საქმე №ას-1163-1109-2013 23 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – თ-ნ და თ. ბ-ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. კ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – ფულადი ვალდებულების შესრულება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. კ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში თ. და თ-ნ ბ-ების მიმართ თ-ნ და თ. ბ-ებისათვის მოსარჩელის სასარგებლოდ 70 000 ევროს სოლიდარულად, ხოლო მოპასუხე თ. ბ-ისათვის 39 000 აშშ დოლარის დაკისრების მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოპასუხეები არიან მ.კ-ის მეზობლები. 2007-2008 წლებში მოპასუხეები დაკავებული იყვნენ ბიზნესით, აღნიშნული საქმიანობის საწარმოებლად მ. კ-მა თ. და თ-ნ ბ-ებს უპროცენტოდ ასესხა 70 000 ევრო, სარგებლის მიღების შემდგომ, მხარეები შეთანხმდნენ რომ მოპასუხეები, საკუთარი შეხედულებით, გარკვეულ თანხას მოსარჩელესაც გადასცემდნენ. სესხი დაიდო ორი წლით, თუმცა მოპასუხეებს თანხა არ დაუბრუნებიათ. იმავე პერიოდში, 2008 წელს თ ბ-ს მოსარჩელემ ასესხა 30 000 აშშ დოლარი, 2010 წელს - 9 000 დოლარი, სულ 39 000 დოლარი, 2010 წელს, ასევე ასესხა 9 500 ევრო და თ. ბ-ს უნდა გადაეხადა 2,5% სარგებლის სახით.

შეთანხმების შესაბამისად, თ.ბ-ი გარკვეული დროს განმავლობაში იხდიდა სარგებელს, მას ასევე გადახდილი აქვს 9 500 ევრო, დარჩენილი დავალიანება კი, შეადგენს 39 000 აშშ დოლარს.

მოპასუხეებმა სარჩელი ნაწილობრივ ცნეს და განმარტეს, რომ 70 000 ევრო მათ სესხად არ მიუღით, მოსარჩელისგან გადაეცათ 60 000 ევრო, საიდანაც დაბრუნებულია აქვთ 36 600 ევრო, თ. ბ-ს მ. კ-ისგან მიღებული 39 000 აშშ დოლარი სრულად აქვს დაბრუნებული სარგებელთან ერთად, ხოლო მიღებული თანხიდან გადასახდელი დარჩა მხოლოდ 23 400 ევრო.

2013 წლის 12 მარტს გამართულ სასამართლო სხდომაზე მოპასუხეებმა უარყვეს მ.კ-ისაგან 70 000 ევროს სესხების ფაქტი და აღნიშნეს, რომ ზაფხულში მიიღეს 60 000 ევრო, რომელსაც ეტაპობრივად იხდიან და აღნიშნულ თანხებთან დაკავშირებით არც მოსარჩელეს ჰქონდა პრეტენზია.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილებით მ. კ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, მოპასუხეებს: თ-ნ ბ-სა და თ. ბ-ს მ. კ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად დაეკისრათ 70 000 ევროს გადახდა, ამავე გადაწყვეტილებით მ. კ-ის მოთხოვნა მოპასუხე თ. ბ-ისთვის 39 000 აშშ დოლარის დაკისრების თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 3 ოქტომბრის განჩინებით თ-ნ და თ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 12 მარტის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2013 წლის 10 იანვრისა და 21 თებერვლის საოქმო განჩინებები შემდეგი დასაბუთებით:

სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების თანახმად, არ გაიზიარა თ. და თ-ნ ბ-ების განმარტება, რომ მათ 2008 წლის 10 ნოემბერს მ. კ-ისაგან ვალად არ აუღიათ 70 000 (სამოცდაათი ათასი) ევრო 2010 წლის 10 ნოემბრამდე, 2008 წლის 10 ოქტომბრის ხელწერილით მათ აღიარეს 2008 წლის აგვისტოში მ. კ-ისაგან 60 000 (სამოცი ათასი) ევროს, როგორც პროცენტიანი სესხის აღების ფაქტი, რომელიც ეტაპობრივად, მაგრამ ნაწილობრივ დააბრუნეს, რასაც ადასტურებს საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილები, რომელთა შესახებაც პირველი ინსტანციის სასამართლოს არ უმსჯელია, კერძოდ, აპელანტების განმარტებით, სასამართლომ შეფასების გარეშე დატოვა მოპასუხის მიერ მოსარჩელის დის - მ-ე კ-ისათვის გადაცემული თანხების რელევანტურობა სესხის ძირითად თანხასთან - 60 000 ევროსთან მიმართებაში.

სასამართლოს განმარტებით, კონკრეტულ შემთხვევაში, მოსარჩელის მტკიცების ტვირთს შეადგენდა მოპასუხისათვის თანხის გადაცემის დადასტურება, რაც თავისთავად ვალდებულების არსებობას გულისხმობს (სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლი). მოპასუხემ კი, მის მიერ წარმოდგენილი მტკიცებულებების საფუძველზე უნდა უარყოს თანხის გადაცემის ფაქტი ან დაადასტუროს გადაცემის ფაქტი, მაგრამ გამორიცხოს სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლით გათვალისწინებული მისი ვალდებულების არსებობა ამ შესრულების მიმართ. სასამართლოს შეფასებით, იმ პირობებში, თუ დადასტურდება მოსარჩელის მიერ თანხის გადაცემის ფაქტი, იგულისხმება, რომ არსებობს მოპასუხისაგან ამ თანხის გადახდის ვალდებულება, ხოლო, თუ მითითებული თანხის გადაცემით არ წარმოშობილა მისი დაბრუნების ვალდებულება, მოპასუხემ აღნიშნული ფაქტი სარწმუნოდ უნდა დაადასტუროს.

თანხის გადაცემის შემთხვევაში არსებობს პრეზუმფცია იმისა, რომ თანხის მიმღებმა თანხა უნდა დააბრუნოს, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც თანხის მიმღები სარწმუნოდ ადასტურებს, რომ მას თანხის დაბრუნების ვალდებულება არ გააჩნია.

მოსარჩელე მოპასუხეებისათვის თ. და თ-ნ ბ-ებისათვის 70 000 ევროს გადაცემისა და მათ მიერ აღნიშნული თანხის 2010 წლის 10 ნოემბრამდე ვალად აღების ფაქტს ადასტურებს 2008 წლის 10 ნოემბრის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებით, რომლის თანახმად, თ. და თ-ნ ბ-ებმა პირადი საქმიანობის წარმართვისათვის ვალად აიღეს 2008 წლის 10 ნოემბერს 70 000 ევრო მ. კ-ისაგან 2010 წლის 10 ნოემბრამდე. ამავე ხელწერილით მათ აიღეს ვალდებულება, აღნიშნული თანხა მითითებულ დროს დაებრუნებინათ. ხელშეკრულებაში მითითებულია, რომ სესხის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, მ. კ-ს უფლება ექნებოდა, ხელშეკრულება წარედგინა სასამართლოში გადასახდელად. აღნიშნულ ხელშეკრულებას ხელს აწერდა, ერთი მხრივ, მ. კ-ი, ხოლო, მეორე მხრივ, თ-ნ და თ. ბ-ები.

პალატის შეფასებით, წარდგენილი ხელშეკრულებით, მოსარჩელემ (მოწინააღმდეგე მხარემ) შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის რეალიზება, კერძოდ, მოპასუხისათვის თანხის - 70 000 ევროს გადაცემის დადასტურება, რის შემდეგაც მოპასუხის მხარეზე გადავიდა იმის დადასტურების ვალდებულება, რომ: 1. მას აღნიშნული თანხა არ მიუღია; 2. არ არსებობს მისი ვალდებულება შესრულების მიმართ.

აპელანტები მიუთითებდნენ იმ გარემოებაზე, რომ: 1. 2008 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილით მათ აღიარეს 2008 წლის აგვისტოში მ. კ-ისაგან 60 000 ევროს, როგორც პროცენტიანი სესხის აღება, რომელიც მათ ეტაპობრივად, მაგრამ ნაწილობრივ დააბრუნეს. აღნიშნულის დასადასტურებლად მიუთითეს საქმის მასალებში წარმოდგენილი ხელწერილებზე, რომლითაც, მათი მოსაზრებით, დგინდებოდა მოპასუხეების მიერ მოსარჩელის დის - მ-ე კ-ისათვის გადაცემული თანხების რელევანტურობა სესხის ძირითად თანხასთან - 60 000 ევროსთან, მიმართებაში.

სასამართლომ მიუთითა აპელანტების მიერ საქმეში წარმოდგენილ ხელწერილებზე:

1. ტომი 1. ს.ფ. 31-ზე წარდგენილი ხელწერილით 2009 წლის 11 აპრილს ბ--მა მ-ა კ-ს მისცა 2 400 ევრო, რომელიც წარმოადგენდა იანვრისა და თებერვლის პროცენტს. ცემენტი-კონიაკი.

2. ტომი 1. ს.ფ. 32-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2009 წლის 31 დეკემბერს ბ-მა მ-ა კ-ს მისცა 2 250 ევრო (მისი ვალი 1 500 ევრო და 15 000 ევროს 2 თვის% - 750 ევრო), 1 400 ევრო კონიაკის პროცენტი და 2 000 აშშ დოლარი (1 150 აშშ დოლარი, რომელიც იყო მასთან და 750 აშშ დოლარი და 100 აშშ დოლარი, 4 000 აშშ დოლარის სარგებელი), სულ 3 650 ევრო და 2 000 აშშ დოლარი;

3. ტომი 1. ს.ფ. 32-ზე წარმოდგენილი ხელწერილის თანახმად, 2010 წლის 31 იანვარს, ბ-მა მ-ა კ-ს მისცა 750 აშშ დოლარი - 30 000 აშშ დოლარი 2%, 100 აშშ დოლარი - 4 000 აშშ დოლარის % და 1 400 ევრო - კონიაკის პროცენტი, სულ, 850 აშშ დოლარი და 1 400 ევრო;

4. ტომი 1. ს.ფ. 32-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით, 2010 წლის 13 თებერვალს ბ-მა ა-ს გაატანა 10 000 ევროს % - 250 ევრო და კონიაკის 1 400 ევრო, სულ 1 650 ევრო;

5. ტომი 1. ს.ფ. 33-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 20 ივნისს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა სიმონას მოტანილი 3 500 ევრო და მათი კონიაკის % - 1400 ევრო, სულ 4900 ევრო;

6. ტომი 1. ს.ფ. 34-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 4 აგვისტოს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 39 000 აშშ დოლარის % - 1 000 აშშ დოლარი და 1 000 ევრო (კონიაკი-ცემენტის).

7. ტომი 1. ს.ფ. 34-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 12 აგვისტოს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა დარჩენილი 400 ევრო;

8. ტომი 1. ს.ფ. 37-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 21 აგვისტოს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 7 000 აშშ დოლარი და 12 დღის % - 25 აშშ დოლარი, ე.ი 45 აშშ დოლარი, სულ - 7 045 აშშ დოლარი;

9. ტომი 1. ს.ფ. 37-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით დასტურდება, რომ 2010 წლის 30 სექტემბერს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 32 000 აშშ დოლარი; თ-ას მოტანილი 30 000 აშშ დოლარი და მ-ასაგან - 2 000 აშშ დოლარი;

10. ტომი 1. ს.ფ. 34-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 6 ოქტომბერს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 10 915 ევრო, აქედან, 700 ევრო იყო მისი, რომელიც მისცა, როგორც კონიაკის პროცენტი;

11. ტომი 1. ს.ფ. 34-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 30 ნოემბერს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 500 ევრო, მისი კონიაკის ვალის;

12. ტომი 1. ს.ფ. 34-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 10 დეკემბერს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 200 ევრო, მისი კონიაკის ვალის;

13. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2010 წლის 14 დეკემბერს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 1 600 ევრო, მისი კონიაკის ვალის;

14. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 10 იანვარს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 1 600 ევრო, მისი კონიაკის ვალის;

15. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 10 თებერვალს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 1 600 ევრო, მისი კონიაკის ვალის;

16. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 10 მარტს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა 1 300 ევრო, მისი კონიაკის ვალის, დარჩა გადასაცემი 300 ევრო;

17. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 24 მარტს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა დარჩენილი 300 ევრო;

18. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 24 აპრილს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა კონიაკი, ცემენტის ვალი 600 ევრო, დარჩა მისაღები 1 000 ევრო;

19. ტომი 1. ს.ფ. 35-ზე წარმოდგენილი ხელწერილით 2011 წლის 13 მაისს ბ-მა მ-ა კ-ს გაატანა კონიაკი, ცემენტის ვალის 2 500 ევრო“.

ამ მტკიცებულებათა შეფასებით სააპელაციო პალატამ დაასკვნა, რომ ბ-ის მიერ მ-ა კ-ისათვის გადაცემული თანხები ძირითადად წარმოადგენდა სესხის ძირითადი თანხის პროცენტებს, გამოხატულს ხან აშშ დოლარში ხან ევროში, ხოლო, რიგი თანხები მიმართული იყო კონიაკის ან/და ცემენტის ვალის გასასტუმრებლად, მაშინ, როდესაც, 2008 წლის 10 ნოემბრის ვალის აღიარების შესახებ ხელშეკრულებით, თუნდაც ეს ყოფილიყო 2008 წლის აგვისტოს თვეში აღებული სესხის - 60 000 ევროს აღიარება, არ დასტურდებოდა ის გარემოება, რომ აღნიშნული სესხი იყო პროცენტიანი, იგი აღებული იყო კონიაკის ან/და ცემენტისათვის. მხარეები არ უარყოფდნენ, რომ თ. და თ-ნ ბ-ებსა და მ. კ-ს შორის მოლაპარაკების საფუძველზე მოსარჩელე მათ გადასცემდა გარკვეულ თანხებს, რასაც პროცენტით გაასესხებდნენ მოპასუხეები და სარგებელს ურთიერთშორის ინაწილებდნენ. მ. კ-ის საქართველოში არყოფნის პერიოდში, მის კუთვნილ თანხებს გასცემდა და იღებდა მისი და, მ-ა კ-ს გადაეცემოდა ასევე მ. კ-ის მიერ სხვა პირებზე გასესხებული თანხები და პროცენტები. სასამართლო სხდომაზე მოწმედ დაკითხული მ-ა კ-ის ჩვენებით, მოპასუხეებისათვის გადაცემული 70 000 ევრო არ წარმოადგენდა პროცენტიან სესხს, რომელიც გაცემული/მიღებული იყო თ. და თ-ნ ბ-ების პირადი საქმიანობის წარმართვისათვის.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აპელანტებმა საქმეში წარმოდგენილი ზემოაღნიშნული ხელწერილებით ვერ დაადასტურეს ის გარემოება, რომ 2008 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილით მათ აღიარეს 2008 წლის აგვისტოში მ. კ-ისაგან 60 000 ევროს, როგორც პროცენტიანი სესხის აღების ფაქტი, რომელიც მათ მიერ ეტაპობრივად, მაგრამ ნაწილობრივ იქნა დაბრუნებული.

სასამართლომ მიუთითა მოპასუხეების მიერ საქმეში წარმოდგენილ ხელწერილზეც, რომლითაც, მართალია, დგინდებოდა თ.ბ-ის მიერ 60 000 ევროს მიღების ფაქტი, მაგრამ, მისი შინაარსიდან არ ირკვევოდა, რომ აღნიშნული თანხა მ. კ-ის გადაცემული იყო. ხელწერილით დგინდებოდა მხოლოდ ის, რომ 60 000 ევრო მიიღო თ.ბ-მა. ეს თანხა მიცემულია 2010 წლის 16 მაისს, მოპასუხეების განმარტებით კი, მ. კ-ისაგან მათ 60 000 ევრო ნასესხები აქვთ 2008 წლის აგვისტოში.

სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლით გათვალისწინებულია ვალის არსებობის აღიარება - ცალმხრივი ნების გამოხატვის სახით. მისი ნამდვილობისათვის აუცილებელია წერილობითი აღიარება. თუ სხვა ფორმაა გათვალისწინებული იმ ვალდებულებითი ურთიერთობის წარმოშობისათვის, რომლის არსებობაც აღიარებულ იქნა, მაშინ აღიარებაც მოითხოვს ამ ფორმას. ვალის აღიარების ხელშეკრულებით დგინდება ახალი, დამოუკიდებელი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, წარმოიშობა ახალი მოთხოვნა, მიუხედავად ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობისა თუ ნამდვილობისა. ახალი ურთიერთობის სამართლებრივი ძალა არ არის დამოკიდებული ძველი ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის სამართლებრივ ძალასა თუ შინაარსზე. სწორედ აღნიშნული სახის ვალის არსებობის აღიარებას ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 341-ე მუხლის პირველი ნაწილი. ვალის არსებობის აღიარება, როგორც ვალდებულების არსებობის დამოუკიდებელი ელემენტი, ხელწერილის შინაარსიდან უნდა მომდინარეობდეს, კერძოდ, ხელწერილით პირი უნდა აღიარებდეს გარკვეულ ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობის არსებობას და კისრულობდეს მისი შესრულების ვალდებულებას. ვალის არსებობის აღიარების ხელშეკრულების თავისებურება იმაში მდგომარეობს, რომ მასში ვალდებულების შესრულების მზაობა იკვეთება.

მოცემულ შემთხვევაში, 2008 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილის შინაარსით დგინდებოდა, რომ თ. და თ. ბ-ებმა პირადი საქმიანობის წარმართვისათვის ვალად აიღეს 70 000 ევრო მ. კ-ისაგან 2010 წლის 10 ნოემბრამდე. ამავე ხელწერილით, მათ აიღეს ვალდებულება, მითითებულ დროს დაებრუნებინათ აღნიშნული თანხა. ხელშეკრულებაში მითითებული იყო, რომ სესხის დროულად გადაუხდელობის შემთხვევაში, მ. კ-ს უფლება ექნებოდა, ხელშეკრულება წარედგინა სასამართლოში გადასახდელად. აღნიშნულ ხელშეკრულებას ხელს აწერდა, ერთი მხრივ, მ .კ-ი, ხოლო, მეორე მხრივ, თ-ნ და თ. ბ-ები. ხელწერილით მათ ერთმნიშვნელოვნად გამოავლინეს რა ნება არსებული ვალის გადახდის მზაობის შესახებ, მასში არ მიუთითებიათ (უღიარებიათ), რომ მხარეებს შორის არსებობდა გარკვეული ვალდებულებით-სამართლებრივი ურთიერთობა, მათ პირდაპირ მიუთითეს, რომ ეს ვალი ესაჭიროებოდათ პირადი და არა ერთობლივი საქმიანობის წარმართვისათვის. შესაბამისად, სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომ მოდავე მხარეებს შორის არსებობდა ერთობლივი საქმიანობა და ეს ვალი აღებული იყო ერთობლივი საქმიანობის საწარმოებლად.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლზე და განმარტა, რომ ერთობლივი საქმიანობის თავისებურებას წარმოადგენს მხარეთა სურვილი, საკუთარი ქონების, გამოცდილებისა თუ პროფესიული უნარ-ჩვევების გაერთიანებით, ერთობლივად იმოქმედონ გარკვეული მიზნების მისაღწევად, აპელანტებს კი, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, მათი პოზიციის დამადასტურებელი მტკიცებულება არ წარუდგენიათ. პალატამ მიიჩნია, რომ მოპასუხეებმა ვერ დაადასტურეს 2008 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილით მოსარჩელისაგან 2008 წლის აგვისტოში 60 000 (სამოცი ათასი) ევროს, როგორც პროცენტიანი სესხის აღების ფაქტი. სასამართლოს შეფასებით, დგინდებოდა ის ფაქტი, რომ თ. და თ-ნ ბ-ებმა მ. კ-ისაგან 2010 წლის 10 ნოემბრამდე 70 000 ევრო ისესხეს უპროცენტოდ.

პალატის დასკვნით, აპელანტებს მ.კ-ის მიმართ 70 000 ევროს გადახდის ვალდებულება არ შეუსრულებიათ.

სამოქალაქო კოდექსის 317-ე მუხლის პირველ ნაწილის, 623-ე, 624-ე, 463-ე მუხლებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლო დაეთანხმა საქალაქო სასამართლოს დასკვნას, რომ მოსარჩელის მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო მოპასუხეებისათვის 70 000 ევროს დაკისრების ნაწილში და სამოქალაქო კოდექსის 463-ე მუხლის თანახმად, თ. და თ-ნ ბ-ებს სოლიდარულად უნდა დაკისრებოდათ მ.კ-ის სასარგებლოდ აღნიშნული თანხის გადახდა.

სააპელაციო პალატის შეფასების საგანს ასევე წარმოადგენდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 10 იანვრის საოქმო განჩინება, რომლითაც თ-ნ ბ-ისა და თ. ბ-ის წარმომადგენელ გ. დ-ას შუამდგომლობა საქმეში მესამე პირად დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე თ. გ-ას ჩაბმის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 89-ე მუხლზე და განმარტა, რომ აღნიშნული ნორმით მესამე პირის დამოუკიდებელი სასარჩელო მოთხოვნის გარეშე ჩაბმა დასაშვებია, თუ მას გააჩნია იურიდიული ინტერესი, რაც გამოიხატება მისი უფლების წარმოშობაში, საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისას, პროცესში მონაწილე ერთ-ერთ მხარეს, მოსთხოვოს გარკვეული ვალდებულების შესრულება ან ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნის საფუძველზე, სწორედ იგი აღმოჩნდეს ის ვალდებული პირი, რომელმაც მხარის მოთხოვნის საფუძველზე უნდა შეასრულოს გარკვეული ვალდებულება.

პალატა დაეთანხმა გასაჩივრებული განჩინების მსჯელობას, რომ განსახილველ საქმეზე საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებას არ შეიძლებოდა გავლენა მოეხდინა თ. გ-ას უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებზე, რის გამოც არ არსებობდა შუამდგომლობის დაკმაყოფილების საფუძველი.

აპელანტები ასევე ასაჩივრებდენ საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 21 თებერვლის საოქმო განჩინებას, რომლითაც თ-ნ ბ-ისა და თ. ბ-ის წარმომადგენელ გ. დ-ას შუამდგომლობა საქმეზე მტკიცებულების დართვის შესახებ არ დაკმაყოფილდა.

პალატის შეფასებით, საქალაქო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი და მეორე ნაწილების, ასევე, 103-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მართებულად მიიჩნია, რომ, ვინაიდან, განსახილველი საქმის დავის საგანს წარმოადგენდა სასესხო ურთიერთობიდან გამომდინარე თანხის დაკისრება, მტკიცებულება იმისა, იმ პირების მიერ, რომლებიც არ წარმოადგენდნენ საპროცესო მხარეებს, თუ სად და როდის იქნა თანხა გადარიცხული, არ იყო კავშირში დავის საგანთან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს თ-ნ და თ. ბ-ებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლით, თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ საქმეში წარმოდგენილი იყო მტკიცებულებები, რაც სააპელაციო საჩივრის დაკმაყოფილებას განაპირობებდა, სააპელაციო პალატამ მაინც მიიჩნია, რომ აპელანტებმა ვერ დაამტკიცეს ვალის ნაწილობრივ გადახდის ფაქტი. მხარეთა ახსნა-განმარტებებით, მოწმე მ-ა კ-ის ჩვენებითა და საქმეში არსებული ხელწერილებით უდავოდ დასტურდება ის გარემოება, რომ თ.ბ-ს მოსარჩელისათვის გადახდილი აქვს სხვადასხვა ოდენობის თანხები.

სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი, ერთი მხრივ, სასამართლომ აპელანტების მიერ ვალდებულება შესრულებულად არ ჩათვალა, ხოლო, მეორე მხრივ, მოსარჩელეს არ დააკისრა იმის დამტკიცების ტვირთი, თუ რა საფუძვლით იღებდა იგი აპელანტების მხრიდან შესრულებას, თუ არა არსებული დავალიანების დაფარვა.

საქმის მასალებით უდავოდ დასტურდება, რომ კასატორებს 2008 წლის აგვისტოში ნასესხები 60 000 ევროს გარდა სხვა ფულადი ვალდებულება, რომელიც ხელწერილში 70 000 ევროდ აისახა, მოსარჩელის მიმართ არ გააჩნდათ. ეს გარემოება დასტურდება ასევე მოწმე მ.კ-ის ჩვენებითა და სარჩელში მითითებული ახსნა-განმარტებით, სასამართლომ კი, არასრულად გამოიკვლია მტკიცებულებები და არასწორად გაანაწილა მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთი.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად გაიზიარა საქალაქო სასამართლოს საოქმო განჩინებების მართებულობა, როდესაც მხარეს არასწორად ეთქვა უარი მესამე პირის საქმეში ჩართვასა და ცემენტის შესაძენად განხორციელებული გადარიცხვების დამადასტურებელი მტკიცებულებების წარდგენაზე. აპელანტებმა სასამართლოში დაადასტურეს სესხად აღებული თანხის ოდენობა და მისი მიზნობრიობა, რაც სარჩელის უსაფუძვლობას ადასტურებდა, აპელანტთა განმარტებას ასევე დაადასტურებდა პირი, რომელიც ურთიერთობის უშუალო მონაწილე იყო, თუმცა სასამართლომ მის მესამე პირად ჩაბმაზე უარი განაცხადა, ამასთანავე, მესამე პირის - თ.გ-ას ჩაბმა გამყარებული იყო სათანადო მტკიცებულებით - ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულებით, თუმცა მხარეს არ მიეცა იმის შესაძლებლობა წარედგინა ცემენტის შესაძენად გადარიცხული თანხების დამადასტურებელი ქვითრები. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 103-ე მუხლების საწინააღმდეგოდ, აპელანტების მიერ წარდგენილ რელევანტურ მტკიცებულებებს არ მიეცა სათანადო შეფასება, რის გამოც არსებობს მათი დამატებით გამოკვლევის საჭიროება.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ მოპასუხეებმა ვერ დაამტკიცეს 2008 წლის 10 ნოემბერს მ. კ-ისაგან 70 000 აშშ ევროს სესხების ფაქტი და, რომ 2010 წლის აგვისტოში მათ ისესხეს 60 000 ევრო, რომელიც სარგებლიანი იყო და აპელანტებმა მხოლოდ ნაწილობრივ შეასრულეს მისი დაბრუნების ვალდებულება.

სასამართლოს ამ დასკვნის უსწორობას ადასტურებს ის, რომ კასატორებს საქმის განხილვის არც ერთ ეტაპზე არ განუცხადებიათ, რომ 2008 წელს ნასესხები 60 000 ევრო იყო სარგებლიანი. რეალურად, 2008 წლის აგვისტოში ნასესხები 60 000 ევროს აღიარება მოხდა ამავე წლის 10 ნოემბერს, აღიარებისას მითითებულია 10 000 ევროთი მეტი, რაც იმით იყო განპირობებული, რომ გამსესხებელი საზღვარგარეთ მიემგზავრებოდა და წინასწარ დაამატა ის სარგებელი, რაც მას კასატორებისაგან 60 000 ევროს გასესხების შედეგად უნდა მიეღო. ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არ გაიზიარა მოსარჩელის დის განმარტება 60 000 ევროს ორ ნაწილად გაყოფისა და ამ თანხის ნაწილის კონიაკის, ხოლო ნაწილის - ცემენტის საქმის წარმოებაში დაბანდების თაობაზე, ამასთანავე, მესამე პირის საქმეში ჩაბმაზე უარის თქმით, აპელანტებს არ მიეცათ შესაძლებლობა, დაედასტურებინათ სადავო გარემოება.

ის გარემოება, რომ სწორედ 2010 წლის აგვისტოში აღებული თანხის აღიარება მოხდა 2008 წლის 10 ნოემბერს, დასტურდება საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილით, რომელსაც მხარეებმა ვალის აღიარების ხელწერილი უწოდეს. ამ მტკიცებულებათა ერთობლიობით აპელანტებმა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, თავი გაართვეს მტკიცების ტვირთს.

ასევე არასწორია სააპელაციო პალატის მსჯელობა, რომ საქმეში წარდგენილი ხელწერილით უდავოდ დასტურდება 2010 წლის 10 ნოემბერს მოპასუხეების მიერ სესხის აღების ფაქტი, ამ პირობებში კი, თანხის მიუღებლობის ან მისი დაბრუნების ვალდებულების არარსებობის მტკიცების ტვირთი სწორედ მათ დაეკისრათ.

სააპელაციო სასამართლოს ამ დასკვნის წინააღმდეგ, სწორედ ზემოაღნიშნული გარემოებები მეტყველებს, ამასთანავე, ის გარემოება, რომ 2008 წელს აღებული სესხი იყო სარგებლიანი არც ერთი მტკიცებულებით არ დასტურდება. თავად მოსარჩელის აღიარების, მოწმის ჩვენებისა და კონიაკის, ასევე ცემენტის ვალის დაფარვის მტკიცებულებების შესწავლით დასტურდება, რომ კასატორებს, გარდა 2008 წლის აგვისტოში ან თუნდაც ნოემბერში აღებული სესხის გარდა სხვა ვალდებულება არ გააჩნდათ მოსარჩელის მიმართ.

სააპელაციო პალატამ მიუთითა მ.კ-ისადმი თანხის გადაცემის ფაქტის დამადასტურებელ მტკიცებულებებზე, თუმცა არ გაითვალისწინა მათი რელევანტურობა სესხის ხელშეკრულების მიმართ, წარდგენილი მტკიცებულებები სასამართლომ ობიექტურად არ შეაფასა.

საქმეში წარმოდგენილი ხელწერილებით დასტურდებოდა კონიაკისა და ცემენტის გამო რიგ შემთხვევაში პროცენტის, ხოლო, რიგ შემთხვევაში - ვალის დაფარვის ფაქტი. ამდენად, დგინდება, რომ მხარეებმა დაიწყეს ჯერ იმ დანამატის გადახდა, რაც მ.კ-მა 2008 წელს გადაცემულ 60 000 ევროს დაამატა, ხოლო შემდგომ, შეიცვალა გადახდის დანიშნულება და ხელწერილი მიეთითა ვალის დაბრუნებაზე.

იმ პირობებში, როდესაც მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა, თუ რა საფუძვლით იღებდა შესრულებას, სასამართლომ მოპასუხეებს მტკიცების ტვირთი არასწორად დააკისრა. 2008 წლის 10 ნოემბრის ხელწერილით პროცენტის გადახდის ვალდებულება დადგენილი არ ყოფილა, ასეთ ვითარებაში კი, სასამართლოს განხორციელებული გადახდები თანხის ძირის დაფარვად უნდა ჩაეთვალა, რაც ვალდებულების ნაწილობრივ შესრულების ფაქტს დაადასტურებდა.

დაუსაბუთებელია სასამართლოს შეფასება, რომ მოპასუხებმა სასამართლოში წარადგინეს 60 000 ევროს მიღების დამადასტურებელი ხელწერილი, რადგანაც ეს ხელწერილი წარდგენილია მოსარჩელის მიერ იმ გარემოების დასადასტურებლად, რომ მ. კ-ი გასცემდა იპოთეკით უზრუნველყოფილ სესხებს, რა დროსაც გარკვეული თანხები მოპასუხეების დახმარებით გაედინებოდა. მოპასუხეების ინტერესს წარმოადგენდა მათ მიერ გაწეული დახმარების სანაცვლოდ გაექვითათ მ.კ-ის მიმართ არსებული ვალი, რომელიც 2008 წელს ცემენტისა და კონიაკის ბიზნესის საწარმოებლად აიღეს. საქმის განხილვისას დადასტურდა, რომ მოპასუხეთა დახმარებით მოსარჩელის მიერ გაცემული ყველა სესხი სარგებლიანი და იპოთეკით უზრუნველყოფილი იყო, რომელთა გამოც მ.კ-მა მიიღო დიდი ოდენობით სარგებელი, რომელიც არა თუ მოპასუხეებს გაუნაწილა, არამედ არც ვალი გაუქვითა მათ, საყურადღებოა, რომ მოპასუხეების ბიზნესსაქმიანობა შეაფერხა 2008 წლის აგვისტოს ომმა, ხოლო მოსარჩელემ ამის შედეგად უძრავი ქონება მიიღო საკუთრებაში, მ-ა კ-ისადმი გადაცემული თანხები კი, ემსახურებოდა კასატორების ვალის დაბრუნებას და არა მესამე პირების მიერ მიცემული თანხის მოსარჩელისათვის გადაცემას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინებით სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 48-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორებს გადაუვადდათ სახელმწიფო ბაჟის - 6 000 ლარის გადახდა საქმეზე გადაწყვეტილების მიღებამდე, ხოლო მათი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა თ-ნ და თ. ბ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას თ-ნ და თ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%.

იმ გარემოების გათვალისწინებით, რომ დასახელებული ნორმიდან გამომდინარე, საკასაციო საჩივრის დაუშვებლად ცნობის შემთხვევაში სახელმწიფო ბიუჯეტში რჩება საკასაციო საჩივრის საგნის ღირებულების შესაბამისად გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 30%, ხოლო საკასაციო პალატის 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინებით თ-ნ და თ. ბ-ებს სახელმწიფო ბაჟის - 6 000 ლარის გადახდა გადავადებული აქვს საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებამდე, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ უნდა დაეკისროთ ამ თანხის - 6 000 ლარის 30%-ის - 1 800 ლარის გადახდა.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. თ-ნ და თ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: თ-ნ ბ-სა (პ/№......) და თ. ბ-ს (პ/N........) სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაეკისროთ საკასაციო სასამართლოს 2014 წლის 13 თებერვლის განჩინებით გადავადებული სახელმწიფო ბაჟის 30% - 1 800 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე