საქმე №ას-466-440-2014 16 იანვარი, 2015 წელი
ქ.თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
მოსამართლეები:
ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი - მ. ა-ი (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე - ლ. მ-ი (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი - უკანონო ხელშეშლის აღკვეთა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
ლ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში მ. ა-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხის დავალდებულება, განახორციელოს უკანონოდ აშენებული კედლის დემონტაჟი, რომელიც მდებარეობს ლ. მ-ის უძრავი ქონების მიმდებარედ, ასევე მოითხოვა, ხელი არ შეუშალოს მოსარჩელეს კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის ფანჯრით თავისუფლად სარგებლობაში. მოსარჩელემ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:
ქ.თბილისში, ს. დასახლების N2 ქუჩის პ. გასასვლელის N103-ში მდებარე 53,51 კვ.მ ქონების მესაკუთრეა. უძრავი ნივთი არ არის გამიჯნული და წარმოადგენს მხარეთა თანასაკუთრებას. 1956 წლიდან, მოსარჩელის მიერ უძრავი ქონების შეძენამდე, მისი მესაკუთრე იყო ო. ო-ი.
ლ. მ-ის კუთვნილი წილი განლაგებულია საერთო სარგებლობის ეზოში მდგომ N1 შენობა-ნაგებობაში, ეზო იზოლირებული არასოდეს ყოფილა, ხოლო მოსარჩელის კუთვნილი ქონების კედელი, ასევე საძინებლის ფანჯარა ყოველთვის ეზოს მხარეს იყო განლაგებული.
თანამესაკუთრის უარის მიუხედავად, მოპასუხემ უკანონოდ, თვითნებურად ააშენა კედელი, რის შედეგადაც გადაიკეტა ეზოს შესასვლელი და მოსარჩელეს მოესპო შესაძლებლობა, თავისუფლად ისარგებლოს ფანჯრით, გამოცვალოს იგი ან ჩაატაროს სარემონტო სამუშაოები, შეაკეთოს კედელი და სახურავი. გარდა აღნიშნულისა, მოპასუხე თვითნებურად, სხვადასხვა საშუალებების გამოყენებით ღობავს ფანჯარას, აზიანებს ლ.მ-ის საკუთრებას და ხელს უშლის ნივთით სარგებლობაში.
მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:
მართალია, მოსარჩელე ზემოაღნიშნულ მისამართზე მდებარე 53,51 კვ.მ უძრავი ქონების მესაკუთრეა, თუმცა არასწორია მისი მსჯელობა, რომ წარმოადგენს ეზოს თანამესაკუთრეს, რადგანაც მისი წინამორბედი მესაკუთრე ეზოს თანამესაკუთრე არ ყოფილა. რაც შეეხება სადავო კედელს, იგი 30 წელზე მეტია რაც არსებობს. მხარეები ურთიერთმომიჯნავედ მდებარე სახლების მესაკუთრეები არიან და მოსარჩელის კუთვნილი შენობა ესაზღვრება მოპასუხის ნაგებობას, ის გარემოება, რომ ლ.მ-ი მოპასუხის ეზოთი ვერ სარგებლობს, არ ადასტურებს მისი უფლების შეზღუდვის ფაქტს.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ლ. მ-ის სარჩელი უკანონო ხელშეშლის აღკვეთის თაობაზე დაკმაყოფილდა, მ. ა-ს დაევალა უკანონოდ აშენებული კედლის დემონტაჟი, რომელიც მდებარეობს ლ. მ-ის უძრავი ქონების მიმდებარედ, მასვე დაევალა ხელი არ შეუშალოს ლ. მ-ს კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის ფანჯრით თავისუფლად სარგებლობაში.
საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოპასუხემ.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 12 მარტის განჩინებით მ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 30 ოქტომბრის გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ქ.თბილისში, ს. დასახლება, ქუჩა №2, გასასვლელი 1-ის №103-ში მდებარე უძრავი ქონება (დაზუსტებული ფართობი: 273.00 კვ.მ. შენობა-ნაგებობის ჩამონათვალი: №2 საერთო ფართით 80.33 კვ.მ.; №3 საერთო ფართით 5.36 კვ.მ. სხვა ფართი: №1) საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა მ. ა-ის სახელზე.
ამავე მისამართზე 53.51 კვ.მ საცხოვრებელ სადგომს, მოსარგებლის სტატუსით, ფლობდა ო. ო-ი.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 17 თებერვლის საოქმო განჩინებით მ. ა-სა და ო. ო-ს შორის დამტკიცდა მორიგება შემდეგი პირობებით: ო. ო-მა იკისრა ვალდებულება, 2012 წლის 18 მაისამდე მ. ა-სათვის გადაეხადა 4 400 აშშ დოლარი. თანხის გადახდის სანაცვლოდ, ო. ო-ი აღირიცხებოდა 53.51 კვ.მ ფართის მესაკუთრედ.
მითითებული განჩინების საფუძველზე, ო. ო-ი აღირიცხა ქ.თბილისში, ს. დასახლება, ქუჩა №2, გასასვლელი 1-ის №103-ში მდებარე შენობა №1-დან 53.51 კვ. მეტრის მესაკუთრედ.
2013 წლის 24 იანვრის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე ლ. მ-მა შეიძინა ო. ო-ის კუთვნილი უძრავი ნივთი და აღირიცხა მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში, შესაბამისად, საჯარო რეესტრიდან ამონაწერის თანახმად, ლ. მ-ის საკუთრებას წარმოადგენს მითითებულ მისამართზე მდებარე შენობა №1-დან 53.51 კვ.მ ფართი.
მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხემ ააშენა მიჯნა, რომლითაც გადაკეტა ეზოს შესასვლელი და მოუსპო მოსარჩელეს საშუალება, თავისუფლად ისარგებლოს ფანჯრით, გამოცვალოს იგი, ჩაატაროს სარემონტო სამუშაოები, შეაკეთოს კედელი და სახურავი. მოპასუხე თვითნებურად ღობავს ფანჯარას გარედან, აზიანებს მის საკუთრებას და ხელს უშლის მოსარჩელეს თავისუფლად ისარგებლოს კუთვნილი ნივთით.
დადგენილი გარემოებების სამართლებრივად შეფასებისას პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ ლ.მ-მა უძრავი ნივთი შეიძინა ო. ო-საგან, რომელიც „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, ცნობილ იქნა ფაქტობრივად დაკავებული საცხოვრებელი ფართის მესაკუთრედ. სასამართლოს განმარტებით, აღნიშნული კანონის მოქმედება არ ვრცელდება მიწის ნაკვეთზე, არამედ მხოლოდ საცხოვრებელ სადგომზე და, შესაბამისად, ამ სადგომის ქვეშ მიწაზე, რის გამოც მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეს წარმოადგენს მ. ა-ი, თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ საკუთრების უფლება არ არსებობს კანონისმიერი ან სახელშეკრულებო შებოჭვის გარეშე. მოცემულ შემთხვევაში, საკუთრების შებოჭვის საფუძველი წარმოიშვა მოსარგებლის მიერ ფაქტობრივად დაკავებულ ფართზე საკუთრების უფლების მოპოვებით. მიწის ნაკვეთის მესაკუთრის უფლება შებოჭილია მოსარჩელის უფლებით, ფლობდეს და სარგებლობდეს ქონებით. მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ერთადერთ საშუალებას, რომლითაც შესაძლებელია იმ აუცილებელი მოქმედებების განხორციელება, რომელიც დაკავშირებულია სახლის მოვლასა და პატრონობასთან.
მიჯნის არსებობა, რომელიც მდებარეობს სადავო მისამართზე, მიუდგომელს ხდის მოსარჩელის საცხოვრებელი სახლის სახურავს, რაც მისი შეკეთებისა და მოვლის შესაძლებლობას უსპობს მოსარჩელეს. ამდენად, სასამართლოს შეფასებით, მიჯნის არსებობა მესაკუთრის უფლების რეალიზაციისათვის ხელისშემშლელ ფაქტორს წარმოადგენს.
პალატამ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 172-ე მუხლის მე-2 ნაწილზე და იმ გარემოებაზეც, რომ მოპასუხე ხელს უშლიდა მოსარჩელეს საკუთრებით სარგებლობაში, კერძოდ, არ აძლევდა შესაძლებლობას, ესარგებლა ფანჯრის ღიობით, რომელიც წარმოადგენს ბინის ბუნებრივი განათების წყაროს. ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სწორად დაკმაყოფილდა სარჩელი და არ არსებობდა მისი გაუქმების საფუძველი.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ა-მა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:
სააპელაციო სასამართლომ სწორად იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 170-172-ე მუხლებით, თუმცა არასწორად შეაფასა მტკიცებულებები. საქმეში არ მოიპოვება რაიმე დოკუმენტი, რომლის თანახმადაც კასატორი მოსარჩელეს ხელს უშლის ნივთით სარგებლობაში, გარდა აღნიშნულისა, თუ სასამართლო დაადგენდა ხელშეშლის ფაქტს, მას უნდა აღეკვეთა ეს ქმედება. კედლის დემონტაჟის დავალდებულებით დაირღვა მესაკუთრის უფლებები.
განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს კასატორის საკუთრებას, ჯერ კიდევ მისი დედის სიცოცხლეში, რომელიც წარმოადგენდა ქონების მესაკუთრეს, მოსარგებლეს გამოყოფილი ჰქონდა მიწის ნაკვეთი და აგებული იყო სადავო კედელი, რომლის აშენებისათვის რაიმე ნებართვის გაცემა საჭირო არ არის, გაურკვეველია, სასამართლომ სამართლის რომელი ნორმის საფუძველზე დაავალა მხარეს ნახევარი საუკუნის წინ აღმართული კედლის დემონტაჟი.
კასატორის განმარტებით, სასამართლო მიუთითებს, რომ შიდა აზომვითი ნახაზი წარდგენილი არ ყოფილა, რაც, რეალურად, ვერც იქნებოდა წარდგენილი, რადგანაც მიწის მთლიანი ფართი წარმოადგენდა და კვლავ წარმოადგენს კასატორის საკუთრებას. სადავო კედელი ჯერ კიდევ მოსარჩელის დედის სიცოცხლეში არსებობდა, რომლის ზედა ნაწილი იყო ხის, ხოლო კასატორმა, ვინაიდან კედლის დარჩენილი ნაწილი ბეტონის ნაგებობა იყო, ხის მიჯნა შეცვალა მყარი ნაგებობით და ეს განხორციელდა მანამ, ვიდრე მესაკუთრე გახდებოდა ლ.მ-ი.
სასამართლო ხელშეშლის თაობაზე დაეყრდნო მხოლოდ მოსარჩელის განმარტებას, თუმცა არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ მიწის მესაკუთრეს მისთვის აქვს გამოყოფილი მიწის ნაკვეთი, საიდანაც მოსარჩელე შეძლებს მისი ქონების კუთვნილი სახურავის მოვლა-გარემონტებას, ამასთანავე, მას არაერთხელ შესთავაზა მისი ეზოს მხრიდან გაელესა სახლის კედელი, რაც შეეხება ფანჯრით სარგებლობის ხელშეშლას, ამას კასატორი ფაქტობრივად ვერ შეძლებს, ვინაიდან ფანჯარა იღება მოსარჩელის სახლის შიდა მხარეს, ამასთანავე, ამ ფანჯრის გამოცვლაზე მხარეებს შორის რაიმე დავა არ ყოფილა.
მ.არაქელოვმა სასამართლოს წინაშე იშუამდგომლა ექსპერტიზის დასკვნისა და პოლიციის მიერ გაცემული ცნობის საქმეზე დართვის თაობაზე, ამასთანავე, ექსპერტიზის დასკვნა საქმის მასალებს არ ერთვის.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მაისის განჩინებით „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ1“ ქვეპუნქტის თანახმად, მ. ა-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლითა და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. ა-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული, ხოლო კასატორის შუამდგომლობა მტკიცეულებათა სამისათვის დართვის თაობაზე არ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთმითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
რაც შეეხება კასატორის შუამდგომლობას მტკიცებულებათა საქმისათვის დარღვის თაობაზე, უპირველესად, პალატა მხედველობაში იღებს იმ გარემოებას, რომ ექსპერტიზის დასკვნა, რომელსაც მხარე შუამდგომლობაში მიუთითებს, წარმოდგენილი არ არის, თუმცა, საპირისპირო ვითარებაშიც კი, არ იარსებებდა მხარის ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილების საფუძველი, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, სწორედ ამ საფუძვლიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს არც მხარის მიერ წარმოდგენილი საქართველოს შსს ქ.თბილისის მთავარი სამმართველოს ისანი-სამგორის სამმართველოს პოლიციის მე-3 განყოფილების უფროსი მოადგილის მიერ გაცემული დოკუმენტის საქმისათვის დართვის წინაპირობა.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. ამდენად, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს მის მიერ წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული დოკუმენტი 1 (ერთი) ფურცლად.
„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „მ1“ ქვეპუნქტის თანახმად, მ. ა-ი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. მ. ა-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.
3. მ. ა-ის შუამდგომლობა მტკიცებულებათა საქმისათვის დართვის თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს უსაფუძვლობის გამო, ხოლო კასატორს დაუბრუნდეს მის მიერ საკასაციო საჩივარზე დართული საქართველოს შსს ქ.თბილისის მთავარი სამმართველოს ისანი-სამგორის სამმართველოს პოლიციის მე-3 განყოფილების უფროსი მოადგილის მიერ გაცემული დოკუმენი 1 (ერთი) ფურცლად (ტ. II, ს.ფ. 60).
4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ბ. ალავიძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
პ. ქათამაძე
