№ას-546-519-2014 2 თებერვალი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორები – ნ. და მ. ბ-ები

მოწინააღმდეგე მხარეები – შპს „ს-ო+“, შპს „ბ-ა“, ბ. კ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 მარტის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – კრების ოქმის ბათილად ცნობა, უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული ქონების დაბრუნება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართეს: შპს „ს-ო+-მა“, შპს „ბ-ამ“ და ბ. კ-მა მოპასუხეების – ნ. და მ. ბ-ების მიმართ.

შპს „ს-ო+-ის“ სარჩელის მოთხოვნა:

შპს „ს-ო+-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის №6 კრების ოქმისა და თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 28 იანვრის დადგენილების ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც ნ. ბ-ს კუთვნილი 20% წილის სანაცვლოდ, კომპენსაცია 53.22კვ.მ-ის ნაცვლად 76.4კვ.მ-ით განესაზღვრა;

მოპასუხეების მიერ შპს „ს-ო+-თვის“ უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული ქონების – 11.59კვ.მ-ის გადაცემა.

შპს „ბ-ას“ სარჩელის მოთხოვნა:

ქ.თბილისში, წ-ის ქ.№137-ში მ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული 76.40კვ.მ ფართიდან 11.59კვ.მ-ის მესაკუთრედ ცნობა.

ბ. კ-ის სარჩელის მოთხოვნა:

შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის №6 კრების ოქმის ბათილად ცნობა იმ ნაწილში, რომლითაც ნ. ბ-ს კუთვნილი 20% წილის სანაცვლოდ, კომპენსაცია 53.22კვ.მ-ის ნაცვლად 76.4კვ.მ-ით განესაზღვრა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 აპრილის გადაწყვეტილებით:

1. შპს „ს-ო+-ის“ სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

1.1 ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის №6 კრების ოქმი და შპს „ს-ო+“ ცნობილ იქნა თბილისში, წ-ის 137-ში მ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების – 76.4კვ.მ ფართიდან 11.59კვ.მ-ის მესაკუთრედ;

1.2 შპს „ს-ო+-ის“ სარჩელი არ დაკმაყოფილდა თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 2004 წლის 28 იანვრის დადგენილების ბათილად ცნობის ნაწილში;

2. შპს „ბ-ას“ სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2.1 შპს „ბ-ა“ ცნობილ იქნა ცნობილ იქნა თბილისში, წ-ის 137-ში მ. ბ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებული უძრავი ქონების – 76.4კვ.მ ფართიდან 11.59კვ.მ-ის მესაკუთრედ;

3. ბ. კ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. და მ. ბ-ებმა.

სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნა:

სარჩელის დაკმაყოფილებული მოთხოვნების ნაწილებში ხსენებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 25 მარტის განჩინებით ნ. ბ-ისა და მ. ბ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

შპს ,,ს-ო 89’’ რეგისტრირებული იყო თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს 1995 წლის 17 აგვისტოს N2/4-73 დადგენილებით. საზოგადოების დამფუძნებელი პარტნიორები იყვნენ: მ. ბ-ე საწესდებო კაპიტალის წილი – 34%, ბ. კ-ი – 34% და ნ. ბ-ი – 33%.

1999 წლის 9 დეკემბერს, წილის დათმობის ხელშეკრულებით, საზოგადოების პარტნიორმა, ნ. ბ-მა, ჯ. მ-ს უსასყიდლოდ დაუთმო შპს „ს-ო 89-ის” საწესდებო კაპიტალში კუთვნილი 33%-დან 13%, საზოგადოების დანარჩენი პარტნიორების მ. ბ-ისა და ბ. კ-ის თანხმობით.

საზოგადოების 2003 წლის 30 სექტემბრის კრების ოქმით, შპს „ს-ო 89-ის’’ პარტნიორთა წილები განისაზღვრა შემდეგნაირად: მ. ბ-ე - 34%, ბ. კ-ი – 33%, ნ. ბ-ი – 20%, ჯ. მ-ი – 13%. კრებას ესწრებოდა ყველა პარტნიორი. კრების ოქმში დაფიქსირებულია, რომ ნ. ბ-ი თავისი წილიდან, 33%-დან, ჯ. მ-ზე ასხვისებს 13%-ს, რის შედეგადაც ნ. ბ-ს რჩება 20%, ხოლო ჯ. მ-ს – 13%.

2003 წლის 30 ნოემბერს, შპს „ს-ო 89-ის” პარტნიორთა კრებამ იმსჯელა ჯ. მ-ის და ნ. ბ-ის განცხადებაზე საზოგადოებიდან გასვლის და საზოგადოების საწესდებო კაპიტალიდან ქ.თბილისში, წ-ის N137-ში მდებარე 266კვ.მ ფართის შენობა-ნაგებობიდან წილების კომპენსაციის მოთხოვნაზე და მიიღო გადაწყვეტილება გამსვლელი პარტნიორებისათვის წილის ნატურით კომპენსაციის თაობაზე, კერძოდ, ნ. ბ-ს მიეცა მისი 20%-იანი წილის შესაბამისი ფართი – 76.4 კვ.მ, ხოლო ჯ. მ-ს 13%-ის შესაბამისი – 11.4 კვ.მ ფართი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით ბათილად იქნა ცნობილი შპს ,,ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმი ჯ. მ-ისთვის მისი წილი 13%-ის შესაბამისად, კომპენსაციის სახით, 11.4კვ.მ-ის მიკუთვნების ნაწილში; ჯ. მ-ს შპს ,,ს-ო 89-ის” საწესდებო კაპიტალში მისი 13%-იანი წილის შესაბამისად შპს ,,ს-ო 89-ის” საწესდებო კაპიტალიდან – ქ.თბილისში, წ-ის ქ.137-ში მდებარე შენობიდან მიეკუთვნა 34.58 კვ.მ.

ამდენად, საქმის მასალებით დგინდებოდა, რომ ნ. ბ-ისა და ჯ. მ-ის წილმა, საერთო ჯამში, 87.8კვ.მ-ის (266კვ.მ-ის 33%), ნაცვლად 110.98 (76.4+34.58) შეადგინა.

საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახურის 2009 წლის 6 თებერვლის ბრძანების თანახმად, ცვლილება განხორციელდა შპს ,,ს-ო 89-ის“ სამეწარმეო რეესტრის მონაცემებში, კერძოდ, მოხდა საზოგადოების რეორგანიზაცია (ნატურით გაყოფა). გაყოფის საფუძველზე დაფუძნდა ორი დამოუკიდებელი სუბიექტი – შპს ,,ს-ო+” და შპს ,,ბ-ა”, რომლებიც სოლიდარულად პასუხისმგებელი იყვნენ თავდაპირველი საწარმოს გაყოფამდე არსებულ ვალდებულებებზე. რეორგანიზებული საწარმო შპს ,,ს-ო 89” ამოშლილ იქნა სამეწარმეო რეესტრიდან.

სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოება იმის შესახებ, რომ მოპასუხე ნ. ბ-მა საწარმოს პარტნიორობიდან გასვლის დროს თავისი წილის ნატურით გატანისას ზედმეტად მიიღო 23.18კვ.მ ფართი ქ.თბილისში, წ-ის ქ.137-ში მდებარე უძრავი ქონებიდან. ამასთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია ყურადღება გაემახვილებინა შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის დამფუძნებელთა კრების N6 ოქმზე, რომლის მიხედვითაც, პარტნიორებს საწესდებო კაპიტალიდან ქონება თავინთი წილების შესაბამისად უნდა მიეღოთ. ჯ. მ-ისა და ნ. ბ-ის წილების, საერთო ჯამში, 33%-იანი წილის ეკვივალენტი უძრავ ქონება 87.78კვ.მ-ს შეადგენდა. მათ ერთობლიობაში სწორედ 87.78კვ.მ (76.4კვ.მ + 11.4კვ.მ) ფართი გამოეყოთ, თუმცა, ნ. ბ-სა და ჯ. მ-ს შორის ფართები რეგისტრირებული წილობრივი მონაცემების შესაბამისად (ნ. ბ-ი 20%, ჯ. მ-ი 13%) არ გადანაწილდა. ჯ. მ-ს გამოეყო 33%-ის 13%, ანუ 87.78-ის 13%-ის ეკვივალენტი ფართი – 11.4კვ.მ.

სააპელაციო სასამართლომ, მტკიცებულებების ერთობლივი შეფასების საფუძველზე მიიჩნია, რომ მაღალი ალბათობით, ნ. ბ-სა და ჯ. მ-ს შორის წილების გადანაწილების თაობაზე შეთანხმება არსებობდა, რომლის თანახმადაც, ნ. ბ-მა ჯ. მ-ს თავისი 33%-იანი წილის 13% დაუთმო, რაც მთლიანი წილის 4.3%-ს წარმოადგენდა, აღნიშნული წილის ეკვივალენტი ფართი კი, 11.4კვ.მ (266/100*4.3) იყო.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ზემოაღიშნული ვარაუდი ეფუძნებოდა მტკიცებულებების ისეთ ერთობლიობას, როგორიც იყო, 1999 წლის 9 დეკემბრის წილის დათმობის ხელშეკრულება, სადაც მითითებული იყო, რომ ნ. ბ-მა ჯ. მ-ს საწესდებო კაპიტალის „თავისი კუთვნილი წილის 33%-დან 13%“ დაუთმო. ამავე გარემოებას ადასტურებდა შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის დამფუძნებელი კრების სხდომის ოქმი, რომელსაც ჯ. მ-ი ესწრებოდა და რომლის მიხედვითაც, ჯ. მ-მა მისი 13%-იანი წილის შესაბამისი კომპენსაცია – 11.4კვ.მ ფართი მიიღო. ხსენებულ ფაქტს კიდევ ადასტურებდა ქ.თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული სასამართლოს დადგენილება, აგრეთვე, N2/5570-07 სამოქალაქო საქმეზე მოპასუხე „ს-ო 89-ის“ დირექტორის ახსნა-განმარტება იმის თაობაზე, რომ მას შეცდომა მოუვიდა და აღიარებდა ამ შეცდომას. მისივე განმარტებით, ჯ. მ-ს ნ. ბ-მა წილი თავისი კუთვნილი წილიდან დაუთმო.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, დასახელებულ ფაქტს ადასტურებდა ის ფაქტობრივი გარემოებაც, რომ 2004 წლის 18 თებერვალს თბილისის საქალაქო სასამართლოს ჯ. მ-მა სარჩელით მიმართა არა ნ. ბ-ის წინააღმდეგ „მისი კუთვნილი წილის შესაბამისი ფართის“ გამოთხოვის თაობაზე, არამედ შპს „ს-ო 89-ის“ მიმართ და მოითხოვა შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობა. აღნიშნული სამართალწარმოების ფარგლებში, სასამართლომ დადგენილად არ მიიჩნია ის ფაქტი, რომ ჯ. მ-ი არ ესწრებოდა შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრებას, თუმცა, დაეყრდნო ამავე კრებით წილების გადანაწილების ფაქტს და დაადგინა, რომ ვინაიდან მ-ი 13%-იანი წილის მესაკუთრე იყო, მას 266კვ.მ-დან 34.58კვ.მ-ის ნაცვლად 11.4კვ.მ ეკუთვნოდა. ეს გადაწყვეტილება 2011 წლის 30 ნოემბერს კანონიერ ძალაში შევიდა. სააპელაციო სასამართლომ ჩათვალა, რომ სწორედ აღნიშნული გადაწყვეტილებით შპს „ს-ო 89-ის“ საწესდებო კაპიტალიდან ჯ. მ-სა და ნ. ბ-ს, საერთო ჯამში, იმაზე მეტი ფართი გამოეყო, ვიდრე, მათი წილების ნაერთ ოდენობას – 33%-ს შეესაბამებოდა, 33%-იანი წილის ეკვივალენტი ფართი 87.78კვ.მ-ს შეადგენდა, რაც ნ. ბ-მა და ჯ. მ-მა 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების გადაწყვეტილების შედეგად ერთობლიობაში მიიღეს, სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ჯ. მ-ის 11.4კვ.მ-ს კიდევ 23.18კვ.მ დაემატა. მიუხედავად ამისა, როგორც ზემოთ აღინიშნა, ნამეტი ფართის გამოთხოვა ნ. ბ-ისგან კი არ მოხდა, არამედ შპს „ს-ო 89-გან“.

ზემოაშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მტკიცებულებების ერთობლიობის საფუძველზე დაასკვნა, რომ ნ. ბ-სა და ჯ. მ-ს შორის შეთანხმება წილების გადანაწილების თაობაზე არ ემთხვევოდა შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმში ასახულ შედეგებს. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ დადასტურებულად მიიჩნია ის ფაქტი, რომ ნ. ბ-ისა და ჯ. მ-ის წილი ერთობლიობაში 33%-ს არ აღემატებოდა. შესაბამისად, ვინაიდან სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით ჯ. მ-ის წილის შევსება 13%-ის ეკვივალენტ ფართამდე შპს „ს-ო 89-ის“ წილის შესაბამისი ფართის ხარჯზე მოხდა, ამიტომ, შპს „ს-ო 89-ის“ უფლებამონაცვლეების – შპს „ს-ო+-ისა“ და შპს „ბ-ას“ სარჩელი ნ. ბინიაშვილისათვის 20%-იანი წილის ეკვივალენტ ფართზე მეტი ფართის გამოთხოვის თაობაზე საფუძვლიანი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა’’ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში. ამავე კოდექსის 989-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ 976-ე და 988-ე მუხლებით გათვალისწინებულ შემთხვევებში მიმღები, რომელიც მოვალეა დააბრუნოს მიღებული, უსასყიდლოდ გადასცემს მას მესამე პირს, მაშინ მესამე პირი ასევე მოვალეა დააბრუნოს მიღებული ისე, თითქოს მას კრედიტორისგან კანონიერი საფუძვლის გარეშე მიეღოს რაიმე, თუკი მიმღებისგან დაკმაყოფილება შეუძლებელია.

განსახილველ შემთხვევაში, 2005 წლის 19 აპრილის ჩუქების ხელშეკრულების საფუძველზე, ნ. ბ-მა მ. ბ-ს ჩუქებით გადასცა უძრავი ქონება – ქ.თბილისში, წ-ის ქ.№137-ში მდებარე 76.4კვ.მ არასაცხოვრებელი ფართი, რომელიც საჯარო რეესტრში საკუთრების უფლებით მ. ბ-ის სახელზე აღირიცხა. სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, აღნიშნული გარემოება, სამოქალაქო კოდექსის 989-ე მუხლის საფუძველზე წარმოშობს ვალდებულებას, ვითომ-კრედიტორის მსგავსად მესამე პირმა დააბრუნოს მიღებული. შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მ. ბ-ი მოვალე იყო შპს ,,ს-ო+ისა” და შპს „ბ-ის’’ სასარგებლოდ დაებრუნებინა მიღებული ქონებიდან 23.18კვ.მ (11.59+11.59) ფართი.

სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია განემარტა, რომ ნ. ბ-ს სადავო ფართი იმთავითვე ნამდვილი გარიგების საფუძველზე გადაეცა. საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა გარიგების დადების დროისათვის შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმის ბათილობის წინაპირობების არსებობა. მითითებული კრების ოქმის ნაწილობრივ, კერძოდ, ნ. ბ-ისათვის მისი კუთვნილი 20%-იანი წილის შესაბამისი ფართის გადაცემის ნაწილში, ბათილობის საფუძველი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დამდგარმა სამართლებრივმა შედეგმა წარმოშვა. ნ. ბ-ისათვის გადაცემული ფართის უკან გამოთხოვის ფაქტობრივი საფუძველი იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დამდგარი შედეგი. ამ გადაწყვეტილების საფუძველზე, ჯ. მ-მა 13%-იანი წილის შესაბამისი ფართის კომპენსირება შპს „ს-ო 89-ის“ წილის ეკვივალენტი ფართის ხარჯზე მოახდინა, შესაბამისად, შპს „ს-ო 89-ს“ ამავე გადაწყვეტილების საფუძველზე წარმოეშვა უფლება, ნ. ბ-ისაგან გამოეთხოვა ის ფართი, რომელიც მის 20%-იან წილს აღემატებოდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ხანდაზმულობის ვადაზე მსჯელობისას, მოთხოვნის წარმოშობის მომენტად სამოქალაქო კოდექსის 130-ე მუხლის კონტექსტში, თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის თარიღი, კერძოდ, 2011 წლის 30 სექტემბერი უნდა ყოფილიყო მიჩნეული.

სააპელაციო სასამართლომ, ხანდაზმულობის საკითხის შეფასებისას იხელმძღვანელა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლის პირველი ნაწილით, რომლის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს. ამავე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, დაუშვებელია პარტნიორთა კრების, აგრეთვე სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან 2 თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით. ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადა იყო ერთი წელი.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ განსახილველ შემთხვევაში მოთხოვნა ხანდაზმული არ იყო არც კრების ოქმის ბათილობის პირობებში 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გამოყენების შემთხვევაში და, მით უმეტეს, არც იმ შემთხვევაში, თუ მის მიმართ ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადა გავრცელდებოდა. ცალსახა იყო, რომ განსახილველი სამართალურთიერთობის მიმართ არ უნდა გავრცელებულიყო „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლის მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ხანდაზმულობის ვადები. იმის გათვალისწინებით, რომ დარღვეული არ იყო „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მოთხოვნები და შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმის ნაწილობრივ, კერძოდ, ნ. ბ-ისათვის მისი კუთვნილი 20%-იანი წილის შესაბამისი ფართის გადაცემის ნაწილში, ბათილობის საფუძველი თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2007 წლის 25 სექტემბრის კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით დამდგარმა სამართლებრივმა შედეგმა წარმოშვა. აქედან გამომდინარე, ხანდაზმულობის 10-წლიანი ვადის გავრცელება წარდგენილი სარჩელის მოთხოვნის მიმართ, სამართლებრივად უფრო დასაბუთებული იყო. აღნიშნული მოთხოვნის მიმართ „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის 5-წლიანი ხანდაზმულობის ვადის გავრცელების პირობებშიც, შპს „ს-ო+-ისა“ და შპს „ბ-ას“ სარჩელის მოთხოვნები ხანდაზმული არ იყო, ვინაიდან მათი მოთხოვნის ხანდაზმულობის ვადის დენა 2011 წლის 30 სექტემბრიდან დაიწყო, სარჩელი კი შპს „ს-ო+მა“ 2012 წლის 28 თებერვალს, ხოლო შპს „ბ-ამ“ 2013 წლის 27 თებერვალს წარდაგინა.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრეს ნ. და მ. ბ-ებმა.

კასატორების მოთხოვნა:

გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ არ გამოიყენა კანონი, რომელიც უნდა გამოეყენებინა, კერძოდ, სასამართლომ არ გამოიყენა „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის მე-15 მუხლი, რომლის თანახმად, ამ კანონის მიხედვით პრეტენზიების ხანდაზმულობის ზოგადი ვადა არის ხუთი წელი, რომელიც აითვლება მათი წარმოშობიდან, თუ კანონი სხვა რამეს არ განსაზღვრავს; დაუშვებელია, პარტნიორთა კრების, ასევე, სამეთვალყურეო საბჭოს გადაწყვეტილებათა გასაჩივრება შესაბამისი ოქმის შედგენიდან ორი თვის გასვლის შემდეგ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა კრება (სხდომა) მოწვეულ იქნა ან ჩატარდა კანონის ან წესდების ნორმათა უხეში დარღვევით; ამ შემთხვევაში გასაჩივრების ხანდაზმულობის ვადაა ერთი წელი.

სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში გამენებულ უნდა იქნეს საერთო ხანდაზმულების 10-წლიანი ვადა, ვინაიდან, მოთხოვნა ეხება უსაფუძვლო გამდიდრებით მიღებული სიკეთის დაბრუნებას, თუმცა არ განმარტა, თ რატომ უნდა იქნეს გამოყენებული კრების ოქმის ბათილად ცნობასთან მიმართებით 10-წლიანი ხანდაზმულობის ვადა.

სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ 2007 წლის 25 სექტემბერს თბილისის საქაალქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის მიერ N2/2783-06 საქმეზე გამოტანილი კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილებით, კრების ოქმი მხოლოდ ნაწილობრივ იქნა ბათილად ცნობილი. კრების ოქმის ძალაში მყოფი ნაწილის ბათილად ცნობისათვის ახალი სამართლებრივი საფუძველი არც მოსარჩელეებს და არც სასამართლოს არ მიუთითებიათ. საყურადღებოა, რომ ზემოაღნიშნულ საქმეზე დავის საგანს წარმოადგენდა შპს „ს-ო 89“-ის 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმის ბათილად ცნობა, მხარეები იყვნენ: ჯ. მ-ი, შპს „ს-ო 89“ და მესამე პირი ნ. ბ-ი. მოთხოვნა ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა: ბათილად იქნა ცნობილი შპს „ს-ო 89-ის“ 2003 წლის 30 ნოემბრის კრების ოქმი ჯ. მ-ისათვის მისი წილის 13%-ის შესაბამისად კომპენსაციის სახით 11.4კვ.მ-ის მიკუთვნების ნაწილში, ხოლო კრების ოქმის დანარჩენი ნაწილის ბათილად ცნობის მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდა. აღნიშნული საქმე წარმოებაში იმყოფებოდა 2004 წლის 18 თებერვლიდან 2011 წლის 30 ნოემბრის ჩათვლით, ამ დროის განმავლობაში შპს „ს-ო 89-ის“ უფლებამონაცვლეებს სადავოდ არ გაუხდიათ ბ-ის მიერ 87.8კვ.მ ფართის მიღება.

სასამართლომ მოცემულ დავასთან მიმართებაში არასწორად გამოიყენა და განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლი, ნ. ბ-მა კრების ოქმის საფუძველზე მიიღო ის ფართი, რაც მხარეების (პარტნიორების) შეთანხმებით მას უნდა მიეღო, რადგან მისი წილი და შენატანი საწარმოში 87.8კვ.მ ფართის ტოლფასი იყო. ეს საფუძველი დღესაც არსებობს და 2007 წლის 25 სექტემბრის გადაწყვეტილებით არ გაუქმებულა. ცალსახაა, რომ ბ-ისათვის ფართის გადაცემის ნაწილში კრების ოქმი ბათილად არ იქნა ცნობილი და ძალაში დარჩა. ვერც სასამართლო და ვერც მოსარჩელეები ვერ მიუთითებენ მოცემულ შემთხვევაში სამოქალაქო 976-ე მუხლით გათვალისწინებულ რომელიმე საფუძვლის არსებობაზე.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. და მ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. და მ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორებს უნდა დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ლ. ხ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (644 ლარის) 70% – 450.8 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. და მ. ბ-ების საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორებს – ნ. და მ. ბ-ებს დაუბრუნდეთ საკასაციო საჩივარზე ლ. ხ-ას მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (644 ლარი, საგადახდო დავალება № 1, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 16 ივნისი) 70% – 450.8 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე