საქმე №ას-1262-1202-2014 19 თებერვალი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – სს „ს. რ-ა“ (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. პ-ი, ნ. მ-ე (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, იძულებითი განაცდურის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. პ-მა და ნ. მ-მ სარჩელი აღძრა სასამართლოში სს „ს. რ-ის“ მიმართ ბრძანების ბათილად ცნობის, სამუშაოზე აღდგენისა და იძულებითი განაცდურის ანაზღაურების შესახებ.

მოსარჩელეებმა განმარტეს, რომ მუშაობდნენ მოპასუხე საზოგადოებაში სხვადასხვა თანამდებობებზე, საიდანაც უკანონოდ გათავისუფლდენენ. სს „ს. რ-ამ“ მათი სამუშაოდან დათხოვნის სამართლებრივ საფუძვლად მიუთითა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტზე.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მიიჩნია, რომ მოსარჩელეთა სამუშაოდან დათხოვნა მოხდა კანონის სრული დაცვით.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 21 მაისის გადაწყვეტილებით ზ. პ-ისა და ნ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, რაც მოპასუხემ გაასაჩივრა სააპელაციო წესით.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 20 ოქტომბრის განჩინებით სს „ს. რ-ის“ სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, ხოლო გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ სს „ს. რ-ის“ დირექტორთა საბჭოს 2013 წლის 5 მარტის N10/10 და 11 აპრილის №23/19 (№468 ბრძანება 25.04.2013) დადგენილებით გამოცხადებულ რეორგანიზაციასა და საშტატო ერთეულის დამტკიცებას მოსარჩელეთა თანამდებობების გაუქმება ან შემცირება არ მოჰყოლია.

სს „ს. რ-ის“ დირექტორთა საბჭოს 2013 წლის 5 მარტის №10/10 და 11 აპრილის №23/19 (№468 ბრძანება 25.04.2013) დადგენილებით გამოცხადდა სს „საქართველოს რკინიგზის სატვირთო გადაზიდვების ფილიალის“ რეორგანიზაცია და დამტკიცდა ახალი საშტატო ერთეული.

სააპელაციო პალატამ მითითებული ფაქტობრივი გარემოების შეფასებისას მიზანშეწონილად მიიჩნია, განემარტა, რომ მხარეთა მიერ სადავო არ გამხდარა უშუალოდ რეორგანიზაციის ჩატარების საჭიროება ან მართლზომიერება, თუმცა რეორგანიზაცია, თუნდაც, მართლზომიერი და საჭიროებისამებრ ჩატარებული, ყოველთვის არ წარმოადგენს დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების ლეგიტიმურ საფუძველს. რეორგანიზაციის შედეგად დასაქმებულთა სამსახურიდან გაშვების ერთ-ერთ განმაპირობებელ კანონისმიერ საფუძვლად შტატების შემცირება შეიძლება იქნეს მიჩნეული. გარდა შტატების შემცირებისა, ერთ-ერთ ასეთ საფუძვლად შეიძლება დასახელდეს ფუნქციების მატება და შესაბამისად, რეორგანიზაციამდე დასაქმებული კადრების უკვე არასაკმარისი კვალიფიკაცია.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის მასალებით არ დასტურდება არც რეორგანიზაციის შედეგად შტატების შემცირების ფაქტი და არც ზ. პ-ის და არც ნ. მ-ის არასაკმარისი კომპეტენცია შესაბამისი პოზიციის დასაკავებლად. პალატამ დამატებით განმარტა, რომ მარტოოდენ რეორგანიზაცია დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვების საფუძველი არ უნდა გახდეს, ვინაიდან ასეთ შემთხვევაში, ე.წ. „რეორგანიზაციის“ საფუძვლით პირის სამსახურიდან გაშვების დისკრიმინაციული მოტივები შეიძლება დაიფაროს. ამდენად, პალატამ ჩათვალა, რომ მარტოოდენ რეორგანიზაცია დამსაქმებელს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების მტკიცების ტვირთისაგან არ ათავისუფლებს. მით უფრო, თუ რეორგანიზაციას შტატების შემცირება, რეორგანიზაციის შედეგად შექმნილი სამსახურისათვის დასაქმებულის უკვე არასაკმარისი კვალიფიკაცია ან სხვა ისეთი გარემოება არ სდევს თან, რაც დასაქმებულის სამსახურიდან გაშვებას შეიძლება დაედოს საფუძვლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მტკიცების ტვირთის სამართლიანი გადანაწილების შედეგად, დამსაქმებელმა უნდა ამტკიცოს დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების მართლზომიერება. მოცემულ შემთხვევაში, სს „ს. რ-ამ“ ვერ შეძლო მასზე დაკისრებული მტკიცების ტვირთის განხორციელება, კერძოდ, იმის დამტკიცება, რომ ჩატარებულმა რეორგანიზაციამ შტატების შემცირება გამოიწვია. მეტიც, მოსარჩელეების წარმომადგენლის განმარტებით დასტურდება, რომ მოსარჩელეთა მიერ, რეორგანიზაციამდე დაკავებული თანამდებობები, რეორგანიზაციის შედეგად დამტკიცებულ ახალ საშტატო განრიგშიც არის გათვალისწინებული. შესაბამისად, მხარეთა ახსნა-განმარტებით დგინდება, რომ რეორგანიზაციას მათი თანამდებობების გაუქმება არ მოჰყოლია.

სააპელაციო პალატის მითითებით, სს „ს. რ-ამ“ ვერც მოსარჩელეების კვალიფიკაციის არასაკმარისობა (შეუსაბამობა) დაადასტურა რეორგანიზებული სამსახურის შესაბამის პოზიციებზე. აღნიშნულის დასადასტურებლად ვერ იქნება გაზიარებული სს „ს. რ-ის“ მიერ წარმოდგენილი ბრძანებები მოსარჩელეთათვის დისციპლინარული სასჯელების დაკისრების შესახებ. აღნიშნული ბრძანებების შესაბამისად დგინდება, რომ ისინი გამოცემულია რამდენიმე წლის წინანდელ პერიოდზე. სს „ს. რ-ის“ დებულების შესაბამისად, დისციპლინარული პასუხისმგებლობის დაკისრებიდან ერთი კალენდარული წლის გასვლის შემდეგ პირს ეხსნება დისციპლინარული სასჯელი და ითვლება პასუხისმგებლობის არ მქონედ. ამდენად, აღნიშნული ბრძანებები ვერ გახდება მოსარჩელეთა გათავისუფლების მართლზომიერების დამადასტურებელი საფუძველი, მით უფრო, რომ სადავო ბრძანებების შესაბამისად დგინდება, რომ მოსარჩელეები ამ საფუძვლით არც არიან გათავისუფლებულები.

ამდენად, სააპელაციო პალატის მოსაზრებით, აპელანტმა ვერ დაუდასტურა სასამართლოს, რომ ზ. პ-ისა და ნ. მ-ის გათავისუფლება რეორგანიზაციის შედეგად შტატების შემცირების ფაქტით იყო განპირობებული, ვინაიდან საქმის მასალებით არ დასტურდება, რომ მითითებულ რეორგანიზაციას შტატების შემცირება მოჰყვა.

სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ზ. პ-ი და ნ. მ-ე დაკავებული თანამდებობიდან საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი პუნქტის „დ“ ქვეპუნქტის, სს „საქართველოს რკინიგზის“ დირექტორთა საბჭოს 2013 წლის 11 აპრილის №23/19 (№468 ბრძანება 25.04.2013) დადგენილებისა და სატვირთო გადაზიდვების დირექტორის 2013 წლის 25 აპრილის N468 ბრძანების საფუძველზე გათავისუფლდნენ.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შრომის კოდექსის (სადავო ბრძანების გამოცემის დროს მოქმედი რედაქციით) 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი განსაზღვრავს შრომის ხელშეკრულების მოშლის საფუძველს, ანუ ეს ნორმა შრომის ხელშეკრულების მხარეებს ანიჭებს უფლებამოსილებას, შეწყვიტონ მათ შორის არსებული სამართლებრივი ურთიერთობა ხელშეკრულების მოშლის გზით. სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ მითითებული ნორმით მხარეთათვის მინიჭებული ხელშეკრულების მოშლის უფლება არ არის შეუზღუდავი, რამეთუ არ არსებობს აბსოლუტური, შეუზღუდავი სამოქალაქო უფლება. იგი ყოველთვის შემოფარგლულია მისი განხორციელების მართლზომიერებით.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა, რომ საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლი ეძღვნება შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლებს. ამ მუხლის სათაურიც შესაბამისია – „შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლები“. 37-ე მუხლის პირველ ნაწილში ჩამოთვლილია შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის ცალკეული საფუძვლები, მათ შორის, შრომითი ხელშეკრულების მოშლა. აღნიშნული ნორმით არ არის მოწესრიგებული შრომითი ხელშეკრულების მოშლის ინსტიტუტი, ხელშეკრულების მოშლის წესი და პირობები. სადავო ნორმა წარმოადგენს შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძვლების ჩამონათვალის ნაწილს და არა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის მარეგულირებელ ნორმას. აქედან გამომდინარე, პოტენციურად შეუძლებელია მსჯელობა საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტზე, როგორც დამსაქმებლის მხრიდან შრომითი ხელშეკრულების მოშლისას თვითნებობის შესაძლო დამდგენ ნორმაზე.

სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლით და მიიჩნია, რომ სასამართლოს უპირველესი ამოცანაც სამოქალაქო უფლების მართლზომიერად განხორციელების უზრუნველყოფაში მდგომარეობს. ნებისმიერი დავის განხილვისას, როგორც წესი, სასამართლო ამოწმებს უფლების გამოყენებისა და ვალდებულების შესრულების მართლზომიერების საკითხს და მის საფუძველზე აფასებს მხარეთა მიერ სასამართლოს წინაშე დაყენებულ მოთხოვნათა მართებულობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში სასამართლოსათვის მიმართვის უფლება თავის მნიშვნელობას კარგავს. უფლების გამოყენების მართლზომიერების შესაფასებლად კი აუცილებელია მისი გამოყენების განმაპირობებელ გარემოებათა მართლზომიერების შეფასება. შრომითი დავის განხილვისას სასამართლო აფასებს, დაირღვა თუ არა მხარეთა უფლებები ამა თუ იმ სამართლებრივი აქტის თუ მოქმედების განხორციელების შედეგად, დარღვეულია, თუ არა მხარეთა თანასწორობის პრინციპი, ადგილი ხომ არ აქვს დისკრიმინაციის ფაქტს და ა.შ. ამ ამოცანის შესრულება კი შეუძლებელია, თუ სასამართლოსათვის უცნობია ხელშეკრულების მოშლის მიზეზი და უცნობია ან არ დადგინდა დავის წარმოშობის მიზეზი.

სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი არ იძლევა დასაქმებულის უპირობოდ გათავისუფლების შესაძლებლობას. უფრო მეტიც, ამგვარი დასკვნა წინააღმდეგობაშია შრომის სამართლის უზოგადეს პრინციპებთან. შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობას. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. სააპელაციო პალატამ ჩათვალა, რომ შრომითი დავების გადაწყვეტისას დაცულ უნდა იქნეს როგორც მითითებული, ასევე კონსტიტუციითა და სხვა ნორმატიული აქტებით რეგულირებული ადამიანის უფლებანი და თავისუფლებანი, ხოლო ამ უფლებათა დარღვევის შეფასება შეუძლებელია ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლის არცოდნის შემთხვევაში.

აღნიშნულ წესს ამკვიდრებს შრომის სამართლის უზოგადესი პრინციპები, კერძოდ, შრომის კოდექსის მე-2 მუხლის თანახმად, შრომითი ურთიერთობა ეფუძნება მხარეთა თანასწორუფლებიანობას. იმავე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, კი აკრძალულია ნებისმიერი სახის დისკრიმინაცია. სააპელაციო პალატამ მიიჩნია, რომ შრომითი დავების გადაწყვეტისას დაცული უნდა იქნეს როგორც მითითებული, ასევე კონსტიტუციითა და სხვა ნორმატიული აქტებით რეგულირებული ადამიანის უფლებანი და თავისუფლებანი, ხოლო ამ უფლებათა დარღვევის შეფასება შეუძლებელია ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლის არცოდნის შემთხვევაში.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, განსახილველ შემთხვევაში სამართლებრივი თვალსაზრისით უნდა შეფასდეს, თუ რამდენად დასაშვებია, მარტოოდენ რეორგანიზაცია დაედოს მუშაკის სამსახურიდან გათავისუფლებას საფუძვლად, მაშინ, როდესაც რეორგანიზაციას შტატების შემცირება არ მოჰყოლია და საქმის მასალებიდან არც სხვა ისეთი გარემოება ვლინდება, რაც რეორგანიზაციის შედეგებისადმი დასაქმებულის რაიმენაირ შეუსაბამობაზე მეტყველებს.

სააპელაციო პალატამ განმარტა, რომ შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი სწორედ ისეთ შემთხვევას არეგულირებს, როდესაც შრომის ხელშეკრულების შეწყვეტის კანონით გათვალისწინებული სხვა წინაპირობები არ არის, ხოლო დამსაქმებელს მაინც აღარ სურს დასაქმებულთან ურთიერთობა. სააპელაციო პალატამ მიუთითა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მე-2 პუნქტზე, რომლის შესაბამისად, გათვალისწინებულია სახელმწიფოს მხრიდან თავისუფალი მეწარმეობისა და კონკურენციის განვითარებისათვის ხელშემწყობი მოთხოვნები, რომელიც გულისხმობს მეწარმის უფლებას, თავისი სურვილის მიხედვით შეარჩიოს კონტრაჰენტი, აირჩიოს საწარმოს ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, საქმიანობის საგანი, თავისი შეხედულებით დაიქირავოს და გაათავისუფლოს თანამშრომლები.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, სამეწარმეო სუბიექტს გააჩნია საკუთარი მიზნები და იგი მოგებაზეა ორიენტირებული, აქედან გამომდინარე, საკუთარი მიზნის მისაღწევად საწარმოს შეუძლია საკუთრებითი წესრიგის მართლზომიერი მართვა, რომლის ერთ-ერთ კომპონენტს მუშა-მოსამსახურეთა არჩევის უფლება წარმოადგენს, რომლებიც მესაკუთრისაგან დაქირავებული ქონებით საწარმოს მიზნების რეალიზაციას უზრუნველყოფენ.

ამდენად, ზემოთქმულის გათვალისწინებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ დამსაქმებლის ნება, პირთან შრომით-სამართლებრივი ურთიერთობის შეწყვეტის შესახებ, მართალია, ხელშეკრულების მოშლისათვის საკმარისია, მაგრამ აღნიშნული ისე არ უნდა იქნეს გაგებული, რომ დამსაქმებლის ეს უფლება შეუზღუდავია. ამგვარი ნების გამოვლენისას არ უნდა ირღვეოდეს პირის ძირითადი უფლებები და სამართლის ზოგადი პრინციპები. ამიტომ, პირის სამსახურიდან გათავისუფლებისას, აუცილებლად უნდა შემოწმდეს გათავისუფლების საფუძვლები.

პალატამ აღნიშნა, რომ მოცემულ შემთხვევაში მოპასუხე მხარე რეორგანიზაციაზე აპელირებს. რეორგანიზაცია საწარმოს შიდა ორგანიზაციული ცვლილებაა, რომელიც პირის სამსახურიდან გათავისუფლებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება დაედოს საფუძვლად, თუ პირის სამსახურიდან გაშვება რეორგანიზაციის შედეგებმა განაპირობა და არა უშუალოდ რეორგანიზაციის პროცესმა. ამგვარი წინაპირობა კი, როგორც უკვე ფაქტობრივ გარემოებებში პალატამ იმსჯელა, არ დგინდება. შესაბამისად, არ დასტურდება უფლების გამოყენების მართლზომიერება, რაც დამსაქმებლის მტკიცების საგანში შემავალი გარემოებაა.

საქართველოს შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულების არამართლზომიერად მოშლის მომენტიდან დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენამდე დრო დამსაქმებლის ბრალით გამოწვეული მოცდენაა.

შრომის კოდექსის 44-ე მუხლის მიხედვით, სააპელაციო პალატამ დამატებით განმარტა, რომ შრომის ხელშეკრულების საფუძვლის ბათილად ცნობა, შედეგობრივი თვალსაზრისით, იწვევს ხელშეკრულების საფუძვლის ბათილობამდე არსებული მდგომარეობის აღდგენასა და იმ ზიანის ანაზღაურებას, რომელიც დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან არამართლზომიერი გათავისუფლებით მიადგა, შესაბამისად, სამსახურში აღდგენა და განაცდურის ანაზღაურება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 408-ე და 411-ე მუხლების კონტექსტში ის სამართლებრივი შედეგებია, რაც დამსაქმებლის არამართლზომიერ ქმედებას სდევს თან.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება სს „ს. რ-ამ“ გაასაჩივრა საკასაციო წესით, მოითხოვა მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორმა მიიჩნია, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი დასაშვებად უნდა იქნეს ცნობილი სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტის საფუძველზე, ვინაიდან მოცემულ საქმეზე სააპელაციო პალატის გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება ამ კატეგორიის საქმეებზე უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკიდან, კერძოდ, პალატის მიერ განმარტებული სადავო პერიოდში მოქმედი შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტი გამოიყენება იმ შემთხვევაში, როდესაც მუშაკის გათავისუფლება ხდება სათანადო მოტივაციით, რაც განახორციელა კიდეც კასატორმა, შესაბამისად, მოტივაციის გარეშე ან საფუძვლის გარეშე მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა არ შეწყვეტილა.

კასატორი არ დაეთანხმა სააპელაციო პალატის მიერ დადგენილ გარემოებას, რომ მოსარჩელეთა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტისას არ არსებობდა (2013 წლის 12 ივნისამდე მოქმედი რედაქციის) შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტით შრომითი ურთიერთობის მოშლის საფუძველი. საქმის მასალებით დადგენილია, რომ შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენს სს „ს. რ-ის“ სატვირთო გადაზიდვების დირექტორის 2013 წლის 29 აპრილის №175 და ამავე წლის 29 აპრილის №176 ბრძანებები. აღნიშნულ ბრძანებებში შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის საფუძველია სს „ს. რ-ის“ დირექტორთა საბჭოს №23/19 დადგენილება, სატვირთო გადაზიდვების დირექტორის 2013 წლის 25 აპრილის №468 ბრძანება, რომელიც შეეხება სს „ს. რ-ის“ ფილიალ „ს. რ-ის“ სატვირთო გადაზიდვების ფილიალში სტრუქტურული რეორგანიზაციის შედეგად ახალი საშტატო განრიგის დამტკიცებასა და საშტატო განრიგში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანას.

კასატორის მითითებით, შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ ქვეპუნქტი შრომითი ხელშეკრულების მოშლის დამოუკიდებელ საფუძველს წარმოადგენს. ხელშეკრულების მოშლა არ გულისხმობს ხელშეკრულების შეწყვეტას დასაქმებულის, ანუ ხელშემკვრელი მხარის მიერ ვალდებულებათა დარღვევის გამო. ამ სამართლებრივი საფუძვლით მუშაკის გათავისუფლების საფუძველია დამსაქმებლის ნების გამოვლენა შრომითი ურთიერთობის მოშლის შესახებ. საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „დ“ ქვეპუნქტში აღნიშნული დათქმით კანონმდებელმა მხარეთა ნების თავისუფლება აღიარა შრომით-სამართლებრივ ურთიერთობაში (მათ შორის ამ ურთიერთობის მოშლაც). სს „ს. რ-ა“, როგორც კერძო სამართლის დამოუკიდებელი ბიზნეს სუბიექტი ყველაფერს აკეთებს საკუთარი წარმოების განსავითარებლად და დამსაქმებელი თავისი შეხედულებით არჩევს მისთვის ოპტიმალურ კადრებს. იმ პირობებში კი, როდესაც საწარმოში კანონის შესაბამისად ხდება შრომითი ხელშეკრულების მოშლა, ეს გამომდინარეობს მრავალი ფაქტორიდან, თუნდაც იმ სტრატეგიული განვითარების შინაარსიდან და დანიშნულებიდან, რაც სს „ს. რ-ას“ აკისრია. სწორედ აღნიშნული პრინციპიდან გამომდინარე, საწარმომ გამოაცხადა რეორგანიზაცია. კანონმდებელი არ ზღუდავს მხარეებს შრომის ხელშეკრულების დადებისას განსაზღვრონ მათი ინტერესების დამცავი სხვა პირობები, მათ ენიჭებათ თავისუფლება, ხელშეკრულებით მოაწესრიგონ აღნიშნული საკითხი და დააწესონ გარკვეული შეზღუდვები, მათ შორის, გაითვალისწინონ დასაქმებულისათვის მისაცემი შრომის ანაზღაურების ოდენობაც. დამსაქმებლის ინიციატივით შრომის ხელშეკრულების მოშლის დროს დაცული უნდა იქნეს საქართველოს შრომის კოდექსით დადგენილი და, არსებობის შემთხვევაში, მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული პირობები. ვინაიდან, მოსარჩელესთან შრომითი ურთიერთობა შეწყვეტილია საქართველოს შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „დ“ პუნქტის თანახმად, შესაბამისად, საქართველოს შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის საფუძველზე, მოსარჩელეებს მიეცათ შრომითი ხელშეკრულების მოშლის გამო ერთი თვის კომპენსაცია. აღნიშნულიდან გამომდინარე, სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 115-ე მუხლი.

კასატორმა მიიჩნია, რომ სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა შრომის კოდექსის 38-ე მუხლის მე-8 ნაწილი, რადგან ურთიერთობის შეწყვეტის დროისათვის შრომის კოდექსის აღნიშნული ნორმა არ არსებობდა. სასამართლოს ასევე არ უნდა გამოეყენებინა სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლი, ვინაიდან ზემოაღნიშნული გარემოებების გათვალისწინებით არ არსებობდა განაცდურის, ხელზე მისაღები ხელფასის ოდენობით, დაკისრების სამართლებრივი საფუძველი.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის განჩინებით საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ამავე განჩინებით დადგინდა, რომ კასატორი სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებულია.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით, ვინაიდან მოცემული ტიპის დავებზე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკა (სუს 2012 წლის 22 ივნისის №ას-750-704-2012 განჩინება, 2011 წლის 24 თებერვლის №ას-1206-1057-2010 განჩინება, 2010 წლის 4 ნოემბრის №ას-575-541-2010 გადაწყვეტილება, 2013 წლის 25 იანვრის №ას-1127-1058-2012 განჩინება).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი, დაუშვას წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ სს „ს. რ-ას“ უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 1 დეკემბრის №1104 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2250 ლარის 70% – 1575 ლარი, ასევე მის მიერ 2014 წლის 1 დეკემბრის №1105 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2655 ლარის 70% – 1858,5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. სს „ს. რ-ის“ საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ სს „ს. რ-ას“ (საიდენტიფიკაციო კოდი №...) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით მის მიერ 2014 წლის 1 დეკემბრის №1104 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2250 ლარის 70% – 1575 ლარი, ასევე მის მიერ 2014 წლის 1 დეკემბრის №1105 საგადახდო დავალებით გადახდილი 2655 ლარის 70% – 1858,5 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: თ. თოდრია

პ. ქათამაძე