¹ბს-754-341 (კ-05) 16 სექტემბერი, 2005 წ.

ქ. თბილისი

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატა

შემადგენლობა: ნ. სხირტლაძე (თავმჯდომარე),

გ. ქაჯაია,

ნ. კლარჯეიშვილი

დავის საგანი _ სახაზინო ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურება

აღწერილობითი ნაწილი:

2002წ. 12 ნოემბერს ადვოკატთა კოლეგიის წევრმა ი. ს-ამ სასარჩელო განცხადებით მიმართა ვაკე-საბურთალოს რაიონულ სასამართლოს ფინანსთა სამინისტროს მიმართ და მოითხოვა ჰონორარის _ 3954,8 ლარის ანაზღაურება შემდეგი საფუძვლით:

მოსარჩელემ განმარტა, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს წარმოებაში იყო სამოქალაქო საქმე, მისი მარწმუნებლის - ს. გ-ის სარჩელის გამო. კრწანისი-მთაწმინდის რაიონულმა სასამართლომ 2000წ. 6 მაისის განჩინებით დააკმაყოფილა ს. გ-ის შუამდგომლობა ადვოკატის სახაზინო წესით მოწვევის შესახებ და სსკ-ის 47-ე მუხლის მე-2 პუნქტის საფუძველზე მოსარჩელეს მთაწმინდის რ-ნის ადვოკატი ი. ს-ა (მოსარჩელე) დაენიშნა სახელმწიფოს ხარჯზე. საქმეში წარმოდგენილი ი. სალიასა და ს. გ-ს შორის დადებული იურიდიული მომსახურების შესახებ 2003წ. 3 მაისის ხელშეკრულების 2.2. პუნქტის შესაბამისად, ს. გ-ი მოსარჩელეს დავის საგნის ღირებულების 4%-ს გაწეული იურიდიული მომსახურებისათვის სახელმწიფო სალაროდან გადაუხდიდა. ს. გ-ს მან გაუწია იურიდიული დახმარება რაიონულ სასამართლოში, სააპელაციო და უზენაეს სასამართლოებში, რისთვისაც ჰონორარის სახით სადავო საგნის ღირებულების _ 98 870 ლარის 4% - 3954,80 ლარი სახელმწიფო სალაროდან უნდა ანაზღაურებოდა.

ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილებით ი. ს-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა და ფინანსთა სამინისტროს მოსარჩელის სასარგებლოდ სახელმწიფო სალაროდან 3954,80 ლარის გადახდა დაეკისრა.

ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება ფინანსთა სამინისტრომ სააპელაციო წესით გაასაჩივრა, მისი გაუქმება და სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 10 მარტის განჩინებით ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, გაუქმდა რაიონული სასამართლოს 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და საქმე შემდეგი საფუძვლით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს:

სასამართლომ დადასტურებულად ცნო, რომ 2000წ. 3 მაისს ტრესტ “ი-ს” დაქვემდებარებულ მებაღეობა “სტროიტელის” წარმომადგენელ ს. გ-სა და თბილისის მთაწმინდის რ-ნის ადვოკატურის ადვოკატ ი. ს-ას შორის დაიდო ხელშეკრულება, რომლითაც მებაღეობის ამხანაგობამ, როგორც “დამქირავებელმა”, იკისრა ვალდებულება, გადაეხადა ი. ს-ასათვის დავის საგნის _ 98870 ლარის _ 4% სახელმწიფო სალაროდან იმ მოტივით, რომ მხარეს არ შეეძლო ადვოკატის ხარჯის ანაზღაურება შესრულებული სამუშაოსათვის. ხელშეკრულება დაიდო 1წ. ვადით. ხელშეკრულებას ხელს აწერენ მხარეები და არ აწერს მესამე პირი, რომელსაც მხარეები ავალდებულებენ თანხის გადახდას. სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლის თანახმად, ბათილია ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისათვის საჭიროა ნებართვა.

დადასტურებულად ჩაითვალა ის გარემოებაც, რომ მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” გახსნილი ჰქონდა ანგარიშსწორების ანგარიში, სადაც 1990წ. იანვრის მდგომარეობით ერიცხებოდა 270000 საბჭოთა მანეთი, რის ნაცვლად “ს.” მოპასუხეებისგან ( ე. ბ. და სს “ ბ.”) ითხოვდა 98870 ლარს.

კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული გადაწყვეტილება უცვლელად იქნა დატოვებული თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა სააპელაციო პალატის 2003წ. 22 იანვრის განჩინებით და ასევე უცვლელად დარჩა უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 28 მაისის განჩინებით. სასამართლოთა მიერ დადგენილად იქნა მიჩნეული, რომ “ს.” გახსნილი ჰქონდა ანგარიშსწორების ¹... ანგარიში, რომელზედაც 1990წ. იანვრის მდგომარეობით ირიცხებოდა 270000 საბჭოთა მანეთი. “ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მიმოქცევაში რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის კუპონის გაშვების შესახებ” მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 24 მარტის ¹246 დადგენილების თანახმად, კუპონსა და მანეთს შორის თანაფარდობა განისაზღვრა 1:1, რის გამოც 270000 მანეთი გახდა 270000 კუპონი. “მიმოქცევაში ეროვნული ვალუტის, ლარის, გაშვების შესახებ” სახელმწიფო მეთაურის 1995წ. 16 სექტემბრის ¹363 ბრძანებულების თანახმად, 1995წ. 2 ოქტომბრიდან ტერიტორიაზე ერთადერთ კანონიერ საგადასახადო საშუალებად გამოცხადდა და მიმოქცევაში გაშვებულ იქნა ლარი. კუპონის ლარზე გადაცვლის კურსი კი განისაზღვრა 1000000 კუპონით 1 ლარზე, რის გამოც საბანკო ანგარიშზე რიცხული 270000 კუპონი გახდა 27 თეთრი. “ლარის შემოღებამდე საბანკო ანგარიშზე რიცხული ნაშთების შესახებ” 1998წ. 25 ივნისის კანონის თანახმად, ლარის მიმოქცევაში გაშვებამდე საბანკო ანგარიშზე რიცხული ნაშთების ინდექსაცია არ მომხდარა.

აღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ სასამართლოთა მიერ დავის საგნის ღირებულებად არ იქნა მიჩნეული მოსარჩელის მიერ მითითებული თანხა. ამასთან, დადასტურებულად მიიჩნია, რომ ს. გ-ი, რომელმაც სარჩელი შეიტანა სასამართლოში “ი.” დაქვემდებარებული ორგანიზაციის ბაზაზე შექმნილი მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” სახელით, წარმოადგენდა აღნიშნული ამხანაგობის თავმჯდომარეს, ანუ იურიდიული პირის წარმომადგენელს და არა ფიზიკურ პირს.

სააპელაციო სასამართლოს აზრით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას არ გაარკვია, კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს მიერ ხსენებული გადაწყვეტილების გამოტანისას იყო თუ არა მიღებული განჩინება ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურების შესახებ. ასევე, არ გაარკვია, რამდენი დღის განმავლობაში მუშაობდა ადვოკატი აღნიშნულ საქმეზე და რა რაოდენობით უნდა ანაზღაურებოდა ჰონორარი. სააპელაციო პალატამ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ დავა უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით და არა სამოქალაქო წესით, ვინაიდან იგი გამომდინარეობდა ადმინისტრაციული სამართლის კანონმდებლობიდან.

სააპელაციო პალატის განჩინება საკასაციო წესით გასაჩივრდა ი. ს-ას მიერ. კასატორმა აღნიშნა, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 6 მაისის განჩინებით დაკმაყოფილდა ს. გ-ის განცხადება და სახაზინო წესით დაენიშნა ადვოკატი, ი. ს-ა, რის გამოც მას, როგორც ადვოკატს, ეკუთვნის სახელმწიფო სალაროდან ჰონორარი, დავის საგნის ღირებულების 4% _ 3954 ლარი, 2000წ. 3 მაისის იურიდიული დახმარების შესახებ ხელშეკრულების 2.2 პუნქტის საფუძველზე.

კასატორმა მიუთითა კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მე-3 პუნქტზე და აღნიშნა, რომ დაცვა დანიშვნით ითვალისწინებს სახელმწიფოს ვალდებულებას და უნდა ანაზღაურდეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, ასევე სსკ-ის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილით, კანონით დაშვებულია დავის საგნის 4%-ის ანაზღაურება და ისიც აღნიშნა, რომ ადვოკატის ერთი დღის მუშაობა შეფასებულია 2 ლარად.

კასატორმა ყურადღება გაამახვილა მისი მიმართვის საფუძველზე ფინანსთა სამინისტროს მიერ განხილულ წერილზე, რომელიც შეეხება ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურებას და ეცნობა 2002წ. ¹03.12-2 წერილით, რომ სასამართლომ უნდა განსაზღვროს დავის საგნის ღირებულება, აგრეთვე, ადვოკატისათვის სახელმწიფო სალაროდან ასანაზღაურებელი ჰონორარი. კასატორმა აღნიშნა, რომ იგი ს. გ-ის საქმის წარმოებაში მონაწილეობდა თითქმის სამი წ. განმავლობაში ყველა ინსტანციის სასამართლოში. ი. ს-ა არ დაეთანხმა ფინანსთა სამინისტროს მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მას არ უნდა აუნაზღაურდეს ჰონორარი, ვინაიდან სასამართლო გადაწყვეტილებით მის მარწმუნებელს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე იმ მოტივით, რომ არ ყოფილა განსაზღვრული სასარჩელო მოთხოვნა, ვინაიდან სამოქალაქო კოდექსის მე-3 მუხლის თანამად სარჩელის სასამართლოში შეტანის გზით მხარე თვითონ განსაზღვრავს დავის საგანს და არა სასამართლო, როგორც ამაზე მიუთითებდა მოპასუხე ფინანსთა სამინისტრო.

სსკ-ის მე-40 მუხლის თანახმად, დავის საგნის ღირებულებას მიუთითებს მოსარჩელე, ხოლო მოსარჩელის მიერ მითითებული ფასის სადავო ქონების ღირებულებასთან შეუსაბამობას განსაზღვრავს სასამართლო. საქმეში არსებული გადაწყვეტილებებითა და განჩინებებით კი არ დასტურდება ის გარემოება, რომ დავის საგნის ღირებულება განსაზღვრულ იქნა სასამართლოს მიერ.

უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2004წ. 16 სექტემბრის განჩინებით ი. ს-ას საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახოდო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 10 მარტის განჩინება და საქმე არსებითად ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა იმავე სასამართლოს შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატამ აღნიშნა, რომ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2000წ. 6 მაისის განჩინებით, სახელმწიფოს ხარჯზე სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატი ი. ს-ა გაწეული იურიდიული მომსახურებისათვის ფინანსთა სამინისტროსაგან ითხოვს ჰონორარის ანაზღაურებას და, ამდენად, განსახილველი დავის საგანი იყო სსკ-ის 47-ე მუხლის მე-2 ნაწილის საფუძველზე, სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურება.

საკასაციო პალატამ საქმეში წარმოდგენილი სასამართლო აქტების _ კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 21 დეკემბრის გადაწყვეტილების, რომლითაც ტრესტ “ი.” დაქვემდებარებულ “ს.” მებაღეობას ამხანაგობას (ს. გ-ი), ვის ინტერესებსაც იცავდა სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატი ი. ს-ა, უარი ეთქვა 98870 ლარის ანაზღაურებაზე, თბილისის საოლქო სასამართლოს სამოქალაქო, სამეწარმეო და გაკოტრების საქმეთა პალატის 2003წ. 22 იანვრისა და უზენაესი სასამართლოს 2003წ. 28 მაისის განჩინებების საფუძველზე ჩათვალა, რომ სააპელაციო სასამართლოს თავად შეეძლო გაერკვია, დავის არსებითი განხილვისას იყო თუ არა გადაწყვეტილი სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურების საკითხი და ამ მოტივით საქმის კვლავ რაიონული სასამართლოსათვის დაბრუნება პროცესის ეკონომიურობისა და მართლმსაჯულების დროული განხორციელების თვალსაზრისით, გაუმართლებლად მიიჩნია, რადგან სააპელაციო სასამართლო, მსგავსად პირველი ინსტანციის სასამართლოსი, საქმეს იხილავს როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით და სსკ-ის 372-ე მუხლის საფუძველზე, ასევე შეუძლია ფაქტობრივი გარემოებების გამოკვლევა-დადგენა და ახალი მტკიცებულებების მიღება.

საკასაციო პალატა არ გაიზიარა სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება, რომ დავა განხილულ იყო ნაცვლად ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესისა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით, ვინაიდან ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს გასაჩივრებული 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილების შესწავლის შედეგად გაირკვა, რომ რაიონულმა სასამართლომ დავა განიხილა სწორედ ადმინისტრაციული სამართალწარმოების წესით და არა სამოქალაქო წესით, ამიტომ სააპელაციო პალატის მითითება უმართებულო იყო.

საკასაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სააპელაციო პალატას საქმის ხელახლა არსებითი განხილვისას უნდა ეხელმძღვანელა სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურების შესახებ მოქმედი წესებით, გაერკვია, უშუალოდ ვის მიერ ხდებოდა სახელმწიფოს ხარჯზე დანიშნული ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურება, ასევე უნდა ემსჯელა ფინანსთა სამინისტროს სათანადო მოპასუხეობაზე და აქედან გამომდინარე, გადაეწყვიტა დავის განსჯადობის საკითხიც.

ამდენად, საკასაციო პალატამ ნაწილობრივ გაიზიარა ი. ს-ას საკასაციო საჩივარი, ჩათვალა, რომ კასაცია ნაწილობრივ უნდა დამკაყოფილდეს და გაუქმდეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2004წ. 10 მარტის განჩინება და საქმე ზემოაღნიშნული მითითებებით ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილებით ფინანსთა სამინისტროს სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა. გაუქმდა ვაკე-საბურთალოს რაიონული სასამართლოს 2003წ. 17 ოქტომბრის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება. ი. ს-ას უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ფინანსთა სამინისტროს მიმართ საადვოკატო ჰონორარის დავის საგნის ღირებულების 4%-ის _ 3954,80 ლარის ოდენობით ანაზღაურების თაობაზე დაუსაბუთებელი იყო, როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით. კერძოდ, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილი იყო, რომ მოსარჩელის, ამხანაგობა “ს.” (წარმომადგენ. ს. გ-ი) სასარჩელო მოთხოვნის ღირებულება შეადგენდა 27 თეთრს მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 24 მარტის ¹246 დადგენილების “ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მიმოქცევაში რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის კუპონების გაშვების შესახებ”, სახელმწიფო მეთაურის 1995წ. 16 სექტემბრის ¹363 ბრძანებულების “მიმოქცევაში ეროვნული ვალუტის ლარებში გაშვების შესახებ” მოთხოვნათა გათვალისწინებით.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ სსკ-ის მე-40 მუხლის პირველი ნაწილისა და 42-ე მუხლის მოთხოვნათა გათვალისწინებით, ი. ს-ას მიერ მოთხოვნილი ასანაზღაურებელი ჰონორარის ოდენობა განსაზღვრული უნდა ყოფილიყო სასამართლოს მიერ დავის გადაწყვეტისას დადგენილი სარჩელის ფასის შესაბამისად, და არა მოსარჩელის მიერ მითითებული დავის საგნის ღირებულების მიხედვით. ი. ს-ასათვის ასანაზღაურებელი ჰონორარის ოდენობა უნდა გაანგარიშებულიყო სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი სარჩელის ფასის, 27 თეთრის შესაბამისად, რომლის 4% - შეადგენს 1,8 თეთრს.

სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა ფინანსთა სამინისტროს მიმართ ჰონორარის ანაზღაურების თაობაზე სამართლებრივადაც დაუსაბუთებელი იყო, ვინაიდან სახაზინო წესით დანიშნული ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურება, მოქმედი წესების მიხედვით, ხდება ადვოკატთა კოლეგიისმეშვეობით სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და არა ფინანსთა სამინისტროს მიერ, მაგრამ სააპელაციო პალატა თვლის, რომ იგი ვერ იქნებოდა მიჩნეული სათანადო მოპასუხედ, ვინაიდან საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ი. ს-ა სასამართლოს შესაბამისი მოთხოვნით, შესაბამისი ორდერის საფუძველზე ადვოკატთა კოლეგიის მიერ არ ყოფილა მივლინებული ს. გ-ის ადვოკატად, რაც მას წარმოუშობდა ვალდებულებას ი. ს-ას მიმართ ჰონორარის ანაზღაურების თაობაზე, არამედ რაიონულმა სასამართლომ თავისივე განჩინებით დანიშნა ი. ს-ა ს. გ-ის ადვოკატად. ამასთან, რაიონულ სასამართლოს სარჩელზე გადაწყვეტილების გამოტანისას არ მიუღია განჩინება ადვოკატის ჰონორარის ანაზღაურების შესახებ.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ვინაიდან, რაიონული სასამართლოს 2000წ. 6 მაისის განჩინებას, სახაზინო წესით ადვოკატის დანიშვნის შესახებ ფაქტობრივ საფუძვლად დაედო 2003წ. 3 მაისს დადებული ხელშეკრულება მოსარჩელის, ამხანაგობა “ს-” წარმომადგენელ ს. გ-სა და ადვოკატ ი. ს-ას შორის იურიდიული მომსახურებისათვის სახელმწიფოს სალაროდან დავის საგნის ღირებულების 4%-ის ანაზღაურების თაობაზე, მოსარჩელის უფლებების აღდგენა აღნიშნული ხელშეკრულების საფუძველზე უნდა მომხდარიყო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება ი. ს-ამ საკასაციო წესით გაასაჩივრა უზენაეს სასამართლოში მისი გაუქმება და რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვება მოითხოვა შემდეგი საფუძვლით:

კასატორი აღნიშნავს, რომ პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის მიერ სსკ-ის 43-ე მუხლის მე-2 პუნქტის განმარტების შესაბამისად, თუU მხარეს არ შეუძლია ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურება სასამართლოს უფლება აქვს, ამ მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე მოიწვიოს ადვოკატი სახელმწიფო ხარჯზე, თუ განსახილველი საქმის მნიშვნელობისა და სირთულის გამო ადვოკატის მონაწილეობა ამ საქმის განხილვაში მიზანშეწონილია. ასეთ შემთხვევაში, ადვოკატი მიიღებს ანაზღაურებას დავის საგნის ღირებულების 4%-ის ოდენობით სახელმწიფო სალაროდან. კერძოდ, მოცემული მუხლით გათვალისწინებული ხარჯების დაფარვა უნდა განხორციელდეს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან, რასაც თავს არიდებენ სასამართლოები. აღნიშნულ წერილს ხელს აწერს კომიტეტის თავმჯდომარე ბატონი ლ. ბ-ი.

კასატორის განმარტებით, სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის კანონით, გათვალისწინებულია ადვოკატისათვის სახელმწიფო სალაროდან თანხების გადახდა. რაც შეეხება საკითხს ფინანსთა სამინისტროს სათანადო მოპასუხის ცნობა არ ცნობს თაობაზე, სასამართლომ საქმის განხილვაში განჩინებით მესამე პირად ფინანსთა სამინისტრო ჩართო. ვინაიდან მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” ანგარშზე დარიცხულია თანხა - 27 თეთრი და მისი გადარიცხვა მოხდა სახელმწიფო ბიუჯეტში, ხოლო ბიუჯეტში შესული თანხების განკარგვის უფლება მინიჭებული აქვს ფინანსთა სამინისტროს, საქმის განხილვაში სწორედ ამის გამო ფინანსთა სამინისტრო წარმოადგენს მოპასუხეს და მას უნდა დაეკისროს კასატორის კუთვნილი ჰონორარის ანაზღაურება. ამასთან, სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1999წ. 11 მარტის ცნობით რუსული რუბლის, კუპონის და ლარის ინფლაციის გათვალისწინებით 1999წ. 11 მარტის მდგომარეობით 1990 წ. 270000 მანეთი შეადგენდა 98870 ლარს, საიდანაც კასატორის ჰონორარის სახით, სახელმწიფო სალაროდან სადავო საგნის ღირებულების 4%, ე.ი. 3954 ლარი და 80 თეთრი ეკუთვნის.

სამოტივაციო ნაწილი:

საკასაციო პალატა საქმის მასალების გაცნობის, მხარეთა ახსნა-განმარტებების მოსმენის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობისა და გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერება _ დასაბუთებულობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ კასატორ ი. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ უნდა დაკმაყოფილდეს და უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილება შემდეგ გარემოებათა გამო:

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მოსაზრებას, რომ მოსარჩელე ს. გ-ის სარჩელის დავის საგნის ღირებულება, რომლის ინტერესებსაც იცავდა ი. ს-ა, შეადგენდა 98870 ლარს, რომელიც სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის 1999წ. 11 მარტის ცნობით, 1990წ.ათვის არსებული 270000 მანეთის ეკვივალენტს წარმოადგენდა. კანონიერ ძალაში შესული თბილისის კრწანისი-მთაწმინდის რაიონული სასამართლოს 2001წ. 21 დეკემბრის გადაწყვეტილებით დადგენილად არის მიჩნეული, რომ მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” ანგარიშზე რიცხული 270000 საბჭოთა მანეთის ეკვივალენტი შეადგენდა არა 98870 ლარს, არამედ “ რესპუბლიკის ტერიტორიაზე მიმოქცევაში რესპუბლიკის ეროვნული ბანკის კუპონის გაშვების შესახებ” მინისტრთა კაბინეტის 1993წ. 24 მარტის ¹246 დადგენილებისა და “მიმოქცევაში ეროვნული ვალუტის “ლარის” გაშვების შესახებ” სახელმწიფო მეთაურის 1995წ. 16 სექტემბრის ¹363 ბრძანებულების საფუძველზე _ 27 თეთრს, რითაც ფაქტობრივად განსაზღვრული იყო დავის საგნის ღირებულება. შესაბამისად, საკასაციო პალატა ეთანხმება სააპელაციო პალატის დასკვნას, რომ სსკ-ის 40-ე და 42-ე მუხლების საფუძველზე აღნიშნული დავის საგნის ღირებულება სწორედ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი სარჩელის ფასის შესაბამისად უნდა განისაზღვრულიყო, რაც დაადგინა კიდეც სააპელაციო პალატამ.

საკასაციო პალატა ყურადღებას ამახვილებს იმ გარემოებაზეც, რომ კასატორს სარჩელის დაკმაყოფილებას საფუძვლად მითითებული აქვს 2000წ. 3 მაისს დადებული ხელშეკრულება იურიდიული მომსახურების შესახებ, რომელშიც წინასწარ იქნა განსაზღვრული, რომ დამქირავებელი მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” წარმომადგენ. ს. გ-ი კისრულობდა ვალდებულებას, გადაეხადა ადვოკატ ი. სალიასთვის 98870 ლარის 4% სახელმწიფო სალაროდან, მაშინ, როდესაც არ არსებობდა აღნიშნულზე სახელმწიფოს, ანუ მესამე პირის თანხმობა, რომელსაც მხარეები ავალდებულებენ თანხის გადახდას, ხოლო სასამართლოს განჩინება ს. გ-ისათვის ადვოკატ ი. ს-ას სახელმწიფოს ხარჯზე დანიშვნის შესახებ მიღებულ იქნა 2000წ. 6 მაისს. ამავე დროს ამ განჩინებით არ ყოფილა განსაზღვრული ადვოკატის ჰონორარის ოდენობა. გასათვალისწინებელია ის გარემოება, რომ სასამართლომ თავის განჩინებაში პირდაპირ მიუთითა ი. ს-ას ს. გ-ის ადვოკატად დანიშვნის შესახებ, რაც ეწინააღმდეგებოდა იმ პერიოდში მოქმედ კანონმდებლობას სახაზინო წესით ადვოკატის დანიშვნასთან დაკავშირებით და ადვოკატთა კოლეგიას არ გამოუყვია ი. ს-ა ს. გ-ის ადვოკატად. ყურადსაღებია ის გარემოება, რომ ს. გ-ი, როგორც წარმომადგენ., წარმოადგენდა მებაღეობის ამხანაგობა “ს.” და არა ფიზიკურ პირს.

აღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა თვლის, რომ არ არსებობს კასატორი ი. ს-ას საკასაციო საჩივრის დაკმაყოფილების სამართლებრივი საფუძვლები, შესაბამისად, უცვლელად უნდა დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილება.

სარეზოლუციო ნაწილი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლის მეორე ნაწილით, სსკ-ის 408-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, 410-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. კასატორ ი. ს-ას საკასაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდეს;

2. უცვლელად დარჩეს თბილისის საოლქო სასამართლოს ადმინისტრაციული სამართლისა და საგადასახადო საქმეთა სააპელაციო პალატის 2005წ. 23 მარტის გადაწყვეტილება;

3. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.