საქმე №ას-481-457-2013 23 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ა. და ვ. გ-ები (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ზ. ბ-ი (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება

დავის საგანი – სამკვიდროდან წილის მიკუთვნება, სამკვიდრო მოწმობისა და ჩუქების ხელშეკრულების ნაწილობრივ ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ზ. ბ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში ვ. და ა. გ-ების მიმართ ვ. გ-ის საკუთრებად რიცხული, ქ.თბილისში, ც-ის ქუჩის N1 შესახვევის N33-ში მდებარე უძრავი ქონების (მთელი უძრავი ნივთის ¼) მესაკუთრედ ცნობის, ამ ნაწილში ნოტარიუს თ.ვ-ის მიერ 1974 წლის 5 აპრილს მ. გ-ას სასარგებლოდ გაცემული N3მ-798 სამემკვიდრეო მოწმობის, ნოტარიუს ნ.ს-ის მიერ 2008 წლის 10 ივნისს ა გ-ის სასარგებლოდ გაცემული N2-223 სამემკვიდრეო მოწმობისა და 2010 წლის 15 სექტემბერს ა. და ვ. გ-ებს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელის ბებიამ - მ. მ-მა 1935 წელს იქორწინა ა-მ მ-ზე. მ-ს ჰყავდა ორი შვილი: რ. გ-ა და ა. გ-ი. არტემმა შვილად აიყვანა რ, შესაბამისად, მისი გვარიც განისაზღვრა მ-ით. ა. გ-ი კი, ა-მ მ-ის კანონიერი მემკვიდრე არ არის. რ. მ-ის შვილია მოსარჩელე.

ა-მ მ-ის გარდაცვალების შემდგომ, 1948 წელს სამკვიდრო მიიღო მ. გ-ამ, რომლის ½ ნაწილი 1975 წელს გაასხვისა ც. თ-ზე და ამ ყიდვა-გაყიდვის ხელშეკრულების ბათილად ცნობას მოსარჩელე არ მოითხოვდა. მ. გ-ას გარდაცვალების შემდგომ (1988 წ) სამკვიდროს მისაღებად ნოტარიუსისათვის არავის მიუმართავს. რ მ-ი გარდაიცვალა 2007 წელს და სამკვიდრო ქონებაზე სამკვიდრო მოწმობა (1/4-1/4 წილზე) აიღეს ა. გ-მა და ზ. ბ-მა.

რეალურად, მოსარჩელის დედას ა-მ მ-ის სამკვიდრო მიღებული ჰქონდა ა-მის გარდაცვალების დღიდან, იგი ა-მის სამკვიდრო ქონებაში ცხოვრობდა ოჯახთან ერთად 1975-1978 წლებში. 1978 წელს კი, გარკვეული მიზეზების გამო რ.მ-ი ქმარ-შვილთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ც-ის შესახვევის 33^ა-ში. თავად რ. მ-ს მამის სამკვიდრო არასოდეს დაუტოვებია, სოციალურ დახმარებას მამის მისამართზე იღებდა, აქვე იყო ჩაწერილი და ამ მისამართზეა გაცემული მისი გარდაცვალების მოწმობა.

2009 წელს ა. გ-მა სარჩელით მიმართა სასამართლოს ზ. ბ-ის მიმართ და მოითხოვა სამკვიდრო მოწმობის ბათილად ცნობა. სასამართლოს 2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით სარჩელი იმ საფუძვლით დაკმაყოფილდა, რომ მოპასუხის დედა - რ. მ-ი გარდაცვლილი მ-ის ქონებას ფაქტობრივად არ ფლობდა.

მოსარჩელე არის ა-მ მ-ის კანონიერი მემკვიდრე და მას ეკუთვნის წილი სამკვიდროდან.

ვ. გ-მა სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით მოითხოვა:

მოპასუხის განმარტებით, რ. მ-ი გათხოვებამდე და არა გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ჯერ ა-მ მ-ის, ხოლო შემდგომ, მ. მ-ის სახელზე აღრიცხულ სახლში. რ-ა დედის სიცოცხლეშივე გადავიდა სხვაგან საცხოვრებლად და მას სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით არ მიუღია. ეს გარემოებები დადგენილია კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილებით და, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ამ ფაქტებს პრეიუდიციული ძალა გააჩნიათ.

ა. გ-ი, მართალია, დედის გვარზე იმყოფება, თუმცა ის გარემოება, რომ იგი ა-ე მ-ის შვილია, დასტურდება დაბადების მოწმობით, ა-ე და ა-მ მ-ი რომ ერთი და იგივე პირია, ასევე კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებითაა დადგენილი.

ზ. ბ-ის სახელზე სამკვიდრო მოწმობა არა მ. მ-ს, არამედ რ. მ-ის სამკვიდროზე გაიცა, ხოლო სასამართლო გადაწყვეტილებით ეს სამკვიდრო მოწმობა ბათილადაა ცნობილი.

შესაბამისად, არ არსებობს არც კანონის მოთხოვნათა დაცვით გაცემული სამკვიდრო მოწმობების და არც ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის საფუძვლები, რადგანაც გამჩუქებელს ქონება მემკვიდრეობით ჰქონდა მიღებული, ხოლო მესაკუთრე უფლებამოსილია, საკუთარი შეხედულებისამებრ განკარგოს იგი.

ვ. გ-ის მიერ შესაგებელში მითითებული საფუძვლებით სარჩელი ასევე არ ცნო ა. გ-მა და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ზ. ბ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა, ზ ბ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისში, ც-ის შესახვევი 1-ის №33-ში მდებარე ვ. გ-ის სახელზე რიცხული უძრავი ქონების მესაკუთრედ (რაც მთელი უძრავი ნივთის 1/4-ს შეადგენს) და ამ ნაწილში ბათილად იქნა ცნობილი ნოტარიუს თ.ვ-ის მიერ 1974 წლის 5 აპრილს მ. გ-ას სასარგებლოდ გაცემული N3მ-798 სამკვიდრო მოწმობა, ნოტარიუს ნ. ს-ის მიერ 2008 წლის 10 ივნისს ა. გ-ის სასარგებლოდ გაცემული N2-223 სამკვიდრო მოწმობა და 2010 წლის 15 სექტემბერს ა. და ვ. გ-ებს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულება. ამავე სასამართლოს 2012 წლის 11 დეკემბრის დამატებითი გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილების აღსრულებისას ვ. გ-ის საკუთრებაში აღარ იარსებებდა ქ.თბილისში, ც-ის შესახვევი 1-ის №33-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/4, ა. და ვ. გ-ებს ზ. ბ-ის სასარგებლოდ სოლიდარულად უნდა დაკისრებოდათ 33 000 ლარი ამ უძრავი ქონების ღირებულების ასანაზღაურებლად.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება (ასევე დამატებითი გადაწყვეტილება) სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოპასუხეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 26 მარტის განჩინებით ა. გ-ისა და ვ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი, აგრეთვე, ვ. გ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილება და ამავე სასამართლოს 2012 წლის 11 დეკემბრის დამატებითი გადაწყვეტილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის პრეტენზია, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მის მიერ 2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით იმავე მხარეთა შორის მიმდინარე დავაზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებები და სამართლებრივი შეფასებები ამჟამად საწინააღმდეგოდ გამოიყენა და დაადგინა, რომ რ. ბ-ი ფაქტობრივი ფლობით იყო დაუფლებული მამის - ა-მ მუზაშვილის სამკვიდროს.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე და აღნიშნა, რომ ხსენებულ ნორმაში იგულისხმება ის ფაქტობრივი გარემოებები, რომლებიც დადგენილ იქნა გადაწყვეტილების არა სამოტივაციო ნაწილით, არამედ გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით.

2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილით კი, დადგინდა შემდეგი: ა) ბათილი იყო 2008 წლის 13 მაისს ზ. ბ-ის სასარგებლოდ გაცემული სამკვიდრო მოწმობა, რომელიც გაიცა 2007 წლის 3 ნოემბერს გარდაცვლილი რ. ბ-ის სამკვიდრო ქონებაზე, ამ უკანასკნელის დედის, 1988 წლის 28 იანვარს გარდაცვლილი მ გ-ის დანაშთი ქონების 1/2-ის მიღების ნაწილში; ბ) ბათილი იყო ზ. ბ-სა და ნ. ტ-ს შორის 2008 წლის 23 ივნისს დადებული ხელშეკრულება ქ.თბილისში, ც-ის პირველი შესახვევის №33-ში მდებარე უძრავი ქონების 1/4-ის ჩუქების შესახებ; გ) ა. გ-ი ცნობილ იქნა ქ.თბილისი, ც-ის პირველი შესახვევის №33-ში მდებარე ნ. ტ-ისა და შ. ბ-ის სახელზე რიცხული 1/4-ის მესაკუთრედ.

სასამართლოს შეფასებით, აპელანტმა ვერ მიუთითა ისეთ კონკრეტულ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რაც სხვაგვარად დადგინდა 2010 წლის 12 თებერვლის გადაწყვეტილებით და ამის შემდეგ სხვაგვარად დადგინდა 2012 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებაში.

საქმის მასალებით დასტურდებოდა და მხარეებიც იზიარებდნენ იმ ფაქტებს, რომ 1948 წლის 16 მარტს გარდაცვლილმა ა-მ მ-მა; 1930 წლის 16 ნოემბერს დაბადებული რ. მ-ი 1939 წლის 5 აგვისტოს იშვილა და ამ უკანასკნელის დაბადების მოწმობაში მამის გრაფაში აღინიშნა ა-მ მ-ი.

ამდენად, სასამართლომ დაადგინა, რომ მამის გარდაცვალების მომენტში რ. მ-ი ჯერ კიდევ არ იყო 18 წლის, ხოლო მის საცხოვრებელ ადგილს, როგორც თავად აპელანტებმა სასამართლოს სხდომაზე განმარტეს, წარმოადგენდა მამის საცხოვრებელი ადგილი - ქ.თბილისი, ც-ის პირველი შესახვევის №33;

საქმეში წარმოდგენილი საბინაო წიგნის ასლით სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ რ. ბ-ი მუდმივად ცხოვრობდა ზემოაღნიშნულ მისამართზე.

სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე, საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის (1923 წლის რედაქციით) 418-ე, 420-ე მუხლებზე, 428-ე მუხლის შენიშვნა 2-ზე და აღნიშნა, რომ სამკვიდროს გახსნის დროისთვის, 1948 წლის 16 მარტისათვის, რ. ბ-ი ცხოვრობდა ა-მ მ-ის სახელზე რიცხულ უძრავ ნივთში, რაც ადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ რ. ბ-მა ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის დანაშთი ქონება, როგორც ამას ითვალისწინებდა იმ დროს მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსის ზემოხსენებული ნორმები და, ამდენად, გახდა ამ ქონებიდან შესაბამისი წილის მესაკუთრე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 219-ე მუხლის პირველ ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების მოსაზრება, რომ, ვინაიდან მ. გ-ამ საცხოვრებელი სახლის ნაწილის გაყიდვით მიღებული თანხა გადასცა რ. და მის მეუღლე შ. ბ-ს, რ. ბ-მა მიიღო სრული დაკმაყოფილება მამისეული ქონებიდან და მას აღარ უნდა ჰქონოდა პრეტენზია სხვა ქონებაზე. აპელანტები საქმის წარმოების განმავლობაში თავს არ იცავდნენ ზემოხსენებული ფაქტობრივი გარემოებით და ეს გარემოება მათ მხოლოდ აპელაციის ეტაპზე ახსნა-განმარტებისას გაახმოვანეს. ამავე დროს, ეს ფაქტობრივი გარემოება, თავად აპელანტის განმარტების გარდა სხვა მტკიცებულებით არ დასტურდებოდა. გარდა ამისა, საქართველოს სსრ სამოქალაქო სამართლის კოდექსის როგორც ზემოხსენებული, ისე მომდევნო რედაქცია არ ითვალისწინებდა სხვა მემკვიდრის მიერ, წილის კომპენსაციის გამო, სამკვიდროზე უარის თქმის შესაძლებლობას.

დამატებითი გადაწყვეტილების შესახებ წარდგენილი სააპელაციო საჩივრით ვ. გ-მა მისი გაუქმების საფუძვლად მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ სადავო უძრავი ნივთის თავდაპირველი, 2012 წლის 2 აგვისტოს შეფასების შემდეგ (როდესაც მის ღირებულებად განისაზღვრა 66 000 ლარი) სააღსრულებო ბიუროს კვლავ შეუფასებია ნივთი 2012 წლის 12 ნოემბერს და ნივთის ღირებულებად უკვე განუსაზღვრავს არა ზემოხსენებული ოდენობა, არამედ 55 000 ლარი. გარდა ამისა, აპელანტმა განმარტა, რომ სადავო ნივთი აუქციონზე გავიდა 55 000 ლარის ნახევარ ოდენობად და საბოლოო ჯამში გაიყიდა 28 050 ლარად, რომლის მხოლოდ ნახევარი ეკუთვნოდა აპელანტს.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა იმ გარემოებაზე, რომ 2012 წლის 2 აგვისტოს შეფასება საქმეში ჯერ კიდევ 2012 წლის 18 სექტემბერს თავად ვ. გ-მა წარადგინა, იგი საქმეში მოიპოვებოდა და ცნობილი იყო როგორც მხარეებისათვის, ისე სასამართლოსათვის. რაც შეეხება 2012 წლის 12 ნოემბრის შეფასებას, იგი საქმეში წარდგენილი იქნა მხოლოდ სააპელაციო საჩივართან ერთად, მაშინ, როცა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ 2012 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილების მიღებისთვის ეს დასკვნა უკვე მომზადებული იყო და მხარეებს შეიძლებოდა ჰქონოდათ, თუმცა მათ იგი სასამართლოსათვის არ წარუდგენიათ. გარდა ამისა, 2012 წლის 11 დეკემბერს დამატებით გადაწყვეტილებაზე მსჯელობისას ჩასატარებელ სხდომაზე აპელანტი მოწვეულ იყო სატელეფონო შეტყობინებით, სადაც იგი შეძლებდა ახალი შეფასების წარდგენას, თუმცა იგი სხდომაზე არ გამოცხადებულა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 134-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ახალი შეფასების წარდგენის ვალდებულება საპროცესო კოდექსით აპელანტს ეკისრებოდა. ვინაიდან მტკიცებულება აპელანტმა ვერ წარადგინა, სასამართლო დაეყრდნო საქმის განხილვის დროისათვის საქმეში არსებულ ერთადერთ მტკიცებულებას – 2012 წლის 2 აგვისტოს შეფასებას.

სასამართლომ ასევე არ გაიზიარა აპელანტების პრეტენზია აუქციონზე ქონების მისი შეფასების ნახევარ ფასად გატანის შესახებ და მიუთითა საქართველოს იუსტიციის მინისტრის 2011 წლის 31 იანვრის №21 ბრძანებით დამტკიცებულ „იძულებითი აუქციონის ჩატარების ფორმებისა და წესის“ პირველი მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე, რომლის შესაბამისადაც აუქციონის ჩატარების ამგვარ წესს განსაზღვრავდა ნორმატიული აქტი.

2010 წლის 15 სექტემბერს ა. და ვ. გ-ებს შორის დადებული ჩუქების ხელშეკრულების ბათილობის ნაწილში პალატამ ასევე გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასაბუთება და აღნიშნა, რომ რ. ბ-მა მიიღო რა ა-მ მ-ის სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით, გახდა ამ ნივთის მესაკუთრე. შესაბამისად, მისი თანხმობის გარეშე ნივთის შესაბამის ნაწილზე დადებული ნებისმიერი შეთანხმება ბათილია, ვინაიდან ეწინააღმდეგება სამოქალაქო კოდექსის 54-ე და 170-ე და 524-ე მუხლებს. ჩუქების ხელშეკრულების დადების დროს მხარეები ავლენენ, ერთი მხრივ, ნივთის გაჩუქების, მეორე მხრივ, საჩუქრის მიღების ნებას და ამგვარი ნება მიმართული უნდა იყოს ჩუქების სამართლებრივი შედეგის დადგომისაკენ. ვინაიდან ჩუქების ხელშეკრულების დადება შეუძლია საამისოდ უფლებამოსილ პირს - მესაკუთრეს, ამგვარი ურთიერთობის წარმოშობისათვის აუცილებელია მესაკუთრის ნების გამოვლენა.

მოცემულ შემთხვევაში დადგენილი იყო, რომ ა. გ-მა განკარგა უძრავი ქონების წილი, რომელიც მას საკუთრების უფლებით არ ეკუთვნოდა, შესაბამისად, ჩუქების ხელშეკრულების გაფორმებისას რეალურად მოხდა არანამდვილი მესაკუთრე პირისა და დასაჩუქრებულის ნებათა თანხვედრა. აღნიშნული კი მეტყველებდა სადავო ქონების არამესაკუთრის ნების გამოვლენით გასხვისებაზე, რითაც დაირღვა სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლით გათვალისწინებული მესაკუთრის უფლება და, შესაბამისად, კანონით დადგენილი წესი, რაც ამ გარიგების ბათილად ცნობის სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლით გათვალისწინებულ საფუძველს ქმნიდა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ა. და ვ. გ-ებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და საქმის იმავე სასამართლოსათვის ხელახლა განსახილველად დაბრუნება შემდეგი საფუძვლებით:

ქ.თბილისში, ც-ის პირველი შესახვევის N33-ში მდებარე უძრავი ქონება უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტის გარეშე აღრიცხული იყო 1964 წლის 16 მარტს გარდაცვლილი ა-მ მ-ის საკუთრებად. ა-მ მ-ს ჰყავდა სამი შვილი: ორი ბიოლოგიური, ხოლო ერთი - ნაშვილები, რ. ბ-ი. სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე 1974 წელს მ. გ-ამ საკუთრებაში მიიღო აღნიშნული ქონება და შინაურული გარიგების საფუძველზე მისი ნახევარი მიჰყიდა გ. ა-ს, მიღებული თანხით კი, ამავე ნაკვეთის მომიჯნავედ მიტაცებულ მიწის ნაკვეთზე რ. მ-ს აუშენა სახლი. ეს გარემოება დადასტურებულია მოწმეების ჩვენებით, სასამართლომ კი, ამ მოწმეთა ჩვენებით დადგენილად ცნო, რომ რ.ბ-ი გათხოვებიდან რამდენიმე წელი ცხოვრობდა ა.გ-ას სახლში, ხოლო 1954 წელს მეუღლესთან ერთად დაუკანონებელ მიწის ნაკვეთზე დაიწყო სახლის მშენებლობა დედის დახმარებით. ეს ფაქტობრივი გარემოება ადასტურებს რ. ბ-ის მიერ სამკვიდროდან წილის მიღების ფაქტს.

მხარეთა შორის არსებული დავები პირველი ინსტანციის წესით განხილულია ერთი და იმავე მოსამართლის მიერ, რომელმაც განსხვავებულად დაადგინა საქმეზე ფაქტობრივი გარემოებები, მოცემულ შემთხვევაში სადავოს წარმოადგენს ის, რ. ბ-მა მიიღო თუ არა სამკვიდრო ფაქტობრივი ფლობით, ამ მხრივ, მოწმეებს არ დაესვათ სათანადო კითხვები.

არასწორია ასევე ვ. გ-ის მიმართ გამოტანილი დამატებითი გადაწყვეტილება, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილია მტკიცებულებები იმისა, თუ რა თანხად გაიყიდა ქონება აუქციონზე. სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა რა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნები, შეფასება არ მიუცია იმ ფაქტისთვის, რომ კასატორები დარჩნენ უსახლკაროდ.

ასევე არასწორია სასამართლო მსჯელობა ჩუქების ხელშეკრულების ბათილად ცნობის ნაწილში, ვინაიდან ა. გ-ს არ შეეძლო ეფიქრა, რომ სადავო ქონება მომავალში შესაძლოა სხვისი საკუთრება აღმოჩენილიყო.

სააპელაციო საჩივრის მთავარ საფუძველს წარმოადგენდა ის სადავო გარემოება, რომ რ. ბ-მა, რომელიც სამკვიდროს გახსნის დროისათვის 18 წლის არ იყო, მიიღო სამკვიდრო. საქმეზე დაკითხული მოწმეებით უდავოდ დასტურდება, რომ რ. ბ-მა მიიღო სამკვიდროდან მისი კუთვნილი წილი, მას სიცოცხლეში სადავოდ არ გაუხდია დედის დახმარებით ამავე ნაკვეთის მომიჯნავედ დედის დახმარებით სახლის მშენებლობის ფაქტი, ამ გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოში არ წარუდგენია.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილების დასაბუთების გაზიარებისას სააპელაციო პალატამ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 106-ე მუხლი და არასწორად არ გაიზიარა მოწმეთა ჩვენები, რაც სწორედ რ. ბ-ის სახლის მშენებლობასა და სამკვიდროდან კუთვნილი წილის მიღების ფაქტს ადასტურებდა. ამასთანავე, არც მოწინააღმდეგე მხარეს უარყვია ეს გარემოება, რაც აპელანტთა ამ მოსაზრების გაზიარების საფუძველს ქმნიდა. ამ თვალსაზრისით, სააპელაციო სასამართლო არ დაინტერესდა კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებებით, რომლებიც მოწმეთა ჩვენებებს ემყარებოდა.

წარმოდგენილ საკასაციო საჩივარს კასატორებმა დაურთეს მტკიცებულებები 30 (ოცდაათი) ფურცლად.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 10 მაისის განჩინებით, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლდნენ, ხოლო მათი საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ა. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ა. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

რაც შეხება კასატორების მიერ საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს, პალატა მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს მათ წარმომდგენთ, რადგანაც, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, სწორედ ამ საფუძვლიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს მხარეთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების საქმისათვის დართვის წინაპირობა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. ამდენად, ა. და ვ. გ-ებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 30 (ოცდაათი) ფურცლად (ტ. II, ს.ფ.189-218).

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ვ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, ა. და ვ. გ-ები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ა. და ვ. გ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორები სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან გათავისუფლებული არიან.

3. კასატორებს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე დართული მტკიცებულებები 30 (ოცდაათი) ფურცლად (ტ. II, ს.ფ.189-218).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე