№ას-944-906-2014 27 იანვარი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – გ. ლ-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. ა-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მესაკუთრედ ცნობა, თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით:

1. მ. ა-ის სარჩელი მოპასუხე გ. ლ-ის მიმართ დაკმაყოფილდა;

2. მ. ა-ი ცნობილ იქნა ავტომობილის (რომლის რეკვიზიტებია: მერსედეს ბენცი C 230, გამოშვების წელი 2001, ფერი წითელი 8/8, ტიპი „პეტჩეკი“, ტრანსპორტის საიდენტიფიკაციო ნომერი .........., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა AV1221730) მესაკუთრედ;

3. გ. ლ-ს მოსარჩელე მ. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 1650 აშშ დოლარის გადახდა;

4. გ. ლ-ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 818 აშშ დოლარის გადახდა;

5. გ. ლ-ს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ გადახდილი დაზღვევის თანხის ანაზღაურება 681 აშშ დოლარის ოდენობით;

6. მოპასუხეს მ. ა-ის სასარგებლოდ დაეკისრა პირგასამტეხლოს გადახდა 683.1 აშშ დოლარის ოდენობით;

7. გარდა ამისა, გ. ლ-ს მ. ა-ის სასარგებლოდ დაევალა მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება 674 ლარის ოდენობით და სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებაზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანაზღაურება 50 ლარის ოდენობით;

8. მასვე მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა მის მიერ წარმომადგენლის მომსახურებაზე გაწეული ხარჯის – 600 ლარის გადახდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა გ. ლ-მა.

სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ივლისის განჩინებით:

1. გ. ლ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება:

საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა მ. ა-სა და გ. ლ-ს შორის შეთანხმების არსებობა იმასთან დაკავშირებით, რომ მ. ა-ს გ. ლ-ისათვის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასი 2 თვეში უნდა გადაეხადა.

სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვალდებულების ძალით კრედიტორი უფლებამოსილია მოსთხოვოს მოვალეს რაიმე მოქმედების შესრულება. შესრულება შეიძლება გამოიხატოს მოქმედებისაგან თავის შეკავებაშიც. ამავე კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ვალდებულების წარმოშობისათვის აუცილებელია მონაწილეთა შორის ხელშეკრულება, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა ვალდებულება წარმოიშობა ზიანის მიყენების (დელიქტის), უსაფუძვლო გამდიდრების ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძვლებიდან. კოდექსის 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით. ამ მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად კი, არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზეც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით მიღწეულ უნდა იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ საქმის მასალებით დადასტურებულად მიიჩნია, რომ:

2011 წლის 14 ივლისს გ. ლ-სა და მ. ა-ს შორის გაფორმდა მოძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება გადახდის განვადებით, რომელზეც მხარეთა ხელმოწერების ნამდვილობა დამოწმდა სანოტარო წესით. აღნიშნული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ გაყიდა, ხოლო მოსარჩელემ იყიდა გადახდის განვადებით მოპასუხის საკუთრებაში არსებული ავტომანქანა მერსედეს ბენცი C 230, გამოშვების წელი 2001, ფერი წითელი 8/8, ტიპი ჰეტჩბეკი, ტრანსპორტის საიდენტიფიკაციო ნომერი ............., ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა AV1221730. ნასყიდობის ფასი განისაზღვრა 9500 აშშ დოლარით. მხარეთა შეთანხმებით, ხელშეკრულების ხელმოწერიდან ერთი კვირის ვადაში გადახდილი იქნებოდა 3000 აშშ დოლარი, ხოლო თანხის დარჩენილი ნაწილი, 6500 აშშ დოლარი, გადახდილი იქნებოდა ეტაპობრივად, 19 თვის განმავლობაში ხელშეკრულებაში ასახული გრაფიკის მიხედვით, კერძოდ, 2011 წლის 24 ივლისიდან 2012 წლის 24 დეკემბრამდე, ყოველი თვის 24 რიცხვში, 350 აშშ დოლარის გადახდით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 505-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, განვადებით ნასყიდობისას გამყიდველი ვალდებულია გადასცეს ნივთი მყიდველს ფასის გადახდამდე. ნივთის ფასის გადახდა მყიდველის მიერ ხდება ნაწილ-ნაწილ დროის განსაზღვრულ შუალედებში. ამავე კოდექსის 506-ე მუხლის თანახმად, განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება უნდა დაიდოს წერილობით. ხელშეკრულებაში უნდა აღინიშნოს: ა. ნაღდი გადახდის ოდენობა; ბ. ნაწილ-ნაწილ გადასახადი თანხის ოდენობა და გადახდის დრო; გ. წლიური პროცენტის ოდენობა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ გადახდის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების არსებით პირობას წარმოადგენს ნაწილ-ნაწილ გადასახადი თანხის ოდენობა და გადახდის დრო.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აპელანტმა გ ლ-მა ვერ დაადასტურა საქმეზე წარდგენილი ხელშეკრულებისგან განსხვავებული გარემოება იმის შესახებ, რომ მ. ა-ს განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების ფასი 2 თვეში უნდა გადაეხადა. თავად აპელანტის განმარტებით, მას აღნიშნული გარემოების დამადასტურებელი მტკიცებულება არ გააჩნდა, რადგან ასეთი შეთანხმება მხარეთა შორის ზეპირი ფორმით არსებობდა. აღნიშნული მოსაზრება შესაბამისი მტკიცების გარეშე სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა, ვინაიდან თითოეული მხარე ვალდებულია შესაბამისი მტკიცებულებით დაადასტუროს სარჩელსა (სააპელაციო საჩივარსა), თუ შესაგებელში მითითებული გარემოებები.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში, აპელანტმა სათანადო მტკიცებულებების წარდგენის გზით ვერ გააქარწყლა ის არსებითი პირობები, რაც მხარეებს შორის 2011 წლის 14 ივლისის ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული. ორმხრივად ხელმოწერილი გარიგების არსებითი პირობებისგან განსხვავებული შეთანხმების არსებობა კი ზეპირი მტკიცების საფუძველზე ვერ დადასტურდებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მ. ა-ს გ. ლ-ისათვის გადახდის განვადებით მოძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულების საფასური 9500 აშშ დოლარის ოდენობით, სრულად ჰქონდა გადახდილი.

ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის მიხედვით, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დადასტურდა, რომ მ. ა-მა გ. ლ-ს ნასყიდობის საფასური სრულად გადაუხადა. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებას ადასტურებდა საქმეზე წარდგენილი ხელწერილები და საბანკო გადარიცხვები, რომელთა შესაბამისადაც, გ. ლ-მა მ. ა-ისგან 8950 აშშ დოლარი მიიღო, გ. ლ-ის განმარტებით მას მ. ა-ისგან დამატებით 550 აშშ დოლარიც ჰქონდა მიღებული.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ის გარემოება, რომ გ. ლ-მა ავტოსატრანსპორტო საშუალების საფასური – 9500 აშშ დოლარი, მ. ა-ისგან სრულად მიიღო. აქვე სააპელაციო სასამართლომ ნიშანდობლივად ჩათვალა იმაზე მითითება, რომ დასახელებული ფაქტობრივი გარემოება გ. ლ-მა პირველი ინსტანციის სასამართლოში საქმის არსებითად განხილვის დროსაც დაადასტურა.

საქმეზე ასევე დადგინდა, რომ მ. ა-ი მოძრავი ნივთის განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე სსიპ საქართველოს შსს მომსახურების სააგენტოში ავტოსატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრედ არ დარეგისტრირებულა.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულება სტანდარტული ნასყიდობის ხელშეკრულებისგან განსხვავებულ წესს ადგენს, კერძოდ, ნასყიდობის საგნის გადაცემის ვალდებულებას ფასის სრულად გადახდამდე აწესებს. განსახილველ შემთხვევაში, მ. ა-ს ავტოსატრანსპორტო საშუალება, განვადებით ნასყიდობის ხელშეკრულების გაფორმების დღეს, 2011 წლის 14 ივლისს მინდობილობის საფუძველზე გადაეცა. იგი აღნიშნული ავტოსატრანსპორტო საშუალების მესაკუთრედ არ დარეგისტრირებულა. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაუსაბუთებლად ჩათვალა გ. ლ-ის მტკიცება იმის თაობაზე, რომ 2011 წლის 14 ივლისის შემდეგ მ. ა-ი გ. ლ-ს ჩაენაცვლა სს „ს. ბ-თან“ გაფორმებულ ავტოსადაზღვევო ხელშეკრულებაში და მასზე გადავიდა ის მოვალეობები, რაც გ. ლ-ს, როგორც მსესხებელსა და დამზღვევს აღნიშნული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ჰქონდა.

ზემოაღნიშნული გარემოების საპირისპიროდ, რომელიც შესაბამისი მტკიცებულებებით არ იყო გამყარებული, საქმეზე წარდგენილ მტკიცებულებები, რომლითაც დასტურდებოდა გ. ლ-ის ავტოსადაზღვევო ხელშეკრულების მხარედ ყოფნის ფაქტი, კერძოდ, სს „ს. ბ-ის“ 2012 წლის 20 თებერვლისა და 7 მარტის წერილები გ. ლ-ის მიმართ, რომლითაც დასტურდებოდა დასახელებული ხელშეკრულებიდან გამომდინარე გ. ლ-ის დავალიანება, სსიპ საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროდან წარდგენილი ცნობა სადავო მექანიკურ სატრანსპორტო საშუალების სამართლებრივი მდგომარეობის შესახებ, აგრეთვე, ავტოტრანსპორტის დაზღვევის პოლისზე დანართი, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ დაზღვევის პოლისს მ. ა-ი დაემატა, როგორც ახალი უფლებამოსილი მძღოლი, რაც არ ნიშნავდა მ. ა-ის მიერ დამზღვევის სტატუსის მოპოვებას. დაზღვევის ხელშეკრულების ყველა სხვა პირობა უცვლელი დარჩა, მათ შორის, დამზღვევისა და მსესხებლის სტატუსი და უფლება-მოვალეობები კვლავ გ. ლ-ის სახელზე შენარჩუნდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ყველა მტკიცებულება ერთობლიობაში იძლეოდა მხოლოდ ერთი არაორაზროვანი დასკვნის გაკეთების შესაძლებლობას, რომ მ. ა-ი გ. ლ-ს ავტოსადაზღვევო ხელშეკრულებაში არ ჩანაცვლებია და შესაბამისად, მას მსესხებლისა და დამზღვევის უფლება-მოვალეობები არ წარმოშობია. შესაბამისად, დაუსაბუთებელი იყო გ. ლ-ის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ ავტოსესხითა და სადაზღვევო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები მ. ა-ს უნდა შეესრულებინა. სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ სახელშეკრულებო ურთიერთობა 2011 წლის 14 ივლისიდან არსებობდა გ. ლ-სა და მ. ა-ს შორის და არა მ. ა-სა და სს „ს. ბ-ს“, ან კიდევ მ. ა-სა და სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ-ის“ შორის.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აპელანტის მტკიცება წინააღმდეგობრივი იყო, ერთი მხრივ, იგი განმარტავდა, რომ სს „ს. ბ-სა“ და სადაზღვევო კომპანია „ა. ბ-ში“ მსესხებლისა და დამზღვევის ვალდებულებები ბანკისა და სადაზღვევო კოპანიის წინაშე მ. ა-ს პირადად უნდა შეესრულებინა, რაც ზემოხსენებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით გაქარწყლდა, ხოლო, მეორე მხრივ, გ. ლ-ის განმარტებით, ბანკსა და სადაზღვევო კომპანიაში გადაუხდელი თანხის დაგროვება და მასზე პირგასამტეხლოს დარიცხვა მ. ადეიშვილის მიერ გ. ლ-ის წინაშე ნაკისრი ვალდებულებების, კერძოდ, პერიოდულად გადასახდელი თანხების გადახდის დაგვიანებამ განაპირობა. ნიშანდობლივი იყო, რომ აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოება პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებელში მითითებული არ ყოფილა. ამდენად, სააპელაციო სასამართლო აღნიშნულ ფაქტობრივ გარემოებასთან დაკავშირებით სააპელაციო ინსტანციაში გამოთქმულ ზეპირ მოსაზრებას მხედველობაში ვერ მიიღებდა. უფრო მეტიც, აპელანტი პირველი ინსტანციის სასამართლოში მ. ა-ის მხრიდან პერიოდულად შესასრულებელი ვალდებულების ვადადარღვევის შესრულების ფაქტზე აპელირებისას, ეყრდნობოდა მხარეთა შორის არსებულ ზეპირ შეთანხმებას, ვალდებულების 2 თვის ვადაში შესრულებასთან დაკავშირებით, შესაბამისად, ვინაიდან სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მხარეთა შორის აღნიშნული შეთანხმების ფაქტი შესაბამისი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა, ამიტომ სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ 2-თვიანი ვადის დარღვევით ვალდებულების შესრულების ფაქტით გამოწვეული ვადადარღვევები მ. ა-ს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა.

გასაჩივრებული განჩინებით დადგინდა ისიც, რომ მ. ა-მა სს „ს. ბ-ის“ წინაშე შეასრულა გ. ლ-ის ვალდებულება 1650 აშშ დოლარი და ასევე გადაიხადა გ. ლ-ის ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო პირგასამტეხლოს სახით წარმოშობილი დავალიანება 818 აშშ დოლარი.

სამოქალაქო კოდექსის 986-ე მუხლის შესაბამისად, პირს, რომელიც შეგნებულად ან შეცდომით სხვის ვალებს ისტუმრებს, შეუძლია ამ პირს მოსთხოვოს თავისი ხარჯების ანაზღაურება.

გ. ლ-სა და მ. ა-ს შორის 2012 წლის 28 დეკემბრის შეთანხმებით, გ. ლ-სა და მ. ა-ს სს „ს. ბ-ში“, არაუგვიანეს 2013 წლი 30 იანვრისა, უნდა გადაეხადა, თითოეულს, 1650 აშშ - 1650 აშშ დოლარი. აღსანიშნავი იყო, რომ მ. ა-მა მასზე დაკისრებული ვალდებულება დროულად შეასრულა და სს „ს. ბ-ის“ სასარგებლოდ მასზე დაკისრებული 1650 აშშ დოლარი გადაიხადა. ამასთან, აღსანიშნავი იყო, რომ გ. ლ-ის მიერ 2012 წლის 28 დეკემბრის შეთანხმებით გათვალისწინებული ვალდებულების შეუსრულებლობის გამო, მ. ა-მა გ. ლ-ის ვალდებულებაც შეასრულა და მან სს „ს. ბ-ის“ სასარგებლოდ გ. ლ-ის კუთვნილი 1650 აშშ დოლარიც გადაიხადა, თუმცა, იქიდან გამომდინარე, რომ გ. ლ-მა მასზე დაკისრებული ვალდებულება დროულად არ შეასრულა, მ. ა-მა გ. ლ-ის ვალდებულება, გაზრდილი ოდენობით, პირგასამტეხლოს გათვალისწინებით დაფარა, რამაც საბოლოო ჯამში, 1650 აშშ დოლარის ნაცვლად 2468 აშშ დოლარი შეადგინა.

ზემომითითებულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მართებულად დააკისრა გ. ლ-ს ამ უკანასკნელის ვალდებულების შესასრულებლად გადახდილი თანხა 1650 აშშ დოლარი და 818 აშშ დოლარი (2 468 – 1650 = 818-ს).

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გ. ლ-ს მ. ა-ის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა პირგასამტეხლოს გადახდა 683.1 აშშ დოლარის ოდენობით.

სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლის მიხედვით, პირგასამტეხლო არის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა, რომელიც მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. ამავე კოდექსის 418-ე მუხლის შესაბამისად, ხელშეკრულების მხარეებს შეუძლიათ თავისუფლად განსაზღვრონ პირგასამტეხლო, რომელიც შეიძლება აღემატებოდეს შესაძლო ზიანს. შეთანხმება პირგასამტეხლოს შესახებ მოითხოვს წერილობით ფორმას.

გ. ლ-სა და მ. ა-ს შორის 2012 წლის 28 დეკემბრის შეთანხმებით ხელშეკრულების მხარეებს სს „ს. ბ-ში“, არაუგვიანეს 2013 წლის 30 იანვრისა, უნდა გადაეხადათ, თითოეულს, 1650 აშშ – 1650 აშშ დოლარი. შეთანხმების დამრღვევ პირს ეკისრებოდა პირგასამტეხლო 0.3%-ის ოდენობით ყოველი ვადაგადაცილებული დღისათვის. გ. ლ-მა 2012 წლის 28 დეკემბრით გათვალისწინებული შეთანხმება დაარღვია. მას, შეთანხმებისამებრ, ვადადარღვევისათვის ყოველდღიურად გადაუხდელი თანხის 0.3% ეკისრებოდა. მ. ა-მა შეთანხმებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლო დროის მხოლოდ გარკვეული პერიოდისათვის, კერძოდ, 2013 წლის 30 იანვრიდან (ვალდებულების შესრულების დრო) 2013 წლის 18 ივნისამდე (სარჩელის აღძვრამდე), საერთო ჯამში, 138 დღისთვის მოითხოვა. აღნიშნული პერიოდისათვის დასარიცხი პირგასამტეხლოს ოდენობამ 683.1 აშშ დოლარი შეადგინა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დასახელებული პირგასამტეხლოს დაკისრების ფაქტობრივი და სამართლებრივი წინამძღვრები სახეზე იყო, კერძოდ, არსებობდა წერილობით შეთანხმებული პირგასამტეხლო ვალდებულების ვადადარღვევით შესრულებისათვის და დადასტურებული იყო ვალდებულების შეუსრულებლობა. რაც შეეხებოდა დარიცხული პირგასამტეხლოს ოდენობის შემცირებას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მითითებული პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალი არ იყო, უფრო მეტიც, მისი ოდენობა არც მოპასუხეს შეუცილებია. სასამართლოს შეუძლია საქმის გარემოებების გათვალისწინებით, შეუსაბამოდ მაღალი პირგასამტეხლო შეამციროს, თუმცა, პირგასამტეხლოს შემცირებას მხარის მხრიდან შეცილება სჭირდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა გ. ლ-მა.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

ამავდროულად კასატორი მოითხოვს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს 2014 წლის 1 ივლისის საოქმო განჩინებების გაუქმებას, რომლებითაც ერთ შემთხვევაში, არ იქნა მიღებული სააპელაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები და მეორე შემთხვევაში, არ დაკმაყოფილდა კასატორის შუამდგომლობა მოწმის სახით მის მიერ მითითებული პირების დაკითხვის თაობაზე.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

გ. ლ-სა და მ. ა-ს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების მე-5 მუხლში მითითებულია, რომ მყიდველს საკუთრების უფლება ნასყიდობის საგანზე წარმოეშობა ამ ხელშეკრულების ხელმოწერისთანავე, რისთვისაც საჭიროა წინამდებარე ხელშეკრულების წარდგენა სსიპ საქართველოს შსსს მომსახურების სააგენტოში. აღნიშნული დანაწესიდან გამომდინარე, მ. ა-ს საკუთრების უფლება ავტომანქანაზე წარმოეშვა ხელშეკრულების ხელმოწერისთანავე. გარდა ამისა, მას შეეძლო ამ ხელშეკრულების მომსახურების სააგენტოში წარდგენის შედეგად თავის სახელზე აღერიცხა ავტომანქანა. უფრო მეტიც, კასატორმა ავტომანქანა მას ფაქტობრივ მფლობელობაში აგადასცა;

მხარეებს შორის 2011 წელს გაფორმებულ ხელშეკრულებაში დაფიქსირებულია და მ. ა-მა ზეპირი განმარტებითაც იცოდა, რომ მის მიერ შეძენილი ავტომანქანა დატვირთული იყო სამართლებრივი ვალდებულებით – სესხით, სესხის პროცენტებით, ჯარიმებითა და საურავებით. ამასთან, იგი დაზღვეული იყო და გადასახდელი იყო სადაზღვევო თანხები, რომლებსაც გადაუხდელობის შემთხვევაში ერიცხებოდა საურავები, ჯარიმა და სხვა. გარდა ამისა, ავტოსესხის ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ წინამდებარე ხელშეკრულება მისი ვალდებულებებითა და სარგოებით ვრცელდება მხარეთა შესაბამის უფლებამონაცვლეებზე. ამდენად, მ. ა-მა იცოდა, რომ მის მიერ შეძენილი ნივთი უფლებრივად ნაკლიანი იყო და იგი წარმოადგენდა იმ სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეს, რაც გამომდინარეობდა ავტოსესხისა და მასთან დაკავშირებული ხელშეკრულებებიდან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ გ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორის მოსაზრებით, მასა და სს „ს. ბ-ს“ შორის დადებული სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება უნდა შეესრულებინა მოსარჩელეს, ვინაიდან ამ უკანასკნელმა მოპასუხისგან შეიძინა სესხის უზრუნველსაყოფად ბანკში დაგირავებული მოსარჩელის კუთვნილი ავტომანქანა და, შესაბამისად, მასზე გადავიდა სესხის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებაც. საკასაციო პალატა კასატორის ამ მოსაზრებას არ იზიარებს, ვინაიდან სს „ს. ბ-თან“ დადებული სესხის ხელშეკრულების მხარეს და ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის მონაწილეს (პირად მოვალეს) წარმოადგენს კასატორი. ამ სესხის უზრუნველსაყოფად ბანკში დაგირავებული კასატორის კუთვნილი ავტომანქანის შეძენით, სამოქალაქო კოდექსის 274-ე მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას, შემძენზე (მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეზე) შესაძლებელია გადასულიყო გირავნობით დატვირთული საკუთრება, რაც, ცხადია, არ ნიშნავს იმას, რომ შემძენმა დაიკავა თავდაპირველი მოვალის (მსესხებლის) ადგილი. შემთხვევას, როდესაც თავდაპირველი მოვალის ადგილს იკავებს მესამე პირი, ეწოდება ვალის გადაკისრება, რომელიც შეიძლება განხორცილედეს ორი გზით: მოთხოვნის მფლობელსა და მესამე პირს შორის შეთანხმებით (სკ-ის 203 მუხლი) და მოვალესა და მესამე პირს შორის შეთანხმებით (სკ-ის 204-ე მუხლი). ამ უკანასკნელ შემთხვევაში ვალის გადაკისრების ნამდვილობა დამოკიდებულია მოთხოვნის მფლობელის თანხმობაზე. მოცემულ შემთხვევაში კასატორსა და მოსარჩელეს შორის დადებულ ავტომანქანის ნასყიდობის ხელშეკრულებაში არაფერია ნათქვამი ბანკის წინაშე არსებული კასატორის ვალის მოსარჩელეზე (ავტომანქანის მყიდველზე) გადაკისრების თაობაზე. გარდა ამისა, ასეთი შეთანხმება ნასყიდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული რომც ყოფილიყო, მისი ნამდვილობა დამოკიდებული იქნებოდა ბანკის (მოთხოვნის მფლობელის) თანხმობაზე, რომელიც მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობს.

კასატორის მოსაზრებით, ვინაიდან მან დაზღვეული ქონება (ავტომანქანა) გაასხვისა მოსარჩელეზე, ამიტომ ამ უკანასკნელზე გადავიდა დამზღვევის უფლებები და მოვალეობები. არც ამ მოსაზრებას იზიარებს საკასაციო პალატა, ვინაიდან საქმეში წარმოდგენილია კასატორსა და სს „ს. ბ-ს“ შორის გაფორმებული შეთანხმება, რომლითაც ირკვევა, რომ ავტოტრანსპორტის დაზღვევის პოლისს დაემატა მხოლოდ ახალი უფლებამოსილი მძღოლი - მ. ა-ი, ხოლო ამავე პოლისით გათვალისწინებული ყველა სხვა პირობა დარჩა უცვლელი (იხ. ტომი 1, ს.ფ. 77). აქედან გამომდინარე, უცვლელი დარჩა კასატორის, როგორც დამზღვევის მოვალეობებიც, შესაბამისად, იგი ვალდებული იყო თავად გადაეხადა სადაზღვევო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სადაზღვევო პრემია.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას გ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟების (397.70 ლარი) 70% – 278.39 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. გ. ლ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს – გ. ლ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (397.70 ლარი, საგადახდო დავალება №4328221, გადახდის თარიღი – 22.08.2014) 70% – 278.39 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე