№ ას-1193-1135-2014 19 თებერვალი 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – სს „ს. რ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – დ. მ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 სექტემბრის განჩინება

საკასაციო საჩივრის ავტორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – მიუღებელი სარჩოს სხვაობის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

დ. მეტრველმა სარჩელი აღძრა თბილისის საქალაქო სასამართლოში სს „ს. რ-ის“ წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვა 2010 წლის აგვისტოდან 2013 წლის აგვისტომდე პერიოდის მიუღებელი სარჩოსა და 2013 წლის აგვისტოდან სარჩოს სახით ყოველთვიურად - 600 ლარის გადახდის მოპასუხისათვის დაკისრება შემდეგი საფუძვლებით: დ. მ-ი მუშაობდა სს „ს. რ-ის” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს რიხტოვსკის საოსტატო გზის ოსტატად. მან 2005 წლის 21 თებერვალს სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულების დროს მიიღო ტრავმა, რის შედეგადაც, პროფესიული შრომის უნარი დაკარგა 60%-ით. 2005 წლის 1 ნოემბრიდან დ. მ-ი განთავისუფლდა სამუშაოდან სამსახურეობრივი მოვალეობების შესრულების შეუძლებლობის გამო და დაენიშნა სარჩო ყოველთვიურად 155 ლარის ოდენობით. მიუხედავად იმისა, რომ სარჩოს დანიშვნის შემდეგ განხორციელდა რიხტოვსკის გზის ოსტატის ხელფასის ოდენობის მომატება, მას მომატებული ოდენობით სარჩო არ მიუღია. კონკრეტული პერიოდებისათვის ხელფასის მატებასთან დაკავშირებით, ინფორმაციის გაცემის თაობაზე დ. მ-ის მოთხოვნა სს „ს. რ-ამ“ არ დააკმაყოფილა, რამაც განაპირობა მოსარჩელის მიერ სასარჩელო მოთხოვნის ოდენობის დაზუსტების შეუძლებლობა.

სს „ს. რ-ის“ მიერ საშტატო განრიგთან დაკავშირებული დოკუმენტაციის წარდგენის შემდეგ დ. მ-მა დააზუსტა სარჩელი და მოითხოვა სს „ს. რ-ის“ 2010 წლის აგვისტოდან 2013 წლის აგვისტომდე პერიოდის მიუღებელი სარჩოს გადახდის დაკისრება 10612 ლარის ოდენობით. მოსარჩელემ მოთხოვნის დასასაბუთებლად მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე: გზის ოსტატის თანამდებობრივი სარგო 2006 წელს შეადგენდა 363 ლარს, 2009 წლის ნოემბრიდან - 734 ლარს, ხოლო 2012 წლის ოქტომბრიდან - 1000 ლარს. 2010 წლის აგვისტოდან 2011 წლის აგვისტომდე დ. მ-ს სარჩოს სახით უნდა მიეღო ასაღები ხელფასის ჯამის - 8808 ლარის (734 ლარი X 12 თვე) 60% - 5284 ლარი, რის ნაცვლად მიიღო 2332 ლარი, ანუ 2952 ლარით ნაკლები. 2011 წლის აგვისტოდან 2012 წლის აგვისტომდე დ. მე-ს სარჩოს სახით უნდა მიეღო ასაღები ხელფასის ჯამის - 8808 ლარის (734 ლარი X 12 თვე) 60% - 5284 ლარი, რის ნაცვლად მიიღო 2332 ლარი, ანუ 2952 ლარით ნაკლები. 2012 წლის აგვისტოდან 2012 წლის აგვისტომდე დ. მერტეველს სარჩოს სახით უნდა მიეღო ასაღები ხელფასის - 11734 ლარის (734 ლარი X 1 თვე + 1000 ლარი X 11 თვე) 60% - 7040 ლარი, რის ნაცვლად მიიღო 2332 ლარი, ანუ 4708 ლარით ნაკლები.

სს „ს. რ-ამ“ სარჩელი არ ცნო და მოითხოვა მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით: დ. მ-მა საწარმოო ტრავმა მიიღო წვიმიან ამინდში ფეხის დაცურების შედეგად და ტრავმის მიზეზს არ წარმოადგენდა დამსაქმებლის მხრიდან შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევა ან სხვა თანამშრომლის გადაცდომა. მიუხედავად იმისა, რომ წვიმიან ამინდში ფეხის აცურების შედეგად მიღებული ტრავმა არ წარმოადგენს საწარმოო ტრავმას, სს „ს. რ-ამ“, დ. მერტეველის ოჯახური მდგომარების მხედველობაში მიღებით, ნებაყოფლობით დაუნიშნა მას სარჩო. საწარმოო ტრავმის შედეგად დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესი გაუქმდა 2007 წლიდან. საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 1 მარტის №45 დადგენილებით დამტკიცებული „შრომითი მოვალეობის შესრულებისას დასაქმებულის ჯანმრთელობისათვის ვნების შედეგად მიყენებული ზიანის ანაზღაურების დახმარების დანიშვნისა და გაცემის წესის“ მე-5 მუხლის მე-5 პუნქტი იმპერატიულად ადგენს, რომ დანიშნული დახმარება გადაანგარიშებას არ ექვემდებარება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილებით დ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა შემდეგი სახით: 1. სს „ს. რ-ას“ მოსარჩელე დ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2010 წლის აგვისტოდან 2013 წლის აგვისტომდე სამი წლის განმავლობაში მიუღებელი სარჩოს ერთობლივი თანხა 10612 ლარის ოდენობით, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით; 2. მოპასუხე სს „ს. რ-ას“ მოსარჩელე დ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის აგვისტოდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ყოველთვიურად 600 ლარის გადახდა, საქართველოს საგადასახადო კოდექსით განსაზღვრული საშემოსავლო გადასახადის განაკვეთის გათვალისწინებით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 30 სექტემბრის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელი დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2014 წლის 2 აპრილის გადაწყვეტილება

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

დ. მ-ი მუშაობდა სს ”ს.ს რ-აი” უღელტეხილის სალიანდაგო სამმართველოს რიხტოვსკის საოსტატო გზის ოსტატის თანამდებობაზე. 2005 წლის 21 თებერვალს მან მიიღო საწარმოო ტრავმა და დაკარგა პროფესიული შრომის უნარის 60%;

სს ”ს. რ-ა” დ. მ-ს საწარმოო ტრავმის გამო 2005 წლის ნოემბრიდან დღემდე ყოველთვიურად უხდის სარჩოს 194,4 ლარის ოდენობით;

სს ”ს. რ-ი” მომუშავე რიხტოვსკის ოსტატის ხელფასი 2009 წლის ნოემბრიდან შეადგენდა - 734 ლარს, 2012 წლის ოქტომბრიდან - 1000 ლარს;

მოსარჩელის თანამდებობის მუშაკის ხელფასის 60%-ის ოდენობამდე გადასაანგარიშებელი სარჩო 2010 წლის აგვისტოდან 2013 წლის აგვისტომდე შეადგენს 10 612 ლარს, ხოლო 2013 წლის აგვისტოდან ყოველთვიურად გასაცემი სარჩოს ოდენობა არის თვეში 600 ლარი. თანხის დაანგარიშება აპელანტს სადავოდ არ გაუხდია;

დასახელებული გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას, სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 316-317-ე, 992-ე, 408-ე მუხლებით და მიიჩნია, რომ მოსარჩელე უფლებამოსილია, სარჩოს სახით მიიღოს ზიანის ანაზღაურება იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც მიიღებდა ხელფასს, ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება რომ არ დამდგარიყო.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმასთან დაკავშირებით, რომ დაუშვებელია სარჩოს ოდენობის გადაანგარიშება, ვინაიდან კანონმდებლობა ასეთ შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს. სასამართლოს განმარტებით, სარჩოს მიღების უფლება წარმოადგენს პირის შესაძლებლობას, აუნაზღაურდეს ზიანი, რაც მიიღო საწარმოო ტრავმის სახით, აღნიშნული კი გულისხმობს პირისათვის შემოსავლის მიღების უზრუნველყოფას საწარმოო ტრავმის არარსებობის პირობებში შესაძლო შრომის ანაზღაურების შესაბამისად.

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ სს „ს. რ-ას“ ბრალი არ მიუძღვის მომხდარი საწარმოო ტრავმის მიყენებაში, ანუ დ. მ-ის ჯანმრთელობისათვის ზიანის მიყენებაში და იგი არაა ვალდებული, ყოველთვიური სარჩო გადაუხადოს მოსარჩელეს. სააპელაციო პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ, მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანია არა სარჩოს დაწესება, არამედ უკვე დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშება. საააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, საწარმოს ბრალეულობის საკითხის განხილვა ხდება სარჩოს დაწესებისას და არა გარკვეული პერიოდის მანძილზე უკვე ანაზღაურებადი სარჩოს გადაანგარიშებისას. სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში, დადგენილია, რომ მოსარჩელემ შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მიიღო საწარმოო ტრავმა, რის შედეგადაც, დაკარგა პროფესიული შრომის უნარის 60% უვადოდ და დაენიშნა სარჩო, რომელსაც იგი იღებს დღემდე. აღნიშნულთან დაკავშირებით, სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ, ვინაიდან სს „ს. რ-ა“ საწარმოო ტრავმის გამო ზიანის ანაზღაურების მიზნით დაზარალებულზე გასცემს ყოველთვიურ სარჩოს, ეს საკითხი მხარეთა შორის უკვე გადაწყვეტილად და უდავოდ დადგენილად არის მიჩნეული, ამიტომ საწარმოს ბრალეულობის საკითხის გამორკვევა ამ ეტაპზე აღარ ხდება.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა სს „ს. რ-ამ“, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი დასაბუთებით:

თბილისის სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებით განსაზღვრული დელიქტური ვალდებულების წარმოშობისათვის კანონი ითვალისწინებს გარკვეული წინაპირობების არსებობას, კერძოდ, ზიანის გამომწვევი ქმედება უნდა იყოს მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული და უნდა დგინდებოდეს მიზეზობრივი კავშირი მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეულ ქმედებასა და და დამდგარ ზიანს შორის. დ. მ-ის შემთხვევაში არ არსებობს დელიქტური ვალდებულების წარმოშობის არცერთი წინაპირობა. კერძოდ, ზიანი არ არის გამოწვეული სს „ს. რ-ის“ მართლსაწინააღმდეგო, ბრალეული მოქმედებით, არამედ მოსარჩელის მიერ წარმოდგენილი, წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხევის შესახებ 2005 წლის ივლისს შედგენილი აქტის მიხედვით, ტრავმა გამოწვეული იყო წვიმიან ამინდში ფეხის აცურებით, რაც არ წარმოადგენს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 992-ე მუხლებით გათვალისწინებულ საწარმოო ტრავმას;

შრომითი მოვალეობის შესრულებისას მუშაკის ჯანმრთელობისათვის ვნების მიყენების შედეგად ზიანის ანაზღაურების წესის შესახებ საქართველოს პრეზიდენტის 1999 წლის 9 თებერვლის №48 ბრძანებულების მე-12 მუხლი ითვალისწინებდა საწარმოში ხელფასის ცვალებადობასთან დაკავშირებით დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშებას, მაგრამ აღნიშნული წესი გაუქმდა საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 ნოემბრის №923 ბრძანებულებით, ხოლო თავად №48 ბრძანებულება ძალადაკარგულია 2007 წლის პირველი მარტიდან საქართველოს პრეზიდენტის 2007 წლის 6 თებერვლის №93 ბრძანებულებით. დღეს მოქმედი კანონმდებლობა არ ითვალისწინებს დანიშნული სარჩოს გადაანგარიშების წესს.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 ნოემბრის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი წარმოებაში იქნა მიღებული სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (იხ. ას-169-497-09, ას-452-427-2014, ას-1033-991-2014, ას-279-261-2014, ას-380-357-2014)

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (890.60 ლარის) 70% –623.42 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1.სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ სს „ს. რ-ას“ დაუბრუნდეს მის მიერ 2014 წლის 14 ნოემბერს №1087 საგადასახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (890.60 ლარის) 70% – 623.42 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე