საქმე №ა-4019-ა-20-2014 26 იანვარი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

მოსამართლე

ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

განმცხადებელი – გ. ბ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ტ. ე-ე

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილება

განმცხადებლის მოთხოვნა – ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება

დავის საგანი – ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ბ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ტ. ე-ის, შპს „კ-ისა“ და მ. მ-ას მიმართ 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებული ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით.

მოპასუხე ტ. ე-მ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი შპს „კ-ისა“ და ტ. ე-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა, ბათილად იქნა ცნობილი 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებული ხელშეკრულება, ამავე გადაწყვეტილებით გ. ბ-ის სარჩელი მ. მ-ას მიმართ არ დაკმაყოფილდა.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ე-მ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2010 წლის 13 აპრილის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის პირველი, მეორე და მეოთხე პუნქტები და ამ ნაწილებში სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. ბ-ის სარჩელი შპს „კ-ისა“ და ტ. ე-ის მიმართ ხელშეკრულების ბათილად ცნობის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ნაწილობრივ ბათილად იქნა ცნობილი 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებული ხელშეკრულება 100 კვ.მ ფართის მქონე №20 ბინის ნაწილში.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ტ. ე-მ, მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილებით ტ. ე-ის საკასაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2011 წლის 9 მარტის გადაწყვეტილება და მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც გ. ბ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

საქართველოს უზენაეს სასამართლოს განცხადებით მომართა გ. ბ-მ და მოითხოვა ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო ამავე სასამართლოს 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება შემდეგი საფუძვლებით:

განმცხადებლის განმარტებით, საკასაციო სასამართლომ გადაწყვეტილებაში აღნიშნა, რომ 1996 წლის 15 ნოემბერს შპს „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებული ხელშეკრულების სიყალბე გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არ დადგენილა, საქმეში წარმოდგენილი ხელშეკრულების დედანი ექსპერტიზის კვლევის ობიექტი არ გამხდარა.

მნიშვნელოვანია იმ ფაქტის მითითება, რომ N2/9798-10 საქმეზე მოსამართლე დ.ბერეკაშვილმა სადავო ხელშეკრულების სიყალბის დასადგენად დანიშნა ექსპერტიზა, თუმცა ტ.ე-მ უარი განაცხადა სარჩელზე, რის გამოც შეწყდა საქმის წარმოება, ხოლო ტ.ე-მ სადავო ხელშეკრულება გადამალა.

2014 წლის 7 ნოემბრის მიმართვის საფუძველზე სსიპ ლ.სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ეროვნულმა ბიურომ 2014 წლის 5 დეკემბერს გასცა ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნა. საკვლევად წარდგენილი იყო შპს სამშენებლო კომპანია „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის 1996 წლის 15 ნოემბრით დათარიღებული N1/42 ხელშეკრულების სასამართლოს მიერ დამოწმებული ასლი; ქ. ბ-ის სახელზე გაცემული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის დედანი. ტექნიკური ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ.ბ-ის სახელზე გაცემული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის მარცხენა ქვედა ნაწილში არსებული ბეჭედი და შპს სამშენებლო კომპანია „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის 1996 წლის 15 ნოემბრით დათარიღებული 1/42 ხელშეკრულების მე-3 ფურცლის მარჯვენა შუა ნაწილში განთავსებული ბეჭდის ანაბეჭდი დატანილია სხვადასხვა ბეჭდით.

განმცხადებლის განმარტებით, შპს „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებული ხელშეკრულება არის ყალბი ბეჭდით დამოწმებული და წარმოადგენს ყალბ დოკუმენტს შემდეგი გარემოებების გამო:

ქ. ბ-ის სახელზე გაცემული ზემოაღნიშნული ცნობა გამოყენებული იყო ნიმუშად სხვა სამოქალაქო საქმეზე დანიშნული ექსპერტიზისას. ამ სამოქალაქო საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენდა ბინაზე საკუთრების უფლება ა. რ-სა და ქ. ბ-ს შორის, მოპასუხეები იყვნენ შპს „კ-ი“ და ამხანაგობა „ხ-ი 96“. ჩატარებული ექსპერტიზით დადგინდა, რომ ა. რ-ას ხელშეკრულებაზე ხელმოწერა სხვა პირს ეკუთვნოდა და ამ უკანასკნელს უარი ეთქვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე. გადაწყვეტილება შესულია კანონიერ ძალაში.

გ. ბ-ის განმარტებით, ქ. ბ-ის სახელზე გაცემული ცნობის მარცხენა კუთხეში დასმული ბეჭედი წარმოადგენს შპს „კ-ის“ ნამდვილ ბეჭედს, რომელსაც საზოგადოება იყენებდა დაარსებიდან - 1995 წლის 26 სექტემბრიდან 1998 წლამდე. ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ვინაიდან ქ.ბ-ის სახელზე გაცემულ ცნობაზე არსებული ბეჭედი და კომპანია „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის დადებულ ხელშეკრულებაზე დასმული ბეჭედი განსხვავებულია, ეს უკანასკნელი ხელშეკრულება მიჩნეულ უნდა იქნას ყალბად.

განმცხადებელმა მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტზე, ამავე მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტა, რომ ახლად აღმოჩენილი გარემოება - დოკუმენტის სიყალბე დადგენილია განცხადებაზე დართული N1/947-06 განაჩენით.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, განმცხადებელმა მოითხოვა საკასაციო სასამართლოს 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაუქმება და საქმის წარმოების განახლება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო გაეცნო გ. ბ-ის განცხადებას ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე და მიიჩნევს, რომ განცხადება დაუშვებელია შემდეგი გარემოებების გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლის თანახმად, სასამართლომ თავისი ინიციატივით უნდა შეამოწმოს, დასაშვებია თუ არა განცხადება საქმის განახლების შესახებ. თუ არ არსებობს განცხადების დაშვების ესა თუ ის პირობა, სასამართლომ თავისი განჩინებით განცხადება განუხილველად უნდა დატოვოს.

დასახელებული ნორმიდან გამომდინარეობს სასამართლოს ვალდებულება, განცხადების არსებითად განხილვის დაწყებამდე შეამოწმოს ამ განცხადების ფორმალური შესაბამისობა სამოქალაქო საპროცესო კანონმდებლობასთან.

განსახილველ შემთხვევაში, გ.ბ-ე საქმის წარმოების განახლებას მოითხოვს იმ საფუძვლით, რომ დოკუმენტი, რომელსაც გადაწყვეტილება ეყრდნობა, ყალბია. განმცხადებლის მიერ მითითებული გარემოების მარეგულირებელ სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის პირველი ნაწილი „ა“ ქვეპუნქტი. ამავე ნორმის მე-2 ნაწილით კი, დოკუმენტის სიყალბის მოტივით საქმის წარმოების განახლებას კანონმდებელი უკავშირებს სისხლის სამართლის საქმეზე გამოტანილ, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის არსებობას. ბუნებრივია, განაჩენი უნდა ადგენდეს სადავო დოკუმენტის სიყალბის ფაქტს.

საყურადღებოა, რომ განცხადების განსახილველად დაშვების ერთ-ერთ წინაპირობას წარმოადგენს განმცხადებლის მიერ ამ განცხადების სასამართლოში წარდგენის ვადის დაცვა, კერძოდ, საპროცესო კოდექსის 426-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილებით განცხადება გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების შესახებ შეტანილ უნდა იქნეს ერთი თვის განმავლობაში და ამ ვადის გაგრძელება არ დაიშვება. ვადის დენა იწყება იმ დღიდან, როდესაც მხარისათვის ცნობილი გახდა გადაწყვეტილების ბათილად ცნობისა და ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქმის წარმოების განახლების საფუძვლების არსებობა.

გ. ბ-ე წინამდებარე განცხადებით მიუთითებს, რომ მას დაცული აქვს განცხადების წარდგენის ზემოაღნიშნული ვადა. ამ გარემოებას მხარე უკავშირებს ექსპერტიზის დასკვნის ჩაბარების თარიღს - 2014 წლის 5 დეკემბერს.

ექსპერტიზაზე წარდგენილი იყო შპს სამშენებლო კომპანია „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის 1996 წლის 15 ნოემბრით დათარიღებული N1/42 ხელშეკრულების სასამართლოს მიერ დამოწმებული ასლი და ქ. ბ-ის სახელზე გაცემული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის დედანი.

ექსპერტიზის დასკვნის თანახმად, ქ.ბ-ის სახელზე გაცემული საბინაო პირობების შემოწმების შესახებ ცნობის მარცხენა ქვედა ნაწილში არსებული ბეჭედი და შპს სამშენებლო კომპანია „კ-სა“ და ტ. ე-ს შორის 1996 წლის 15 ნოემბრით დათარიღებული 1/42 ხელშეკრულების მე-3 ფურცლის მარჯვენა შუა ნაწილში განთავსებული ბეჭდის ანაბეჭდი დატანილია სხვადასხვა ბეჭდით.

რაც შეეხება კანონით პირდაპირ გათვალისწინებული მტკიცებულების არსებობას, მხარემ მიუთითა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სისხლის სამართლის საქმეთა კოლეგიის 2006 წლის 30 ნოემბრის განაჩენზე, რომლის თანახმადაც მ. ი. ძე მ-ა ცნობილ იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 182-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“, „ბ“, „გ“, „დ“ ქვეპუნქტებით, მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით, 180-ე მუხლის პირველი ნაწილით, მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“, „გ“, „დ“ ქვეპუნქტებით, მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, ასევე დამნაშავედ იქნა ცნობილი შ. შ. ძე კ-ე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ემუხლის პირველი ნაწილით, მე-2 ნაწილის „ა“, „ბ“, „გ“, „დ“ ქვეპუნქტებით, მე-3 ნაწილის „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული დანაშაულის ჩადენაში, საქალაქო სასამართლოს განაჩენით დაკმაყოფილდა დაზარალებულად ცნობილ პირთა სამოქალაქო სარჩელი მატერიალური ზიანის ანაზღაურების თაობაზე.

მითითებული გარემოებების ანალიზის შედეგად საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს გ.ბ-ის მსჯელობას, რომ მას დაცული აქვს განცხადების წარდგენის ერთთვიანი ვადა, რადგანაც დოკუმენტის სიყალბის მოტივით საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნის შემთხვევაში განცხადების წარდგენის ერთთვიანი ვადის დენა იწყება არა კანონით პირდაპირ გაუთვალისწინებელი რაიმე მტკიცებულების (როგორიცაა, მაგალითად, ექსპერტიზის დასკვნა) მოპოვებისა თუ გარემოების შეტყობის მომენტიდან, არამედ უშუალოდ სასამართლოს მიერ გამოტანილი, კანონიერ ძალაში შესული განაჩენის მხარის მიერ შეტყობის მომენტიდან.

როგორც უკვე აღინიშნა, გ.ბ-ის მიერ წარმოდგენილი კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი საქალაქო სასამართლომ მიიღო 2006 წლის 30 ნოემბერს, განაჩენით დასტურდება, რომ სისხლის სამართლის საქმეზე დაზარალებულად იყო ცნობილი გ. ბ-ე, ამასთანავე წინამდებარე სამოქალაქო საქმის არსებითად განხილვის ეტაპზე, საქალაქო სასამართლოს ზემოაღნიშნული განაჩენი თავად გ. ბ-მ დაურთო სარჩელს ერთ-ერთ მტკიცებულებად. ამ გარემოებათა ანალიზით, პალატა მიდის დასკვნამდე, რომ განმცხადებლისათვის როგორც განაჩენის, ისე მასში მითითებული ფაქტობრივი გარემოებების თაობაზე ჯერ კიდევ 2006 წლის 30 ნოემბერს იყო ცნობილი, უკიდურეს შემთხვევაში, ამ ფაქტის თაობაზე განმცხადებელი ინფორმირებული იყო სარჩელის აღძვრის დროს - 2009 წლის 28 ოქტომბერს, რამდენადაც სწორედ ამ დროს წარადგინა ეს საპროცესო დოკუმენტი გ.ბ-მ საქალაქო სასამართლოში სამოქალაქო საქმის განხილვისას.

დავას არ იწვევს ის გარემოება, რომ გ. ბ-მ საქმის წარმოების განახლების მოთხოვნით საკასაციო სასამართლოს 2014 წლის 30 დეკემბერს მომართა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 59-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საპროცესო მოქმედება სრულდება კანონით დადგენილ ვადაში, ამავე კოდექსის 63-ე მუხლით კი, დადგენილია, რომ საპროცესო მოქმედების შესრულების უფლება გაქარწყლდება კანონით დადგენილი ან სასამართლოს მიერ დანიშნული ვადის გასვლის შემდეგ. საჩივარი ან საბუთები, რომლებიც შეტანილია საპროცესო ვადის გასვლის შემდეგ, განუხილველი დარჩება.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, ვინაიდან გ. ბ-ის განცხადება ფორმალური თვალსაზრისით არ აკმაყოფილებს კანონის მოთხოვნებს, კერძოდ, დარღვეულია განცხადების წარდგენის ერთთვიანი ვადა, პალატა თვლის, რომ არ არსებობს მისი განსახილველად დაშვების წინაპირობები.

განცხადების განსახილველად დაშვების წინაპირობების არარსებობის გამო, საკასაციო პალატა, მართალია, მოკლებულია შესაძლებლობას, იმსჯელოს მის საფუძვლიანობაზე, თუმცა მიზანშეწონილად მიიჩნევს, ყურადღება გაამახვილოს იმ გარემოებაზეც, რომ საქმეში წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნით დოკუმენტის სიყალბის ფაქტი დადგენილი არ არის, მითითებულია მხოლოდ გამოსაკვლევად წარდგენილ მტკიცებულებებზე დასმული ბეჭდების სხვადასხვაობა, გ.ბ-ე სიყალბის ფაქტის დადგენას მხოლოდ საკუთარი ახსნა-განმარტებით ცდილობს (მიუთითებს ერთ-ერთი საკვლევი მასალის ნამდვილობაზე), საპირისპირო ვითარებაშიც კი, თუ ექსპერტიზა დაადგენდა სიყალბეს, ეს მაინც ვერ გახდებოდა განმცხადებლის არგუმენტაციის გაზიარების წინაპირობა, რადგანაც, როგორც აღინიშნა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 423-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ამ გარემოების დამადასტურებელ სათანადო მტკიცებულებას წარმოადგენს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული განაჩენი. თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2006 წლის 30 ნოემბრის განაჩენში კი, საუბარია არა დოკუმენტის სიყალბეზე, არამედ დამნაშავედ ცნობილი პირების მიერ თაღლითობის, ასევე მითვისებისა და გაფლანგვის ჩადენაზე (იხ. სადავო პერიოდში მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსის 180-ე და 182-ე მუხლები), რაც განცხადების უსაფუძვლობაზე მიანიშნებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, პალატა თვლის, რომ გ. ბ-ის განცხადება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დაუშვებლად უნდა იქნას მიჩნეული.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლის მე-3 პუნქტის თანახმად, გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი ექვემდებარება მთლიანად ან ნაწილობრივ დაბრუნებას საქმის წარმოების შეწყვეტისას ან სარჩელის განუხილველად დატოვებისას. იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ გ. ბ-ის განცხადება საქმის წარმოების განახლების თაობაზე არ არის დასაშვები, პალატა თვლის, რომ განმცხადებელს უნდა დაუბრუნდეს 2014 წლის 30 დეკემბრის N5560325 საგადახდო დავალებით თ. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 429-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

გ. ბ-ის განცხადება ახლად აღმოჩენილ გარემოებათა გამო საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 3 იანვრის გადაწყვეტილების გაუქმებისა და საქმის წარმოების განახლების თაობაზე დაუშვებლად მიჩნევის გამო დარჩეს განუხილველად. გ. ბ-ს (პ/N..........) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150.) დაუბრუნდეს 2014 წლის 30 დეკემბრის N5560325 საგადახდო დავალებით თ. ბ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟი - 100 ლარი. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

მოსამართლე: ბ. ალავიძე