№ას-354-333-2014 27 იანვარი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ფ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ვ. ბ-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი განჩინების მიღება

დავის საგანი – ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ვ. ბ-ამ მოპასუხე ნ. ფ-ის მიმართ.

სარჩელის მოთხოვნა:

მოპასუხისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ მიყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად 23400 ლარის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 29 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

1. ვ. ბ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. ნ. ფ-ს მოსარჩელე ვ. ბ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 2400 ლარის გადახდა;

3. ვ. ბ-ას სარჩელი მოპასუხისათვის 21000 ლარის დაკისრების შესახებ მოთხოვნის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა;

4. ნ. ფ-ს ვ. ბ-ას სასარგებლოდ დაევალა ამ უკანასკნელის მიერ წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ნაწილის – 71.60 ლარის ანაზღაურება.

საქალაქო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში, ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე 19.60კვ.მ ფართი 2000 წლის 27 დეკემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე საკუთრებაში გადაეცა ვ ბ-ას.

2011 წლის 2 სექტემბერს ვ. ბ-ამ უძრავი ქონება გაასხვისა ო. ტ-ზე, ხოლო 2012 წლის 18 იანვარს კვლავ შეიძინა გასხვისებული ქონება.

ნ. ფ-ი და ვ. ბ-ა 1995 წლის 20 ივლისიდან იმყოფებოდნენ რეგისტრირებულ ქორწინებაში, ქორწინება შეწყდა 2006 წლის 13 აპრილს.

საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ძველი თბილისის სამმართველოს მეორე განყოფილების ინსპექტორ-გამომძიებლის მიერ 2012 წლის 22 ოქტომბერს შედგენილი ოქმის შესაბამისად, ნ. ფ-ი გამოსახლებულ იქნა თბილისში, ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან და იგი გამოთავისუფლებულ მდგომარეობაში ჩაბარდა მესაკუთრის წარმომადგენელს.

2012 წლის 15 თებერვალს შედგენილი იჯარის ხელშეკრულების შესაბამისად, ვ. ბ-ამ ი.ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე უძრავი ქონება იჯარით გადასცა შპს „ბ-ს“.

ხელშეკრულებით განისაზღვრა, რომ ვ. ბ-ას შპს „ბ-სათვის“ იჯარის საგანი უნდა გადაეცა 2012 წლის 1 მარტიდან. ხელშეკრულების მოქმედების ვადა განისაზღვრა 2014 წლის 1 იანვრამდე, ხოლო საიჯარო ქირის მოცულობა თვეში 300 ლარის ოდენობით.

მოწმეების – ა. ბ-ის და რ. ჩ-ის ჩვენებების საფუძველზე საქალაქო სასამართლომ დაადგინა, რომ ი.ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე უძრავ ქონებას 2009 წელს სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარა ნ. ფ-მა, კერძოდ შენობის რემონტი მიმდინარეობდა ეტაპობრივად და გაგრძელდა ერთი წლის განმავლობაში, 2010 წლამდე. ამასთან 2010 წელს შეკეთებული შენობა ხელმეორედ დაზიანდა და საბოლოოდ მისი გარემონტება 2010 წლის ზაფხულში დასრულდა. შეკეთებამდე შენობა სამეწარმეო საქმიანობისთვის გამოსადეგი არ იყო.

საქალაქო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლით, რომლის თანახმად, პირი, რომელიც სხვა პირს მართლსაწინააღმდეგო, განზრახი ან გაუფრთხილებელი მოქმედებით მიაყენებს ზიანს, ვალდებულია აუნაზღაუროს მას ეს ზიანი.

სასამართლომ მიიჩნია, რომ ნ. ფ-სთვის, რომელიც სადავო ფართში თავად ეწეოდა სამეწარმეო საქმიანობას, ნათელი უნდა ყოფილიყო, რომ მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ ნივთის გამოყენებით ვ. ბ-ას ზიანს აყენებდა. ამასთან, სასამართლოს მოსაზრებით, სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ვ. ბ-ას უძრავი ნივთით სარგებლობა მოპასუხის მხრიდან მართლსაწინააღდეგო ხასიათს ატარებდა, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მესაკუთრეს შეუძლია, კანონისმიერი ან სხვაგვარი, კერძოდ, სახელშეკრულებო შებოჭვის ფარგლებში თავისუფლად ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით (ნივთით), არ დაუშვას სხვა პირთა მიერ ამ ქონებით სარგებლობა.

საქალაქო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ საკითხზე, რომ ვ. ბ-ასა და შპს „ბ-ს“ შორის იჯარის ხელშეკრულება 2012 წლის 15 თებერვალს გაფორმდა და ამ გარიგების მიხედვით, მოსარჩელეს შპს „ბ-სთვის“ ქონება დროებით სარგებლობაში უნდა გადაეცა 2012 წლის 1 მარტიდან. სასამართლომ ასევე დადგენილად მიიჩნია, რომ ნ. ფ-ი ი.ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე უძრავი ნივთიდან გამოსახლდა 2012 წლის 22 ოქტომბერს და ცხადია ვ. ბ-ა შპს „ბ-ის“ მიერ იჯარის ხელშეკრულების ფარგლებში გადასაცემი ქონების მოიჯარისთვის რეალურად გადაცემის გარეშე სათანადო ანაზღაურებას ვერ მიიღებდა.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ნათელი იყო, რომ უძრავი ქონების დროებით გადაცემის შესახებ ხელშეკრულება ვ. ბ-ამ შპს „ბ-თან“ იმ პირობებში გააფორმა, როდესაც ნივთს ფაქტობრივად დაუფლებული იყო ნ. ფ-ი. აქედან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ დადასტურებულად ჩათვალა, რომ ვ. ბ-ას 2012 წლის 15 თებერვლამდეც გააჩნდა შესაძლებლობა იჯარის ხელშეკრულებით განეკარგა ი.ჯ-ის ქ.№52/25-ში მდებარე ქონება დროებით სარგებლობაში გადაცემის მიზნით. შესაბამისად, ის გარემოება, რომ ვ. ბ-ამ 2012 წლის 15 თებერვლამდე ვერ შეძლო საკუთარი ქონების იჯარით ან სხვა ფორმით განკარგვა ნ. ფ-ის მიერ სადავო ქონების ფლობასთან დაკავშირებული არ იყო და არ წარმოადგენდა ნ. ფ-ის მართლსაწინააღმდეგო მოქმედების შედეგს. ამიტომ, მოპასუხეს 2012 წლის 15 თებერვლამდე რაიმე სახის ზიანის ანაზღაურება არ უნდა დაკისრებოდა.

სამოქალაქო კოდექსის 412-ე მუხლით ანაზღაურებას ექვემდებარება მხოლოდ ის ზიანი, რომელიც მოვალისათვის წინასწარ იყო სავარაუდო და წარმოადგენს ზიანის გამომწვევი მოქმედების უშუალო შედეგს. დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საქალაქო სასამართლომ სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვ. ბ-ას 2012 წლის 15 თებერვლამდეც შეეძლო მის სახელზე რიცხული ქონების შესახებ ხელშეკრულების შედგენა და მოპასუხეს ვ. ბ-ას ქონების მართლსაწინააღმდეგოდ დაუფლებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება დააკისრა მხოლოდ რვათვიანი პერიოდის განმავლობაში.

ზემოაღწერილი მსჯელობის გათვალისწინებით საქალაქო სასამართლომ ვ. ბ-ას სარჩელის მოთხოვნა ნაწილობრივ დააკმაყოფილა და ნ. ფ-ს მოსარჩელის სასარგებლოდ 2400 ლარის გადახდა დააკისრა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.

სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

გასაჩივრებულ ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინებით:

1. ნ. ფ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტ ნ. ფ-ის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ ვ. ბ-ა მას პირდებოდა სადავო ფართის საკუთრებაში გადაცემას, რამდენადაც აღნიშნული გარემოება საქმეში წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტის პოზიცია იმის შესახებ, რომ ვ. ბ-ასა და შპს „ბ-ს“ შორის გაფორმებული იჯარის ხელშეკრულება წარმოადგენდა ფიქტიურ გარიგებას და მიზნად ისახავდა მხოლოდ ვ. ბ-ას სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების საფუძვლების წარმოშობას აპელანტის მიმართ.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის შესაბამისად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომლებზეც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, კონკრეტულ შემთხვევაში იმ გარემოების მტკიცების ტვირთი, რომ ვ. ბ-ასა და შპს „ბ-ს“ შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულება წარმოადგენდა ფიქტიურ გარიგებას და მიზნად ისახავდა მარტოოდენ მოსარჩელის სასარგებლოდ ზიანის ანაზღაურების საფუძვლების წარმოშობას, აპელანტის მხარეზე იყო, რომელმაც შესაბამის მტკიცებულებებზე მითითებით ვერ შეძლო ხსენებული ფაქტობრივი გარემოების დადასტურება.

ამასთან, შპს „ბ-ის“ მხრიდან სადავო უძრავი ქონების ახალ მესაკუთრესთან – მ. მ-სთან იჯარის ხელშეკრულების გაფორმებით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ შპს „ბ-ს“ გააჩნდა საიჯარო ქირის გადახდის სანაცვლოდ სადავო ფართის დროებით სარგებლობაში გადაცემის ინტერესი.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სააპელაციო საჩივარში მითითებული გარემოებები არ ქმნიდნენ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-394-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემადგენლობას და, შესაბამისად, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმების პროცესუალურ-სამართლებრივ საფუძვლებს, ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება უცვლელად დატოვა.

სააპელაციო სასამართლოს ზემომითითებულ განჩინებაზე საკასაციო საჩივარი შეიტანა ნ. ფ-მა.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სასამართლო განხილვის დროს კასატორის წარმომადგენელმა ყურადღება გაამახვილა ვ. ბ-ასა და შპს „ბ-ს“ შორის დადებულ იჯარის ხელშეკრულებაზე, კერძოდ, მან აღნიშნა, რომ ვ. ბ-ა იჯარით აღებული ქონების მიმართ არანაირ ინტერესს არ იჩენდა. იგი მოწინააღმდეგე მხარესთან ერთად შეთანხმდა, რომ ჯ-ის ქ.№25/52-ში მდებარე ნივთი მისი კუთვნილი იყო და ვ. ბ-ა აღნიშნულ ნივთს მას იურიდიულადაც გაუფორმებდა. მიუხედავად ამისა, ვ. ბ-ამ პირობა არ შეასრულა, უფრო მეტიც, მოსარჩელემ 2011 წლის სექტემბერში ხსენებული ფართი მალულად გაასხვისა ო. ტ-ზე.

შპს „ბ-ი“, რომელთანაც ვ. ბ-ას იჯარის ხელშეკრულება ჰქონდა გაფორმებული, არც ამ ხელშეკრულების გაფორმებამდე და არც მანამდე, ფართის სანახავად არ მისულა, იგი საერთოდ არ დაინტერესებულა, თუ რა ფართს ქირაობდა. კასატორისათვის, ისევე როგორც მოწმეებისათვის, ცნობილი იყო, რომ შპს „ბ-ი“არანაირ საქმიანობას არ ეწეოდა, შენობა დაკეტილი იყო. შესაბამისად, იჯარის ხელშეკრულება ერთადერთი იმ მიზნით გაფორმდა, რომ ვ. ბ-ას წარმოშობოდა ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის საფუძველი.

ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებმა არ გაითვალისწინეს ის გარემოება, რომ ვ. ბ-ასა და შპს „ბ-ს“ შორის დადებული იჯარის ხელშეკრულება მხარეებს საჯარო რეესტრში არ დაურეგისტრირებიათ, მაშინ როდესაც „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონის მე-5 პუნქტის თანახმად, უძრავ ნივთებზე იჯარის უფლება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან წარმოიშობა.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი) 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ფ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. ფ-ს (პირადი ნომერი – .......) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (300 ლარი, საგადახდო დავალება № 1, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 31 მარტი) 70% – 210 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე