№ას-325-306-2014 9 იანვარი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

თეიმურაზ თოდრია (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ნინო ბაქაქური

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – გ. ხ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. დ-ი, ნ. ო-ი

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სანოტარო აქტისა და უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა, უძრავი ქონების გამოთხოვა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ხ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში გ. დ-ისა და ნ. ო-ის წინააღმდეგ და მოითხოვა: ბათილად იქნეს ცნობილი ნოტარიუს ნ. თ-ის 2011 წლის 29 ივლისის №110793950 სანოტარო აქტი - რწმუნებულება; ბათილად იქნეს ცნობილი 2011 წლის 16 სექტემბერს ნ. ო-სა და გ. დ-ს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება და უძრავ ნივთზე საჯარო რეესტრში აღირიცხოს გ. ხ-ის საკუთრების უფლება.

მოსარჩელის განმარტებით, ცხოვრობს გურჯაანის რაიონის სოფელ ყ-ში. ეროვნებით ოსია. ჰყავს ორი ქალიშვილი, რომელთაგან ერთი ცხოვრობს ლენინგრადში, მეორე ვლადიკავკაზში. საკუთრებაში ჰქონდა ე.წ. ,,ბელეტაჟის” ტიპის საცხოვრებელი სახლი, მდებარე გურჯაანის რაიონის სოფელ ყ-ში, სადაც ცხოვრობს ამჟამად. წლების წინ გაიცნო სოფელ ჩ-ში მცხოვრები ლ. დ-ი, რომელსაც ჰყავს შვილები: გ. დ-ი და ნ. ო-ი. 2011 წლის ივლისში დასჭირდა თვალის ექიმთან მისვლა, სადაც მას გაჰყვა ლ. დ-ი. აღმოჩნდა, რომ ესაჭიროებოდა გლაუკომის ოპერაციიის გაკეთება. ლ. დ-მა მოატყუა, რომ სიმსივნე ჰქონდა, რის გამოც, გადაწყვიტა საცხოვრებელი ბინის გაყიდვა და შვილთან ვლადიკავკაზში საცხოვრებლად გადასვლა. ლ. დ-მა შესთავაზა, რომ ბინას იგი შეიძენდა. ზეპირად შეთანხმდენენ, რომ იგი ლ. დ-ს მიჰყიდდა ბინას 7000 აშშ დოლარად, რომელსაც გადაუხდიდა 2011 წლის სექტემბრის ბოლომდე და თანხის მიღების შემდეგ იგი გადასცემდა ბინას. აღნიშნული ბინა გ. ხ-ის სახელზე არ იყო აღრიცხული საჯარო რეესტრში, რის გამოც, 2011 წლის 29 ივლისს იგი მიიყვანეს ნოტარიუს ნ. თ-თან და წაუკითხავად ხელი მოაწერინეს მინდობილობაზე, რომელშიც ბინის გ. ხ-ზე გაფორმების უფლებამოსილების გადაცემასთან ერთად, მისი ნების საწინააღმდეგოდ, ჩაუწერიათ, რომ ნ. ო-ს ჰქონდა უფლება განეკარგა გ. ხ-ის მთელი უძრავ-მოძრავი ქონება, რაზედაც გ. ხ-ი არ იყო თანახმა, იგი იმ მიზნით მივიდა ნოტარიუსთან, რომ ლ. დ-ის მიერ თანხის გადახდამდე მის საკუთრებაში არსებულ საცხოვრებელ ბინაზე საჯარო რეესტრში აღრიცხულიყო მისი საკუთრების უფლება, მას მინდობილობა არ წაუკითხავს, რადგან საერთოდ ვერ ხედავდა. აღნიშნული მინდობილობის საფუძველზე, ნ. ო-ს თავის ძმასთან გ. დ-თან 2011 წლის 16 სექტემბერს გაუფორმებია ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად, თითქოს ნ. ო-მა ძმისგან მიიღო ბინის ნასყიდობის ფასი 10000 აშშ დოლარი და გ. დ-ს გადასცა ბინა, რაც რეალურად არ მომხდარა, გ. დ-ს ხელშეკრულებაში მითითებული თანხა 10000 აშშ დოლარი არ მიუცია ნ. ო-სთვის და არც ამ უკანასკნელს გ. ხ-ის კუთვნილი ბინა არ გადაუცია გ. დ-სთვის. ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, აღნიშნული ბინა საჯარო რეესტრში ამჟამად აღრიცხულია გ. დ-ის საკუთრებად და იპოთეკითაც არის დატვირთული.

მიუხედავად იმისა, რომ ზეპირსიტყვიერი შეთანხმების თანახმად, ლ. დ-ს გ. ხ-სათვის ბინის ნასყიდობის თანხა 7000 აშშ დოლარი უნდა გადაეხადა 2011 წლის შემოდგომაზე, მოსავლის აღებისთანავე და მხოლოდ ამის შემდეგ მოხდებოდა ბინის გ.ხ-ზე გადაფორმება, ლ. დ-მა გ. ხ-ს ამ დრომდე აღნიშნული თანხა არ გადაუხადა და ამიტომ გ. ხ-ი დღემდე ისევ ცხოვრობს სადავო ბინაში. ნასყიდობის თანხა არც მოპასუხე გ. დ-ს დღემდე არ გადაუხდია ნ. ო-სთვის და არც დედამისს – ლ. დ-ს გ. ხ-სათვის ან ნ. ო-სთვის არ გადაუხდია ბინის საფასური. მოპასუხეები არ უარყოფენ და აღიარებენ, რომ ნასყიდობის ფასი არ გადახდილა და გ. დ-ი ნ. ო-სათვის თანხის გადაცემას არც აპირებს, რადგან მათი საერთო განმარტებით, ეს თანხა მათ ოჯახს უნდა გადაეცა გ. ხ-სათვის და დღემდე არ გადაუციათ. სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებაში კი მითითებულია, თითქოს 2011 წლის 16 სექტემბრისათვის ანუ ამ ხელშეკრულების დადების დროისთვის, ნასყიდობის ფასი გ. დ-მა სრულად გადაუხადა ნ. ო-ს, რამაც დაარღვია მოსარჩელის უფლება, რადგან ასეთი ხელშეკრულების დადება მას ნ. ო-სათვის არ დაუვალებია და საქმის მასალების თანახმად, ნასყიდობის თანხა უნდა მიეღო ხელშეკრულების დადებიდან 5 ან 6 თვეში. ნასყიდობის მხარეთა ასეთმა თვითნებურმა გარიგების პირობამ გ. ხ-ს დააკარგვინა უფლება იმაზე, რომ ხელშეკრულებით დაცული ყოფილიყო ნასყიდობის ფასის დროულად გადახდა და 2 წლით დაგვიანების შემთხვევაში ბინა ისევ გ. ხ-ს დაბრუნებოდა. შესაბამისად, ცალსახაა, რომ ნ. ო-მა არ შეასრულა დავალების ხელშეკრულება და ძმასთან დადო თვალთმაქცური ნასყიდობის ხელშეკრულება.

მოსარჩელის განმარტებით, მან ინტერესი დაკარგა და აღარ სურს აღნიშნული ბინის გაყიდვა, რადგან ლ. დ-თან შეთანხმების შემდეგ საკმაო დრო გავიდა, მიუხედავად არაერთგზის მოთხოვნისა, ლ. დ-მა მოსარჩელეს დათქმულ ვადაში 2011 წლის შემოდგომით არ გადაუხადა შეთანხმებული თანხა, რის შემდეგ გ. ხ-მა ლ. დ-ს მისივე თხოვნით მისცა დამატებითი ვადა ბინის ღირებულების 7000 აშშ დოლარის გადასახდელად 2012 წლის სექტემბრამდე, მაგრამ დამატებითი ვადაც უშედეგოდ გავიდა, ლ დ-ს მისთვის არ გადაუხდია აღნიშნული თანხა, არც ნ. ო-ს არ მიუცია მისთვის ბინის ღირებულება, რის გამოც ითხოვს ბათილად იქნეს ცნობილი ნოტარიუს ნ. თ-ის 2011 წლის 29 ივლისის სანოტარო აქტი №110793950 - რწმუნებულება/მინდობილობა, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგება, ასევე ბათილად იქნეს ცნობილი 2011 წლის 16 სექტემბერს ნ. ო-სა და გ. დ-ს შორის გაფორმებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, როგორც მოჩვენებითი გარიგება, სადავო უძრავ ქონებაზე გაუქმდეს გ. დ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და უძრავ ნივთზე საჯარო რეესტრში აღირიცხოს გ. ხ-ის საკუთრების უფლება.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს.

გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. ხ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი ნ. ო-სა და გ. დ-ს შორის 2011 წლის 16 სექტემბერს დადებული უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება; უძრავ ქონებაზე, მდებარე გურჯაანის რაიონის სოფელ ყ-ში, დაზუსტებული ფართობი 2487.00 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის საერთო ფართი 113.00 კვ.მ. საკადასტრო კოდი №....... გაუქმდა გ. დ-ის საკუთრების უფლების რეგისტრაცია და უძრავ ქონებაზე აღდგა გ. ხ-ის საკუთრების უფლება; გ. ხ-ის სარჩელი გურჯაანის ნოტარიუსის ნ. თ-ის 2011 წლის 29 ივლისის №110793950 სანოტარო აქტის ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს გ. დ-მა და ნ. ო-მა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. დ-ისა და ნ. ო-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, შეიცვალა გურჯაანის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 29 მაისის გადაწყვეტილება ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება (გადაწყვეტილების მე-2 პუნქტი), გ. ხ-ის სარჩელი ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გასვლის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

პალატამ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2011 წლის 29 ივლისს ნოტარიუს ნ. თ-ის მიერ დადასტურებულ იქნა მინდობილობა, რომლითაც გ. ხ-მა ნ. ო-ს მიანიჭა უფლებამოსილება, წარმოადგინოს მარწმუნებელი საჯარო რეესტრის ეროვნულ სააგენტოში, დაარეგისტრიროს საჯარო რეესტრში მარწმუნებლის სახელზე საცხოვრებელი სახლი, მდებარე: გურჯაანის რაიონში, სოფელ ყ-ში, შემდეგ განკარგოს თავის შეხედულებისამებრ: გაყიდოს, გააჩუქოს, გაიფორმოს საკუთარ სახელზე, დატვირთოს იპოთეკით ნებისმიერ ბანკში და ფიზიკურ პირებთან (ტ.1. ს.ფ. 27-29);

2011 წლის 16 სექტემბერს გ. ხ-ის წარმომადგენელს, ნ. ო-სა და გ. დ-ს შორის დაიდო ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომლითაც გ. ხ-მა იყიდა გურჯაანის რაიონში, სოფელ ყ-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი (მიწის ნაკვეთი 2487 .00 კვ.მ. და შენობა 113.00 კვ.მ.). ნასყიდობის ხელშეკრულების მიხედვით უძრავი ნივთი გასხვისდა 10 000 ლარად (ტ.1. ს.ფ. 22-23);

მხარეთა ახსნა-განმარტებებით დადგენილია, რომ რეალურად მხარეთა შორის არსებული ზეპირი შეთანხმებით საცხოვრებელი სახლი გასხვისდა 7000 აშშ დოლარად, საიდანაც 2000 აშშ დოლარი მყიდველმა გადაიხადა მინდობილობის გაფორმების დღეს, 2011 წლის 29 ივლისს.

პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელის განმარტება ბინის ღირებულების დარჩენილი ნაწილის 2011 წლის შემოდგომაზე გადახდასთან დაკავშირებით, არ არის დადასტურებული მტკიცებულებებით, შესაბამისად, გაზიარებულ უნდა იქნეს მოპასუხის განმარტება, რომ დარჩენილი 5000 აშშ დოლარი, მხარეთა შეთანხმებით, უნდა გადაეხადა 2012 წლის შემოდგომაზე. დადგენილია, რომ მოპასუხემ 2012 წლის შემოდგომაზე ვალდებულება ვერ შეუსრულა მოსარჩელეს და მხოლოდ 2013 წლის გაზაფხულზე შესთავაზა დარჩენილი თანხა, რაზედაც მოსარჩელემ განაცხადა უარი.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე, 405-ე მუხლებით და აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქმის მასალებით დადგენილია დამატებითი ვადის დაწესების, როგორც უპირატესად გამოსაყენებელი მოთხოვნის, ვალდებულების შეუსრულებლობა კრედიტორის მიერ. აღნიშნული მოთხოვნის განუხორციელებლობა კრედიტორს ართმევს ხელშეკრულებიდან გასვლის მოთხოვნის შესაძლებლობას. ამასთან გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ მოპასუხე თანახმაა შეასრულოს ვალდებულება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილებას ექვემდებარებოდა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 29 იანვრის გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ხ-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება იურიდიულად არასაკმარისადაა დასაბუთებული, ვინაიდან სააპელაციო პალატამ გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთებისას გამოიყენა მხოლოდ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლები, სამოქალაქო კოდექსის 405-ე და 477-ე მუხლები, არასწორად გაანაწილა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით გათვალისწინებული მტკიცების ტვირთი ნასყიდობის თანხის 2011 წელში დაბრუნებაზე დათქმის არსებობის შესახებ, ვინაიდან იგივე ნორმა არ გაავრცელა მოწინააღმდეგე მხარეზე, როდესაც ისინი ჩვენს მიერ წარდგენილ მტკიცებულებებს ვერ უარყოფენ მყარი არგუმენტებით. სასამართლომ უგულებელყო ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული წერილობითი დათქმა, რომ თანხა, ვითომდა უკვე გადახდილია ხელშეკრულების დადებისას. ამასთან, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მოსარჩელემ ერთხელ უკვე დაასაბუთა წერილობითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული თანხის გადაუხდელობა და ამავე თანხაზე ზეპირი დათქმის არსებობის წერილობითი დასაბუთება შეუძლებელი იქნებოდა და, შესაბამისად, მასზე მტკიცების ტვირთი - უსამართლობა. ამდენად, არასწორადაა დასაბუთებული სსკ-ის 102-ე მუხლის გამოყენება, ვინაიდან ის არ გულისხმობს მხოლოდ მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს. სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილი კი, კასატორის აზრით, ამ შემთხვევაში, საერთოდ დაუსაბუთებელია, ვინაიდან განსაზღვრული ურთიერთობის მარეგულირებელი ხუთწლიანი სამართლის ნორმიდან გამოიყენა პირველი ნაწილი და არ დაასაბუთა, რატომ არ გამოიყენა ამავე მუხლის მეორე ან მეოთხე ნაწილები. ამას გარდა, კასატორის მითითებით, გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში არ არის გამოყენებული სამოქალაქო კოდექსის 399-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 აპრილის აპრილის განჩინებით გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500 ლარის) 70% –350 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. გ ხ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 19 მარტს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (500ლარი) 70% – 350 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე თ. თოდრია

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ნ. ბაქაქური