საქმე №ას-1171-1116-2014 2 თებერვალი, 2015 წელი
ქ. თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),
თეიმურაზ თოდრია, ნინო ბაქაქური
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე
კასატორი – შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ი“ (მოპასუხე)
მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „თ.-ა“ (მოსარჩელე)
გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 სექტემბრის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება
დავის საგანი – სამედიცინო მომსახურების, ზიანისა და პირგასამტეხლოს ანაზღაურება
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:
შპს „თ.-ამ“ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ მიმართ 2012 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრის ჩათვლით სახელმწიფო პროგრამების ფარგლებში გაწეული სამედიცინო მომსახურების ღირებულების – 16 304 ლარის, პირგასამტეხლოს – 2133,70 ლარისა და 2013 წლის 26 აპრილიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 16,30 ლარის ანაზღაურების, 2013 წლის იანვრიდან მარტის ჩათვლით – 16812 ლარის, პირგასამტეხლოს – 1281,40 ლარისა და 2013 წლის 6 ივნისიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველდღიურად 16,80 ლარის ანაზღაურების შესახებ.
მოსარჩელემ მიუთითა, რომ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ №177 დადგენილების შესაბამისად, კლინიკამ სამედიცინო მომსახურება გაუწია საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 და 2012 წლის 7 მაისის №165 დადგენილებებით გათვალისწინებულ სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ მიერ დაზღვეულ ბენეფიციარებს/დაზღვეულებს,
მოსარჩელის მხრიდან არაერთი ზეპირი თუ წერილობითი თხოვნისა და სამედიცინო მედიაციის სამსახურის მიერ შესაბამისი რეკომენდაციის მიღების მიუხედავად, სადაზღვევო კომპანიამ სამედიცინო მომსახურებისათვის გათვალისწინებული ანაზღაურება არ გადაიხადა.
მოპასუხემ სარჩელი ნაწილობრივ, მხოლოდ სამედიცინო მომსახურების ღირებულების – 16 304 ლარის ნაწილში ცნო და განმარტა, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობები რეგულირდება საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის №177-ე დადგენილებით. მოპასუხე არ დაეთანხმა პირგასამტეხლოს დაკისრების მოთხოვნას, რადგან მხარეთა შორის აღნიშნული დადგენილებით განსაზღვრულ ვადებში ურთიერთშეთანხმების აქტი არ გაფორმებულა, შესაბამისად, გაურკვეველია პირგასამტეხლოს ოდენობა და მისი გაანგარიშების საფუძვლები.
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს „თ.-ის“ სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ ნაწილობრივ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 23 სექტემბრის განჩინებით სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ №177 დადგენილების შესაბამისად, 2012 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრის ჩათვლით შპს „თ.-ამ“ 16304 ლარის ღირებულების სამედიცინო მომსახურება გაუწია საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 და 2012 წლის 7 მაისის №165 დადგენილებებით გათვალისწინებულ სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ მიერ დაზღვეულ ბენეფიციარებს/დაზღვეულებს. აღნიშნული დავალიანების არსებობა მოპასუხე სადაზღვევო კომპანიამ პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღიარა და სააპელაციო წესით გასაჩივრებულია მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება პირგასამტეხლოს ნაწილში.
ზემოაღნიშნული საფუძვლით შპს „თ.-ამ“ სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ დაზღვეულ ბენეფიციარებს/დაზღვეულებს 16812 ლარის ღირებულების სამედიცინო მომსახურება გაუწია 2013 წლის 1 იანვრიდან 31 მარტის ჩათვლითაც.
საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ №177 დადგენილების მე-6 მუხლის საფუძველზე სასამართლომ მიიჩნია, რომ საანგარიშგებო დოკუმენტების ინსპექტირება და ურთიერთშედარების აქტის გაფორმება მზღვეველის მოვალეობაა. ამდენად, პალატამ უდავოდ დადგენილად ჩათვალა, რომ კლინიკას მზღვეველისათვის მიწოდებული აქვს საანგარიშგებო დოკუმენტაცია და მზღვეველს თანხის კორექტირების თაობაზე პრეტენზიის გაცხადების შესახებ რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია, შესაბამისად, მზღვეველის მხრიდან ურთიერთშედარების აქტის გაუფორმებლობა არ შეიძლება გახდეს კლინიკის მიერ გაწეული სამედიცინო მომსახურების ანაზღაურებაზე უარის თქმის საფუძველი.
სააპელაციო პალატამ დაუსაბუთებლად მიიჩნია აპელანტის მსჯელობა, რომ, ვინაიდან დადგენილებაში განხორციელებული ცვლილებების შედეგად პირგასამტეხლო 0,1%-იდან შემცირდა 0,02%-მდე, შემცირებული ოდენობით პირგასამტეხლოს დარიცხვა უნდა მოხდეს ასევე იმ დავალიანებებზეც, რომელთა წარმოშობაც მოხდა დადგენილებაში ცლილებების შეტანამდე. სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ №177 დადგენილებაში 2014 წლის 1 სექტემბრიდან განხორციელებული ცვლილებების შედეგად დადგენილების მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტის „ყ“ ქვეპუნქტი ჩამოყალიბდა შემდეგი რედაქციით: მზღვეველი ვალდებულია, მიმწოდებლისა და აფთიაქისათვის შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ამ წესით გათვალისწინებული გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში, მიმწოდებლისა და აფთიაქის სასარგებლოდ გადაიხადოს 2014 წლის 8 აგვისტომდე პერიოდზე ასანაზღაურებელი თანხის 0,1%, ხოლო 2014 წლის 8 აგვისტოდან შემდგომ პერიოდზე – ასანაზღაურებელი თანხის 0,02%, ყოველ ვადაგადაცილებულ დღეზე ჯარიმის გადახდა არ ათავისუფლებს მზღვეველს მთლიანი თანხის გადახდის ვალდებულებისაგან; ამდენად, ცალსახაა დადგენილებაში გამოვლენილი ნება, რომ შემცირებული პირგასამტეხლოს დარიცხვა განხორციელდეს 2014 წლის 8 აგვისტოდან შემდგომ პერიოდზე წარმოშობილ დავალიანებებზე.
სასამართლოს მოსაზრებით, ასევე დაუსაბუთებელია აპელანტის მსჯელობა, რომ მოთხოვნილი პირგასამტეხლო უნდა შემცირდეს სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის შესაბამისად, როგორც შეუსაბამოდ მაღალი, განსახილველ შემთხვევაში პირგასამტეხლოს ოდენობა განსაზღვრულია ნორმატიულად – საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის №177 დადგენილებით და არა მხარეთა შეთანხმებით. შესაბამისად, უსაფუძვლოა მსჯელობა სამოქალაქო კოდექსის 420-ე მუხლის საფუძველზე მისი ოდენობის შემცირების თაობაზე.
პალატამ ყურადღება გაამახვილა ასევე იმ გარემოებაზე, რომ მხარეები წარმოადგენენ იურიდიულ პირებს, რომლებიც ახორციელებენ სპეციფიკურ სამედიცინო სადაზღვევო მომსახურებას სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში, ამდენად, მათთვის იმთავითვე ცნობილია აღნიშნული პროგრამის ფარგლებში სახელმწიფოს მიერ შემუშავებული ნორმატიული რეგულაციების, მათ შორის გადახდის ვადის გადაცილების შემთხვევაში დარიცხული პირგასამტეხლოს ოდენობის თაობაზე.
რაც შეეხება პირგასამტეხლოს დარიცხვის, ანუ ვალდებულების დარღვევის ვადის ათვლის თარიღს, პალატამ აღნიშნა, რომ მოსარჩელის მიერ პირგასამტეხლოს ოდენობა დაანგარიშებულია კლინიკის მიერ წარდგენილი მიღება-ჩაბარების აქტების თარიღიდან თანხის გადახდისათვის დადგენილებით განსაზღვრული ვადის ამოწურვის შემდგომ. აღნიშნული წესით პირგასამტეხლოს დაანგარიშებას სადავოდ არ ხდის აპელანტი მხარე, აპელანტის პოზიცია პირგასამტეხლოს ნაწილში ეფუძნება იმ გარემოებას, რომ, ურთიერთშეთანხმების აქტის არარსებობის გამო, სადაზღვევო კომპანიას არ წარმოეშვა თანხის გადახდის ვალდებულება, რაც გამორიცხავს გადახდის ვადის გადაცილებისათვის პირგასამტეხლოს დარიცხვის კანონიერებას.
სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 361-ე მუხლის მეორე ნაწილით და დაადგინა, რომ შპს „სადაზღვევო კომპანია ა.-ს“ არ აუნაზღაურებია 2013 წლის 1 იანვრიდან 2013 წლის 31 მარტის ჩათვლით საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 და 2012 წლის 7 მაისის №165 დადგენილებებით გათვალისწინებული დაზღვეულთათვის გაწეული მომსახურების საფასური – 16 812 ლარი, საფუძვლიანია შპს „თ.-ის“ სარჩელი აღნიშნული თანხის მოპასუხისათვის დაკისრების თაობაზე.
სამოქალაქო კოდექსის 417-ე, 418-ე მუხლების თანახმად, პალატამ ჩათვალა, რომ მოცემულ შემთხვევაში საქალაქო სასამართლომ მართებულად დააკისრა მოპასუხეს 2012 და 2013 წლების მითითებულ პერიოდებში გაწეული მომსახურების ღირებულების აუნაზღაურებლობის გამო, ნორმატიულად განსაზღვრული პირგასამტეხლო.
სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით და მოითხოვა მისი გაუქმება.
კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა ცალმხრივია და სამართლებრივი შეფასება მიმართულია მხოლოდ მოწინააღმდეგე მხარის სასარგებლოდ.
პალატამ მხედველობაში არ მიიღო ის გარემოება, რომ კასატორმა სადავო ვალდებულება ვერ შეასრულა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ საანგარიშგებო დოკუმენტაციის წარუდგენლობის და, საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის 177-ე დადგენილების შესაბამისად, ზოგადად ანგარიშსწორებისათვის საჭირო ქმედების შეუსრულებლობის გამო.
მხარეთა შორის უნდა გაფორმებულიყო „ურთიერთშედარების აქტი“, რომლითაც ზუსტად განისაზღვრებოდა მზღვეველის მიერ ასანაზღაურებელი სამედიცინო მომსახურების ღირებულების ოდენობა და მისი ანაზღაურების ვადები, ხოლო ამ წესების დარღვევის შემთხვევაში – პირგასამტეხლოს ოდენობა და მისი დაკისრების ვადები.
კასატორის აზრით, სასამართლოს პირგასამტეხლოს დაკისრებისას არ გაუთვალისწინებია ის გარემოება, რომ მხარეთა შორის ურთიერთობები, სპეციფიკური ხასიათიდან გამომდინარე, წესრიგდება ზემოაღნიშნული დადგენილებით, რომელიც ადგენს სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში პროგრამის მონაწილეთა შორის ურთიერთობის განსაკუთრებულ/სპეციალურ წესებს, მათ შორის ანგარიშსწორებისა და ანგარიშგების ნაწილში. სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო ის ფაქტი, რომ მხარეთა შორის №177-ე დადგენილების მე-6 მუხლის მე-7 პუნქტით განსაზღვრულ ვადებში საანგარიშგებო დოკუმენტაცია არ წარდგენილა (აღნიშნული დასტურდება საქმეში არსებულ მიღება-ჩაბარების აქტების გაფორმების თარიღებით), არ გაფორმებულა ურთიერთშედარების აქტი, შესაბამისად, პირგასამტეხლოს დაკისრების ვადები და მისი ოდენობა გაურკვეველი და დაუსაბუთებელია.
საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:
სააპელაციო სასამართლომ მოცემულ საქმეზე დაადგინა, რომ საქართველოს მთავრობის 2012 წლის 14 მაისის სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ №177 დადგენილების შესაბამისად, 2012 წლის ოქტომბრიდან დეკემბრის ჩათვლით შპს „თ.-ამ“ 16304 ლარის ღირებულების სამედიცინო მომსახურება გაუწია საქართველოს მთავრობის 2009 წლის 9 დეკემბრის №218 და 2012 წლის 7 მაისის №165 დადგენილებებით გათვალისწინებულ სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ მიერ დაზღვეულ ბენეფიციარებს/დაზღვეულებს. აღნიშნული დავალიანების არსებობა მოპასუხე სადაზღვევო კომპანიამ პირველი ინსტანციის სასამართლოში აღიარა და სააპელაციო წესით გასაჩივრებულია მხოლოდ პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება პირგასამტეხლოს ნაწილში.
ზემოაღნიშნული საფუძვლით შპს „თ.-ამ“ სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ დაზღვეულ ბენეფიციარებს/დაზღვეულებს 16812 ლარის ღირებულების სამედიცინო მომსახურება გაუწია 2013 წლის 1 იანვრიდან 31 მარტის ჩათვლითაც.
პალატამ უდავოდ დადგენილად ჩათვალა, რომ კლინიკას მზღვეველისათვის მიწოდებული აქვს საანგარიშგებო დოკუმენტაცია და მზღვეველს თანხის კორექტირების თაობაზე პრეტენზიის გაცხადების შესახებ რაიმე მტკიცებულება არ წარმოუდგენია.
სააპელაციო სასამართლომ განსახილველი დავა სამართლებრივად შეაფასა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 317-ე მუხლების პირველი ნაწილების, 362-ე მუხლის მეორე ნაწილის, 417-ე, 418-ე მუხლებისა და 2012 წლის 14 მაისის სახელმწიფო სადაზღვევო პროგრამების ფარგლებში სამედიცინო და სადაზღვევო მომსახურების მიწოდების წესების დამტკიცების შესახებ №177 დადგენილების საფუძველზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგან აღნიშნული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის მიერ დადგენილი პრაქტიკა (სუს 2014 წლის 24 მარტის განჩინება №ას-1284-1226-2013 საქმეზე).
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 6 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1011,36 ლარი და 21 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 628,70 ლარის, სულ – 1640,06 ლარის 70% – 1148,04 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა:
1. შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.
2. კასატორ შპს სადაზღვევო კომპანია „ა.-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 6 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1011,36 ლარი და 21 ნოემბერს №1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 628,70 ლარის, სულ – 1640,06 ლარის 70% – 1148,04 ლარი.
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.
თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი
მოსამართლეები: თ. თოდრია
ნ. ბაქაქური
