№ას-1183-1125-2014 13 თებერვალი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, თეიმურაზ თოდრია

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – შპს ,,ჰ.ჯ-ა’’ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ჟ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ა. ჟ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს,,ჰ.ჯ-ას’’ მიმართ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და განაცდურის ანაზღაურების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

ა. ჟ-სა და შპს,,ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხანას შორის 2009 წლის 1 აგვისტოს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელე დაინიშნა შპს,,ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე, განუსაზღვრელი ვადით.შრომის ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა 1350 ლარს. შპს ,,ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის 2013 წლის 18 ივნისის № 96 ბრძანებით, საქართველოს ორგანული კანონის ,, საქართველოს შრომის კოდექსის’’ 37-ე მუხლის 1-ლი ნაწილის ,,გ’’ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ა. ჟ-ან შეწყდა შრომითი ურთიერთობა ხელშეკრულების პირობების დარვევის გამო. აღნიშნული ბრძანების საფუძველი გახდა ქარხნის მენეჯერის დ. ა-ის 2013 წლის 18 ივნისის მოხსენებითი ბარათი ტექნიკური დირექტორის ზ. ს-ის რეზოლუციით. ა. ჟ-ის განმარტებით, ზემოხსენებული ბრძანება უკანონო და უსაფუძვლოა. მისი სამსახურიდან გათავისუფლება გამოიწვია სხვა პირის ბრალეულმა ქმედებამ, კერძოდ კი, მისი საამქროს მძღოლის მიერ 2013 წლის 15 ივნისს ამავე ქარხნის სხვა ტერიტორიაზე ჩადენილი ქურდობის ფაქტმა. ასევე, აღნიშნული ფაქტის გამო საწარმოში მიზანდასახულად 2013 წლის 17 ივნისს ჩატარებული აუდიტის შემოწმების შედეგად გამოვლენილმა ხარვეზებმა, რასაც მისი აზრით, არანაირი კავშირი არ აქვს მის მიერ შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობასთან.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით:

ა. ჟ-ან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა განაპირობა არა მისი საამქროს მძღოლის მიერ 2013 წლის 15 ივნისს შპს ,,ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის სხვა ტერიტორიაზე ჩადენილი ქურდობის ფაქტმა, არამედ აღნიშნული ფაქტი დაედო საფუძვლად აუდიტის შემოწმებას, რა დროსაც ა. ჟ-ის დაქვემდებარებაში მყოფ ავტოსატრანსპორტო საამქროში გამოვლენილი იქნა არაერთი ხარვეზი, რაც აისახა ამავე განკარგულების საფუძველზე შედგენილ აუდიტის ანგარიშში („რაპორტში“).

გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილებით, ა. ჟ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა უსაფუძვლობის გამო.

რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ა. ჟ-ემ.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ა. ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა: გაუქმდა გორის რაიონული სასამართლოს 2013 წლის 14 ნოემბრის გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება; ა. ჟ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა; ბათილად იქნა ცნობილი შპს ,,ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის დირექტორთა 2013 წლის 18 ივნისის №96 ბრძანება ა. ჟ-ან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ; ა. ჟ-ე აღდგენილ იქნა შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტამდე მის მიერ დაკავებულ საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე; ა. ჟ-ეს იძულებითი განაცდურის სახით აუნაზღაურდა 1350 ლარი (დარიცხული) ყოველთვიურად, 2012 წლის 19 ივნისიდან - სამუშაოზე აღდგენამდე.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ა. ჟ-ე სამსახურიდან გათავისუფლებამდე მუშაობდა შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე და მისი ყოველთვიური ანაზღაურება შეადგენდა 1350 ლარს.

შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხანასა და ა. ჟ-ეს შორის 2009 წლის 1 აგვისტოს გაფორმდა შრომითი ხელშეკრულება, რომლითაც მოსარჩელე დაინიშნა ავტოფარეხის მექანიკოსის თანამდებობაზე განუსაზღვრელი ვადით (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 11-13).

საქმეში წარმოდგენილი ანკეტის (იხ. ტ. 1, ს.ფ. 14-17, 54) შესაბამისად დადგინდა, რომ 2013 წლის 20 მაისიდან ა. ჟ-ე დაინიშნა შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე და მისი ყოველთვიური ანაზღაურება განისაზღვრა 1350 ლარის ოდენობით.

ა. ჟ-ან შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ 2013 წლის 18 ივნისის №96 ბრძანების მიხედვით, მოსარჩელე გათავისუფლდა ქარხნის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობიდან (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 10).

ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე მუშაობისა და 1350 ლარის ოდენობით ანაზღაურების არსებობის ფაქტი სადავოდ არ გაუხდიათ და დაადასტურეს მხარეებმაც (იხ. ტ. 2. 2013 წლის 9 სექტემბრის სხდომის ოქმი 12:57:30 და 13:35:20).

სააპელაციო სასამარლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ა. ჟ-ე სამსახურიდან გათავისუფლდა შრომითი ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო, თუმცა პალატის შეფასებით, მას არ ჩაუდენია ისეთი სამსახურებრივი გადაცდომა, რომელიც მისი სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო.

პალატამ აღნიშნა, რომ სამუშაოდან განთავისუფლების თაობაზე შრომითი დავის განხილვისას, სასამართლომ უნდა შეამოწმოს, თუ რამდენად მართლზომიერად მოქმედებდა დამსაქმებელი დასაქმებულის სამუშაოდან განთავისუფლებისას. აღნიშნული საკითხის გამორკვევა კი შესაძლებელია მხოლოდ შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე ადმინისტრაციის ბრძანებაში მითითებული დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძვლის კვლევის შედეგად.

განსახილველ შემთხვევაში, ა. ჟ-ან შრომითი ხელშეკრულება შეწყდა შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის 2013 წლის 18 ივნისის №96 ბრძანებით, საქართველოს ორგანული კანონის ,,საქართველოს შრომის კოდექსის” 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის ,,გ” ქვეპუნქტის საფუძველზე.

სადავო ბრძანების შესაბამისად, შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის მიზეზი გახდა ა. ჟ-ის მიერ შრომითი ხელშეკრულებითა და შინაგანაწესით ნაკისრი ვალდებულებების შეუსრულებლობა, მისი თვისებებისა და უნარ-ჩვევების შეუსაბამობა დამსაქმებლის მოთხოვნებთან. ა. ჟ-ემ ვერ შეძლო მოვალეობების სათანადოდ განხორციელება, საამქროს შესაბამისი მართვა, მის დაქვემდებარებაში მყოფი პირების საქმიანობის სათანადო კონტროლი. აღნიშნული დასტურდება 2013 წლის 17 ივნისის N15 განკარგულების საფუძველზე ავტოფარეხის საამქროში ჩატარებული აუდიტის რაპორტით, რა დროსაც გამოვლინდა არაერთი ხარვეზი და ასევე 2013 წლის 15 ივნისს მომხდარი ფაქტით, როდესაც ა. ჟ-ის დაქვემდებარებაში მყოფი ავტოფარეხის ციცხვიანი ავტომტვირთავის მძღოლის თ. ქ-ის აქტიური მონაწილეობით ადგილი ჰქონდა ორგანიზებული დანაშაულის მცდელობას (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 10).

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებს და შესაგებელს. პალატამ განმარტა, რომ სამოქალაქო სამართალწარმოებისას მტკიცების ტვირთი ნაწილდება ობიექტურად და სამართლიანად. მტკიცების ტვირთის განაწილების ობიექტური და სამართლიანი სტანდარტი განაპირობებს მოსარჩელისა და მოპასუხის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებების წრის განსაზღვრას, რა დროსაც მხედველობაში მიიღება მხარის მიერ მტკიცების ობიექტური განხორციელების შესაძლებლობა. აღნიშნულ პრინციპს ეფუძნება დადებითი მოვლენის მტკიცების ვალდებულება ნეგატიური მოვლენის მტკიცების შეუძლებლობის გამო. შრომითსამართლებრივი დავები მტკიცების ტვირთის განაწილების გარკვეული თავისებურებით ხასიათდება, რასაც მტკიცებულებების წარმოდგენის თვალსაზრისით, დამსაქმებლისა და დასაქმებულის არათანაბარი შესაძლებლობები განაპირობებს. მოსარჩელე, დასაქმებული, რომელიც სამსახურიდან უკანონოდ დათხოვნის თაობაზე აპელირებს, ვერ დაადასტურებს მისი სამსახურიდან დათხოვნის უკანონობას. შესაბამისად, მოსარჩელის მითითება მასზედ, რომ იგი უკანონოდ გაათავისუფლეს სამსახურიდან, მტკიცების ტვირთს აბრუნებს და დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან მართლზომიერად გათავისუფლების მტკიცების ვალდებულებას აკისრებს. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს შემდეგი ძირეული პრინციპიდან, კერძოდ, დამსაქმებელს გააჩნია მტკიცებითი უპირატესობა, სასამართლოს წარუდგინოს მისთვის ხელსაყრელი მტკიცებულებები იმასთან დაკავშირებით, რომ მისმა მუშაკმა შრომითი მოვალეობები დაარღვია, რაც კონკრეტულ ქმედებებში გამოიხატა, ვიდრე მუშაკს, რომელიც ობიექტურად ვერ შეძლებს მტკიცებულებების წარდგენას მასზედ, რომ იგი ვალდებულებას ჯეროვნად ასრულებდა. შესაბამისად, განსახილველ შემთხვევაში, მოპასუხე ვალდებული იყო სათანადო მტკიცებულებებით დაედასტურებინა ა. ჟ-ის მიერ ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების დარღვევის ფაქტი.

აღნიშნულის დასადასტურებლად საქმეში წარმოდგენილია 2013 წლის 17 ივნისის N15 განკარგულების საფუძველზე ჩატარებული აუდიტის რაპორტი ავტოფარეხის საამქროში (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 56-65). რაპორტის შესაბამისად, აუდიტმა გამოავლინა შემდეგი სახის პრობლემები: ტექნიკის განაწილების პროცესი არ მოიცავდა სრულ ინფორმაციას, თუ სად უნდა ემუშავა, რა მოცულობის სამუშაო იყო და რა პერიოდი მოუწევდა მუშაობა ტექნიკას; საგზურის ფურცლის დიზაინი იყო მოძველებული და არ აკმაყოფილებდა დღევანდელ სტანდარტებს; სამუშაოს დამთავრებისას არ ხდებოდა საგზურის ფურცელში ჩანაწერების შემოწმება ავტოფარეხის უფროსის და დისპეჩერის მიერ; არ კონტროლდებოდა საწვავის ხარჯი შესრულებული სამუშაოს მიხედვით; მითითებული ნამუშევარი საათები არ იყო რეალური, რადგან მითითებული იყო სრული სამუშაო დღე, რაც შეუძლებელი იყო.

პალატამ წარმოდგენილი „რაპორტი“, როგორც საქმეში წარმოდგენილი მტკიცებულება, შეაფასა და, მითითებულ მტკიცებულებასთან მიმართებით მხარეთა პოზიციების მოსმენის შედეგად, მივიდა დასკვნამდე, რომ ა. ჟ-ეს არ ჩაუდენია ისეთი სამსახურებრივი გადაცდომა, რომელიც მისი სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი შეიძლებოდა გამხდარიყო.

პალატამ მიზანშეწონილად მიიჩნია „რაპორტში“ მითითებული დარღვევები შეეფასებინა თანმიმდევრულად, საქმეში არსებულ მტკიცებულებებზე დაყრდნობით.

„რაპორტის“ მიხედვით, პირველ დარღვევას წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ ტექნიკის განაწილების პროცესი არ მოიცავდა სრულ ინფორმაციას, თუ სად უნდა ემუშავა, რა მოცულობის სამუშაო იყო და რა პერიოდი მოუწევდა მუშაობა ტექნიკას (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 56).

პალატა წარმოდგენილი მტკიცებულების კვლევისა და მტკიცებულებასთან მიმართებით ორივე მხარის ახსნა - განმარტების მოსმენის შედეგად მივიდა დასკვნამდე, რომ 2013 წლის 17 ივნისის №15 განკარგულების საფუძველზე ჩატარებულ აუდიტის რაპორტში დასახელებული პრობლემა (№1) განპირობებული იყო იმ ფაქტით, რომ ტექნიკის განაწილების პროცესი არ მოიცავდა სრულ ინფორმაციას, თუ სად უნდა ემუშავა, რა მოცულობის სამუშაო უნდა შეესრულებინა და რა პერიოდი მოუწევდა მუშაობა ტექნიკას. საამქროში მოქმედი საგზურის ფურცელი არ შეიცავდა აღნიშნული ინფორმაციის თავსებად გრაფას, რაც დასტურდებოდა ამავე რაპორტით, კერძოდ, რაპორტის 1.2. პუნქტის შესაბამისად, საგზურის ფურცლის დიზაინი იყო მოძველებული და არ აკმაყოფილებდა დღევანდელ მოთხოვნებს, კერძოდ, საგზური არ იყო დაცული შესაძლო გაყალბებისაგან და არ ხდებოდა მისი აღრიცხვა სარეგისტრაციო ნომრების მიხედვით. საგზურის ინფორმაცია არ იძლეოდა სრულ სურათს, კერძოდ, ინფორმაციას იმასთან დაკავშირებით, თუ რომელ საამქროში ან უბანზე იყო გამოყენებული ტექნიკა, ასევე არ იყო მითითებული სამუშაოს მოცულობა და ტექნიკის მუშაობის ხანგრძლივობა, საწვავის ნაშთი ტრანსპორტის საწვავის ავზში სამუშაოს დაწყებისას და საწვავის ხარჯვითი ნორმები. პალატამ დაადგინა, რომ ა. ჟ-ე მასზე დაკისრებულ მოვალეობებს ასრულებდა საგზურის ფურცლის მოქმედი სახით შევსების გზით, რომელიც არ იძლეოდა სრულ სურათს საწვავის ხარჯვასთან დაკავშირებით, თუმცა, ნიშანდობლივი იყო ის გარემოება, რომ საგზურის ფურცლის შეცვლა, მისი ახალი დიზაინის შემუშავება ან კიდევ საგზურის ფურცელში იმ დამატებითი ინფორმაციის შეყვანა, რომელი ინფორმაციის თავსებად გრაფასაც საგზურის ფურცელი არ მოიცავდა, ა. ჟ-ეს არ მოეთხოვებოდა. ამ მხრივ, ნიშანდობლივი იყო ის გარემოება, რომ რაპორტი კი არ შეიცავდა დასკვნას მასზედ, რომ ა. ჟ-ე საგზურის ფურცელს არასათანადოდ ავსებდა, გასცემდა ან არასწორ ინფორმაციას ასახავდა მასში, ან კიდევ საგზურის ფურცელში არსებულ ინფორმაციას არ ამოწმებდა ან არ აკონტროლებდა, არამედ რაპორტი ეფუძნებოდა დასკვნას იმის თაობაზე, რომ საგზურის ფურცლის მოძველებული ფორმა, სრულყოფილად შევსებულიც კი, არ იძლვა საწვავის ხარჯვის სრულ სურათს, რაც ა. ჟ-ეს ბრალად არ შეიძლებოდა შერაცხოდა. სასამართლოს აღნიშნულ დასკვნას, პალატის აზრით, ამყარებს რაპორტის პირველ საკითხად დასახელებული პრობლემის გადაჭრის გზაც, კერძოდ, დასკვნის მიხედვით გამოვლენილი პრობლემის გადაჭრის გზა მდგომარეობს იმაში, რომ უნდა შეიცვალოს საგზურის ფურცელი და დაიბეჭდოს ახალი ტიპის საგზური, რომელშიც იქნება ყველა ზემოთაღნიშნული ინფორმაციის შეტანის შესაძლებლობა და მაქსიმალურად იქნება დაცული შესაძლო გაყალბებისაგან. პალატამ მიიჩნია, რომ ახალი საგზურის შინაარსობრივი ფორმისა და დიზაინის შეცვლა არ წარმოადგენდა ა. ჟ-ის, როგორც ავტოფარეხის საამქროს უფროსის ვალდებულებას.

რაპორტის მიხედვით, მეორე დარღვევას წარმოადგენდა ის ფაქტი, რომ სადგურის ტექნიკური შესაძლებლობიდან გამომდინარე, შეუძლებელი იყო მანქანაში ჩაესხათ საწვავის ზუსტად ის რაოდენობა, რომელიც მითითებული იყო საგზურში. ცდომილება შეადგენდა 100 – 1000 გრამამდე. ეს ცდომილება არ ფიქსირდებოდა საგზურში (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 56);

აღნიშნულ პრობლემასთან დაკავშირებით პალატამ განმარტა, რომ საგზურში მითითებული ოდენობით საწვავის ჩაუსხმელობა განპირობებული იყო არა ა. ჟ-ის მართლსაწინააღმდეგო ქმედებით, რაც მისი მხრიდან თანამდებობრივი ინსტრუქციის დარღვევაში გამოიხატებოდა, არამედ „სადგურის ტექნიკური შესაძლებლობით“. ფაქტი მასზედ, რომ აღნიშნული დარღვევა ა. ჟ-ეს ბრალად არ შეიძლება შეერაცხოს, დასტურდებოდა მითითებული პრობლემის იმ გადაწყვეტის მეთოდითაც, რომელიც ამავე დასკვნაში იყო აღწერილი, კერძოდ, ამავე დასკვნის შესაბამისად, მითითებული ხარვეზის აღმოფხვრის მიზნით, მოწვეულ უნდა ყოფილიყო „რომპეტროლის“ ტექნიკური ჯგუფი, რათა აღმოფხვრილიყო ზემოთ აღნიშნული ცდომილება. ამ პრობლემის გადაწყვეტამდე კი სადგურის ოპერატორს უნდა დავალებოდა, მიეთითებინა საგზურში რეალურად ჩასასხმელი საწვავის რაოდენობა, რომელიც საწვავის მრიცხველზე ფიქსირდებოდა. ამდენად, ამავე დასკვნითვე დასტურდებოდა, რომ ა. ჟ-ის ბრალით მითითებული დარღვევა არ იყო განპირობებული. რაპორტის მიხედვით, მესამე დარღვევას წარმოადგენდა საწვავის დალუქვის პროცესში არსებული ხარვეზი, კერძოდ, დალუქული ავზების დათვალიერებისას აღმოჩნდა, რომ ავზების გახსნა შესაძლებელი იყო ლუქების დაუზიანებლად. დაცვის სამსახურის ლუქები ინახებოდა ოპერატორის ოთახში, ახალიც და გამოყენებულიც, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო ნებისმიერისათვის, ვინც ოთახში შევიდოდა. ტექნიკის დათვალიერებისას აღმოჩნდა ადგილები, რომელიც არ იყო დალუქული და შესაძლებელი იყო ამ ადგილებიდან საწვავის ამოღება.

რაპორტის მიხედვით, ავზების დალუქვა ხდებოდა საწვავის ჩასხმისთანავე ავტოგასამართ სადგურზე. შემოწმების დროს გამოვლინდა, რომ ძველი ლუქის ახსნას და შემდგომ დალუქვას ახორციელებდა მძღოლი, რომელიც გამოყენებულ ლუქს უბრუნებდა დაცვის თანამშრომელს, რომელიც, თავის მხრივ, ამოწმებდა ლუქის ნომერს თავის ჟურნალში. დაცვის სარეგისტრაციო ჟურნალი ინახებოდა ავტოგასამართი სადგურის ოთახში. ამდენად, პალატამ მითითებული მტკიცებულების ანალიზის საფუძველზე მიიჩნია, რომ ავზების დალუქვა ხდებოდა ავტოგასამართ სადგურში და არა საამქროში. შესაბამისად, ლუქის ახსნასთან დაკავშირებული პრობლემა ა. ჟ-ეს ბრალად ვერ შეერაცხებოდა, მით უფრო, რომ პრობლემის მოგვარების გზადაც აღნიშნული უფლებამოსილების დაცვის თანამშრომლებისათვის გადაბარება იყო დასახელებული.

რაპორტის მიხედვით მეოთხე დარღვევას წარმოადგენდა ის გარემოება, რომ 2013 წლის 18 ივნისს კომისიურად შემოწმდა ავტოფარეხის სააღრიცხვო ჟურნალი, რომელშიც აღირიცხებოდა ტექნიკის ნამუშევარი მოტოსაათები, ოდომეტრის მაჩვენებელი და საწვავის ხარჯი, რომელსაც ავტოფარეხის უფროსი აწარმოებდა.

წარმოდგენილი მტკიცებულების შემოწმების შედეგად, პალატამ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოება: რაპორტის მიხედვით, ავტომტვირთავი ვოლვოს მონაცემების გადამოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ 5 ივნისის ჩანაწერებში სამუშაოს დასაწყისში დაფიქსირებული იყო 13 437 მოტოსაათი, რის შემდეგაც ავტომტვირთავის ავზში ჩასხმული იყო 140 ლიტრი დიზელის საწვავი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ დაფიქსირებული იყო 13 437 მოტოსაათი. იგივე მდგომარეობაა ავტომტვირთავ კამაცუსთან მიმართებით, კერძოდ, 9 მაისის ჩანაწერებში სამუშაოს დასაწყისში დაფიქსირებული იყო 13 608 მოტოსაათი, რის შემდეგაც ჩასხმული იყო ავტომტვირთავის ავზში 130 ლიტრი დიზელის საწვავი, სამუშაოს დასრულების შემდეგ დაფიქსირებულია მაჩვენებელი (13066) იყო მოტოსაათი. ავტომტვირთავი ლ/ჯ მონაცემების გადამოწმების შედეგად აღმოჩნდა, რომ 12 ივნისის ჩანაწერებში სამუშაოს დასაწყისში დაფიქსირებული იყო 1 044 მოტოსაათი, რის შემდეგაც ჩასხმული იყო ავტომტვირთავის ავზში 120 ლიტრი დიზელის საწვავი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ დაფიქსირებული იყო იგივე მაჩვენებელი (1044 მოტოსაათი). სააპელაციო პალატის აზრით, ნიშანდობლივია, რომ აღნიშნულ კვლევაში დარღვევა ვერ გამოვლინდა, ვინაიდან, როდესაც სამუშაოს დასაწყისში და დასასრულს ოდომეტრის მაჩვენებელი იდენტურია, იქ ნამუშევარი საათები 0-ს უდრის, შესაბამისად, მხარეთა ახსნა-განმარტების შედეგად პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ აღნიშნული კვლევა ემსახურებოდა დიზელის საწვავის ხარჯვის საშუალო მაჩვენებლის გამოთვლის მიზნებს. პალატის აზრით, ასევე ნიშანდობლივა, რომ მითითებული კვლევა 3 ავტომტვირთავ საშუალებაზე ჩატარდა. მოწინააღმდეგე მხარემ ა. ჟ-ის მიერ სამსახურებრივი გადაცდომების ჩადენის დადასტურების მიზნებისათვის ექსპერტიზის დასკვნა წარმოადგინა, რომლის მიხედვითაც, ავტომტვირთავ ვოლვოს საწვავის ხარჯი 100 კმ.-ზე 18 ლიტრს შეადგენს, მაშინ, როდესაც 2013 წლის 1 მაისიდან 18 ივნისის ჩათვლით ამავე ავტომტვირთავ საშუალებაზე ჩატარებული კვლევის შედეგად, საწვავის საშუალო ხარჯი 19,6 ლიტრი გამოვლინდა. მხარეთა ახსნა-განმარტებების შესაბამისად, დამსაქმებელი სწორედ აღნიშნულ დარღვევას მიიჩნევდა დასაქმებულის ყველაზე სერიოზულ დარღვევად. პალატამ წარმოდგენილ ექსპერტიზის დასკვნაზე დაყრდნობით მიიჩნია, რომ მითითებული დარღვევა ა. ჟ-ეს ბრალად არ უნდა შერაცხოდა შემდეგ გარემოებათა გამო:

ჩატარებული კვლევის მიხედვით, თუ ავტომტვირთავ ვოლვოს საწვავის ხარჯი 100 კმ.-ზე 18 ლიტრია, რაც 1,6 ლიტრით უფრო ნაკლებია, ვიდრე 2013 წლის 1 მაისიდან 18 ივნისის ჩათვლით ამავე ავტომტვირთავ საშუალებაზე ჩატარებული კვლევის შედეგად გამოვლენილი საწვავის ხარჯი (19,6), მაშინ გასათვალისწინებელი იყო ის გარემოებაც, რომ ამავე დასკვნის მიხედვით ავტომტვირთავ კამაცუს საწვავის ხარჯი 100 კმ.-ზე 17 ლიტრია, რაც 2 ლიტრით უფრო მეტია, ვიდრე 2013 წლის 1 მაისიდან 18 ივნისის ჩათვლით ამავე ავტომტვირთავ საშუალებაზე ჩატარებული კვლევის შედეგი (15). შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი ექსპერტიზის დასკვნა არ იძლეოდა ზუსტ სურათს საწვავის ხარჯვის შედარების მიზნებისათვის და მით უფრო, სატრანსპორტო საამქროს უფროსის ბრალეული ქმედების გამოსავლენად. პალატამ დამატებით განმარტა, რომ წარმოდგენილი დასკვნა 2011 წლის 6 ივლისით თარიღდება, მაშინ, როდესაც შესადარებელი კვლევა 2013 წლის 1 მაისიდან 18 ივნისის ჩათვლით ჩატარდა. პალატამ მიიჩნია, რომ ნიშანდობლივი იყო ის ამორტიზაციის ხარისხი, რასაც ავტომტვირთავი საშუალება 2 წლის განმავლობაში განიცდიდა. შესაბამისად, პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აღნიშნული დასკვნა, შედგენის თარიღის გათვალისწინებით, არ წარმოადგენდა სარწმუნო მტკიცებულებას ა. ჟ-ის ბრალეული ქმედების დასადასტურებლად, მით უფრო, რომ ამავე დასკვნით სხვა ავტომტვირთავ საშუალებაზე საწვავის უფრო მეტი ხარჯვა გამოვლინდა, ვიდრე 2013 წელს ჩატარებული კვლევის შედეგად (შეადარეთ ტ. 1, ს.ფ. 60-65 მტკიცებულება ამავე ტომში განთავსებულ 66-76 მტკიცებულებას).

პალატამ მხარეთა ახსნა-განმარტების შედეგად დადგენილად მიიჩნია, რომ 2013 წლის 15 ივნისს საამქროს მძღოლმა საწვავის მართლსაწინააღმდეგოდ მითვისება სცადა, თუმცა არა საამქროში (საამქროს ტერიტორიაზე), არამედ შპს „ჰ-ა“ კასპის ცემენტის ქარხნის სხვა ტერიტორიაზე. შესაბამისად, მტკიცებულებათა შეფასების შედეგად სასამართლო მივიდა დასკვნამდე, რომ თ. ქ-ის მხრიდან მართლსაწინააღმდეგო ბრალეული ქმედების ჩადენის მცდელობა არ იყო განპირობებული ა. ჟ-ის უმოქმედობით, სამსახურებრივ მოვალეობათა არაჯეროვანი შესრულებით ან სამსახურებრივი უფლებამოსილებისადმი გულგრილი დამოკიდებულებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლზე, რომლის შესაბამისად, შრომა თავისუფალია. სახელმწიფო ვალდებულია ხელი შეუწყოს თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარებას. აკრძალულია მონოპოლიური საქმიანობა, გარდა კანონით დაშვებული შემთხვევებისა. მომხმარებელთა უფლებები დაცულია კანონით. შრომითი ურთიერთობის მომწესრიგებელ საერთაშორისო შეთანხმებათა საფუძველზე სახელმწიფო იცავს საქართველოს მოქალაქეთა შრომით უფლებებს საზღვარგარეთ. შრომითი უფლებების დაცვა, შრომის სამართლიანი ანაზღაურება და უსაფრთხო, ჯანსაღი პირობები, არასრულწლოვნისა და ქალის შრომის პირობები განისაზღვრება ორგანული კანონით.

შრომის თავისუფლება და სხვა სოციალური უფლებები ადამიანის სასიცოცხლო ინტერესებს უკავშირდება და, საერთოდ, ძირითადი უფლებების განხორციელების წინაპირობაა. ამ კატეგორიის უფლებების მნიშვნელობის გააზრების საფუძველზე და მათი უზრუნველყოფის მიზნით, ჩამოყალიბდა სოციალური სახელმწიფოს პრინციპი, რომელიც საქართველოს 1995 წლის კონსტიტუციაშიც აისახა. ასეთი უფლებებისა და განვითარების დაცვის გარეშე წარმოუდგენელია სოციალური სახელმწიფოს არსებობა. სწორედ ამ ფუნქციის შესრულებაა სოციალური სახელმწიფოს დანიშნულება.

საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის პირველი პუნქტით, „შრომა თავისუფალია“, რაც, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებით, „იმას ნიშნავს, რომ ადამიანს მინიჭებული აქვს უფლება, თავად განკარგოს საკუთარი შესაძლებლობები შრომით საქმიანობაში, თავად აირჩიოს შრომითი საქმიანობის ესა თუ ის სფერო“ (გადაწყვეტილება N2/4-24,28.02.1997). ასევე, „შრომის თავისუფლებაში იგულისხმება სახელმწიფოს ვალდებულება, იზრუნოს მოქალაქეთა დასაქმებაზე და დაიცვას მათი შრომითი უფლებები“ (გადაწყვეტილება N2/2-389,26.10.2007). საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს განმარტებითვე (გადაწყვეტილება N2/2-389,26.10.2007) კონსტიტუციის პირველი პუნქტით დაცულია არამარტო უფლება, არჩიო სამუშაო, არამედ ასევე უფლება, განახორციელო, შეინარჩუნო და დათმო ეს სამუშაო“.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ დასაქმებულთა შრომითი უფლებების დაცვის კუთხით ძალიან მნიშვნელოვანია დამსაქმებლის მიერ მისთვის მინიჭებული უფლებებით კეთილსინდისიერად სარგებლობა. დამსაქმებელი კანონით გათვალისწინებული წინაპირობების არსებობისას უფლებამოსილია შეწყვიტოს დასაქმებულთან შრომითსამართლებრივი ურთიერთობა, თუმცა, აღნიშნული უფლება უნდა განხორციელდეს ჯეროვნად, კანონით გათვალისწინებული დანაწესის ზუსტი დაცვით და თანაც, ისე, რომ ადგილი არ ჰქონდეს უფლების ბოროტად გამოყენებას. ამ თვალსაზრისით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შრომის სამართალში მოქმედ Ultima Ratio - ს პრინციპის დაცვას, რაც იმას ნიშნავს, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება გამოყენებულ უნდა იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც დასაქმებულის მიმართ, მის მიერ ჩადენილი გადაცდომის (დარღვევის) ხასიათიდან და სიმძიმიდან გამომდინარე, უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას აზრი აქვს დაკარგული. აღნიშნული დასკვნა ეფუძნება პრინციპს, რომლის შესაბამისადაც, შრომით სამართლებრივი ურთიერთობის შენარჩუნებას აქვს პრიორიტეტი მის რღვევასთან შედარებით. შესაბამისად, მართალია, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „გ“ ქვეპუნქტის მიხედვით (2013 წლის 18 ივნისს, კერძოდ, ა. ჟ-ის გათავისუფლების დროისათვის მოქმედი რედაქციით), შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველი მხარის მიერ შრომითი ხელშეკრულების პირობების დარღვევაცაა, თუმცა, ნიშანდობლივია აღნიშნული დებულების ლოგიკური და შინაარსობრივი განმარტება. პალატამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ თუ სასამართლო მხოლოდ მითითებული მუხლის სიტყვა-სიტყვითი დეფინიციიდან ამოვა, მაშინ ნებისმიერი დარღვევა, თუნდაც, უმნიშვნელო, პირის სამსახურიდან დათხოვნის საფუძველი შეიძლება გახდეს, რაც დაუშვებელია და ეწინააღმდეგება დასაქმებულთა შრომის უფლებების დაცვის კონსტიტუციურ პრინციპს. შესაბამისად, დასაქმებულის მიერ ჩადენილი ყოველი დარღვევა შეფასებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენის სიხშირის, სიმძიმის და რაც მთავარია, შედეგობრივი თვალსაზრისით. შესაბამისად, შრომის სამართალში Ultima Ratio - ს პრინციპი ითხოვს დამსაქმებლის მხრიდან დასაქმებულის სამსახურიდან დათხოვნამდე მისი ქმედების შეფასებას მიზეზ-შედეგობრივი თვალსაზრისით, რა დროსაც, პასუხი უნდა გაეცეს შეკითხვას - არის თუ არა გათავისუფლება დარღვევის (გადაცდომის) ადეკვატური? ნიშანდობლივია, რომ ამავე პრინციპის შესაბამისად, დამსაქმებლის მიერ დარღვევის (გადაცდომის) ჩადენისას გამოყენებულ უნდა იქნეს ისეთი ზომები, რომელიც არსებულ ვითარებას გამოასწორებს, გააუმჯობესებს, დასაქმებულ მუშაკს უკეთესს გახდის, კვალიფიკაციას აუმაღლებს, უფრო წინდახედულად და გულისხმიერად მოქცევას აიძულებს. შესაბამისად, მიზანშეწონილობის კუთხით, გადაცდომის დროს არჩეულ უნდა იქნეს პროპორციული დასჯის მექანიზმი, რაც, შედეგობრივად, გარდა იმისა, რომ დამრღვევს დასჯის, მას და სხვა დასაქმებულებს უფრო ეფექტური შრომის მოტივაციას შეუქმნის. ამდენად, იმისათვის, რომ დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლება დამსაქმებლის მხრიდან ადეკვატურ, საჭირო და პროპორციულ ღონისძიებად იქნეს მიჩნეული, აუცილებელია, სახეზე იყოს ისეთი მძიმე დარღვევა, რომელიც სხვა უფრო მსუბუქი სანქციის გამოყენებას არამიზანშეწონილს ხდის.

კიდევ ერთი გარემოება, რაზეც პალატამ ყურადღება გაამახვილა, მდგომარეობს იმაში, რომ ა. ჟ-ე საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე გადაყვანილ იქნა 2013 წლის 20 მაისს (იხ. ტ.1. ს.ფ. 10), შესაბამისად, პალატამ არ გაიზიარა მოწინააღმდეგე მხარის არგუმენტი მასზედ, რომ ა. ჟ-ეს, თუ პირადად არ ჩაუდენია ზემოთდასახელებული გადაცდომები, მას ხომ თანამდებობრივი ინსტრუქციით საამქროში არსებული პრობლემების გამოვლენა ევალებოდა. აღნიშნულ არგუმენტთან დაკავშირებით პალატამ მიუთითა საქმეში წარმოდგენილ ა. ჟ-ან გაფორმებულ შრომითი ხელშეკრულებაზე, რომლითაც დასტურდება, რომ იგი საამქროში მექანიკოსად იყო დასაქმებული. საამქროს უფროსად კი იგი აუდიტის ჩატარებამდე 27 დღით ადრე გადაიყვანეს (იხ. ტ. 1. ს.ფ. 56-59). შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ ჯერ ერთი, რომ რაპორტში მითითებული დარღვევები, საამქროს უფროსს ბრალად არ უნდა შერაცხოდა, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ა. ჟ-ე დასახელებულ პრობლემათა არ გამოვლენაში დადანაშაულდებოდა, ასეთ ვითარებაში, მხედველობაში უნდა ყოფილიყო მიღებული ის თარიღი, რა დროსაც ა. ჟ-ეს საამქროს უფროსის მოვალეობა ოფიციალურად დაეკისრა.

საქართველოს შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული იძულებითი მოცდენის დროს, დასაქმებულს მიეცემა შრომის ანაზღაურება სრული ოდენობით. მოცდენად უნდა ჩაითვალოს იმგვარი ვითარებაც, როდესაც შრომის ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის შედეგად, დასაქმებულს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული მოვალეობების შესრულების შესაძლებლობა ესპობა, ვინაიდან, ამავე დროს, არსებობს დასაქმებულის ნება, განახორციელოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და მიიღოს შესაბამისი ანაზღაურება. შესაბამისად, შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დრო დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენაა.

საქართველოს შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის მიხედვით, შრომითი ურთიერთობისას, მხარის მიერ მეორე მხარისათვის მიყენებული ზიანი ანაზღაურდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.

პალატამ აქვე დამატებით განმარტა, რომ შრომის ხელშეკრულების საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევს ხელშეკრულების საფუძვლის ბათილობამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა, შესაბამისად, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების კონტექსტში ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან, თუმცა პალატამ აქვე განმარტა, რომ განაცდურის სახით, ანაზღაურებას ექვემდებარება იძულებითი განაცდური, არა სამუშაოზე ფაქტობრივად აღდგენის დროისათვის არსებული ოდენობის გათვალისწინებით, არამედ იმ ოდენობით, რაც დასაქმებულს შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის ჰქონდა და რაც მან ვერ მიიღო შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად შეწყვეტის გამო. მით უფრო, რომ მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა სადავო პერიოდისათვის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსისათვის შრომის ანაზღაურების გაზრდის ფაქტი. განსახილველ შემთხვევაში, საქმის მასალებით დასტურდება, რომ ა. ჟ-ის შრომის ანაზღაურება შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის დროისათვის 1350 ლარს შეადგენდა (იხ. ტ.1, ს.ფ. 16, ასევე იხ. თბილისის სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება 4.1.).

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, პალატამ მიიჩნია, რომ ა. ჟ-ეს არ ჩაუდენია სამსახურებრივი ინსტრუქციით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა იმგვარი დარღვევა, რომელიც მისთვის გაფრთხილებას, დამატებითი ვადის მიცემას ან კიდევ უფრო მსუბუქი სახის სანქციის შეფარდებას გამორიცხავდა და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მის მიერ ჩადენილი დარღვევის ადეკვატური ღონისძიება იყო (იხ. სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების 4.1. / 4.2). სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტა დამსაქმებლის მიერ დასაშვები უნდა იყოს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ გაუმართლებელია ამ უკანასკნელის უფლების დაცვის სხვა საფუძვლების გამოყენება. შესაბამისად, პალატამ მიიჩნია, რომ ა. ჟ-ის სააპელაციო საჩივარი უნდა დაკმაყოფილდეს, ბათილად უნდა იქნას ცნობილი შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის გენერალური დირექტორის 18.06.2013 წლის N96 ბრძანება ა. ჟ-ან შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის შესახებ და ა. ჟ-ე აღდგენილ უნდა იქნას შპს „ჰ.ჯ-ა’’ კასპის ცემენტის ქარხნის საწარმოო პროცესების მართვის დეპარტამენტის ავტოფარეხის საამქროს უფროსის თანამდებობაზე. მასვე უნდა აუნაზღაურდეს იძულებითი განაცდური 2013 წლის 19 ივნისიდან სამსახურში აღდგენამდე, ყოველთვიურად 1350 ლარი (დარიცხული სახით, რომელიც შემდგომ დაბეგვრას ექვემდებარება).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილებაზე შპს ,,ჰ.ჯ-ამ’’ შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად, არასრულად და ერთმანეთთან დაუკავშირებლად გამოიკვლია ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც უნდა გამხდარიყო ა. ჟ-ან შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საკმარისი საფუძველი. სასამართლომ მიიჩნია, რომ ყველა ის დარღვევა, რომელიც რაპორტში იყო ასახული, ცალკე აღებული არ წარმოადგენდნენ სამსახურებრივი ინსტრუქციით გათვალისწინებულ ვალდებულებათა იმგვარ დარღვევას,რომელიც დასაქმებულისათვის უფრო მსუბუქი სანქციის შეფარდებას გამორიცხავდა, და მისი სამსახურიდან გათავისუფლება მის მიერ ჩადენილი დარვევის შესაბამისი ღონისძიება არ იყო. კასატორის განმარტებით, სააპელაციო სასამართლოს მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ა. ჟ-ეს გამოვლენილ დარღვევებზე ვერ დაეკისრებოდა პასუხისმგებლობა, რადგან იგი ახალი გადაყვანილი იყო თანამდებობაზე არასწორია, ვინაიდან, იგი ახალ პოზიციაზეც ასრულებდა იმავე თანამდებობრივ ფუნქციებს, რასაც მექანიკოსად მუშაობის დროს. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ ა. ჟ-ე, როგორც საამქროს უფროსი პასუხს არ აგებდა რაპორტში აღნიშნულ დარღვევებზე, კასატორის აზრით, საამქროს უფროსი პასუხისმგებელია მისი თანამდებობრივი ფუნქციების განხორციელებასთან დაკავშირებით გამოვლენილ მეტად თუ ნაკლებად მნიშვნელოვან დარღვევებზე, ამიტომ რაპორტში მითითებული ყველა გარემოება უნდა განხილულიყო ერთობლიობაში, რაც საკმარისი საფუძველია ა. ჟ-ან შრომითი ხელშეკრულების მოსაშლელად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 4 დეკემბრის განჩინებით შპს ,,ჰ.ჯ-ას’’ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლისა და საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ შპს „ჰ.ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნას დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

აღნიშნულთან დაკავშირებით, საკასაციო სასამართლო მიუთითებს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის განჩინებაზე (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 ნოემბრის განჩინება Nას-411-384-2010), რომლითაც, სასამართლომ კასატორის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დააკმაყოფილა; გააუქმა თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2010 წლის 4 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნა იმავე პალატას იმ მოტივით, რომ მოსარჩელის გათავისუფლების შესახებ ბრძანებაში მითითებული ფაქტობრივი საფუძველის იურიდიული მნიშვნელობა უნდა შემოწმებულიყო სამართლის ნორმის საფუძველზე, უნდა გარკვეულიყო, უპირველეს ყოვლისა, რაში გამოიხატებოდა „თანამდებობასთან შეუსაბამობა“, ხოლო შემდეგ აღნიშნული გარემოებები უნდა შეფასებულიყო სამართლებრივად. საკასაციო პალატამ მიიჩნია, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლოს სათანადოდ უნდა შეეფასებინა სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები საქმეში არსებულ სხვა მასალებთან ერთობლიობაში და გამოეკვლია მოსარჩელის მიერ დაკავებული თანამდებობის სპეციფიკის გათვალისწინებით, რამდენად დასტურდებოდა მოსარჩელის ბრალით მოპასუხე ორგანიზაციაში მომხდარი დარღვევების ფაქტი. იმ შემთხვევაში, თუ აღნიშნულ ფაქტებს ჰქონდა ადგილი და ისინი დაედო საფუძვლად მოსარჩელის თანამდებობიდან განთავისუფლებას, სასამართლო ვალდებული იყო თვითონ შეეფასებინა აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოებები სამართლებრივად.

ამრიგად, ზემოაღნიშნული საქმე სააპელაციო სასამართლოში ხელახლა განსახილველად დაბრუნდა სწორედ მოსარჩელის გათვისუფლების შესახებ ბრძანების ფაქტობრივი საფუძვლების შეუსწავლებლობის მიზეზით, რაც, მოცემულ შემთხვევაში, სახეზე არ გვაქვს. თბილისის სააპელაციო სასამართლომ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სათანადოდ შეაფასა მხარეთა განმარტებები და სასამართლოში დაკითხულ მოწმეთა ჩვენებები საქმეში არსებულ სხვა მტკიცებულებებთან ერთობლიობაში, იმსჯელა და სამართლებრივი შეფასება მისცა ა. ჟ-ის სამსახურიდან გათავისუფლების ბრძანებისთვის საფუძვლად მითითებულ ფაქტობრივ გარემოებებს და მათ დამადასტურებელ დოკუმენტებს, ასევე სადავო ბრძანების საქართველოს კანონმდებლობასთან და შრომითი ურთიერთობის მომწესრიგებელ საერთაშორისო შეთანხმებებთან ურთიერთშესაბამისობას და ისე მიიღო გადაწყვეტილება.

შესაბამისად, საკასაციო პალატას მიაჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეესაბამება არსებულ პრაქტიკას და საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას შპს „ჰ.ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის, 2 430.00 ლარის 70% – 1701.00 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. შპს „ჰ.ჯ-ას“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ შპს „ჰ.ჯ-ას“ დაუბრუნდეს მის მიერ (საიდენტიფიკაციო კოდი: ...) 2014 წლის 1 დეკემბერს №013 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 2 430.00 ლარის 70% – 1701.00 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

თ. თოდრია