№ას-883-845-2014 30 იანვარი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ლ. ყ-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამსახურში აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

გორის რაიონულ სასამართლოს სარჩელით მიმართეს ლ. ყ-ამ, ი. ყ-ამ, ლ. მ-მა და რ. ი-მა მოპასუხე სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტლის მიმართ და მოითხოვეს სამუშაოდან გათავისუფლების შესახებ ბრძანებების გაუქმება, სამუშაოზე აღდგენა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება.

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ლ. ყ-ას, ი. ყ-ას, ლ. მ-ისა და რ. ი-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა, რომლებმაც მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 ივლისის გადაწყვეტილებით:

1. ი. ყ-ას, ლ. მ-ის და რ. ი-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა;

2. ლ. ყ-ას სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

3. გაუქმდა გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 11 დეკემბრის გადაწყვეტილება და სააპელაციო სასამართლოს მიერ მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

4. ი. ყ-ას სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ა. გაუქმდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 28 ივნისის №108/კ ბრძანება ი. ყ-ას თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და ი. ყ-ა აღდგენილ იქნა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის საკადრო განყოფილების წამყვანი სპეციალისტის (საიდუმლო საქმისმწარმოებლის) პოზიციაზე;

ბ. სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს ი. ყ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 28 ივლისიდან სამსახურში აღდგენამდე ყოველთვიურად 432 ლარის ანაზღაურება;

5. ლ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ა. გაუქმდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 28 ივნისის №106/კ ბრძანება ლ. მ-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და ლ. მ-ი აღდგენილ იქნა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის აფთიაქის ფარმაცევტის პოზიციაზე;

ბ. სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს ლ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 28 ივლისიდან სამსახურში აღდგენამდე ყოველთვიურად 672 ლარის ანაზღაურება;

6. რ. ი-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა:

ა. გაუქმდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 28 ივნისის №115/კ ბრძანება რ. ი-ის თანამდებობიდან გათავისუფლების შესახებ და რ. ი-ი აღდგენილ იქნა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის მატერიალური ფასეულობების ავტოფარეხის უფროსის პოზიციაზე;

ბ. სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს რ. ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 28 ივლისიდან სამსახურში აღდგენამდე ყოველთვიურად 576 ლარის ანაზღაურება;

7. ლ. ყ-ას სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა:

ა. გაუქმდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დორექტორის 2013 წლის 28 ივნისის №112/კ ბრძანება;

ბ. სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალს ლ. ყ-ას სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის 28 ივლისიდან 2013 წლის 28 ოქტომბრამდე ყოველთვიურად 336 ლარის ანაზღაურება;

გ. ლ. ყ-ას უარი ეთქვა სამუშაოზე აღდგენის ნაწილში სარჩელის დაკმაყოფილებაზე.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ლ. ყ-ა 2012 წლის 31 ოქტომბრიდან სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალში დაინიშნა ავტომატიზირებული მართვის სამსახურის ოპერატორის თანამდებობაზე 2 თვის გამოსაცდელი ვადით, ხოლო 2012 წლის 15 ნოემბრიდან – კრიტიკული და გადაუდებელი მედიცინის დეპარტამენტის გადაუდებელი დახმარების განყოფილების რეგისტრატორის თანამდებობაზე. 2013 წლის 18 მარტის ბრძანებით დაინიშნა იგი კრიტიკული და გადაუდებელი მედიცინის დეპარტამენტის გადაუდებელი დახმარების განყოფილების რეგისტრატორის თანამდებობაზე დროებითი მოვალეობის შემსრულებლად. ლ ყ-ას დროებითი მოვალეობის შემსრულებლად დანიშვნის თაობაზე პრეტენზია არც წინამდებარე სარჩელის განხილვისას გამოუთქვამს და სადავოდაც არ გაუხდია მოპასუხის მიერ მისი დანიშვნის ბრძანება.

სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის 2013 წლის 28 ივნისის №112/კ ბრძანებით ლ. ყ-ა გათავისუფლდა სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის კანცელარიის საიდუმლო საქმისმწარმოებლის თანამდებობიდან, ,,საქართველოს შრომის კოდექსის” 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,დ” ქვეპუნქტის, ამავე კოდექსის 38-ე მუხლის მე-3 ნაწილის, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის 2006 წლის 25 ოქტომბრის №297 ბრძანებით დამტკიცებული „სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დებულების’’ მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის „’გ’’ ქვეპუნქტის, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს 2013 წლის 20 ივნისის №4/440 წერილით წარდგენილი სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის საშტატო ნუსხისა და სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორის დროებითი მოვალეობის შემსრულებლის 2013 წლის 28 ივნისის №90/ო ბრძანების საფუძველზე.

სამსახურიდან გათავისუფლების დროისათვის ლ. ყ-ას ყოველთვიური დარიცხული ხელფასი შეადგენდა 420 ლარს, ხოლო ხელზე ასაღები თანხა 336 ლარს. სამსახურიდან გათავისუფლებისას მასთან განხორციელდა საბოლოო ანგარიშსწორება ერთი თვის ხელფასის ოდენობით, ასევე ანაზღაურდა გამოუყენებელი შვებულების 12 დღის თანხა.

საქმეზე წარდგენილი სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის 2012 წლის 12 დეკემბრის და 2013 წლის 20 ივნისის საშტატო განრიგისა და ხელფასის ურთიერთშეჯერების შედეგად სდადგინდა, რომ კრიტიკული და გადააუდებელი მედიცინის დეპარტამენტის გადაუდებელი დახმარების განყოფილებაში იყო რეგისტრატორის 4 საშტატო ერთეული ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დეპარტამენტის შემადგენლობაში 2 რეგისტრატორის პოზიცია. 2013 წლის 1 ივლისის რეორგანიზაციის შედეგად რეგისტრატორის 4 საშტატო ერთეული მოექცა მიმღები განყოფილების შემადგენლობაში, ხოლო ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დეპარტამენტის შემადგენლობაში კვლავ 2 რეგისტრატორის პოზიცია იქნა გათვალისწინებული. სამხედრო ჰოსპიტალის მიერ გაცემული ცნობით ლ. ყ-ას ეცნობა, რომ 2013 წლის 1 ივლისს განხორციელებული რეორგანიზაციის შედეგად მის მიერ დაკავებული საშტატო ერთეული დაექვემდებარა მიმღებ განყოფილებას.

საქმის მასალებით დადგინდა, რომ 2013 წლის 1 ივლისის რეორგანიზაციამდე ჰოსპიტალის თანამშრომლების საერთო საშტატო რიცხოვნობა განისაზღვრებოდა 533 საშტატო ერთეულით. სამინისტროს 2013 წლის 20 ივნისის №4/440 წერილით წარდგენილი სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის საშტატო ნუსხის შესაბამისად, ჰოსპიტალის საშტატო ერთეულთა რაოდენობა კვლავ 533-ს წარმოადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ჰოსპიტალში ადგილი ჰქონდა რეორგანიზაციას, რაც სამსახურების ცვლილებებში და სხვადასხვა სამსახურებში შტატების ოპტიმიზაციაში გამოიხატა. მოსარჩელისათვის ჰოსპიტალის მიერ გაცემული პასუხებით ცალსახა იყო, რომ ჰოსპიტალში არ არსებობდა მის მიერ დაკავებული პოზიციის ფუნქციების განმსაზღვრელი რაიმე დოკუმენტი. შესაბამისად, მოპასუხემ ვერ დაადასტურა ის გარემოება, რომ რეორგანიზაციის შედეგად იმგვარად შეიცვალა რომელიმე პოზიციისათვის წაყენებული მოთხოვნები, რომ მოსარჩელე მას ვეღარ აკმაყოფილებდა. თავად თავდაცვის მინისტრის 2013 წლის 20 ივნისის №440 წერილით დამტკიცებული სამხედრო ჰოსპიტალის საშტატო ნუსხის თანახმად, რეორგანიზაცია განხორციელდა სსამხედრო ჰოსპიტალისთვის დაკისრებული ფუნქცია-მოვალეობის ჯეროვნად შესრულებისა და ერთგვაროვანი სამუშაოს ერთ სტრუქტურულ ერთეულში დაჯგუფების, ასევე შესაბამისი სტრუქტურული ერთეულებისთვის დაკისრებული ფუნქცია-მოვალეობების და ამ სტრუქტურული ერთეულების დასახელებების თანხვედრის მიზნით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა ევროპის სოციალურ ქარტიაზე და განმარტა, რომ ქარტიის 24-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტი ავალდებულებს მხარეებს, აღიარონ ყველა მუშაკის უფლება, უარი თქვან დასაქმების შეწყვეტაზე საპატიო მიზეზის გარეშე, რომელიც უნდა გამომდინარეობდეს მისი პროფესიული შესაძლებლობებიდან ან მოქცევიდან, ასევე, საწარმოს შინაგანაწესიდან.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ ეს ნორმა დამსაქმებელს უდავოდ ანიჭებს ხელშეკრულების მოშლის უფლებას, თუმცა სამართალურთიერთობაში მნიშვნელოვანი და ძირეული პრინციპია უფლების მართლზომიერად გამოყენება. დამსაქმებლის მხრიდან ხელშეკრულების მოშლის უფლების გამოყენება მართლზომიერია იმ ზღვრამდე, სადამდეც ამ უფლების გამოყენება შესაძლებელია დასაქმებულის შრომის უფლების არალეგიტიმური შეზღუდვის გარეშე.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტალის შესაგებელზე, რომელშიც ერთი მხრივ, მითითებულია, რომ ჰოსპიტალის დირექტორს დებულებით მინიჭებული აქვს თანამშრომლების დანიშვნა-გათავისუფლების უფლება და შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის საფუძველზე შეუძლია ნებისმიერ დროს მოშალოს ხელშეკრულება, ხოლო მეორე მხრივ, ხელშეკრულების მოშლის მიზეზად რეორგანიზაციაა დასახელებული.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კვლევის საგანს ბუნებრივია არ წარმოადგენდა საკითხი იმის შესახებ, თუ რამდენად მიზანშეწონილი იყო ახალი წესით საშტატო ნუსხის ჩამოყალიბება. სასამართლო ასევე ვერ ჩაერეოდა მენეჯერული ფუნქციების განხორციელებისას კადრების შერჩევის თუ გადაადგილების პროცესის შემოწმებაში. თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ მოპასუხის მხრიდან საერთოდ არ გამოთქმულა მოსარჩელის მიმართ პრეტენზია მათი არაკომპეტენტურობის, უდისციპლინობის, უკეთესი კადრებით ჩანაცვლების საჭიროების თაობაზე. ლ. ყ-ა დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა ჰოსპიტალში შესაბამის პოზიციაზე, მისი შრომითი ურთიერთობა ვადით არ იყო შემოსაზღვრული, თუმცა უკანასკნელად დაკავებულ პოზიციაზე იგი დროებით მოვალეობის შემსრულებლად მუშაობდა კონკურსამდე ვადით, მოპასუხე კი მასთან ხელშეკრულების მოშლის ერთადერთ საფუძვლად რეორგანიზაციას ასახელებდა.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ რეორგანიზაციის შედეგად დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების ერთ-ერთ განმაპირობებელ კანონისმიერ საფუძვლად შტატების შემცირება ან ფუნქციების მატება და, შესაბამისად, რეორგანიზაციამდე დასაქმებული კადრების უკვე არასაკმარისი კვალიფიკაცია შეიძლებოდა მიჩნეულიყო. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა რეორგანიზაციის შედეგად არც შტატების შემცირების ფაქტი და არც ახალი საშტატო ნუსხით განსაზღვრულ შესაბამის პოზიციაზე მოსარჩელის მიერ რეორგანიზაციამდე დაკავებულ თანამდებობაზე არსებული მოთხოვნებიდან განსხვავებული მოთხოვნების არსებობა. შესაბამისად, მოპასუხემ ვერ მიუთითა და ვერ დაადასტურა, რომ მისი მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის უფლება მართლზომიერად იყო გამოყენებული.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, ხელშეკრულების მოშლა დამსაქმებლის ცალმხრივი ნების გამოხატვაა, რომელსაც დასაქმებულთან არსებული შრომითსამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტა მოსდევს. სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს და ზნეობის ნორმებს. სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოსარჩელეებთან ხელშეკრულების მოშლა ბათილად უნდა ცნობილიყო.

შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილის მიხედვით, სასამართლოს მიერ დასაქმებულთან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ დამსაქმებლის გადაწყვეტილების ბათილად ცნობის შემთხვევაში, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, დამსაქმებელი ვალდებულია პირვანდელ სამუშაო ადგილზე აღადგინოს პირი, რომელსაც შეუწყდა შრომითი ხელშეკრულება, ან უზრუნველყოს ის ტოლფასი სამუშაოთი, ან გადაუხადოს მას კომპენსაცია სასამართლოს მიერ განსაზღვრული ოდენობჲთ.

როგორც ზემოთ მიეთითა, ლ. ყ-ას ჰოსპიტალში ეკავა რეგისტრატორის პოზიცია კონკურსამდე ვადით. მხარეთა განმარტებით უდავო იყო, რომ კონკურსი ჩატარდა 2013 წლის ნოემბერში, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მასთან ხელშეკრულება უნდა განხილულიყო ვადიან ხელშეკრულებად და ვადის ამოწურვის გამო, მისი თანამდებობაზე აღდგენა შეუძლებელი იყო.

შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის თანახმად, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს მიეცემა შრომის ანაზღაურება სრული ოდენობით. ამავე კოდექსის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომის ხელშეკრულების საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევს ხელშეკრულების ბათილობამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი განთავისუფლებით მიადგა. შესაბამისად, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება, სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების კონტექსტში ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება იმ ნაწილში, რომლითაც არ დაკმაყოფილდა სარჩელი სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე, საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ყ-ამ.

კასატორის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება.

უზენაესი სასამართლოს 2014 წლის 18 სექტემბრის განჩინებით ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების ნაწილში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად, ხოლო სამუშაოზე აღდგენის მოთხოვნის ნაწილში კასატორს დაუდგინდა ხარვეზი და დაევალა განჩინების ჩაბარებიდან 5 დღის ვადაში 300 ლარის ოდენობით სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტის წარმოდგენა.

საკასაციო სასამართლოს 2014 წლის 6 ოქტომბრის განჩინებით ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი განუხილველად დარჩა იმ ნაწილში, რომლითაც იგი მოითხოვდა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმებას სამუშაოზე აღდგენაზე უარის თქმის ნაწილში და ამ ნაწილში ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებას, რამდენადაც კასატორმა უარი განაცხადა მითითებულ ნაწილში საკასაციო საჩივარზე.

წარმოებაში მიღებულ ნაწილში (იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე მოთხოვნის ნაწილი) ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი შემდეგნაირადაა დასაბუთებული:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ამ მუხლის მიხედვით, თუ შომითი ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს დასაქმებულს შრომითი ანაზღაურება მიეცემა სრული ოდენობით.

საქმეზე წარდგენილი იყო სამხედრო ჰოსპიტალის მთავარი ბუღალტრის 2013 წლის 12 ივლისის №5/208 ცნობა, სადაც დაფიქსირებულია, რომ ლ. ყ-ას დარიცხული ხელფასი თვეში 420 ლარს, ხოლო კანონმდებლობით ნებადართული სხვა შემოსავლებიდან – 200 ლარს შეადგენდა. შესაბამისად, მას ხელფასი იმ ოდენობით უნდა აუნაზღაურდეს, რაც მუშაობის პერიოდში ეძლეოდა და რასაც იგი მოითხოვდა კიდეც დაზუსტებული სააპელაციო საჩივრით.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა ის ფაქტი, რომ მისი ხელზე ასაღები ხელფასი შეადგენდა თვეში 336.00 ლარს. კასატორი მიუთითებს საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებაზე - სსიპ საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ჰოსპიტლის 2013 წლის 12 ივლისის #5/208 ცნობაზე, რომლის მიხედვით, მისი დარიცხული ხელფასი თვეში ბიუჯეტით შეადგენდა 420.00 ლარს, ხოლო კანონმდებლობით ნებადართული სხვა შემოსავლებიდან 200.00 ლარს. აქედან გამომდინარე, კასატორი მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მისთვის იძულებითი განაცდური უნდა აენაზღაურებინა თვეში 496 და არა 336 ლარის ოდენობით.

საკასაციო პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის აღნიშნულ პრეტენზიას შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 368-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის მიხედვით, სააპელაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს მითითებას გარემოებებზე, რომლებიც ასაბუთებენ სააპელაციო საჩივარს, და მტკიცებულებებზე, რომლებიც ადასტურებენ ამ გარემოებებს.

ამავე კოდექსის 372-ე მუხლის მიხედვით, საქმის განხილვა სააპელაციო სასამართლოში წარმოებს იმ წესების დაცვით, რაც დადგენილია პირველი ინსტანციით საქმეთა განხილვისათვის, ამ თავში მოცემული ცვლილებებითა და დამატებებით.

ამავე კოდექსის 219-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, მხარეები შეზღუდული არიან, ახსნა-განმარტების მოსმენისას წარადგინონ ახალი მტკიცებულებები ან მიუთითონ ახალ გარემოებებზე, რომელთა შესახებაც არ ყოფილა მითითებული სარჩელსა თუ შესაგებელში ან საქმის მომზადების სტადიაზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მათ შესახებ თავის დროზე საპატიო მიზეზით არ იყო გაცხადებული.

ზემოაღნიშნულ ნორმათა შინაარსიდან გამომდინარე, აპელანტმა სააპელაციო საჩივარში უნდა მიუთითოს ყველა იმ გარემოებაზე, რომლებიც, მისი მოსაზრებით, ასაბუთებენ სააპელაციო საჩივარს. ამ მოთხოვნის შეუსრულებლობა აპელანტს ართმევს უფლებას, ახსნა-განმარტების მოსმენის ეტაპზე მიუთითოს ისეთ გარემოებებზე, რომლებიც მას არ მიუთითებია სააპელაციო საჩივარში. აღნიშნული წესიდან ერთადერთი გამონაკლისი არსებობს, კერძოდ, თუ თავის დროზე ახალ გარემოებებზე მითითება ვერ მოხდა საპატიო მიზეზით. ცხადია, თუ აპელანტი ვერ დაასაბუთებს, რომ მის მიერ ახალი გარემოების თავის დროზე მითითება ვერ მოხერხდა საპატიო მიზეზით, მაშინ ამ გარემოებას სასამართლო მხედველობაში არ მიიღებს და მასზე არ იმსჯელებს.

მოცემულ შემთხვევაში, პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილებით დადგენილია, რომ სამსახურიდან გათავისუფლების მომენტში ლ. ყ-ას ყოველთვიური ხელზე ასაღები ხელფასი შეადგენდა 336.00 ლარს. აღნიშნულ გადაწყვეტილებაზე შეტანილ სააპელაციო საჩივარში აპელანტს არ მიუთითებია იმ გარემოებაზე, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ზემოხსენებული ფაქტი არასწორი იყო. აპელანტის წარმომადგენელმა მხოლოდ სააპელაციო სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მიუთითა, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით არასწორად იყო დადგენილი მისი მარწმუნებლის ხელფასის ოდენობა. საქმის წარმოების აღნიშნულ ეტაპზე, როგორც ითქვა, ახალ გარემოებაზე მითითება დასაშვებია მხოლოდ საპატიო მიზეზის არსებობის შემთხვევაში. კასატორი არ მიუთითებს რაიმე საპატიო მიზეზის არსებობის თაობაზე, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მართებულად არ იმსჯელა აპელანტის მიერ სასამართლოს მთავარ სხდომაზე მითითებულ ახალ გარემოებაზე და მას იძულებითი განაცდური აუნაზღაურა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ხელფასის ოდენობის მიხედვით. ამასთან, საკასაციო პალატა აღნიშნავს, რომ დაუსაბუთებელია კასატორის მითითება 2014 წლის 20 თებრვლის განცხადებაზე, ვინაიდან ამ განცხადებით აპელანტმა დააზუსტა მხოლოდ სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა (რაც მას დავალებული ჰქონდა ხარვეზის განჩინებით), მაგრამ კვლავ არაფერი უთქვამს იმის თაობაზე, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი ხელფასის ოდენობას არ ეთანხმებოდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს, ვინაიდან კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ა“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 408.3-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ლ. ყ-ას საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე