საქმე №ას-505-478-2014 6 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორები – ი., თ. და გ. ჯ-ები (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – კ. ხ-ა (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორების მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ი., თ. და გ. ჯ-ებმა სარჩელი აღძრეს სასამართლოში კ. ხ-ას მიმართ მხარეთა შორის 2011 წლის 9 მარტს დადებული ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულების ბათილად ცნობის მოთხოვნით შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოსარჩელეები წარმოადგენდნენ ქ.თბილისში, ა-ას/ს-ას ქN36/6-ში მდებარე უძრავი ქონების თანამესაკუთრეებს, რომელიც მათ მემკვიდრეობის გზით მიიღეს პაპისგან.

სასამართლოს 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებით მამკვიდრებელ ნ. ჯ-ის შვილი - ნ-ი ჯ-ი ცნობილ იქნა ამავე ქონების მემკვიდრედ და თანამესაკუთრედ, რომელმაც კუთვნილი წილი მიჰყიდა ხ. მ-ს, ხოლო ამ უკანასკნელმა - კ. ხ-ას.

2011 წლის 9 მარტს მოპასუხესთან დაიდო ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულება, რომლის საფუძველზეც თანასაკუთრებიდან მოსარჩელეთა კუთვნილი წილის საცხოვრებელი ფართიდან 26,47 კვ.მ გადავიდა მოპასუხის მფლობელობაში, რის თაობაზეც მოსარჩელეებისათვის ცნობილი გახდა მოგვიანებით, მას შემდეგ, რაც მათ მიმართეს საჯარო რეესტრს თანასაკუთრების გამიჯვნის მოთხოვნით.

მოპასუხემ ისარგებლა კეთილმეზობლური ურთიერთობით და ითხოვა თანასაკუთრების გამიჯვნა ეზოს მხრიდან დამოუკიდებელი შესასვლელის მოწყობის მიზნით.

გამომდინარე იქიდან, რომ მოსარჩელეები არ იყვნენ კომპეტენტური მოპასუხის მოთხოვნის სამართლებრივი შედეგების თაობაზე, სამართლებრივი ურთიერთობის უკეთ გარკვევის მიზნით მოპასუხემ გააცნო საკუთარი ადვოკატი, რომელმაც იკისრა თანასაკუთრებაში არსებული საცხოვრებელი ფართების გამიჯვნა. ადვოკატის რეკომენდაციისა და ზეპირი შეთანხმების საფუძველზე გაფორმდა მხარეთა შორის სადავო გარიგება.

ხელშეკრულების გაფორმებიდან მცირე დროში ცნობილი გახდა, რომ მოსარჩელეების კუთვნილი საცხოვრებელი ფართის 26,47 კვ.მ მოექცა კ.ხ-ას მიწის ნაკვეთზე, ამასთანავე, ხელშეკრულებაზე დართული საცხოვრებელი სახლისა და ეზოს საკადასტრო რუკა არ შეესაბამება არსებულ რეალობას, მოპასუხის ქმედებით მოსარჩელეებს ადგებათ ზიანი. მათი არაერთი მოთხოვნის მიუხედავად, დაშვებული შეცდომა არ გამოსწორებულა, მოპასუხემ ხელწერილით დაადასტურა მხოლდ ის, რომ თანასაკუთრებაში არსებული შენობის ღია ფანჯრების გაუქმებას არ მოითხოვს, ამდენად, მოსარჩელეებმა მოითხოვეს სადავო ხელშეკრულების, როგორც მოტყუებით დადებული გარიგების ბათილად ცნობა.

მოსარჩელე არასწორად მიუთითებს ფაქტობრივ გარემოებებს, კერძოდ, სადავო უძრავი ქონებიდან ნ-ი ჯ-ის წილი, რომელსაც დღეს საკუთრების უფლებით ფლობს მოპასუხე, წარმოადგენდა ქონების ¼ ნაწილს. ეს გარემოება დასტურდება ტექ.ინვენტარიზაციის არქივის მონაცემებით. ხ. მ-სა და კ. ხ-ას შორის დადებული ხელშეკრულების თანახმად, მოპასუხემ შეიძინა ქონების ¼ ნაწილი. შეძენილ ¼ ნაწილზე მოსარჩელეებს პრეტენზია არ გააჩნდათ.

საზიარო უფლების გაუქმების მიზნით, 2009 წელს მოპასუხემ ხელშეკრულება გააფორმა ადვოკატ მ. ბ-სთან, რომელმაც, თავის მხრივ, მიმართა სამხარაულის სახელობის ექსპერტიზის ბიუროს. ექსპერტმა აზომვითი ნახაზების ადგილზე ჩატარებისა და თანამესაკუთრეებთან შეხვედრის შემდეგ გასცა დასკვნა, რომ საზიარო საგნიდან მოპასუხის კუთვნილი ¼-ის გამოყოფა დასაშვები იყო დასკვნის დანართი N2-ის შესაბამისად. 2011 წლის მარტში ამ დასკვნის თითო ეგზემპლარი ჰქონდა ყოველ თანამესაკუთრეს. მოპასუხის განმარტებით, ადვოკატი მ.ბ-ე მოსარჩელეებს მისგან არ გაუცვნიათ, მხარეთა შორის გაფორმებული იყო მინდობილობა, რომლის საფუძველზეც მ.ბ-ე ჯ-ების ინტერესებს სამკვიდროდან გამომდინარე დავაზე იცავდა სასამართლოში.

მოსარჩელეებს შორის სამკვიდროდან გამომდინარე სხვა დავებიც მიმდინარეობდა სასამართლოში და მათთვის იმთავითვე იყო ცნობილი ის გარემოება, რომ სადავო 1/4, რომელიც ეკუთვნოდა ნ-ი ჯ-ს, მათ მფლობელობაში იყო უკანონოდ. მოპასუხემ მხოლოდ კეთილმეზობლური ურთიერთობიდან გამომდინარე დაადასტურა ხელწერილით, რომ ექსპერტიზის დასკვნის რეკომენდაციის შესაბამისად, კ.ხ-ა არ მოითხოვდა ფანჯრის ამოქოლვას.

მოპასუხე არ დაეთანხმა სარჩელში მითითებულ გარემოებას, რომ ექსპერტს წარედგინა სხვა ნახაზი, ხოლო გამიჯვნის შეთანხმებას სხვა, იმ საფუძვლით, რომ ნახაზი წარდგენილი იყო საჯარო რეესტრში და ის ყველა პირისათვის ხელმისაწვდომი იყო.

მოსარჩელეებმა მართლაც მიმართეს ექსპერტიზის ბიუროს, თუმცა არა არსებული საკითხის, არამედ ურთიერთშორის წილების გამიჯვნის მოთხოვნით, ხოლო მოპასუხის წილის გამოყოფას ხელს უშლიდა უფლების დამდგენი დოკუმენტებისა და სხვათა არარსებობა, საბოლოოდ, 2011 წელს შესაძლებელი გახდა საზიარო უფლების გაუქმება ნივთის ნატურით გაყოფით, თუმცა მხარეთა შეთანხმებით განხორციელდა მხოლოდ კ.ხ-ას წილის გამოყოფა, ხოლო მოსარჩელეთა წილის გამიჯვნა არ განხორციელდა, მოსარჩელეებს არ წარმოუდგენიათ არც ერთი მტკიცებულება, რაც დაადასტურებს იმ ფაქტს, რომ მათი ქონების ნაწილი მოპასუხის მიწის ნაკვეთზეა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 ივნისის გადაწყვეტილებით სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, რაც სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს მოსარჩელეებმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 მარტის განჩინებით ი., თ. და გ. ჯ-ების სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, გასაჩივრებული გადაწყვეტილება დარჩა უცვლელად შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად ცნო, რომ ქ.თბილისში ა-ას/ს-ას ქუჩა №36/6-ში მდებარე 404 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული სახლის ¼ იდეალური წილის მესაკუთრეს წარმოადგენდა კ. ხ-ა, ხოლო ¾ იდეალური წილი საკუთრების უფლებით ეკუთვნოდათ გ., თ. და ი. ჯ-ებს;

საჯარო რეესტრის 2011 წლის 23 მარტის ამონაწერის მიხედვით, ა-ას/ს-ას ქუჩა №36/6-ში მდებარე 101.00 კვ.მ მიწის ნაკვეთისა და შენობა-ნაგებობა №1-ის მესაკუთრედ რეგისტრირებულია კ. ხ-ა;

უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტების გრაფაში მითითებულია უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება №1–15971, დამოწმების თარიღი: 2007 წლის 26 ოქტომბერი და უძრავი ქონების გამიჯვნის ხელშეკრულება, დამოწმების თარიღი: 2011 წლის 3 მარტი;

საქმეში წარმოდგენილ გ. ჯ-ს, თ. ჯ-ს, ი. ჯ-სა და კ. ხ-ას შორის 2011 წლის 9 მარტს შედგენილი ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულებაში აღნიშნული იყო, რომ ხელშეკრულებაზე ხელმომწერმა მხარეებმა ერთმანეთს შორის გამოხატეს უძრავი ქონების ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულების დადების ნება, კ ხ-ას უძრავი ქონების ¼ ნაწილი შეადგენდა 101 კვ.მ მიწის ნაკვეთს ცისფერი ფერით და მიწის ნაკვეთის ¾ შეადგენდა 303 კვ. მეტრს მწვანე ფერით გ. ჯ-ს, თ. ჯ-ს, ი. ჯ-ს თანასაკუთრებას;

ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულებაში ასახული იყო, რომ კ. ხ-ას სურდა 101 კვ.მ ცისფერი ფერით აღნიშნული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა, ხოლო გ, თ და ი ჯ-ებს სურდათ მწვანე ფერით აღნიშნული 303 კვ.მ უძრავი ქონებისა და მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა. ამ შინაარსის ტექსტი დაწვრილებითა და დეტალური აღწერით მეორდებოდა ხელშეკრულების პირველ, მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტებში;

პალატამ მიუთითა საქმის მასალებში წარმოდგენილ კ -ის 2011 წლის 23 მარტის ხელწერილზე, რომლის თანახმადაც მოპასუხემ 2011 წლის 23 მარტს თანამესაკუთრეების: ი. ჯ-ის, გ. ჯ-ისა და თ. ჯ-ის წერილობითი თანხმობით 2009 წლის 25 მაისის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის საფუძველზე (1/4 წილის ნატურით გამოყოფა შესაძლებელია) 2011 წლის 9 მარტის გამიჯვნის ხელშეკრულებით, განახორციელა ქ.თბილისში, ა-ას ქ.№36/6–ში მისი უძრავი ქონების საკუთრების რეგისტრაცია საკადასტრო კოდით N............ ამავე ხელწერილის თანახმად, კ. ხ-ა 2009 წლის 25 მაისის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს დასკვნის თანახმად, პირველ სართულზე განთავსებულ, მეზობლების თანასაკუთრების შენობის ღია ფანჯრების (რომელიც მისი საკუთრების მხარეს არის დატანებული), გაუქმებას არ ითხოვდა.

პალატამ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლზე დაყრდნობით, არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება, რომ 2011 წლის 9 მარტის ურთიერთგამიჯვნის ხელშეკრულება მოტყუების შედეგად დაიდო, ამ გარიგებით დაზარალდნენ მოსარჩელეები, ვინაიდან აზომვით ნახაზში ფაქტობრივი გარემოებები ნაჩვენები იყო მხოლოდ მიწის ნაკვეთის მიხედვით და არ იყო მითითებული შიდა აზომვითი ნახაზი და ოთახების განლაგება, მათი ზუსტი ფართი.

სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო საპროცესო სამართალში მხარეთა შორის მტკიცების ტვირთის განაწილება წარმოებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად და საპროცესო ნორმა განსაზღვრავს იმ მტკიცებულებათა ნუსხას, რომლებიც მხარეებს შეუძლიათ, თავიანთი მოთხოვნების დასადასტურებლად გამოიყენონ. ჩამოთვლილ მტკიცებულებათაგან არც ერთს არ აქვს უპირატესი იურიდიული მნიშვნელობა. სასამართლო კი, აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, ამავე კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესის შესაბამისად.

პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლით და განმარტა რომ მარტოოდენ ნების არსებობა არ იწვევს გარიგების დადებას, აუცილებელია, რომ ნება გამოვლენილ იქნას, გარდა ამისა, ნება მიმართული უნდა იყოს სამართლებრივი შედეგის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ნება შინაგანი სუბიექტური კატეგორიაა და იგი სამართლებრივ შედეგებს იწვევს მხოლოდ მისი გარეგანი გამოხატვის შედეგად, რაც იმას ნიშნავს, რომ სამართლებრივი შედეგისადმი მიმართული ნება იურიდიულად ქმედითი ხდება მისი გამოვლენის შემდეგ. ნების გამოვლენის ფორმებს უაღრესად დიდი პრაქტიკული დატვირთვა გააჩნია გარიგებებში, ვინაიდან გამოხატული ნებისადმი არსებობს კონტრაჰენტის მიერ გამოვლენილი ნდობის დაცვის ღირსი ინტერესი, ამიტომ მხედველობაში არ უნდა იქნეს მიღებული პირის მტკიცება, რომ მას ის ნება არ ჰქონდა, რომელიც გამოხატა, თუ მისი ნების გარეგანი გამოხატულებით მეორე მხარემ კეთილსინდისიერად ირწმუნა, რომ იგი უფლებებით აღიჭურვა. ნების გამოხატვა, რომელიც გარკვეული სამართლებრივი შედეგების დადგომისაკენ არის მიმართული, დაკავშირებულია არა მხოლოდ უფლებების, არამედ მოვალეობების წარმოშობასთან, შესაბამისად, საწინააღმდეგოს დადასტურებამდე ივარაუდება, რომ პირის მიერ გამოვლენილი ნება შეესაბამება მის ნამდვილ ნებას. აღნიშნული პრეზუმფცია ქარწყლდება, თუ დადასტურდება, რომ ნება გამოვლენილ იქნა ისეთ პირობებში, რომელიც გამოვლენილი ნების ნამდვილი ნებისადმი შესაბამისობას გამორიცხავს.

სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის პირველ ნაწილზე მითითებით, სასამართლომ აღნიშნა, რომ ნორმაში მოცემულია „თვალსაჩინოების სტანდარტი“, რაც გამოხატულებას პოულობს ფრაზაში „აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა“. მოტყუების საფუძვლით გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელია, რომ მოტყუებას ნების გამომვლენში ისეთი შეცდომის გამოწვევა უნდა შეეძლოს, რომელიც ნების გამოვლენის საფუძველი ხდება.

მოცემულ შემთხვევაში, სადავო დოკუმენტში, რომელსაც ხელს აწერდნენ მხარეები, გარკვევით იყო აღწერილი გარიგების შინაარსი, კერძოდ, მითითებული იყო, რომ კ. ხ-ას სურდა 101 კვ.მ ცისფერი ფერით აღნიშნული მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა, ხოლო გ., თ. და ი. ჯ-ებს სურდათ მწვანე ფერით აღნიშნული 303 კვ.მ უძრავი ქონების გამიჯვნა და როგორც აღინიშნა, ამ შინაარსის ტექსტი დაწვრილებით და დეტალური აღწერით მეორდებოდა ხელშეკრულების პირველ, მე-3, მე-4 და მე-6 პუნქტებში, შესაბამისად, აპელანტებს ჰქონდათ დოკუმენტში აღწერილი და მათ მიერ გამოსავლენი ნების შეცნობის ობიექტური შესაძლებლობა. რაც შეეხება მოტყუებასა და მოტყუების საფუძველზე არანამდვილი ნების გამოვლენას, სასამართლომ ჩათვალა, რომ მოტყუების დროს პირს შექმნილი უნდა ჰქონოდა იმგვარი ობიექტური ვითარება, რომელიც ხელს შეუშლიდა ნების გამომვლენს ნამდვილი, ანუ მისთვის სასურველი ნების გამოვლენაში და აღნიშნული გარემოება, ყველა ნორმალურად მოაზროვნე ადამიანში არანამდვილი ნების გამოვლენას გამოიწვევდა, ანუ ადამიანს ობიექტური განსჯის შედეგად არ უნდა ჰქონდეს თავისი ნამდვილი ნების გამოვლენის შესაძლებლობა, შესაბამისად, მოტყუების ფაქტი იმდენად თვალსაჩინო და აშკარა უნდა იყოს, რომ ნებისმიერი საშუალო განვითარებისა და აზროვნების ადამიანის მოტყუება უნდა იყოს შესაძლებელი.

მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან აპელანტებმა იმ დოკუმენტს მოაწერეს ხელი, რომელშიც აღწერილი იყო მათ მიერ გამოსავლენი ნების შინაარსი, რის შესახებაც, მათი განმარტებით, ინფორმირებული არ იყვნენ, სასამართლომ გარიგების შინაარსში მათ მოტყუებად არ მიიჩნია, ვინაიდან მათ შინაარსის გაცნობის შესაძლებლობა ჰქონდათ. პალატის მოსაზრებით, თუკი დავუშვებთ, რომ ისინი მართლაც არ გაცნობიან ხელშეკრულების შინაარსს და ისე მოაწერეს ხელი, აღნიშნული წარმოადგენდა მოწინააღმდეგე მხარისადმი (მოპასუხისადმი) ნდობით განპირობებულ უხეშ გაუფრთხილებლობას. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსი კი ითვალისწინებს გარიგების ბათილობას იმ შემთხვევაში, როდესაც არანამდვილი ნების ფორმირება მოტყუების საფუძველზე განხორციელდა და არა ნდობით გამოწვეული უხეში გაუფრთხილებლობის გამო, რაც გამოიხატება ნების გამომვლენის მიერ დოკუმენტის ხელმოწერაში მისი შინაარსის გაცნობის გარეშე.

სამოქალაქო ბრუნვის სტაბილურობის დაცვის მიზნებისათვის იმგვარი პრეცედენტის დაშვება, რომ შინაარსის გაცნობის გარეშე ხელმოწერილი დოკუმენტების ბათილობა მოითხოვონ პირებმა, პალატამ სწორედ სამოქალაქო ბრუნვის შეფერხების გამომწვევ მიზეზად და კერძო სამართალში მოქმედ კეთილსინდისიერების პრინციპის ბოროტად გამოყენებად მიიჩნია. სამოქალაქო სამართალურთიერთობები კი, პირველ რიგში, კეთილსინდისიერების პრინციპს უნდა ეფუძნებოდეს. კეთილსინდისიერება ეს ის კატეგორიაა, რომლითაც ხდება სამოქალაქო ბრუნვის მონაწილეთა თავისუფალი ქცევის შეზღუდვა, გარკვეულ ჩარჩოებში მოქცევა იმ განზრახვით, რომ არ მოხდეს საკუთარი უფლებების რეალიზაცია სხვისი უფლებების დაუშვებლად ხელყოფის ხარჯზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ი., თ. და გ. ჯ-ებმა, მოითხოვეს მისი გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღება შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ უსაფუძვლოდ გაიზიარა გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგენილი გარემოებები და არასწორად მიიჩნია, რომ არ არსებობდა სარჩელის დაკმაყოფილების საფუძველი, რეალურად, სააპელაციო პალატას უნდა ემსჯელა სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლის გამოყენების აუცილებლობაზე. სააპელაციო სასამართლომ განმარტა მოტყუებით დადებული გარიგების სამართლებრივი წინაპირობები, თუმცა განჩინებით პასუხი არ გასცა ისეთ მთავარ შეკითხვას, როგორიცაა კასატორის ინფორმირება ხელშეკრულების დადებამდე, რომ მათი კუთვნილი 26,47 კვ.მ ფართი მოექცეოდა მოწინააღმდეგე მხარის მფლობელობაში, ასეთი გარემოების ცოდნის დროს დადებდნენ თუ არა მოსარჩელეები ამავე შინაარსის ხელშეკრულებას.

მართალია, სააპელაციო სასამართლომ გამოიკვლია საქმის ფაქტობრივი გარემოებები, ასევე იმსჯელა ახალი მტკიცებულებების საქმისათვის დართვის საკითხზე, თუმცა მან შეფასება არ მისცა მოწმედ დაკითხული პირების ჩვენებას, სადაც გადმოცემულია ხელშეკრულებაზე ხელმოწერის თაობაზე ფაქტობრივ გარემოებები, კერძოდ, არ შეაფასა მოწმეების: ხ. ჯ-ისა და მ. ბ-ის ჩვენებები, რომელთაგან პირველი აღნიშნავს, რომ მოსარჩელეებისათვის სადავო ფართის მოპასუხის მფლობელობაში აღმოჩენის თაობაზე ცნობილი არ ყოფილა, ხოლო მეორე მოწმე განმარტავს, რომ სადავო გარემოების დადგომა კასატორებს უნდა ეგულისხმათ.

საზიარო უფლების გაუქმება და ამ მიზნით ადვოკატის დაქირავება არ წარმოადგენს სარჩელში მითითებული მოტყუების ფაქტის უარყოფის წინაპირობას, შესაბამისად, სააპელაციო პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 და 102-ე მუხლებზე მითითებით, უსაფუძვლოდ არ გაიზიარა აპელანტების მტკიცება 2011 წლის 9 მარტის ხელშეკრულების მოტყუებით დადების თაობაზე. ამ გარიგებით დაზარალდნენ კასატორები, რადგანაც აზომვით ნახაზში ნაჩვენები იყო მხოლოდ ეზოს ფაქტობრივი მდგომაროება ისე, რომ მითითებული არ ყოფილა შიდა აზომვები, ოთახების განლაგება და მათი ზუსტი ფართი.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინების უსაფუძვლობას ადასტურებს ის გარემოება, რომ სასამართლომ არასწორად არ გაიზიარა კასატორების მტკიცება, რომლის თანახმადაც, კასატორებისათვის სადავო ფართის მოწინააღმდეგე მხარის მფლობელობაში არსებობა საჯარო რეესტრისათვის მიმართვის შემდეგ გახდა ცნობილი, კერძოდ, ხელშეკრულების დადებიდან 7 თვის შემდეგ და სწორედ ამ დროით თარიღდება მათი ოფიციალური მიმართვა მოპასუხისადმი პრობლემის გამოსწორების თაობაზე; სადავო ფართით ყოველთვის სარგებლობდნენ კასატორები, აღნიშნულის საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოწინააღმდეგე მხარეს არ წარუდგენია, უფრო მეტიც, მითითებული გარემოება დასტურდება საქმეზე დართული 2001 წლის 13 ივნისის გადაწყვეტილებითა და 1990 წლის 27 ივნისს გაცემული საკადასტრო რუკით, შესაბამისად, მოპასუხის საკუთრება სადავო ფართზე ვერ გავრცელდება; სააპელაციო სასამართლომ გამიჯვნის არითმეტიკულად სწორად განაწილების გამო ყურადღება არ გაამახვილა იმ გარემოებაზე, მოპასუხის კუთვნილ 101 კვ.მ მეტრში მოქცეულია მოსარჩელეების კუთვნილი 26.47 კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და გამიჯვნის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ მოპასუხემ სწორედ ამ ოდენობით მეტი საცხოვრებელი ფართი მიიღო, აღნიშნული დადასტურებულია 2011 წლის 14 მაისის ექსპერტიზის დასკვნით, ამასთან, ეს გარემოება მხარემ დაადასტურა საქმის სააპელაციო სასამართლოში განხილვისას; გარიგების მოტყუებით დადების ფაქტს ადასტურებს ის გარემოებაც, რომ გარიგებით მხოლოდ კასატორები დაზარალდნენ, აზომვით ნახაზებში ფაქტობრივი მდგომარეობა ნაჩვენებია მხოლოდ მიწის ნაკვეთის მიხედვით და გათვალისწინებული არ არის შიდა აზომვითი ნახაზები, ოთახების მდებარეობა და მათი კვადრატულობა. მოწინააღმდეგე მხარემ მხედველობაში მიიღო ექსპერტიზის დასკვნა და მესაკუთრეებთან შეთანხმებით - ხელწერილის დაწერით, რომ არ ამოქოლავდა კასატორების სამზარეულოს ფანჯრებს აღიარა ის გარემოება, რომ ფართის კასატორებისათვის კუთვნილება მისთვის იმთავითვე იყო ცნობილი.

ამდენად, გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე და 105-ე მუხლების მოთხოვნები.

სააპელაციო პალატამ განჩინებაში იმსჯელა ნების გამოვლების ფორმირების მნიშვნელობაზე, თუმცა თავად გარიგების შინაარსის „ობიექტური აღქმა“ შეფასებითი კატეგორიაა, რაც სხვა გარემოებებთან ერთად მოითხოვს შესაბამისი საკითხის ცოდნას. სასამართლომ განჩინება დაამყარა მხოლოდ იმ ვარაუდს, რომ კასატორებს სადავო ხელშეკრულებაში გადმოცემული ნების გაცნობის შესაძლებლობა ჰქონდათ, ამ კუთხით სასამართლოს მოსაზრება არ ემყარება ფაქტობრივ გარემოებებს.

კასატორების განმარტებით, გარიგების დადების იურიდიული ტექნიკისა და ამ გარიგების შესაძლო ნეგატიური შედეგების მიმართ მათი ცოდნა საკმაოდ მწირია მოწინააღმდეგე მხარესთან შედარებით. ამ თვალსაზრისით მითითებულია კასატორთა განათლების დამადასტურებელ დოკუმენტებსა და სამსახურებრივ მდგომარეობაზე, ასევე მოწინააღმდეგე მხარის მიერ სხვადასხვა დროს დაკავებულ თანამდებობებზე, შესაბამისად განმარტა, რომ სასამართლოს მსჯელობა გარიგების შინაარსის გაცნობის შესაძლებლობის თაობაზე არასწორია, რადგანაც, მართალია, მათ სრული შესაძლებლობა ჰქონდათ გაცნობოდნენ მას, თუმცა ეს არ ნიშნავს მათ შესაძლებლობას, ობიექტურად თუ სუბიექტურად აღიქვან გარიგების სამართლებრივი შედეგები მით უფრო, რომ არც მოპასუხეს და არც ადვოკატს გარიგების შინაარსი მხარეებისათვის არ განუმარტავთ. ამდენად, სასამართლოს მსჯელობა მხარისადმი ნდობით უხეში გაუფრთხილებლობის თაობაზე ასევე დაუსაბუთებელია. ხელშეკრულების შედეგების დამალვით სარგებელი მხოლოდ კ.ხ-ამ მიიღო, ასევე არ აცნობა კასატორებს გარიგების ნამდვილი შედეგები ხელშეკრულების შემდგენმა, საწინააღმდეგო ვითარებაში ისინი ამგვარ გარიგებას არ დადებდნენ.

სასამართლომ იმსჯელა მხოლოდ ნების გამოვლენის მნიშვნელობაზე და მის გარეგნულ სახეზე, თუმცა შეფასება არ მისცემია იმ გარემოებას, თუ რამდენად კეთილსინდისიერად მოქმედებდა გარიგების მეორე მხარე. საკუთარი აღქმით კასატორებმა ხელი მხოლოდ იმგვარ გარიგებას მოაწერეს, რომლითაც სადავო ფართი მათ საკუთრებაში რჩებოდა.

კასატორებმა მიუთითეს საკასაციო სასამართლოს განმარტებაზე და აღნიშნეს, რომ მოცემულ შემთხვევაში სახეზეა მოტყუებით დადებული გარიგების ელემენტები, სააპელაციო სასამართლომ კი, არასწორად არ იმსჯელა მათ თაობაზე, რაც განჩინების გაუქმების სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის მე-3 ნაწილით გათვალისწინებულ საფუძველს ქმნის.

წინამდებარე საკასაციო საჩვარს ასევე ერთვის ი., თ. და გ. ჯ-ების განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტების ასლები, ასევე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ გაცემული წერილობითი ინფორმაცია ამავე სამინისტროში კ ხ-ას თანამდებობის დასახელების, მუშაობის დაწყების, თანამდებობრივი მონაცვლეობისა და მუშაობის დასრულების თაობაზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 მაისის განჩინებით ი., თ. და გ. ჯ-ების საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა ი., თ. და გ. ჯ-ების საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორები მიუთითებენ რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ი., თ. და გ. ჯ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

რაც შეხება საკასაციო საჩივარზე დართულ მტკიცებულებებს, პალატა მიიჩნევს, რომ ისინი უნდა დაუბრუნდეს მათ წარმომდგენს, რადგანაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო იმსჯელებს მხარის მხოლოდ იმ ახსნა-განმარტებაზე, რომელიც ასახულია სასამართლოთა გადაწყვეტილებებში ან სხდომათა ოქმებში. აღნიშნული ნორმა ადგენს საკასაციო სასამართლოს მიერ ფაქტობრივი გარემოებების შეფასების პროცესუალურ ფარგლებს და მისი შინაარსიდან გამომდინარეობს, რომ საკასაციო სასამართლოში ახალ ფაქტებზე მითითება და ახალი მტკიცებულებების წარმოდგენა არ დაიშვება, სწორედ ამ საფუძვლიდან გამომდინარე, პალატა მიიჩნევს, რომ არ არსებობს კასატორთა მიერ წარმოდგენილი დოკუმენტების საქმისათვის დართვის წინაპირობა.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 104-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, სასამართლო არ მიიღებს, არ გამოითხოვს ან საქმიდან ამოიღებს მტკიცებულებებს, რომლებსაც საქმისათვის მნიშვნელობა არ აქვთ. ამდენად, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ მათ მიერ წარმოდგენილი ი., თ. და გ. ჯ-ების განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტების ასლები, ასევე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ გაცემული წერილობითი ინფორმაცია ამავე სამინისტროში კ. ხ-ას თანამდებობის დასახელების, მუშაობის დაწყების, თანამდებობრივი მონაცვლეობისა და მუშაობის დასრულების თაობაზე 4 (ოთხი) ფურცლად.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მესამე ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ი ჯ-ის მიერ 2014 წლის 13 მაისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ი., თ. და გ. ჯ-ების საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორებს: ი. ჯ-ს (პ/N......), თ. ჯ-სა (პ/N.....) და გ. ჯ-ს (პ/N......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეთ სახელმწიფო ბაჟის სახით ი. ჯ-ის მიერ 2014 წლის 13 მაისის N1 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

3. კასატორებს ასევე დაუბრუნდეთ მათ მიერ საკასაციო საჩვარზე დართული მტკიცებულებები განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტების ასლები, ასევე საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტროს მიერ გაცემული წერილობითი ინფორმაცია 4 (ოთხი) ფურცლად (ტ. II, ს.ფ.145-148).

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე