საქმე N:ას-1192-1134-2014

საქმე №ას-1192-1134-2014 6 თებერვალი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეიმურაზ თოდრია, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს „ა-ი“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – გ. ს-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 სექტემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარება, გადახდილი თანხის დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

გ. ს-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ის“ მიმართ ხელშეკრულების შეწყვეტილად აღიარებისა და გადახდილი თანხის – 90261 ევროს ეკვივალენტი ლარის დაბრუნების შესახებ.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ შპს „ა-სა“ და გ. ს-ს შორის 2008 წლის 29 მაისს გაფორმდა ხელშეკრულება ბინის ნასყიდობის შესახებ, რომლის თანახმად, გამყიდველს მყიდველისათვის საკუთრების უფლებით უნდა გადაეცა ქ.თბილისში, ს-ის ქ.№51-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლის მე-2 სადარბაზოს მე-2 სართულზე მდებარე 141,12 კვ.მ №10 ბინა და 2.5 სიგრძის ავტოსადგომი საერთო ავტოფარეხში.

ხელშეკრულების თანახმად, ქონებაზე მფლობელობის უფლება მყიდველს უნდა გადასცემოდა არაუგვიანეს 2011 წლის აგვისტოს, ხოლო დამატებითი სამუშაოები უნდა დასრულებულიყო არაუგვიანეს 2012 წლის აპრილში. გასაყიდი ქონების ღირებულება შეადგენდა 90 261 ევროს ეკვივალენტს ლარს.

მოსარჩელის განმარტებით, 2012 წლის 14 დეკემბერს მხარეები შეთანხმდნენ ჩასაბარებელი ბინის ადგილმდებარეობის შეცვლაზე, კერძოდ, გამყიდველს მფლობელობაში უნდა გადასცემოდა ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მე-2 სადარბაზოს მე-7 საცხოვრებელ სართულზე მდებარე 139.83 კვ.მ №45 ბინა და 2.5 სიგრძის ავტოსადგომი საერთო ავტოფარეხში. ხელშეკრულების დანარჩენი პირობები დარჩა უცვლელად.

მყიდველმა ხელშეკრულების დადებიდან ერთ თვეში სრულად დაფარა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ქონების ღირებულება, თუმცა შპს „ა-ს“ სამშენებლო სამუშაოები არც დაუწყია და გადახდილი თანხის დაბრუნებაზე მოსარჩელეს უარი განუცხადა.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მხარეებს შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 8.2 პუნქტის მიხედვით, მყიდველის ან გამყიდველის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლის შემთხვევაში მყიდველს გადახდილი თანხა დაუბრუნდება მხოლოდ მისი ბინის ხელახლა გაყიდვის შემდეგ, ახალი მყიდველის გადახდის გრაფიკის შესაბამისად.

მოპასუხემ მიუთითა, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობა გამოწვეულია ფორსმაჟორული გარემოებით, კერძოდ, 2008 წლის აგვისტოს ომისა და შემდგომ განვითარებული ეკონომიკური კრიზისით. შესაბამისად, არსებობს ვალდებულების შესრულების გადავადების უპირობო საფუძველი და ხელშეკრულება უნდა მიესადაგოს შეცვლილ გარემოებებს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 15 იანვრის გადაწყვეტილებით გ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 24 სექტემბრის განჩინებით შპს „ა-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს „ა-სა“ და გ. ს-ს შორის 2008 წლის 29 მაისს გაფორმდა ხელშეკრულება ბინის ნასყიდობის შესახებ, რომლის თანახმად, გამყიდველს მყიდველისათვის საკუთრების უფლებით უნდა გადაეცა ქ. თბილისში, ს-ის ქ. №51-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მე-2 სადარბაზოს მე-2 სართულზე მდებარე 141,12 კვ.მ №10 ბინა და 2.5 სიგრძის ავტოსადგომი საერთო ავტოფარეხში.

2012 წლის 14 დეკემბერს მხარეები შეთანხმდნენ ჩასაბარებელი ბინის ადგილმდებარეობის შეცვლაზე, კერძოდ, გამყიდველს მფლობელობაში უნდა გადასცემოდა ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მე-2 სადარბაზოს მე-7 სართულზე მდებარე 139.83 კვ.მ №45 ბინა და 2.5 სიგრძის ავტოსადგომი საერთო ავტოფარეხში. ხელშეკრულების დანარჩენი პირობები დარჩა უცვლელად.

სასამართლომ ასევე დაადგინა, რომ მოსარჩელემ შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულება და გადაიხადა მისაღები ბინისა და ავტოსადგომის ღირებულება, შპს „ა-მა“ ვერ უზრუნველყო ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის აშენება და გ. ს-ისათვის შეთანხმებული ფართის გადაცემა. გ. ს-მ არაერთხელ მიმართა შპს „ა-ს“ წერილებით, რომლითაც აცნობებდა, რომ უარს ამბობდა ხელშეკრულებაზე და ითხოვდა გადახდილი თანხის უკან დაბრუნებას.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 317-ე მუხლის პირველი ნაწილით, 629-ე მუხლის პირველი ნაწილით და მიიჩნია, რომ ნარდობის ძირითადი მახასიათებელი არის ის, რომ შემკვეთი საკუთრების უფლებას იძენს შესრულებული სამუშაოს რეზულტატზე, რისთვისაც იხდის კონკრეტულ საზღაურს.

განსახილველ შემთხვევაში, მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულებით მოპასუხის სახელშეკრულებო ვალდებულებას წარმოადგენს მოსარჩელის საცხოვრებელი ფართის მშენებლობა და შემდეგ მისი გადაცემა მოსარჩელის საკუთრებაში, რისთვისაც გადახდილი აქვს ხელშეკრულებით განსაზღვრული თანხა 90 261 ევროს ეკვივალენტი ლარის ოდენობით.

სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მეორე ნაწილის, მე-400 და 401-ე მუხლის თანახმად, პალატამ განმარტა, რომ დაუძლეველ ძალასა და ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობას შორის ურთიერთკავშირი, შესაფასებელი კატეგორიაა და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში სუბიექტური და ობიექტური გარემოებების ურთიერთშეჯერების შედეგად უნდა დადგინდეს. დაუძლეველი ძალა, როგორც ხშირ შემთხვევაში საყოველთაოდ ცნობილი მოვლენა, მტკიცებას არ საჭიროებს. დაუძლეველი ძალის არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობას. დაუძლეველ ძალასა და ვალდებულების შესრულების შეუძლებლობას შორის მიზეზობრივი კავშირის არსებობა მტკიცებას საჭიროებს. ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ დაუძლეველი ძალა არ წარმოადგენს ვალდებულების შესრულებისაგან პირის გათავისუფლების საფუძველს. თუ ვალდებულების კრედიტორმა შესრულების მიმართ ინტერესი დაკარგა, მოვალე ვალდებულია, აღადგინოს პირველადი მდგომარეობა.

როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაშიც მართებულადაა აღნიშნული, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული შესრულების ვადის დადგომიდან – 2011 წლის აგვისტოდან ორ წელიწადზე მეტი დროის განმავლობაში ვალდებულება არ შესრულებულა და მოპასუხეს არც დაუწყია მშენებლობა, შესაბამისად, უსაფუძვლოა მოპასუხის მითითება ვალდებულების შესრულების ვადის გადაცილების მიზეზად 2008 წლის აგვისტოს ომის შედეგად განვითარებულ ეკონომიკურ კრიზისზე.

პალატის განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული დამატებითი ვადის მიზანია მოვალისათვის ხელის შეწყობა, რათა მან შეძლოს დარღვეული ურთიერთობის გამოსწორება. დამატებითი ვადის სიდიდეს განსაზღვრავს კრედიტორი. მისი განსაზღვრა უნდა მოხდეს ისე, რომ იგი საკმარისი აღმოჩნდეს შესრულებისათვის და ამდენად, გონივრული ხანგრძლივობის უნდა იყოს. ვალდებულების დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე, შეიძლება დამატებითი ვადა არც იქნეს გამოყენებული. ასეთ შემთხვევაში დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება. დამატებითი ვადის განსაზღვრა ან გაფრთხილება არ არის საჭირო, როცა აშკარაა, რომ მას არავითარი შედეგი არ მოჰყვება.

სასამართლოს მითითებით, სადავო არ არის, რომ შპს „ა-ის“ მიერ ნაკისრი ვალდებულება მოსარჩელისთვის დათქმულ ვადაში საცხოვრებელი ფართის გადაცემის შესახებ შესრულებული ვერ იქნა. ვალდებულება არც დღევანდელ დღემდე შესრულებულა. შესაბამისად, მოსარჩელეს გააჩნია კანონიერი საფუძველი, უარი თქვას მოპასუხესთან დადებულ ხელშეკრულებაზე და მოითხოვოს გადახდილი თანხის დაბრუნება.

განსახილველ შემთხვევაში თავად მხარეთა შორის დადებული ხელშეკრულებაც ითვალისწინებს სამოქალაქო კოდექსის 405-ე მუხლის დებულებას, კერძოდ ხელშეკრულების 8.6. პუნქტის შინაარსიდან გამომდინარე, ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველია შპს „ა-ის“ მიერ მშენებლობის დასრულების ვადის 12 თვეზე მეტი ხნით გადაცილება, რა დროსაც მყიდველს შეტანილი თანხა სრულად უბრუნდება.

რაც შეეხება აპელანტის მითითებას ხელშეკრულების 8.2. მუხლზე, რომლის თანახმადაც მყიდველის ან გამყიდველის მიერ ხელშეკრულების ცალმხრივად მოშლის შემთხვევაში მყიდველს გადახდილი თანხა აუნაზღაურდება მხოლოდ მისი ბინის ხელახლა გაყიდვის შემდეგ, ახალი მყიდველის გადახდის გრაფიკის შესაბამისად ან მანამდე გამყიდველის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო პალატამ სრულად გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოცემული დებულება მხარეთა შორის სადავო სამართლებრივ ურთიერთობას არ ესადაგება, ვინაიდან განსახილველ დავაში არსებობს ხელშეკრულების შეწყვეტის თაობაზე მოსარჩელის მხრიდან გამოვლენილი ნება არა მისგან გამომდინარე მიზეზით, არამედ მოპასუხის მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო. ამასთან, როგორც გასაჩივრებულ გადაწყვეტილებაში მართებულადაა აღნიშნული, ხელშეკრულების შეწყვეტის ინიციატივა კიდეც რომ გამომდინარეობდეს მოპასუხესთან სახელშეკრულებო ურთიერთობაში მყოფი პირისაგან, სახელშეკრულებო შეთანხმება თანხის შპს „ა-ის“ მიერ ბინის გასხვისების შემდგომ დაბრუნების თაობაზე არ არის ნამდვილი, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 92-ე მუხლის თანახმად, ნებაზე დამოკიდებულად ითვლება ისეთი პირობა, რომლის დადგომაც ან დაუდგომლობა დამოკიდებულია მხოლოდ გარიგების მხარეებზე. ასეთი პირობით დადებული გარიგება ბათილია.

სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემული სარჩელის საგანს წარმოადგენს სწორედ შესრულების დაბრუნების მოთხოვნა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება შპს „ა-მა“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო პალატამ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 92-ე და 327-ე მუხლები და არასწორად განმარტა 352-ე მუხლის დანაწესი.

სასამართლომ უსაფუძვლოდ არ გაითვალისწინა საქმეში არსებული მტკიცებულებები იმის შესახებ, რომ მოპასუხე არ არიდებს თავს წინამდებარე ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების შესრულებას და მზადაა სრული მოცულობით შეასრულოს ვალდებულება გარკვეული პირობების გათვალისწინებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ მოსარჩელის არა ერთი მოთხოვნის მიუხედავად, მოპასუხემ ვალდებულება არ შეასრულა, რაც აძლევს მოსარჩელეს ხელშეკრულებიდან გასვლისა და გადახდილი თანხის დაბრუნების უფლებას.

მხარის მითითებით, აღნიშნული მსჯელობა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს არ შეესაბამება, ვინაიდან კასატორი ჯერ კიდევ 2010 წლის 19 ოქტომბრის წერილით სთხოვდა მოსარჩელეს ხელშეკრულების შეცვლილი გარემოებებისადმი მისადაგებას (2008 წლის აგვისტოს ომმა მნიშვნელოვნად შეცვალა დადებული ხელშეკრულებით მხარეთა მიერ ნაკისრი ვალდებულებების შესრულების შესაძლებლობა), ასევე განმარტავდა იმ მიზეზებს, რაც გახდა ვალდებულების შესრულების შემაფერხებელი და არა გამომრიცხავი გარემოება.

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ არსებობდა ხელშეკრულებიდან გასვლის წინაპირობები და დამატებითი ვადის განსაზღვრა არავითარ შედეგს არ გამოიღებდა.

საგულისხმოა, რომ დამატებითი ვადის განსაზღვრისას გათვალისწინებულ უნდა იქნეს შესასრულებელი ვალდებულების სპეციფიკა. მოსარჩელეს, მის მიერ გადახდილი თანხის უკან დაბრუნების თაობაზე მოთხოვნის უფლება (ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლება) წარმოეშობოდა მხოლოდ გონივრული დამატებითი ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ და არა მარტოოდენ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადის დადგომის მომენტიდან. დამატებითი ვადის დაწესებას ან გაფრთხილებას არ უნდა ჰქონდეს ფორმალური ხასიათი და იმ ფონზე, რომ 2013 წლის ოქტომბრის შეტყობინებით კასატორი ცალსახად ატყობინებდა მოსარჩელეს ვალდებულების შესრულების კონკრეტულ ვადას, ხელშეკრულებიდან გასვლა გაუმართლებელია, რაც სააპელაციო სასამართლოს სათანადოდ არ შეუფასებია.

ხელშეკრულებიდან გასვლის უფლების მოპოვების შემთხვევაშიც კი, მოსარჩელეს მის მიერ გადახდილი თანხა უბრუნდება მხარეთა შორის ხელშეკრულებით დადგენილი წესით და მხოლოდ იმ პირობით, რაც გათვალისწინებულია მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების 8.2 პუნქტში.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ მშენებლობის ვადის გადაცილება გამოწვეული იყო ფორსმაჟორული მდგომარეობით, კერძოდ, 2008 წლის აგვისტო-სექტემბერში საქართველოს ტერიტორიაზე გამოცხადებული იყო საომარი მდგომარეობა, რამაც ბუნებრივია გამოიწვია მშენებლობის დროებით შეჩერება.

2009 წლის გაზაფხულზე კი, ქ.თბილისში ჩატარდა მასობრივი საპროტესტო გამოსვლები, რის გამოც ქალაქი ფაქტობრივად პარალიზებული იყო და ვერ ხერხდებოდა სამშენებლო მასალების სამშენებლო ობიექტებზე მიტანა. აღნიშნულ გარემოებებს ცალსახად ადასტურებს საქართველოს სავაჭრო სამრეწველო პალატის მიერ გაცემული ცნობა.

ამასთან, სამშენებლო სექტორს ახასიათებს განსაკუთრებული სპეციფიკა გარკვეული პერიოდით სამშენებლო სამუშაოების გადადება არ გულისხმობს, რომ მშენებლობა დასრულდება შეწყვეტილი ვადის გაანგარიშების დამატებით საერთო ვადასთან მიმართებით, რადგან ფორსმაჟორული ვითარება შესაძლოა გაგრძელდეს რამდენიმე წუთიც, მაგრამ გავლენა იქონიოს თვეების განმავლობაში, რისი ნათელი დასტურიც არის ბუნებრივი კატაკლიზმები, რომელთაგანაც ზიანის მიყენება გარემოზე ხორციელდება მცირე ხნით, მაგრამ ზარალის აღმოფხვრას სჭირდება წლები.

კასატორმა ჩათვალა, რომ ანალოგიური ვითარებაა საომარი ვითარების მიმართაც. სამოქალაქო კოდექსის 401-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლომ არ გაითვალისწინა, რომ სამართლის მიზანი არ არის, პასუხისმგებლობა დააწესოს სხვადასხვა პირთა მიმართ, არამედ უზრუნველყოს ყველანაირი საშუალებით ვალდებულების შესრულება, რაც სასამართლომ არ გაითვალისწინა.

კასატორის მითითებით, სასამართლომ სათანადოდ არ შეაფასა მხარეთა შორის 2008 წლის 29 მაისის ხელშეკრულების 8.2 პუნქტის დანაწესი. აღნიშნული პუნქტი არ ეხება სადავო საკითხს, რადგან ხელშეკრულების შეწყვეტისადმი ნება გამოხატა მოპასუხე მხარემ არა მისი მიზეზის გამო, არამედ შპს „ა-ის“ მიერ ვალდებულების დარღვევის გამო. ამგვარ დათქმას ხელშეკრულება არ შეიცავდა ანუ განმსაზღვრელი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, ვისი მიზეზით მოხდებოდა ხელშეკრულებიდან გასვლა (ხელშეკრულების შეწყვეტა).

სამოქალაქო კოდექსის 352-ე მუხლის პირველი ნაწილი ადგენს ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში მხარეთა მიერ ერთმანეთისათვის გადაცემული სიკეთის უკან დაბრუნების მექანიზმს, ანუ მხარეებს უფლება აქვთ, ხელშეკრულებიდან გასვლის შემთხვევაში მოსთხოვონ ერთმანეთს ხელშეკრულების ფარგლებში გადაცემულის უკან დაბრუნება, თუმცა აღნიშნული წარმოადგენს მხარის უფლებას, მეორე მხარეს მოსთხოვოს გადაცემულის უკან დაბრუნება და არა ავტომატურად გადაცემულის დაბრუნებას.

შპს „ა-ის“ მოსაზრებით, მხარეები ხელშეკრულების 8.2 პუნქტით შეთანხმდნენ, რომ გადახდილი თანხის დაბრუნება განხორციელდებოდა მხოლოდ ბინის სხვა სუბიექტზე გასხვისების შემთხვევაში მყიდველის მიერ გადახდილი თანხის გრაფიკის შესაბამისად. ამდენად, მხარეები შეთანხმდნენ 327-ე მუხლის ფარგლებში, რომ 352-ე მუხლის პირველი ნაწილით განსაზღვრული გადაცემულის უკან დაბრუნება მოხდებოდა გარკვეული წესის დაცვით, როცა მოსარჩელე ან მოპასუხე ხელახლა გაასხვისებდა ბინას, რისი შეფასების ფარგლებშიც სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 92-ე მუხლი.

კასატორის მითითებით, გაუგებარია სასამართლოს მიერ ხელშეკრულების 8.2 პუნქტის ისეთ გარიგებად მიჩნევის მოტივი, რომლის დადგომაც დამოკიდებულია მხოლოდ გარიგების მხარეზე. ობიექტურ ჭეშმარიტებას წარმოადგენს ის ფაქტი, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის საჭიროა ორი ან მეტი მხარე, შესაბამისად ბინის რეალიზება/გაყიდვა არ არის მხოლოდ მხარეზე დამოკიდებული, რადგან სარეალიზაციოდ გამოტანილ ქონებას სჭირდება შემძენი მეორე მხარე, რაც ავტომატურად უსვამს ხაზს, რომ ბინის რეალიზაციის ფაქტი არ არის დამოკიდებული მხოლოდ შპს „ა-ზე“. მიუხედავად დიდი სურვილისა, მან შეიძლება ვერ მოახერხოს ბინის გაყიდვა. შესაბამისად, აღნიშნული პუნქტი წარმოადგენს არსებულ დავაში უმთავრეს ელემენტს, რომლის გაუთვალისწინებლობა სასამართლოს მიერ დაუშვებელი იყო.

ამავდროულად საგულისხმოა, რომ თავად მოსარჩელესაც შეეძლო მისი რეალიზება, რაზეც სასამართლოს ყურადღება არ გაუმახვილებია და მოსარჩელის მხრიდან შესაბამისი მოთხოვნის არარსებობის პირობებში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 248-ე მუხლის დარღვევით, ჩათვალა შეთანხმება ამ ნაწილში ბათილად.

მხარემ მიიჩნია, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ გამომდინარეობს საქმეში არსებული მტკიცებულებების ობიექტური და სამართლიანი შეფასებიდან, რაც მისი გაუქმების აბსოლუტურ საფუძველს წარმოადგენს და არსებობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 394-ე მუხლით განსაზღვრული გაუქმების საფუძვლები.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 დეკემბრის განჩინებით შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ შპს „ა-სა“ და გ. ს-ს შორის 2008 წლის 29 მაისს გაფორმდა ხელშეკრულება ბინის ნასყიდობის შესახებ, რომლის თანახმად, გამყიდველს მყიდველისათვის საკუთრების უფლებით უნდა გადაეცა ქ. თბილისში, ს-ის ქ. №51-ში ასაშენებელ საცხოვრებელ სახლში მე-2 სადარბაზოს მე-2 სართულზე მდებარე 141,12 კვ.მ №10 ბინა და 2.5 სიგრძის ავტოსადგომი საერთო ავტოფარეხში.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მსგავსი ტიპის საქმეებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (სუს 2015 წლის 27 იანვრის განჩინება, საქმე №ას-44-43-2014).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ შპს „ა-ს“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „ა-ისა“ და ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ს-ო 2005-ის“ მიერ 2014 წლის 3 დეკემბერს №548 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს „ა-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ შპს „ა-ს“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით შპს „ა-ისა“ და ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა „ს-ო 2005-ის“ მიერ 2014 წლის 3 დეკემბერს №548 საგადახდო დავალებით გადახდილი 8000 ლარის 70% – 5600 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: თ. თოდრია

ბ. ალავიძე