საქმე №ას-1101-1050-2014 6 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სსპ შემოსავლების სამსახური (მოპასუხე)

თავდაპირველი მოპასუხე - ა. ც-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ს-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მოძრავი ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ს-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ფინანსთა სამინისტროს იმერეთის შემოსავლების სამსახურისა და ა. ც-ის მიმართ 1997 წელს გამოშვებული, მოსარჩელის კუთვნილი „მერსედეს ბენცის“ (C 280, ფერი რუხი 1/8, სანომრე ნიშანი .........) ყადაღისაგან გათავისუფლების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

2008 წელს მოსარჩელემ სადავო ავტომობილი შეიძინა ა. ც-ისაგან, თუმცა შემძენზე ნივთის რეგისტრაცია მომსახურების სააგენტოში არ განუხორციელებია, შეძენიდან მოყოლებული, მოსარჩელე შეუზღუდავად სარგებლობდა ნივთით, რამდენჯერმე დაჯარიმებულია ადმინისტრაციული სამართალდარღვევისათვის. 2010 წელს გ.ს-ს ჩამოერთვა ნივთი და განემარტა, რომ, გამყიდველ ა.ც-ის სახელმწიფოს მიმართ არსებული დავალიანების გამო, ხორციელდებოდა მის სახელზე რეგისტრირებული ქონების რეალიზაცია.

მოსარჩელის განმარტებით, ვინაიდან მან 2008 წელს გადაიხადა ნივთის ღირებულება და გადაეცა ნივთი, წარმოადგენს შეძენილი მოძრავი ქონების მესაკუთრეს და ა.ც-ის ვალდებულების გამო მისი ნივთის დაყადაღება დაუშვებელია.

მოპასუხე ა.ც-მ სარჩელი სრულად ცნო და დაადასტურა მოსარჩელის მიერ როგორც ნივთის ღირებულების გადახდის ფაქტი, ისე გამყიდველის მიერ დოკუმენტებისა და ქონების გადაცემა, მოპასუხის განმარტებით, მისი ხშირი არყოფნის გამო, ავტომობილის გადაფორმება ვერ მოხერხდა.

შემოსავლების სამსახურმა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა ითხოვა შემდეგი დასაბუთებით:

2013 წლის 24 დეკემბრიდან მოყოლებული ა. ც-ს ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა აღიარებული საგადასახადო დავალიანება, რის გამოც სააღსრულებო ბიურომ გადასახადის გადამხდელის ქონებას დაადო ყადაღა. ქონების დაყადაღება განხორციელდა კანონის მოთხოვნათა დაცვით. რაც შეეხება მოსარჩელის განმარტებას, მოძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემის თაობაზე, მოპასუხის მოსაზრებით, ეს არასწორია, რადგანაც ავტომობილზე საკუთრების უფლების გადაცემისათვის საჭიროა ამ უფლების რეგისტრაცია. მოსარჩელეს კი, არ წარუდგენია დოკუმენტი, რომელიც დაადასტურებდა იმ ფაქტს, რომ ნივთი მოვალის საკუთრებად აღარ ირიცხება.

ქუთაისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების შესახებ დაკმაყოფილდა, ყადაღა მოეხსნა მოსარჩელის საკუთრებაში არსებულ ავტომანქანა „მერსედეს ბენც“ C 280-ს (ფერი რუხი 1/8, გამოშვების წელი 1997 სანომრე ნიშანი .......), რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 10 სექტემბრის განჩინებით სსიპ შემოსავლების სამსახურის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ ავტომანქანა „მერსედეს ბენცი“ - C 280 ფერი რუხი 1/8, გამოშვების წელი 1997 სანომრე ნიშანი ........, ყადაღის დადების მომენტში გ. ს-ის მფლობელობაში იმყოფებოდა;

2010 წლის 9 ივლისს მოსარჩელე დაჯარიმდა ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 125-ე მუხლით;

შემოსავლების სამსახურის იძულებითი ღონისძიებების სამმართველოს უფროსის 2013 წლის 1 ნოემბრის ბრძანების შესაბამისად, ყადაღა დაედო ა. ც-ის ქონებას (მატერიალურ და არამატერიალურ აქტივებს);

საჩხერის რაიონული სასამართლოს 2011 წლის 19 აპრილის ბრძანებით დაკმაყოფილდა სსიპ შემოსავლების სამსახურის დავების დეპარტამენტის სასამართლო დავების სამმართველოს შუამდგომლობა ი/მ „ა. ც-ის“ სახელზე რიცხული ავტომანქანა ,,KIA SPORTAGE-ის“, სახელმწიფო ნომრით ....... რეალიზაციის შესახებ, რაზეც 2011 წლის 16 მაისს გაიცა სააღსრულებო ფურცელი;

მოსარჩელის განმარტებით, ა. ც-ისაგან 2008 წელს შეიძინა ავტომანქანა „მერსედესი“, თუმცა მომსახურების სააგენტოში მოსარჩელის სახელზე არ არის ამჟამად აღრიცხული. ამ ხნის განმავლობაში მოსარჩელე სარგებლობდა აღნიშნული ავტომანქანით, 2014 წელს კი, გააჩერეს და ჩამოართვეს, განუმარტეს რომ ავტომანქანა არის დაყადაღებული, კერძოდ ა. ც-ს აქვს ვალდებულებები შესასრულებელი სახელმწიფოს მიმართ და ხდება მის სახელზე არსებული ქონების რეალიზაცია;

ქონებაზე ყადაღის დადების შესახებ შემოსავლების სამსახურის ბრძანების შესაბამისად, 2013 წლის 4 ნოემბერს ძებნა-დაკავებაზე იქნა გადაცემული ი/მ „ა. ც-ის“ საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშუალებები და დაკავებულ იქნა ი/მ „ა. ც-ის“ საკუთრებაში არსებული სატრანსპორტო საშულება „მერსედეს ბენცი“;

ა. ც-მ შესაგებლით სარჩელი სრულად ცნო;

მოწმედ დაკითხულმა გ. დ-მ განმარტა, რომ გ. ს-მ ა. ც-ისგან შეიძინა ავტომანქანა „მერსედესი“ სახელმწიფო ნომრით ........... და წლების განმავლობაში სარგებლობდა აღნიშნული ავტომანქანით.

დადგენილი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას პალატამ მიუთითა კონსტიტუციის 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით აღიარებულ საკუთრების უფლებაზე, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლთაც განმტკიცებულია მესამე პირის უფლება, განაცხადოს პრეტენზია დაყადაღებულ ნივთზე და აღძრას სარჩელი, რომელსაც სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით (სარჩელი ყადაღისაგან ქონების გათავისუფლების შესახებ). სასამართლოს განმარტებით, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი იცავს იმ პირთა უფლებებს, რომელთა საკუთრების ობიექტი მიჩნეულია მოვალის ქონებად (აღსრულების საგნად). ასეთ ვითარებაში აღსრულების საგანზე უფლების მქონე მესამე პირი სარგებლობს უფლებამოსილებით, აღძრას სასამართლოში სარჩელი მოვალისა და კრედიტორის წინააღმდეგ და მოითხოვოს ქონების ყადაღისაგან განთავისუფლება.

პალატამ ასევე მიუთითა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლზე, იმ დადგენილ გარემოებებზე, რომლებიც მოსარჩელის მფლობელობაში ავტომობილის ყოფნის ფაქტს ადასტურებდა და სამოქალაქო კოდექსის 186-ე მუხლის თანახმად, განმარტა, რომ მოძრავ ნივთზე საკუთრების შესაძენად აუცილებელია ორი წინაპირობის არსებობა: მესაკუთრის ნამდვილი, ლეგიტიმური უფლება და ნივთის გადაცემა.

საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ავტომობილზე საკუთრების გადაცემის ორივე წინაპირობა არსებობდა, რის გამოც გ. ს-ე წარმოადგენდა სადავო ავტომანქანის მესაკუთრეს.

სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 186-197-ე მუხლებით განსაზღვრული მოძრავ ნივთზე საკუთრების შეძენის საფუძვლები, ამავე კოდექსის 148-149-ე მუხლების შესაბამისად, ავტომანქანა წარმოადგენდა მოძრავ ნივთს და მასზე უნდა გავრცელებულიყო ამ კატეგორიის ნივთებთან დაკავშირებული საკუთრების გადაცემის სამართლებრივი რეჟიმი.

სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია გამოიყენებოდა მხოლოდ მოძრავი ნივთების მიმართ, ვინაიდან კანონი მათზე საკუთრების უფლების წარმოშობისათვის არ ადგენს სპეციალურ რეჟიმს, ხოლო, რადგანაც სამოქალაქო კოდექსი მოძრავი ნივთების ცნებას არ იძლევა, მოქმედებს პრეზუმფცია, რომ ყველა ნივთი მოძრავია, რომელიც არ არის უძრავი.

სასამართლომ ასევე მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 165-ე მუხლის პირველ ნაწილზე და რადგანაც მოსარჩელე ნივთს, როგორც საკუთარს, ფლობდა 5 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მას ხანდაზმულობითაც ჰქონდა მოპოვებული საკუთრების უფლება. სასამართლოს განმარტებით, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 44-ე მუხლის შინაარსიდან გამომდინარე, ისევე როგორც სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლის პირველი ნაწილის გათვალისწინებით, მოძრავ ნივთებზე მესაკუთრედ ყოფნის პრეზუმფცია იცავს ფაქტობრივ მფლობელობას იმ შემთხვევაში, როდესაც არსებობს აღნიშნულ ნივთებზე საკუთრების ვარაუდი.

გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის შესაბამისად, პროცესის შეჯიბრებითობის თაობაზე და რომ ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საპირისპიროს მტკიცების ტვირთი მოპასუხეზე გადავიდა, რომელსაც თავისი პოზიცია სათანადოდ არ დაუდასტურებია და მხოლოდ მოსარჩელის არგუმენტების უარყოფით შემოიფარგლა, რის გამოც სასამართლომ უტყუარად მიიჩნია მოსარჩელის მიერ მითითებული ფაქტობრივი გარემოებები და მათ საფუძველზე ადგენს სარჩელის დასაკმაყოფილებლად საკმარის ფაქტობრივ გარემოებას, რომ ყადაღადადებული ნივთი მართლაც მოსარჩელის საკუთრებაა, რაც ასევე სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენდა, „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილით, რადგან იმ გადაწყვეტილებასთან მიმართებით, რომლის აღსრულების მიზნითაც მოხდა ქონების დაყადაღება, მოსარჩელე წარმოადგენდა მესამე პირს, გადაწყვეტილების აღსრულების უზრუნველყოფა კი, ვერ განხორციელდებოდა მისი ქონების რეალიზაციის გზით.

უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული აპელანტის პოზიცია პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ მისთვის სახელმწიფო ბაჟის უკანონოდ დაკისრების თაობაზე. ვინაიდან ა. ც-მ სასამართლოს მთავარ სხდომამდე სრულად სცნო სარჩელი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და 49-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, პალატამ მიიჩნია, რომ იგი სწორად გათავისუფლდა სახელმწიფო ბაჟის გადახდისგან, შესაბამისად, სარჩელისა და მის უზრუნველსაყოფად მოსარჩელის მიერ გაწეული ხარჯი სწორად დაეკისრა აპელანტს.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სსიპ შემოსავლების სამსახურმა, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს განჩინება უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია და არსებობის მისი გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლის „ე“ და „ე¹“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლები. კასატორმა მიუთითა საგადასახადო კოდექსის 238-ე, 239-ე, 241-ე მუხლებზე და განმარტა, რომ, ვინაიდან ა.ც-ს 2013 წლის 24 დეკემბრიდან ბიუჯეტის მიმართ გააჩნდა აღიარებული საგადასახადო დავალიანება, სააღსრულებო ბიურომ ყადაღა დაადო გადასახადის გადამხდელის ქონებას. ამდენად, უდავოა, რომ მოვალის ქონება კანონის მოთხოვნათა დაცვით დაყადაღდა. რაც შეეხება მოსარჩელისადმი ავტომობილის კუთვნილებას, სასამართლომ ამ ნაწილში არასწორად განმარტა კანონი. ყადაღადადებული ნივთი ირიცხება მოვალე ა.ც-ის სახელზე და ამ გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეს საქმეში არ წარუდგენია.

კასატორმა მიუთითა „საავტომობილო ტრანსპორტის შესახებ“ საქართველოს კანონის 9¹ მუხლზე და აღნიშნა, რომ ავტომობილის შეძენა არ ნიშნავს, რომ შემძენი ნივთის მესაკუთრეა, კანონმდებლობა საკუთრების წარმოშობას უკავშირებს ამ უფლების შსს მომსახურების სააგენტოში რეგისტრაციას, ხოლო მოწმის ჩვენებით ავტომობილის შეძენის ფაქტი არ შეიძლება დადასტურდეს, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლი მე-3 ნაწილის მოთხოვნები.

საყურადღებოა, რომ მოსარჩელეს საქართველოს ფინანსთა მინისტრის 2010 წლის 31 დეკემბრის ბრძანებით დამტკიცებული წესის 42.6 მუხლის შესაბამისად, არ მიუმართავს საგადასახადო ორგანოსათვის ქონების ყადაღისაგან გათავისუფლების თაობაზე. მოცემულ შემთხვევაში, სააღსრულებო ბიურო მოქმედებდა ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის აღსასრულებლად და ყადაღის დადება სწორედ სააღსრულებო ბიუროს ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტის საფუძველზე განხორციელდა, ამდენად, საგადასახადო კანონმდებლობის საფუძველზე დადებული ყადაღის საკითხი უნდა განხილულიყო ადმინისტრაციული და არა სამოქალაქო სამართალწარმოების წესით.

კასატორის განმარტებით, ასევე არასწორია სასამართლოს მსჯელობა სახელმწიფო ბაჟის შემოსავლებისათვის დაკისრების ნაწილში, რადგანაც ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის პირველი მუხლისა და სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 38-ე მუხლების თანახმად, სახელმწიფო ბაჟის გადახდის საკითხი წესრიგდება სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით დადგენილი წესით, ამავე კანონის მე-5 მუხლით კი, საგადასახადო ორგანოები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 27 ოქტომბრის სსიპ შემოსავლების სამსახური, სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდა, თანახმად „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტისა, ხოლო მისი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

საკასაციო სასამართლოს წერილობითი შესაგებლით მომართა მოწინააღმდეგე მხარე გ. ს-მ და წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ ცნო, ამასთან, იშუამდგომლა სასამართლო და სასამართლოსგარეშე ხარჯების კასატორისათვის დაკისრების თაობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგანაც შეფასების საგანს წინამდებარე საქმეზე წარმოადგენდა მოძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადაცემა და ასეთ პირობებში თავდაპირველი მესაკუთრის ვალდებულების უზრუნველსაყოფად ნასყიდობის საგნის დაყადაღების საფუძვლიანობა. ამ საკითხზე არსებობს სასამართლო პრაქტიკა, რომელიც ასახულია სააპელაციო პალატის გასაჩივრებულ განჩინებაში (იხ. სუსგ №ას-658-625-2014, 5 დეკემბერი, 2014 წელი).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

„სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის 5.1 მუხლის „ლ“ ქვეპუნქტის თანახმად, სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან კასატორი გათავისუფლებულია.

რაც შეეხება კასატორის მოწინააღმდეგე მხარის შუამდგომლობას სსიპ შემოსავლების სამსახურის სასარგებლოდ სასამართლოსგარეშე ხარჯის დაკისრებასთან დაკავშირებით, პალატა მიიჩნევს, რომ შუამდგომლობა დაუსაბუთებელია და არ უნდა დაკმაყოფილდეს, რადგანაც, მართალია, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის თანახმად, სასამართლო გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილებული მოთხოვნის პროპორციულად წაგებულ მხარეს მოგებული სასარგებლოდ დააკისრებს მის მიერ გაწეულ ხარჯებს, ხოლო ადვოკატის ხარჯების ანაზღაურებას კანონი მხოლოდ გონივრული ოდენობით, არა უმეტეს ქონებრივი დავის საგნის ღირებულების 4%-ის ოდენობით (არაქონებრივი დავისას კი 2 000 ლარამდე) ითვალისწინებს, თუმცა, იმისათვის, რათა სასამართლოსგარეშე ხარჯის ანაზღაურების მოთხოვნა დაკმაყოფილდეს, მხარემ ამ მოთხოვნის დამადასტურებელი სათანადო მტკიცებულებები უნდა წარადგინოს, კერძოდ, საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მე-3 ნაწილების თანახმად, წარდგენილი უნდა იყოს ხარჯების გაწევის დამადასტურებელი უტყუარი მტკიცებულებები.

საპროცესო ხარჯების განაწილება მხარეთა შორის ხდება თითოეულ ინსტანციის სასამართლოში ცალ-ცალკე და იმის მიხედვით, თუ როგორ შეცვლის ზემდგომი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილებას, ამას მოჰყვება პროცესის ხარჯების განაწილების ცვლილებაც.

ამდენად, საკასაციო პალატის შეფასებით, ვინაიდან არსებობს დავის გადაწყვეტასთან ერთად იმავე დავაზე გაწეული ხარჯების დაბრუნების სამართლებრივი მექანიზმი, ხოლო საპროცესო კანონი სპეციალურ რეგულაციას არ იცნობს, მხარეებმა პროცესის ხარჯების დაბრუნების (მეორე მხარისათვის მათ სასარგებლოდ დაკისრება) შესახებ უნდა მიუთითონ ძირითად სასარჩელო მოთხოვნასთან ერთად, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ივარაუდება, რომ მათ პრეტენზია პროცესის ხარჯებთან დაკავშირებით არ გააჩნიათ. ამასთან, მხარეებს არ უნდა შეეზღუდოთ პროცესის ხარჯების მოთხოვნის უფლება საქმის მომზადების დასრულების შემდგომ, ან საქმის ზემდგომი ინსტანციის სასამართლოში განხილვის ეტაპზე, თუკი ხარჯების საკითხი სწორედ საქმის განხილვის ამ სტადიაზე წარმოიშვა და მანამდე მხარისთვის ამ ფაქტის შესახებ ობიექტურად ცნობილი ვერ იქნებოდა (იხ. სუსგ №ას-165-158-2013, 27 იანვარი, 2014 წელი).

განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ მხარეს სარჩელით სასამართლოსგარეშე ხარჯების ანაზღაურება არ მოუთხოვია, ასევე არ დაუყენებია ეს მოთხოვნა მოსარჩელეს საქმის სააპელაციო წესით განხილვისას, რაც შეეხება საკასაციო წესით საქმის განხილვას, კასატორის მოწინააღმდეგე მხარემ წარმოადგინა სალაროს შემოსავლის ორდერების ასლები, რომელთა შესწავლით ირკვევა, რომ გ. ს-მ რ. ხ-ას ანგარიშზე ჩარიცხა თანხა 300 და 200 ლარის ოდენობით, დოკუმენტში გადახდის დანიშნულებად მითითებულია „ანგარიშზე თანხის შეტანა“, რაც დამოუკიდებლად იურიდიული მომსახურების ხარჯის გაწევად ვერ შეფასდება, ხოლო გ.ს-ს არ წარმოუდგენია იურიდიული მომსახურების ხელშეკრულება, სადაც ნათლად იქნებოდა მითითებული ამ მომსახურების სასყიდლიანად განხორციელების თაობაზე, ამასთანავე, პალატა ყურადღებას გაამახვილებს იმ გარემოებაზე, რომ საქმეში, მართალია, წარმოდგენილია სანოტარო წესით გაცემული მინდობილობა, თუმცა, საკასაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ვერც ეს დოკუმენტი გახდება უტყუარი მტკიცებულება იმისა, რომ მარწმუნებელსა და წარმომადგენელს შორის არსებობს სასყიდლიანი მომსახურების ხელშეკრულება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე, 53-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სსიპ შემოსავლების სამსახურის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

3. გ. ს-ის შუამდგომლობა სასამართლოსგარეშე ხარჯების კასატორისათვის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდეს დაუსაბუთებლობის გამო.

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე