საქმე N:ას-1256-1196-2014

საქმე №ას-1256-1196-2014 19 თებერვალი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეიმურაზ თოდრია, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ა. ქ-ა (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ი. ფ-ე (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება და ქონების მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ა .ქ-ამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ფ-ის მიმართ მ. ს-ას მიერ 2007 წლის 28 თებერვალს სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობის, სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელებისა და ქ.ზუგდიდში, ს-ის ქ.187-ში მდებარე სამკვიდრო ქონების მესაკუთრედ ცნობის შესახებ.

მოსარჩელის განმარტებით, იგი დაიბადა ქ. სანკტ-პეტერბურგში და მისი მშობლები არიან ბ. ა. ძე ქ-ა და ე. ლ. ასული პ-ა. მოსარჩელის ბაბუა მამის მხრიდან იყო აწ გარდაცვლილი ა. ი. ძე ქ-ა, რომელსაც საკუთრებაში გააჩნდა ქ. ზუგდიდში ს-ის ქუჩა №187-ში მდებარე საცხოვრებელი სახლი და არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 592.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთი.

მხარემ მიუთითა, რომ მისი მამა მშობლების გარდაცვალებამდე და მშობლების გარდაცვალების შემდეგ 2006 წლის 23 მაისამდე (გარდაცვალებამდე) ცხოვრობდა სადავო საცხოვრებელ სახლში, რომელიც წარმოადგენდა მისი ბაბუის დანაშთ სამკვიდრო ქონებას და აღნიშნული ქონება მამამისმა – ბ. ქ-მ მიიღო მამის გარდაცვალების შემდეგ ფაქტობრივი ფლობით.

2007 წლის 28 თებერვალს ა. ი. ძე ქ-ას დის შვილის, აწ გარდაცვლილი თ. ბ-ას განცხადების საფუძველზე ზუგდიდში ნოტარიუსმა მ. ს-ამ თ. ბ-ას, როგორც კანონისმიერ მეორე რიგის მემკვიდრის სახელზე აღნიშნულ ქონებაზე გასცა სამკვიდრო მოწმობა. მოწმობაში აღნიშნულია, რომ ა. ქ-ას პირველი რიგის მემკვიდრეები – მეუღლე ა. თ-ა და შვილი – ბ. ქ-ა გარდაიცვალნენ და მას სხვა პირველი და მეორე რიგის მემკვიდრეები, თ. ბ-ას გარდა არ ჰყავდა.

მოსარჩელემ მიიჩნია, რომ აღნიშნული გარემოება სინამდვილეს არ შეესაბამება. ნოტარიუსს დაუმალეს პირველი რიგის მემკვიდრის – ა. ბ. ძე ქ-ასადა მეორე რიგის მემკვიდრე ლ. ი. ასული ქ-ას არსებობა. აღნიშნულიდან გამომდინარე, თ. ბ-ას სახელზე სამკვიდროს მოწმობა გაიცა უკანონოდ, სამოქალაქო კოდექსის 1337-ე მუხლის მოთხოვნათა დარღვევით.

მოსარჩელემ მიუთითა, რომ 2011 წლის 28 ივლისს თ. ბ-ას სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე აღნიშნული სადავო ქონება საკუთრების უფლებით დაარეგისტირია აწ. გარდაცვლილი თ. ბ-ას მეუღლემ – ი. ფ-მ, რის თაობაზეც მოსარჩელისთვის არ იყო ცნობილი.

მოსარჩელემ ასევე განმარტა, რომ მისი მამის – ბ. ქ-ას გარდაცვალების მომენტიდან, 2006 წლის 23 მაისიდან აღნიშნულ სახლში 2013 წლის ნოემბრამდე ცხოვრობდა ნ. თ-ა, რომელიც ამ სახლიდან პოლიციის მიერ იძულებით გამოსახლდა. ნ. თ-ასთვის გამოსახლების დღეს გახდა ცნობილი, რომ აღნიშნული ქონება დარეგისტრირებული იყო ი. ფ-ის საკუთრებად. 2013 წელს ნ. თ-ა დაუკავშირდა მოსარჩელეს სანკტ-პეტერბურგში და შეატყობინა, რომ ბაბუამისის – ა. ქ-ას დანაშთი სამკვიდრო ქონება აღრიცხა ი. ფ-ზე.

მხარემ მიუთითა, რომ ნ. თ-ა თ. ბ-ას და მის ოჯახს აფრთხილებდა, რომ სახლი მოტყუებით არ გაეფორმებინათ თავიანთ სახელზე, ვინაიდან გარდაცვლილ ა. ი. ძე ქ-ას სანკტ-პეტერბურგში ჰყავდა შვილიშვილი ა. ბ. ძე ქ-ა, რომელთანაც, გარკვეული მიზეზების გამო, დროებით არ ჰქონდათ კავშირი. შესაბამისად, მოსარჩელისათვის 2013 წლის 4 დეკემბრამდე არ იყო ცნობილი სამკვიდრო ქონების არსებობის თაობაზე.

მოპასუხე ი. ფ-მ სარჩელი არ ცნო და მიუთითა, რომ სარჩელი უსაფუძვლოა, რადგან მამკვიდრებელსა და მოსარჩელეს შორის ნათესაური კავშირი ვერ დგინდება. გარდა ამისა, სარჩელი ხანდაზმულია, ვინაიდან მამკვიდრებელი ა. ქ-ა გარდაიცვალა 2003 წლის 24 აპრილს. მისი შვილი (რომლის მიერ სამკვიდროს მიღების ფაქტი სადავოა) ბ. ქ-ა გარდაიცვალა 2006 წლის 24 მაისს, რის გამოც მოსარჩელემ კანონით დადგენილი სამკვიდროს მიღების 6-თვიანი ვადა გაუშვა და რაიმე საპატიო მიზეზზეც ვერ უთითებს.

ზუგდიდის რაიონული სასამართლოს 2014 წლის 20 მაისის გადაწყვეტილებით ა. ქ-ას სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც მოსარჩელემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 ოქტომბრის განჩინებით ა. ქ-ას სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სარჩელის მიზანია ქ.ზუგდიდში, ს-ის ქ. №187-ში მდებარე ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვება. აღნიშნული უძრავი ნივთი ამჟამად რეგისტრირებულია ი. ფ-ის საკუთრებაში, საკადასტრო კოდით: ... მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველია 2012 წლის 18 ივლისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, რომელიც ადასტურებს, რომ ი. ფ-მ მიიღო მისი მეუღლის თ. ბ-ას სამკვიდრო. თ. ბ-ას სამკვიდრო გაიხსნა 2011 წლის 6 იანვარს. სადავო ქონების წინა რეგისტრირებული მესაკუთრეა თ. ბ-ა. მისი საკუთრება აღნიშნულ ქონებაზე დარეგისტრირდა ასევე სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოწმობა გაცემულია 2007 წლის 28 თებერვალს და ადასტურებს, რომ თ. ბ-ამ, როგორც მე-2 რიგის კანონით მემკვიდრემ (მამკვიდრებლის დისშვილმა) მიიღო ა. ქ-ას სამკვიდრო ქონება.

სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ ა. ქ-ას სამკვიდრო გაიხსნა 2003 წლის 24 აპრილს. ამ დროს მისი მეუღლე ა. თ-ა (გარდაიცვალა 2000 წლის 26 დეკემბერს) გარდაცვლილი იყო, ხოლო მისი შვილი – ბ. ქ-ა გარდაიცვალა 2006 წლის 23 მაისს. ა. ქ-ას შვილია ბ. ქ-ა, ბ. ქ-ას შვილია ა. ქ-ა (რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე). ბაბუა ა. ქ-ას სამკვიდროს გახსნის დღისთვის ცოცხალი იყო ა. ქ-ას (შვილიშვილის) მამა – ბ. ქ-ა. სამკვიდროს გახსნის დღისთვის აპელანტი ა. ქ-ა იყო არასრულწლოვანი და ცხოვრობდა საზღვარგარეთ. არასრულწლოვნების დროს მას ჰყავდა კანონიერი წარმომადგენელი (დედა), ვისაც ევალებოდა და უნდა დაეცვა მისი ინტერესები. მოსარჩელე სრულწლოვანი გახდა 2012 წლის 1 მარტს და ამ თარიღიდანაც, როცა იგი გახდა ქმედუნარიანი და შეეძლო პირადად დაეცვა საკუთარი უფლებები გასულია 6 თვეზე მეტი.

სააპელაციო პალატამ აღნიშნა, რომ ამ ვადაში მას განცხადება სამკვიდროს მიღებაზე არ გაუკეთებია, სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებია, სასამართლოში პრეტენზიები არ განუცხადებია.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ი. ფ-ე არის თ. ბ-ას პირველი რიგის კანონით მემკვიდრე (მეუღლე). თ. ბ-ა გარდაიცვალა 2011 წლის 6 იანვარს. გარდაცვალებისას იგი ცხოვრობდა ქ. ზუგდიდში, ჭ-ის ქ. №4-ში. ამავე მისამართზე ცხოვრობდა ი. ფ-ე და იგი მეუღლის გარდაცვალების დღიდან (სამკვიდროს მიღების ვადაში) ფაქტობრივად დაეუფლა სამკვიდროს. სამკვიდრო მასაში სამკვიდროს გახსნის დღისთვის შედიოდა ზუგდიდში, ს-ის ქ.№187-ში მდებარე უძრავი ნივთი. ამ ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობა მოპასუხემ მიიღო 2011 წლის 18 ივლისს (სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის გასვლის შემდეგ) და საკუთრებაში დაირეგისტრირა აღნიშნული უძრავი ნივთი.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი სამართლებრივი გარემოებები.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, დასაბუთებულია სასამართლოს მსჯელობა, რომ მოსარჩელე ა. ქ-ა სამკვიდროს ვერ მიიღებდა, რადგან იგი არ იყო მისი არც კანონით და არც ანდერძით მემკვიდრე. სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე მუხლის შესაბამისად, ა. ქ-ა (რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე) არ არის ა. ქ-ას (ბაბუას) პირველი რიგის კანონით მემკვიდრე.

საქმის მასალებიდან სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ბაბუა ა. ქ-ას სამკვიდროს გახსნის დღისთვის ცოცხალია ა. ქ-ას (შვილიშვილის) მამა ბ. ქ-ა.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მსჯელობას, რომ ბ. ქ-ას მიერ მამამისის – ა. ქ-ას სამკვიდრო მოწმობის მიღებასა და საკუთრების რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ მტკიცებაზე მოსარჩელე საერთოდ არ მიუთითებს. შესაბამისად, მთავარ სხდომაზე მხარის მიერ დაზუსტება, რომ მოსარჩელე ითხოვს ბ. ქ-ას სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელებას (ბ. ქ-ას სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების მოთხოვნა, პირველი ინსტანციის სასამართლოს მთავარ სხდომაზე დააზუსტა და ამასვე ადასტურებს იგი სააპელაციო საჩივარშიც), სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 83-ე მუხლის მეორე ნაწილის მიხედვით, სწორად არ მიიღო.

საყურადღებოა ისიც, რომ უძრავი ნივთი მამკვიდრებელ ა. ქ-ას კუთვნილებაში აღირიცხა მხოლოდ მისი და მისი შვილის (ბ. ქ-ას) გარდაცვალების შემდეგ – ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გამგებლის 2006 წლის 4 ოქტომბრის №467 განკარგულების საფუძველზე. მხარეთა განმარტებით ამ განკარგულების მისაღებად, მოსამზადებელი სამუშაოები ჩაატარა და შესაბამისი ხარჯები გაიღო თ. ბ-ამ.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოწმის სახით დაკითხული ნ. თ-ას სადავო სახლში ცხოვრება ბ. ქ-ას გარდაცვალებამდე და მისი გარდაცვალების შემდეგ (მოპასუხის მოთხოვნით გამოსახლებამდე) საქმის მასალებით დადასტურებულია, თუმცა ეს გარემოება რაიმე გავლენას ვერ მოახდენს მოსარჩელის მემკვიდრეობის უფლების რეალიზაციაზე სადავო ქონებასთან მიმართები, რადგან მოსარჩელე არ ამტკიცებს, რომ ნ. თ-ა ამ სახლში ცხოვრობდა მისი ან მისი კანონიერი წარმომადგენლის ნებართვით. პირიქით, მოსარჩელე ადასტურებს, რომ მან გაუშვა სამკვიდროს მიღების ვადა (ამასვე უთითებს სააპელაციო საჩივარშიც), ხოლო ნ. თ-ა განმარტავს, რომ ბ. ქ-ას გარდაცვალებიდან 2006 წლის 23 მაისიდან 2013 წლის 4 დეკემბრამდე ადგენდა ბ. ქ-ა შვილის (მოსარჩელის) ადგილსამყოფელს, რაც ვერ მოახერხა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ნ. თ-ამ მოსარჩელის მისამართის მოსაძიებლად, რეალური მოქმედება დაიწყო 2013 წლის ნოემბრიდან (მისი გამოსახლების შემდეგ) და ეს ინფორმაცია დაადგინა რამდენიმე დღეში – 2013 წლის 4 დეკემბერს. აღნიშნული ადასტურებს, რომ მოსარჩელის სურვილის შემთხვევაში მას ჰქონდა შესაძლებლობა, შეეტყო და უნდა შეეტყო მამის გარდაცვალების შესახებ. სასამართლომ სწორად არ გაიზიარა განმარტებები, რომ 2013 წლის 4 დეკემბრამდე მოსარჩელეს არ ჰქონდა ინფორმაცია მამის გარდაცვალების თაობაზე.

სააპელაციო პალატამ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების მსჯელობა, რომ მოსარჩელეს საერთოდ არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები სამკვიდროს მიღების ვადის საპატიოდ გაშვების შესახებ. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სამკვიდროს გახსნის დღისთვის იგი იყო არასრულწლოვანი და ცხოვრობდა საზღვარგარეთ, ავტომატურად არ წარმოშობს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების წინაპირობას. არასრულწლოვნების დროს მას ჰყავდა კანონიერი წარმომადგენელი (დედა), ვისაც ევალებოდა და უნდა დაეცვა მისი ინტერესები. საყურადღებოა ისიც, რომ მოსარჩელე სრულწლოვანი გახდა 2012 წლის 1 მარტს და ამ თარიღიდანაც, როცა იგი გახდა ქმედუნარიანი და შეეძლო პირადად დაეცვა საკუთარი უფლებები, გასულია 6 თვეზე მეტი. ამ ვადაში მას განცხადება სამკვიდროს მიღებაზე არ გაუკეთებია, სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებია, სასამართლოში პრეტენზიები არ განუცხადებია.

სააპელაციო პალატა მიიჩნია, რომ აპელანტს შეეძლო, მიეღო მხოლოდ ბ. ქ-ას სამკვიდრო, თუმცა ამისათვის სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის მე-2 ნაწილის დაცვით სანოტარო ორგანოში უნდა შეეტანა განცხადება სამკვიდროს მიღების შესახებ ან ფაქტობრივად შესდგომოდა სამკვიდროს ფლობას ან მართვას. ამავე კოდექსის 1424-ე და 1320-ე მუხლების მიხედვით სასამართლომ ჩათვალა, რომ ბ. ქ-ას სამკვიდროს მიღების ვადა გავიდა 2006 წლის 23 ნოემბერს. ამ დროს, მართალია, მოსარჩელე იყო არასრულწლოვანი (იგი დაიბადა 1994 წლის 1 მარტს), თუმცა მას სამკვიდროს მიღების ვადა გაშვებული აქვს სრულწლოვანების მიღწევის დღიდანაც. ვადის გაშვების სხვა საპატიო მიზეზის არსებობა მოსარჩელემ ვერ დაამტკიცა. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3 მუხლის პირველი ნაწილის, მე-4 მუხლის პირველი ნაწილის და 102-ე-103-ე მუხლების დანაწესებით ამგვარი მტკიცების ტვირთი მოსარჩელეს ეკისრება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლისა და 103-ე მუხლის თანახმად, მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს, ან რომელი მტკიცებულებით უნდა იქნას დადასტურებული ეს ფაქტები და მტკიცებულებებს წარუდგენენ სასამართლოს. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებები, რომელზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. ამ გარემოებათა დამტკიცება შეიძლება თვით მხარეთა (მესამე პირთა) ახსნა-განმარტებებით, მოწმეთა ჩვენებებით, წერილობითი თუ ნივთიერი მტკიცებულებებით და ექსპერტთა დასკვნებით. საქმის გარემოებები, რომლებიც კანონის თანახმად, უნდა დადასტურდეს გარკვეული სახის მტკიცებულებებით, არ შეიძლება დადასტურდეს სხვა სახის მტკიცებულებებით. ამავე კოდექსის 105-ე მუხლის შესაბამისად, სასამართლოსათვის არავითარ მტკიცებულებას არა აქვს წინასწარ დადგენილი ძალა. სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ მოსარჩელეს საერთოდ არ წარმოუდგენია მტკიცებულებები, რომ სამკვიდროს მიღების ვადა გაუშვა საპატიოდ. მხოლოდ ის გარემოება, რომ სამკვიდროს გახსნის დღისთვის იგი იყო არასრულწლოვანი და ცხოვრობდა საზღვარგარეთ, ავტომატურად არ წარმოშობს სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელების წინაპირობას. არასრულწლოვნების დროს მას ჰყავდა კანონიერი წარმომადგენელი (დედა) ვისაც ევალებოდა და უნდა დაეცვა მისი ინტერესები. მოსარჩელე სრულწლოვანი გახდა 2012 წლის 1 მარტს და ამ თარიღიდანაც, როცა იგი გახდა ქმედუნარიანი და შეეძლო პირადად დაეცვა საკუთარი უფლებები გასულია 6 თვეზე მეტი. ამ ვადაში მას განცხადება სამკვიდროს მიღებაზე არ გაუკეთებია, სამკვიდრო ქონებას არ დაუფლებია, სასამართლოში პრეტენზიები არ განუცხადებია.

სამოქალაქო კოდექსის 1426-ე მუხლის პირველი ნაწილის საფუძველზე სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ ა. ქ-ას სამკვიდროზე თ. ბ-ას მიერ სამკვიდრო მოწმობის მიღებას სადავოდ ვერ გახდის მოსარჩელე, რადგან მან ვერ დაამტკიცა მისი მემკვიდრეობის უფლების დარღვევა, რასაც მთლიანად ემყარებოდა სასარჩელო მოთხოვნის ყველა ნაწილი. საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების არსებობის პირობებში კი, უკანონოდ ვერ ჩაითვლება ასევე თ. ბ-ას საკუთრებაში რეგისტრირებული უძრავი ნივთის მემკვიდრეობით გადასვლა მოპასუხეზე, რადგან მას დაცული აქვს ყველა მოთხოვნა, რაც ამ წესით უძრავი ნივთის საკუთრებაში მიღებისთვის არის გათვალისწინებული.

სამოქალაქო კოდექსის 1500-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ აპელანტის მიერ მითითებული გარემოებები ვერ იქნა გამყარებული შესაბამისი მტკიცებულებებით, რაც მისი მოთხოვნის უსაფუძვლობაზე მეტყველებს. შესაბამისად, სასამართლომ სწორად მიიჩნია, რომ სარჩელი უსაფუძვლო იყო და არ უნდა დაკმაყოფილებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება ა. ქ-ამ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლოს დასაბუთება არასრულყოფილია, ვინაიდან, სასამართლოს საერთოდ არ უმსჯელია მითითებულ უსწორობებსა და ახალ ფაქტობრივ გარემოებებზე. სააპელაციო პალატა თავის განჩინებაში შემოიფარგლა მხოლოდ რაიონული სასამართლოს დასაბუთების ყოველგვარი ანალიზის, შეფასებისა და განსჯის გარეშე ასახვით, რითაც არსებითად შეილახა კასატორის უფლებები.

მხარემ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ არასწორად განიმარტა სამოქალაქო კოდექსის 83-ე მუხლის მეორე ნაწილი. შესაბამისად, არასწორია იმის მტკიცება, რომ დავის საგანი იყო მხოლოდ მამკვიდრებლის, ა. ი. ძე ქ-ას სამკვიდრო და სარჩელში საერთოდ არ ყოფილიყო მითითებული სამკვიდროს მოწმობის მიღებისა და საკუთრების რეგისტრაციასთან დაკავშირებული მოთხოვნა. სასამართლოს მიერ კანონით დაშვებული სარჩელის დაზუსტება არასწორად გაიგივდა სარჩელში მითითებული გარემოებებისა და მტკიცებულებების შევსებასთან.

კასატორის განმარტებით, პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად მიიჩნია, რომ მოსარჩელე ა. ქ-ას სამკვიდროს ვერ მიიღებდა, რადგან იგი არ იყო მისი არც კანონით და არც ანდერძით მემკვიდრე. მხარემ აღნიშნა, რომ იგი მეორე რიგის მემკვიდრე იყო მისი ბაბუის სამკვიდროს გახსნის დროისათვის, ვინაიდან ამ პერიოდისათვის ცოცხალი იყო მისი მამა ბ. ა. ძე ქ-ა, რომელმაც ფაქტობრივი ფლობით მიიღო სამკვიდრო და ითვლება აღნიშნული ქონების მესაკუთრედ სამკვიდროს გახსნის დღიდან, შესაბამისად, მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ითვლება აღნიშნული სამკვიდროს პირველი რიგის მემკვიდრედ. მიუხედავად იმისა, რომ ბ. ქ-ას საკუთრების უფლება არ ჰქონდა დარეგისტრირებული მარეგისტრირებელ ორგანოში.

კასატორმა მიიჩნია, რომ მართალია, მემკვიდრეობის მიღება რეგისტრაციასავალდებულო უფლებათა კატეგორიას განეკუთვნება, თუმცა რეგისტრაციის არარსებობა ავტომატურად არ გამორიცხავს მემკვიდრეობის მიღებას. სამკვიდროში შედის მამკვიდრებლის უფლებები საგნებზე, რაც მემკვიდრეზე გადადის იმავე სახით, როგორითაც არსებობდა მამკვიდრებელზე. ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, მხარემ ჩათვალა, რომ სასამართლოს უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 1337-ე მუხლი, რომლის თანახმად წინა რიგის თუნდაც ერთ-ერთი მემკვიდრის არსებობა, გამორიცხავს შემდგომი რიგის მემკვიდრეობას. გარდა ამისა, ბ. ა. ძე ქ-ას თავისი მამის სამკვიდრო მიღებული რომც არ ჰქონოდა და ისე გარდაცვლილიყო, ამ სამკვიდროდან წილის მიღების უფლება მაინც გადავიდოდა კასატორზე, სამკვიდროს მიუღებლობა მემკვიდრეობითი ტრანსმისიით, კასატორს არ ართმევს შესაძლებლობას, მიიღოს ის სამკვიდრო, რომელიც უშუალოდ ეკუთვნოდა გარდაცვლილ მემკვიდრეს – ბ. ა. ძე ქ-ას.

კასატორის მტკიცებით, არც თ. ბ-ას და არც სხვა მეორე რიგის მემკვიდრეს სამკვიდროს მისაღებად რაიმე მოსამზადებელი სამუშაოები და შესაბამისი ხარჯები არ გაუწევია. ასე რომც ყოფილიყო, ამ გარემოებას არავითარი მნიშვნელობა არ აქ საქმისათვის. გარდა ამისა, სამოქალაქო კოდექსის 1478-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდინარე, თ. ბ-ა ვალდებული იყო, მიეღო გონივრული ზომები იმ მემკვიდრის ადგილსამყოფელის დასადგენად, რომლის ადგილსამყოფელიც ცნობილი არ არის. საქმის მასალებიდან ირკვევა, რომ მოპასუხემ ეს ვალდებულება არ შეასრულა. პირიქით, ამ საქმესთან შემხებლობის მქონე ყველა პირმა განზრახ და მიზანმიმართულად დაუმალა მოსარჩელეს ინფორმაცია სამკვიდროზე.

კასატორმა აღნიშნა, რომ მოწინააღმდეგე მხარე არ ყოფილა ფაქტობრივად დაუფლებული სადავო ქონებას, არამედ მხოლოდ იურიდიულად ფლობდა აღნიშნულ ქონებაზე საკუთრების უფლებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში პოლიციის ძალით არ დასჭირდებოდა სახლიდან ნ. თ-ას გამოსახლება, თავის მხრივ, ეს უკანასკნელიც ელოდებოდა ხელსაყრელ მომენტს, სადავო ქონებაზე საკუთრების უფლების მოსაპოვებლად და მან მხოლოდ მას შემდეგ შეატყობინა მოსარჩელეს სამკვიდროს არსებობის შესახებ, რაც დარწმუნდა, რომ საკუთრების უფლებას ვერ მოიპოვებდა, აღნიშნული მეტყველებს, რომ მოსარჩელე არ ფლობდა ინფორმაციას სამკვიდრო ქონებაზე.

საქმის მასალებით არ დადასტურებულა, რომ მოსარჩელეს შესაძლოა, რაიმე სახის ინფორმაცია ჰქონოდა მამკვიდრებლის გარდაცვალებაზე და სამკვიდრო ქონებაზე. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 131-ე მუხლის შესაბამისად, კასატორმა მიუთითა, რომ მოწინააღმდეგე მხარემაც დაადასტურა თ.ბ-ასა და ი.ფ-ის მხრიდან კასატორისათვის მამის გარდაცვალების შესახებ შეუტყობინებლობის ფაქტი.

მხარემ მიუთითა, რომ სააპელაციო სასამართლომ უგულებელყო სამოქალაქო საპროცესო სამართალში დამკვიდრებული მტკიცების სტანდარტი. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, სასამართლოს მტკიცების ტვირთი ორივე მხარეზე თანაბრად უნდა გაენაწილებინა, კერძოდ, თუ კასატორს უნდა ემტკიცებინა, რომ 2013 წლის 4 დეკემბრამდე არ იცოდა მამის გარდაცვალების შესახებ და სამკვიდროს გახსნის თაობაზე, მოწინააღმდეგე მხარეს, სულ ცოტა, იმაზე მაინც უნდა მიეთითებინა, რომ 2006 წლის 23 მაისიდან 2013 წლის 4 დეკემბრამდე მოსარჩელემ რომელიმე წყაროსგან შეიტყო სამკვიდროს გახსნის თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 12 იანვრის განჩინებით ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. ქ-ას საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ საქმეზე სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ქ.ზუგდიდში, ს-ის ქ. №187-ში მდებარე უძრავი ნივთი ამჟამად რეგისტრირებულია ი. ფ-ის საკუთრებაში, საკადასტრო კოდით: ... მოპასუხის საკუთრების უფლების რეგისტრაციის საფუძველია 2012 წლის 18 ივლისს გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, რომელიც ადასტურებს, რომ ი. ფ-მ მიიღო მისი მეუღლის თ. ბ-ას სამკვიდრო. თ. ბ-ას სამკვიდრო გაიხსნა 2011 წლის 6 იანვარს. სადავო ქონების წინა რეგისტრირებული მესაკუთრეა თ. ბ-ა. მისი საკუთრება აღნიშნულ ქონებაზე დარეგისტრირდა ასევე სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ თ. ბ-ამ, როგორც მე-2 რიგის კანონით მემკვიდრემ (მამკვიდრებლის დისშვილმა) მიიღო ა. ქ-ას სამკვიდრო ქონება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, რადგან სამოქალაქო კოდექსის 1336-ე (კანონით მემკვიდრეები), 1426-ე (სამკვიდროს მიღების ვადის გაგრძელება) და 1430-ე (მემკვიდრეობითი ტრანსმისია) მუხლებთან დაკავშირებით არსებობს დადგენილი პრაქტიკა. ( სუსგ საქმე # ას-409-386-2014, 11.07.2014; სუსგ საქმე #ას-909-867-2013, 10.04.2014; სუსგ საქმე # ას-1283-1225-2013, 16.06.2014; სუსგ საქმე # ას-426-404-2012, 07.05.2012; სუსგ საქმე # ას-480-454-2012, 30.04.2012; სუსგ საქმე # ას-36-36-2012,13.02.2012; სუსგ საქმე # ას-1577-1480-2012, 06.06.2013.)

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ ა. ქ-ას უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ა. ქ-ასა და ზ. ა-ას მიერ 2014 წლის 29 დეკემბერს №24 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1000 ლარის 70% – 700 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. ქ-ას საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ ა. ქ-ას (პირადი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ა. ქ-ასა და ზ. ა-ას მიერ 2014 წლის 29 დეკემბერს №24 საგადახდო დავალებით გადახდილი 1000 ლარის 70% – 700 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: თ. თოდრია

ბ. ალავიძე