი უძრავი ქონების ¼ წილი) (ტ.1. ს.ფ 83-84).

დაბა ბ-ის საკრებულოს პირველი მოწვევის მეცხრე რიგგარეშე სესიის 1993 წლის 5 ნოემბრის სხდომის №1 გადაწყვეტილებით დამტკიცდა დაბა ბ-ის მოსახლეობის ყრილობის დადგენილება - დაბა ბ-ში მცხოვრებ 457 მოქალაქისათვის 59 ჰა და 81 მეასედი (მათ შორის მუდმივ სარგებლობაში 40.11 ჰა საბოსტნედ, დროებით სარგებლობის უფლებით 17.70 ჰა) მიწის ფართობის დამტკიცების შესახებ. ეთხოვა რაიონის გამგეობას გადაწყვეტილების დამტკიცების შესახებ.

ბორჯომის რაიონული გამგეობის 1998 წლის 16 დეკემბრის #171 დადგენილებით, დამტკიცდა ბ-ის სადაბო საკრებულოს გამგეობის 1998 წლის 30 აპრილის #2 დადგენილება ,,დაბა ბ-ში მცხოვრები მოქალაქეებისათვის მიწის ფართობის დამტკიცების შესახებ“ და დაბაში მცხოვრებ 962 კომლს (თანახმად დანართისა) საკუთრების უფლებით გამოეყო საკარმიდამო მიწის ფართობები. აღნიშნული დადგენილებისა და მასზე თანდართული დაბა ბ-ში მცხოვრები მოქალაქეების სიის თანახმად, მოქალაქე ნ. თ-ს (სიითი №432) სულ დაუკანონდა საკუთრებაში 0,15 ჰა მიწის ფართობი (ტ.1. ს.ფ. 143; 154-156);

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. თ-ის დედა, ვ. გ-ო 1976-1977 წლებში მუშაობდა ბ-ის საშუალო სკოლაში რუსული ენისა და ლიტერატურის პედაგოგად. ბ-ის სადაბო საბჭოს 1988 წლის 29 იანვრის №186 ცნობის შესაბამისად, ასევე დადგინდა, რომ ნ. თ-ის ოჯახი შედგებოდა სამი წევრისაგან: თვითონ, მეუღლე - ვ. გ-ო და შვილი - დ. თ-ი (ტ.1. ს.ფ. 30; 130);

მოწმეების - რ. ჯ-ის, კ. წ-ის, ა. თ-ის, ც. ჯ-ის განმარტებებით სასამართლომ დაადგინა, რომ მამის გარდაცვალების შემდეგ დ. თ-ი ცხოვრობდა ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქ. №23-ში მდებარე, ნ. თ-ის კუთვნილ საცხოვრებელ სახლში. მოწმეთა განმარტებებით ასევე დადგინდა, რომ დ. თ-მა დედა, ვ. გ-ო სამკურნალოდ წაიყვანა რუსეთში. დ. თ-ი, წლის განმავლობაში რამდენჯერმე ჩადიოდა დაბა ბ-ში და ცხოვრობდა მამის ნ. თ-ის კუთვნილ სახლში. მოწმეთა განმარტებებით, დ. თ-ი მზრუნველობდა მამაზე და მონაწილეობას იღებდა სახლის მშენებლობაშიც. აღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ დ. თ-ს მამის კომლთან კავშირი არ გაუწყვეტია.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის საქართველოს რესპუბლიკაში „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ N48 დადგენილების მე-5 პუნქტზე, რომლის თანახმად, საქართველოს რესპუბლიკის მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი ნორმის ფარგლებში რიცხული (სარგებლობაში არსებული) საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ გადაეცათ კერძო საკუთრებაში.

„საქართველოს რესპუბლიკაში მიწის რეფორმის პირველი ეტაპის განხორციელების ღონისძიებებისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის N48 და 6 თებერვლის N128 დადგენილებებში ნაწილობრივ ცვლილებათა და დამატებათა შეტანის შესახებ” საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის N290 დადგენილების მე-6 პუნქტით შეიცვალა საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის N128 დადგენილების პირველი პუნქტი და დაწესდა საკუთრებაში მფლობელობასა და სარგებლობაში გადასაცემი საკარმიდამო მიწის ზღვრული ნორმები. კერძოდ, სოფლად მუდმივად მცხოვრები და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებული მოქალაქეებისათვის და სოფლად მუდმივად მცხოვრები სოფლის მეურნეობის სპეციალისტებისათვის ბარისა და ზეგნის რაიონებში - 1 ჰექტარამდე, ხოლო იმ რაიონებში, სადაც ამის შესაძლებლობაა - 1,25 ჰექტარამდე.

მინისტრთა კაბინეტის აღნიშნული დადგენილებების საფუძველზე, 1992 წელს საქართველოში დაიწყო მიწის რეფორმა, რომლის შედეგად ფიზიკურ პირებს საკუთრებაში გადაეცათ მათ კანონიერ სარგებლობაში არსებული და დამატებით გამოყოფილი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართი.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიწის რეფორმის შედეგად, ბორჯომის რაიონული გამგეობის 1998 წლის 16 დეკემბრის #171 დადგენილებისა და დაბა ბ-ის საკრებულოს 2000 წლის 27 აპრილის #1 გადაწყვეტილების საფუძველზე, მოქალაქე ნ. თ-ს (სიითი №432, 547) საკუთრებაში გადაეცა ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში 300 კვ.მ., 1850 კვ.მ. და 1079 კვ.მ. მიწის ნაკვეთები. სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ ნ. თ-ის კომლის წევრად ირიცხებოდა დ. თ-ი. მითითებულ უძრავ ქონებაზე, როგორც მიწის რეფორმამდე დ. თ-ის კომლის სარგებლობაში არსებული ქონების საკუთრებაში მიღების უფლება წარმოეშვათ ნ. თ-სა და დ. თ-ს. შესაბამისად, თითოეულის წილი სადავო ქონებაში განისაზღვრებოდა 1/2-ით.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის (1997 წლის რედ.) 1336-ე მუხლის თანახმად, კანონით მემკვიდრეობის დროს თანასწორი წილის უფლებით მემკვიდრეებად ითვლებიან პირველ რიგში - გარდაცვლილის შვილები, მეუღლე, მშობლები.

საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილის თანახმად, სამკვიდროს იღებს მემკვიდრე, იქნება იგი კანონით თუ ანდერძით მემკვიდრე. მემკვიდრის მიერ სამკვიდრო მიღებულად ითვლება, როდესაც იგი სამკვიდროს გახსნის ადგილის სანოტარო ორგანოში შეიტანს განცხადებას სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შეუდგება სამკვიდროს ფლობას ან მართვას, რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მან სამკვიდრო მიიღო. ამავე კოდექსის 1424-ე მუხლით, სამკვიდრო მიღებულ უნდა იქნას ექვსი თვის განმავლობაში სამკვიდროს გახსნის დღიდან.

კანონით გათვალისწინებული იყო სამკვიდროს მიღების ორი ფორმა: პირველ შემთხვევაში, მემკვიდრე გამოხატავს სამკვიდროს მიღების ნებას და განცხადება შეაქვს სანოტარო ბიუროში. მეორე შემთხვევაში, მემკვიდრე ფაქტობრივად ეუფლება სამკვიდროს, განცხადების სანოტარო ბიუროში შეტანის გარეშე. კანონმდებელი სამკვიდროს ფაქტობრივი მიღებისათვის მნიშვნელობას ანიჭებს მამკვიდრებლის გარდაცვალების შემდეგ 6 თვეს, ანუ დროის ამ მონაკვეთში მემკვიდრის მიერ მამკვიდრებლის დანაშთი ქონების ფლობის და მართვის ფაქტს.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამკვიდრო მიღებულად ჩაითვლება მემკვიდრის მიერ მამკვიდრებლის პირადი და საყოფაცხოვრებო ნივთების, ფასიანი ქაღალდების დაუფლებით ან მოქმედებით, რაც გამოიხატებოდა ქონების მოვლის, შენახვის, სავალდებულო და სხვა გადასახადების გადახდაში.

მოცემულ შემთხვევაში სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ დ. თ-მა ფაქტობრივად მიიღო მამის, ნ. თ-ის დანაშთი სამკვიდრო ქონება. სამკვიდრო მასას შეადგენდა - ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, 300 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდით ) ½ წილი; ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, 1079.00 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდით ) ½ წილი და ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, ,,დ-ზე’’ მდებარე 1850 კვ.მ. მიწის ნაკვეთის (საკადასტრო კოდით ) ½ წილი. შესაბამისად, პალატამ ნ. თ-ი ცნო სამკვიდრო ქონების ½ ნაწილის (მთლიანი უძრავი ქონების ¼ ნაწილის) მესაკუთრედ.

მოსარჩელის მოთხოვნას ასევე წარმოადგენდა სამკვიდროს ხელახლა გაყოფა და მისი კუთვნილი წილის განსაზღვრა სადავო უძრავ ქონებაში. სააპელაციო სასამართლომ დ. თ-ი ცნო ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, რ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 300.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი #.....); ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, კ. წ-ის ქუჩის მიმდებარედ, დაზუსტებული ფართობი: 1079.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი #......); ბორჯომის რაიონში, დაბა ბ-ში, ,,დ-ი“, დაზუსტებული ფართობი: 1850.00 კვ.მ. (საკადასტრო კოდი #.....) უძრავი ნივთების 3/4 ნაწილის მესაკუთრედ; ხოლო მ. წ-ის კუთვნილი წილი განსაზღვრა ¼-ით.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე მ. წ-მ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით ახალციხის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიკვლია ფაქტობრივი გარემოებები და, იმის მაგივრად, რომ გამოერკვია დ. თ-ი ექვს თვიან ვადაში დაეუფლა თუ არა დედის დანაშთ ქონებას, დადგენილად მიიჩნია, რომ მას კავშირი არ გაუწყვეტია კომლთან. შესაბამისად, სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც მას არ უთხოვია. კერძოდ, დ. თ-ი ითხოვდა დედის დანაშთი ქონებიდან წილს, ხოლო სასამართლომ იგი აღიარა ნ. თ-ის კომლის წევრად და მიაკუთვნა ქონების ნაწილი. კასატორის აზრით, კომლის წევრობა არ დგინდებოდა მოწმეთა ჩვენებებით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მიხედვით კი, საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 დეკემბრის განჩინებით მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

აღნიშნულთან დაკავშირებით საკასაციო პალატა კასატორის ყურადღებას მიაქცევს შემდეგზე:

საქართველოში მიწის რეფორმა და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული მიწების კერძო საკუთრებაში გადაცემა დაიწყო საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილებით „საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“. აღნიშნული დადგენილების მე-5 პუნქტის შესაბამისად, საქართველოს მოქალაქეებზე კანონით დადგენილი წესით რიცხული საკარმიდამო, საბაღე და სააგარაკო მიწები უსასყიდლოდ უნდა გადასულიყო მათ კერძო საკუთრებაში. იმავე პუნქტის შესაბამისად, დაწესდა ბარში და მთაში საკარმიდამო მიწის ფართობის გადიდების ნორმები და განისაზღვრა, რომ ახალ ნორმამდე შესავსები ფართობი კერძო საკუთრებაში უნდა გადასცემოდა კომლს. ამავე დადგენილების მე-8 პუნქტის შესაბამისად, დადგინდა მიწების გადაცემა შემდეგი კატეგორიის პირებზე: (1) სოფლად მუდმივაც მცხოვრებ და სოფლის მეურნეობაში დასაქმებულ მოქალაქეებზე; (2) სოფლად მუდმივაც მცხოვრებ სოფლის მეურნეობის სპეციალისტებზე; (3) სოფლად მუდმივად მცხოვრებ მუშებსა და მოსამსახურეებზე, რომლებიც არ იყვნენ დასაქმებული სოფლის მეურნეობაში.

„საქართველოს რესპუბლიკაში სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 დადგენილების პრაქტიკული განხორციელების დამატებით ღონისძიებათა თაობაზე“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 6 თებერვლის #128 დადგენილებით დაწესდა საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადასაცემი საკარმიდამო მიწის ზღვრული ნორმები. აღნიშნული დადგენილების მე-2 პუნქტის შესაბამისად დადგინდა, რომ საკარმიდამო მიწის ნაკვეთების გაცემა უნდა მომხდარიყო 1992 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით რიცხული კომლების მიხედვით, ხოლო 1992 წლის 1 იანვრის შემდეგ გაყრის შედეგად წარმოქმნილი ახალი კომლები უნდა დაკმაყოფილებულიყვნენ მხოლოდ ამ მიზნით მიწის სარეზერვო ფონდის შექმნის შემდეგ. ამავე პუნქტის შესაბამისად, კომლის გაყრა უნდა მომხდარიყო მასში ორი ან მეტი სრულწლოვანი შვილის არსებობის შემთხვევაში, ამასთან ერთ-ერთი შვილი რჩებოდა კომლის მემკვიდრედ და მას ცალკე საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი არ გამოეყოფოდა. ერთშვილიანი კომლის შემთხვევაში კი საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი ცალკე არ გამოიყოფოდა.

„საქართველოს რესპუბლიკაში მიწის რეფორმის პირველი ეტაპის განხორციელების ღონისძიებებისა და საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 18 იანვრის #48 და 6 თებერვლის #128 დადგენილებებში ნაწილობრივ ცვლილებათა და დამატებათა შეტანის შესახებ“ საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1992 წლის 10 მარტის #290 დადგენილების მე-6 პუნქტით ხელახლა დაწესდა სხვადასხვა კატეგორიის მოქალაქეებისათვის საკუთრებაში, მფლობელობასა და სარგებლობაში გადასაცემი საკარმიდამი მიწის ზღვრული ნორმები. ხოლო „სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის რეფორმის მიმდინარეობის შესახებ“ საქართველოს მინისტრთა კაბინეტის 1993 წლის 16 იანვრის #39 დადგენილებით კიდევ ერთხელ განისაზღვრა, რომ სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ფართობების განსაზღვრა და გამოყოფა უნდა მომხდარიყო კომლების და არა კომლის წევრთა რაოდენობის მიხედვით.

პირველი და სააპელაციო ინსტანციების სასამარლოების მიერ დადგენილია, რომ ბ-ის სადაბო საბჭოს 1988 წლის 29 იანვრის #186 ცნობის თანახმად, 1988 წელს ნ. თ-ის ოჯახი შედგებოდა სამი წევრისაგან: თვითონ, მეუღლე - ვ. გ-ო და შვილი - დ .თ-ი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 30, 130).

სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია, რომ ნ. თ-ის პირველი მეუღლე - ვ. გ-ო გარდაიცვალა 1995 წლის 14 აგვისტოს, ხოლო ნ. თ-ი მ. წ-ზე დაქორწინდა 2005 წლის 14 ივლისს.

სასამართლოს მიერ ასევე დადგენილია, რომ ბორჯომის რაიონული გამგეობის 1998 წლის 16 დეკემბრის #171 დადგენილებით დამტკიცდა ბ-ის სადაბო საკრებულოს გამგეობის 1998 წლის 30 აპრილის #2 დადგენილება „დაბა ბ-ში მცხოვრები მოქალაქეებისათვის მიწის ფართობის დამტკიცების შესახებ“ და დაბაში მცხოვრებ 962 კომლს (თანახმად დანართისა) საკუთრების უფლებით გამოეყო საკარმიდამო მიწის ფართობები. აღნიშნულ დადგენილებაზე თანდართული, დაბა ბ-ში მცხოვრები მოქალაქეების სიის თანახმად, ნ. თ-ს (სიითი #432) სულ დაუკანონდა საკუთრებაში 0,15 მიწის ფართობი (იხ. ტ.1, ს.ფ. 143; 154-156).

სასამართლომ დაადგინა ასევე, რომ საქმეში წარმოდგენილი საჯარო რეესტრის ამონაწერების შესაბამისად, მიწის ნაკვეთებზე, საკადასტრო კოდით ...... და ........., უფლების დამადასტურებელ დოკუმენტს წარმოადგენს დაბა ბ-ის საკრებულოს 2000 წლის 27 აპრილის #1 გადაწყვეტილება (სიაში რიგითი #547).

საქმის ზემოაღნიშნული გარემოებების დადგენასთან დაკავშირებით კასატორს არ მიუთითებია სასამართლოს მიერ საპროცესო ნორმების დარღვევაზე, შესაბამისად, ისინი სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსთვის.

ამრიგად, ზემოაღნიშნული ნორმატიული აქტების თანახმად, დასახელებული მიწის ფართობები ნ. თ-ს გადაეცა, როგორც კომლს, ხოლო ერთშვილიანი კომლის შემთხვევაში საკარმიდამო მიწის ნაკვეთი ცალკე არ გამოიყოფოდა.

შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება არსებულ პრაქტიკას და საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 662.5 ლარის 70% – 463.75 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. მ. წ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ მ. წ-ს დაუბრუნდეს ლ. ვ-ის (საიდენტიფიკაციო კოდი: .........) მიერ 2014 წლის 31 ოქტომბერს №1 საგადახდო დავალებით და 2014 წლის 19 დეკემბრის №1 საგადასახადო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 662.5 ლარის 70% – 463.75 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი REPLGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

თ. თოდრია