საქმე №ას-559-530-2014 12 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – მ. მ-ი (მოსარჩელე)

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს „ა-ა“ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილებისა და ექსპერტიზის დანიშვნაზე უარის თქმის შესახებ განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ბრძანების ბათილად ცნობა, სამუშაოზე აღდგენა, თანხის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

მ. მ-მა სარჩელი აღძრა სასამართლოში შპს „ა-ას“ მიმართ და მოითხოვა: ა) მ. მ-ის მიმართ საყვედურის გამოცხადების შესახებ შპს „ა-ას“ 2013 წლის 19 თებერვლის ბრძანების ბათილად ცნობა; ბ) მ. მ-ის მიმართ 2013 წლის 1 მარტის თათბირის ოქმით განმეორებით გაფრთხილების გამოცხადების დადგენილების ბათილად ცნობა; გ) მ. მ-თან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებაზე უარის თქმის შესახებ შპს „ა-ას“ დირექტორის №27/13 ბრძანების ბათილად ცნობა; დ) სამსახურში აღდგენა; ე) 2013 წლის თებერვლის გაუცემელი ხელფასის ნაწილის - 200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის, 2012 წლის პრემიალური დანამატის - 2 120 ლარის, 2013 წლის 14 მარტიდან 2014 წლის 1 იანვრამდე იძულებითი მოცდენისათვის სახელფასო დავალიანების - 5 950 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარისა და 2013 წლის 14 მარტიდან გადაწყვეტილების აღსრულებამდე ანგარიშსწორების დაყოვნების ყოველი დღისათვის დაყოვნებული თანხის 0.07 %-ის ანაზღაურება. მოსარჩელემ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

მოსარჩელე წლების განმავლობაში იყო დასაქმებული შპს „ა-ში“ და მის ყოველთვიური ხელფასი განისაზღვრებოდა 700 აშშ დოლარით, ამასთანავე, ერიცხებოდა სხვადასხვა ოდენობით პრემიალური დანამატი.

მას შემდეგ, რაც დამსაქმებლისათვის ცნობილი გახდა მოსარჩელის ორსულობის თაობაზე, შეცვალა დამოკიდებულება დასაქმებულთან და 2013 წლის 19 თებერვალს გააცნო ბრძანება გაფრთხილების შესახებ, რომელში მითითებული განმარტების თანახმადაც, შემოწმებით დადგინდა, რომ მოსარჩელე არ იმყოფებოდა სამუშაო ადგილას. გაფრთხილების ბრძანებით მოსარჩლე გადაყვანილ იქნა 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადით, მოეხსნა პრემიალური დანამატი და მიხი ხელფასი განსაზღვრა 500 აშშ დოლარით.

მოსარჩელეს შრომითი ხელშეკრულების პირობები არ დაურღვევია, მისი სამუშაო სპეციფიკა მოიცავს სხვადასხვა სამედიცინო დაწესებულებაში გასვლას, რაც ბრძანებაში მითითებულ დარღვევაში დასაქმებულის დადანაშაულების შესაძლებლობას გამორიცხავს, ამასთანავე, სადავო ბრძანებით დამსაქმებელმა ცალმხრივად შეცვალა შრომით ხელშეკრულების პირობები, კერძოდ: დაუშვებელი იყო დასაქმებულისათვის დამატებით ვადის მიცემა; დასაქმებულს შრომითი პირობები არ დაურღვევია; შრომითი ხელშეკრულებით შეთანხმებული პირობების ცალმხრივად შეცვლა იკრძალებოდა, დამსაქმებელმა კი, შეამცირა შრომითი ანაზღაურება.

დამსაქმებლისათვის ცნობილი გახდა რა მ.მ-ის მოთხოვნა შრომითი კონტრაქტისა და სხვა დოკუმენტების ჩაბარების თაობაზე, იგი გათავისუფლდა დაკავებული თანამდებობიდან, იძულებული გახდა, წამოსულიყო სამსახურიდან, მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა, გათავისუფლების შესახებ ბრძანება მას არ ჩაბარებია.

მოსარჩელისათვის მოგვიანებით განხდა ცნობილი, თითქოს ის დასაქმებული იყო 3-თვიანი შრომითი კონტრაქტით, რაც არასწორია, მხარეთა შორის გაფორმებული იყო ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულება. დასაქმებულისათვის ასევე ცნობილი გახდა, თითქოს არსებობდა სხვა დოკუმენტი - სამუშაო თათბირის ოქმი, რომლითაც მას განმეორებითი გაფრთხილება მიეცა, რაც არასწორია, ეს დოკუმენტი შექმნილია დავის სასამართლოში განხილვის დაწყების შემდგომ.

მოსარჩელის სამსახურიდან გათავისუფლება ორსული ქალის უფლებების უხეში დარღვევითა და დისკრიმინაციის საფუძველზე განხორციელდა, რადგანაც, რეალურად, უთანხმოების წარმოშობა და საბოლოოდ მოსარჩელის გათავისუფლება განაპირობა მოსალოდნელმა დეკრეტულმა შვებულებამ.

ვინაიდან სადავო ბრძანებები გამოცემულია კანონის უხეში დარღვევით, მოსარჩელემ ასევე მოითხოვა იძულებით მოცდენის დროისათვის განაცდურის ანაზღაურება.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

სარჩელში მითითებული გარემოებები უსაფუძვლო და დაუსაბუთებელია, მართალია, სამუშაო ითვალისწინებდა მოსარჩელის სხვადასხვა დაწესებულებაში გასვლას, მაგრამ მას სამუშაო დრო პირადი მიზნებისათვის არ უნდა გამოეყენებინა, სწორედ ამ დარღვევის პასუხად გამოიცა 2013 წლის 19 თებერვლის გაფრთხილების აქტი.

მოსარჩელე არ ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობას, რაც განსაზღვრული იყო კომპანიის შიდა დოკუმენტაციით გათვალისწინებული შესრულების გეგმით.

თათბირის ოქმით დასტურდება, რომ მოსარჩელემ, შრომითი დისციპლინის დარღვევის გამო, 2013 წლის 1 მარტს კვლავ მიიღო განმეორებითი გაფრთხილება და 2013 წლის 1 მარტიდან ამოიწურა შრომითი ხელშეკრულების მოქმედების ვადაც, ამასთანავე, შპს „ა-ას“ პარტნიორმა 2013 წლის 18 მარტს მიიღო გადაწყვეტილება საზოგადოებაში 1 საშტატო ერთეულის გაუქმების თაობაზე.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, შპს „ა-ას“ დაეკისრა 2013 წლის თებერვლის სახელფასო დავალიანების - 150 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე მ. მ-ს, უსაფუძვლობის გამო, ეთქვა უარი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მოსარჩელემ, მისი ნაწილობრივ გაუქმება და სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება მოითხოვა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 მარტის გადაწყვეტილებით მ. მ-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 16 სექტემბრის გადაწყვეტილება და მ. მ-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, შპს „ა-ას“ მ. მ-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 2013 წლის თებერვლის სახელფასო დავალიანების - 150 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის ანაზღაურება, შპს „ა-ას“2013 წლის 14 მარტიდან თანხის ანაზღაურებამდე მ. მ-ის სასარგებლოდ ასევე დაეკისრა ყოველდღიურად 150 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის 0.07 %-ის გადახდა, ხოლო დანარჩენი სასარჩელო მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზე მოსარჩელეს ეთქვა უარი შემდეგი დასაბუთებით:

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. მ-სა და შპს „ა-ას“ შორის 2012 წლის 1 დეკემბერს შრომითი ხელშეკრულება გაფორმდა სამი თვის ვადით, რადგანაც საქმეში წარმოდგენილი 2012 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულების თანახმად, მ. მ-სა და შპს „ა-ას“ შორის შრომითი ხელშეკრულება სწორედ სამი თვით გაფორმდა. მოსარჩელემ განმარტა, რომ შრომითი ხელშეკრულება მხარეთა შორის დაიდო ერთი წლის ვადით და დამსაქმებელმა შეცვალა ხელშეკრულების შინაარსი, თუმცა, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის შესაბამისად, მან სათანადო მტკიცებულება სასამართლოს ვერ წარუდგინა, კერძოდ, იმგვარი დოკუმენტი, როგორიცაა ხელშეკრულების მეორე ეგზემპლარი, რომელიც, როგორც წესი, შრომითი ხელშეკრულების გაფორმებისას დასაქმებულს გადაეცემა.

აპელანტი შუამდგომლობდა ხელშეკრულების პირველ გვერდზე არსებული ჩასწორების გამო ექსპერტიზის ჩატარების თაობაზე, რაც არ დაკმაყოფილდა იმ საფუძვლით, რომ ექსპერტიზის დასკვნით რომც გასცემოდა პასუხი კითხვას: „შედგენილია, თუ არა დროის ერთ მონაკვეთში მ. მ-ის ხელმოწერა ხელშეკრულების ბოლო გვერდსა და თარიღთან და დროსთან დაკავშირებული ჩანაწერი ამავე ხელშეკრულების პირველ გვერდზე“, მაინც შეუძლებელი იქნებოდა იმის დადგენა, კონკრეტულად რა დროს მოხდა ხელშეკრულების პირველ გვერდზე არსებული ჩანაწერის განხორციელება, უფრო მეტიც, აღნიშნული ჩანაწერის მოგვიანებით შესრულების დადასტურების პირობებშიც, საქმეზე წარმოდგენილი მტკიცებულებათა ერთობლიობით არ დასტურდებოდა მ. მ-თან შრომითი ხელშეკრულების ერთი წლით დადების ფაქტი.

საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა ერთობლიობით პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ მ. მ-სა და სხვა დასაქმებულებთან 2012 წლის პირველ დეკემბერს შრომითი ხელშეკრულებები 3 თვით გაფორმდა, მოპასუხის განმარტებით, თავდაპირველად შრომითი ხელშეკრულებები 1 წლის ვადით დაიდო, 2012 წლის დეკემბერში კი, ყველა დასაქმებულთან სამთვიანი შრომითი ხელშეკრულებები გაფორმდა, რაც იმით იყო განპირობებული, რომ საქართველოში აღნიშნული კომპანიის ახალი წარმომადგენლობა იხსნებოდა და დასაქმებულებთან მოკლევადიანი შრომითი ხელშეკრულებები ფორმდებოდა. საქმეზე მოწმედ დაკითხულმა პირებმა: ს. ს-მა და ქ. ტ-მ ასევე დაადასტურეს მოპასუხის განმარტება.

ამ გარემოების გამაბათილებელი რაიმე მტკიცებულება აპელანტს სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია. მან მიუთითა მხოლოდ დაზღვევისა და იჯარის ხელშეკრულებებზე, რომლებიც ერთწლიანი ვადით იქნა დადებული, რაც სასამართლომ იმ საფუძვლით არ გაიზიარა, რომ მითითებული ხელშეკრულებები დამოუკიდებელ ხელშეკრულებებს წარმოადგენდა, რომელთა საფუძველზეც შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა ვერ განისაზღვრებოდა. შესაბამისად, პალატამ დაადგინა, რომ მ. მ-თან 2012 წლის 1 დეკემბერს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის ფაქტობრივი საფუძველი 3-თვიანი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვა იყო და არა დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულების დარღვევის საფუძვლით ერთწლიანი შრომითი ხელშეკრულების დამსაქმებლის მიერ მოშლა.

პალატამ არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ მისი ხელზე ასაღები ხელფასი შეადგენდა 700 აშშ დოლარს და დაადგინა, რომ მ. მ-ის შრომის ანაზღაურება შეადგენდა 650 აშშ დოლარს (ხელზე ასაღები). ეს გარემოება დასტურდებოდა, როგორც 2012 წლის 1 დეკემბერს გაფორმებული შრომითი ხელშეკრულებით, ისე იმავე პოზიციაზე მოპასუხე საზოგადოებაში დასაქმებული მოწმის - ს.ს-ის ჩვენებით.

შპს „ა-ას“ მიერ ხელფასის შემცირების აქტთან დაკავშირებით მოპასუხემ განმარტა, რომ იგი საზოგადოების დირექტორის 2013 წლის 19 თებერვლის ბრძანების თანმდევ შედეგს წარმოადგენდა, რომლითაც მოსარჩელის ხელზე ასაღები ხელფასი 500 აშშ დოლარს გაუტოლდა.

პალატამ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტა, რომ აღნიშნულ ბრძანებაზე მოსარჩელემ 2013 წლის 19 თებერვალს ხელმოწერით დაადასტურა, რომ არ ეთანხმებოდა მას, შესაბამისად, გაზიარებულ იქნა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების განმარტება, რომ მოსარჩელეს თებერვლის დარჩენილი ხელფასი - 150 აშშ დოლარი არ მიუღია. ამ ნაწილში საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება შპს „ა-ას“ არ გაუსაჩივრებია.

სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 30-ე მუხლის მე-4 პუნქტით, შრომის კოდექსის პირველი მუხლით, მე-2 მუხლის პირველი ნაწილით და აღნიშნა, რომ მხარეთა შორის არსებობდა შრომითი ურთიერთობა. შრომის კონსტიტუციური უფლება გარანტირებულს ხდის პირის თავისუფლებას შრომითი საქმიანობის არჩევანში და მის განხორციელებაში, ამასთან, აწესებს სახელმწიფოს ვალდებულებას დასაქმებული მოქალაქის შრომითი უფლებების დაცვაში, რაც უზრუნველყოფილია ორგანული კანონით - საქართველოს შრომის კოდექსით.

პალატამ მიუთითა ევროპის სოციალური ქარტიის 24-ე მუხლის „ა“ ქვეპუნქტზე, შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის პირველ და მე-3 ნაწილებზე, 37-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ბ” ქვეპუნქტზე და განმარტა, რომ მ. მ-თან გაფორმებული შრომითი ურთიერთობის ვადა 2013 წლის თებერვლის ბოლოს ამოიწურა. განსახილველ შემთხვევაში, არ დგინდებოდა დამსაქმებლის ნება, დასაქმებულთან შრომითი ურთიერთობის გაგრძელების თაობაზე. სახეზე არ იყო ასევე იძულებითი კონტრაჰირების კანონით გათვალისწინებული შემთხვევა, რის გამოც შრომითი ურთიერთობის ვადის ამოწურვით მხარეთა შორის სახელშეკრულებო ურთიერთობა შეწყდა.

რაც შეეხება დამსაქმებლის მიერ დასაქმებულისათვის გამოსაცდელი ვადის დაწესებასა და საყვედურის გამოცხადებას, აღნიშნული გარემოებები, როგორც საქმის მასალებით დგინდებოდა, წარმოადგენდა არა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტის, არამედ შრომითი ურთიერთობის გაგრძელებაზე უარის თქმის საფუძველს.

სააპელაციო პალატამ, შრომის კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტისა და შპს „ა-ას“ შინაგანაწესის მე-10 მუხლის შესაბამისად, აღნიშნა, რომ შპს „ა-ას“ დირექტორი 2013 წლის 14 თებერვალს იმყოფებოდა მ. მ-ის სამუშაო ადგილას, ეს უკანასკნელი კი სამსახურში არ იმყოფებოდა, რაც, შინაგანაწესით, სამუშაო დროის არამიზნობრივ გამოყენებას წარმოადგენდა. აღნიშნული გარემოება დასაქმებულის გათავისუფლების საფუძველი იყო. მიუხედავად აღნიშნულისა, კომპანიის დირექტორმა, გათავისუფლების ნაცვლად, 2013 წლის 19 თებერვალს გამოსცა გაფრთხილების ბრძანება კომპანიის შინაგანაწესისა და კანონმდებლობის შესაბამისად. გაზიარებულ იქნა აპელანტის განმარტება, რომ მისი სამსახურებრივი პოზიცია სამსახურებრივი უფლებამოსილების სხვადასხვა ადგილას შესრულებას ნიშნავდა, თუმცა, ასეთ ვითარებაში, აპელანტს უნდა წარედგინა მტკიცებულება, რომლითაც დადასტურდებოდა 2013 წლის 14 თებერვალს მისი ადგილზე არყოფნა სამსახურებრივი უფლებამოსილების სხვა ადგილას შესრულებით იყო განპირობებული, რაც მას არ განუხორციელებია.

2013 წლის 1 მარტს შპს „ა-ას“ ორგანიზაციის წარმომადგენლების მონაწილეობით შედგა სამუშაო თათბირის ოქმი, რომელზეც ორგანიზაციის დირექტორმა განმარტა, რომ მოსარჩლემ, მისი ინფორმირებისა და შეთანხმების გარეშე, შპს „ა-ას“ მიერ საიჯარო ხელშეკრულებით დაქირავებული ავტომობილის ექსპლუატაცია შეაჩერა. ამასთანავე, იჯარის საგნის ექსპლუატაციის აღრიცხვიანობასაც არ აწარმოებდა. აღნიშნული მ. მ-ისათვის დამატებითი გაფრთხილების გამოცხადების საფუძველი გახდა, დასაქმებულის მიერ შრომითი ხელშეკრულებისა და შინაგანაწესის დარღვევის გამო. შრომითი ხელშეკრულების მე-11 მუხლით კი, ეს გარემოება ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა. აპელანტის განმარტების საწინააღმდეგოდ, მოწმეებმა პირველი ინსტანციის სასამართლოში დაადასტურეს 2013 წლის 1 მარტის თათბირის ოქმში მითითებული გარემოებები, კერძოდ, მოწმე ქ. მ-მა უჩვენა, რომ მ. მ-მა თათბირზე ნამდვილად დააფიქსირა, რომ მას გარკვეული პერიოდი საწვავი არ ეყო, რის გამოც მანქანა გააჩერა. მოწმემ ასევე დააფიქსირა, რომ ს. ს-მა, რომელიც იმავე თანამდებობაზე იყო დასაქმებული, საწვავის მარაგის ამოწურვის შემთხვევისას ხელმძღვანელობას მიმართა და დამატებითი საწვავი მოითხოვა, მაგრამ მანქანა არ გაუჩერებია. მ. მ-ს ხელმძღვანელობისთვის არ მიუმართავს.

2013 წლის 19 თებერვალს დაწესებული გამოსაცდელი ვადისა და 2013 წლის პირველი მარტის საყვედურთან დაკავშირებით, პალატამ აღნიშნა, რომ ეს გარემოებები მ. მ-თან შრომითი ურთიერთობის შემდგომ გაგრძელებაზე უარის თქმის საფუძველს წარმოადგენდა და არა 2012 წლის პირველი დეკემბრის შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის წინაპირობას, ვინაიდან ხელშეკრულების მოქმედების ვადა 2013 წლის პირველ მარტს იწურებოდა, შესაბამისად, არ არსებობდა მ. მ-ის სამუშაოზე აღდგენის საფუძვლები.

2012 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულებით მ. მ-ის შრომის ანაზღაურება 650 აშშ დოლარით (ხელზე ასაღები) განისაზღვრა.

2013 წლის 19 თებერვალს გამოცემული ბრძანებით, დამსაქმებელმა მოსარჩელეს ხელფასი 500 აშშ დოლარამდე ცალმხრივად შეუმცირა. მ. მ-ი ბრძანებას გაეცნო და არ დაეთანხმა.

ამ გარემოებათა გათვალისწინებით, პალატამ იხელმძღვანელა შრომის კოდექსის მე-6 მუხლის მე-9 ნაწილის „ე“ ქვეპუნქტით, მე-11 მუხლის მე-2 ნაწილით და ჩათვალა, რომ მ. მ-ს სწორად აუნაზღაურდა 2013 წლის თებერვლის აუნაზღაურებელი ხელფასის ნაწილი 150 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარი.

პრემიალური დანამატის გაცემასთან დაკავშირებით სასამართლომ მიუთითა შრომის კოდექსის მე-13 მუხლის მე-2 ნაწილის „ზ“ ქვეპუნქტსა და შპს „ა-ას“ შინაგანაწესის 9.2 პუნქტზე და არ გაიზიარა აპელანტის განმარტება, რომ 2012 წლის განმავლობაში მას უნდა მიეღო ბონუსი პრემიის სახით 2 120 ლარი. სასამართლოს განმარტებით, შრომის კოდექსი არ ითვალისწინებს პრემიის გაცემის ვალდებულებას. აღნიშნული 2012 წლის 1 დეკემბრის ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული, შესაბამისად, წახალისების სახე წარმოადგენდა დირექტორის შინაგანი რწმენისა და დასაქმებულის შრომის ნაყოფიერების შედეგის შეფასებას, ხოლო მ. მ-ს ჩადენილი დისციპლინური გადაცდომის შედეგად 2013 წლის 19 თებერვლის ბრძანების მე-2 პუნქტით 2012 წლის ყველა პრემიალური დანამატი მოეხსნა, რაც დირექტორის დისკრეციულ უფლებამოსილებას წარმოადგენდა და არა შრომითი ხელშეკრულებით გათვალისწინებული დამსაქმებლის ვალდებულების დარღვევას.

ანგარიშსწორების დაყოვნების 0.07%-ის ანაზღაურების ნაწილში პალატამ გაზიარა მოსარჩელის მოსაზრება და განმარტა, რომ მ. მ-ს 2013 წლის თებერვლის ხელფასის ნაწილი არ ანაზღაურებია, შრომის კოდექსის 44-ე მუხლისა და 31-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად კი, ეს მოთხოვნა საფუძვლიანი იყო, რომლის დენაც 2013 წლის 14 მარტიდან უნდა დაწყებულიყო.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება, ასევე განჩინება, რომლითაც აპელანტის შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე არ დაკმაყოფილდა, საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ.მ-მა, მოითხოვა სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის ნაწილში გადაწყვეტილების, ასევე განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ არასწორად დაადგინა მხარეთა შორის არა ერთწლიანი, არამედ სამთვიანი შრომითი ხელშეკრულების დადების ფაქტი, შესაბამისად, სასამართლოს მსჯელობა შრომის კოდექსის 37-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტზე უსაფუძვლოა. 1-წლიანი ხელშეკრულების დადების ფაქტს ადასტურებდა დამსაქმებლის 2013 წლის 19 თებერვლის ბრძანების პირველი პუნქტი, რაც სასამართლოს არ შეუფასებია, ამასთანავე, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მივიჩნევდით ხელშეკრულებას 3 თვით დადებულად, გამოსაცდელი ვადის დაწესებით, 2013 წლის 19 თებერვლიდან ხელშეკრულება მინიმუმ სამი თვით გაგრძელდა.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, რომ გამოსაცდელი ვადის დაწესება და საყვედურის გამოცხადება წარმოადგენდა არა შრომითი ურთიერთობის შეწყვეტას, არამედ მის გაგრძელებაზე უარის თქმას, რადგანაც 2013 წლის მარტში, როგორც აღინიშნა, მხარეთა შორის ხელშეკრულება ვადის გასვლის გამო არ შეწყვეტილა.

სასამართლომ კასატორის მიერ სამუშაოს დატოვების ფაქტი დადგენილად მიიჩნია და არასწორად დააკისრა მოსარჩელეს ამ გარემოების მტკიცების ტვირთი, ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არ შეაფასა ა.პ-ის განმარტება, სადაც მოპასუხემ აღნიშნა, თუ როგორ მიიჩნია დადასტურებულად დასაქმებულის მიერ სამუშაო ადგილის დატოვების ფაქტი. მოპასუხის განმარტება 2013 წლის 19 მარტის ბრძანების ბათილად ცნობისათვის საკმარის საფუძველს წარმოადგენდა.

სადავოს არ წარმოადგენს ის გარემოება, რომ კასატორი დასაქმებული იყო სამედიცინო წარმომადგენლის თანამდებობაზე, რაც თავისთავად, მოიაზრებს სხვადასხვა სამედიცინო დაწესებულებების ვიზიტსა და სამუშაო ადგილის დატოვებას. მოსარჩელე ჯეროვნად ასრულებდა დაკისრებულ მოვალეობას და 2013 წლის 19 თებერვლამდე, ვიდრე დამსაქმებელი შეიტყობდა დასაქმებულის ორსულობის ფაქტს, მის მიმართ რაიმე დისციპლინური სახდელი არ გამოყენებულა. სწორედ ფეხმძიმობის ფაქტის შეტყობის შემდეგ გამოსცა დამსაქმებელმა გაფრთხილების თაობაზე გასაჩივრებული აქტი.

სამოქალაქო სამართალში მოქმედი მტკიცების ტვირთის სამართლიანად განაწილების გათვალისწინებით, მოსარჩელის მიერ ვალდებულების დარღვევის მტკიცების ტვირთი მოპასუხეს უნდა დაკისრებოდა. ასეთად არ შეიძლება განხილულ იქნას 2013 წლის 19 თებერვლის ბრძანება, სხვა რაიმე მტკიცებულება, რაც დარღვევის ფაქტს დაადასტურებდა მოპასუხეს არ წარუდგენია, ხოლო დაკითხულმა მოწმეებმა დაადასტურეს მოსარჩელის მიერ დაკისრებული მოვალეობის ჯეროვნად შესრულების ფაქტი, სასამართლოს კი, არ გაუთვალისწინებია გაფრთხილების გამოცემის საფუძვლად მოპასუხის მიერ მითითებული გარემოება. სწორედ მტკიცების ტვირთის სწორად განაწილების პრინციპიდან გამომდინარე, დამსაქმებელს უნდა დაემტკიცებინა ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ დასაქმებული სამუშაო დროს იყენებდა არასამსახურებრივი მიზნებისათვის.

რაც შეეხება 2013 წლის 1 მარტის გაფრთხილებას, დოკუმენტის თანახმად, ის გამოცემულია სწორედ 1 მარტს, მაშინ, როდესაც, მოპასუხის განმარტებით, მ.მ-ის კონტრაქტის მოქმედება იწურებოდა, ასეთ შემთხვევაში, სრულიად გაუმართლებელი იყო გაფრთხილების გამოცემა, აღნიშნულით მოპასუხე ცდილობდა დასაქმებულის სამსახურიდან გათავისუფლების წინაპირობების შექმნას.

ალოგიკურია სასამართლოს მსჯელობა, რომ 2013 წლის 19 თებერვალს დასაქმებულის მიმართ გამოყენებულ იქნა 3-თვიანი გამოსაცდელი ვადა, თუმცა ამ მსჯელობის საწინააღმდეგოდ, 2 კვირის გასვლის შემდეგ დასაქმებულს შეუწყდა ხელშეკრულება.

2013 წლის 1 მარტის სათათბირო ოქმის თანახმად, 2013 წლის 1 მარტს, სამუშაო დღის ბოლოს აღმოაჩინა დამსაქმებელმა, რომ დასაქმებული მასთან შეთანხმების გარეშე არ სარგებლობდა სამუშაო მანქანით. ამ გაფრთხილების კანონიერად მიჩნევისათვის მოპასუხეს უნდა დაემტკიცებინა, რომ მ.მ-ს არ ჰქონდა ავტომობილით სარგებლობის შეჩერების უფლება, რაც მას არ განუხორციელებია. მიუხედავად დასაქმებულის ფეხმძიმობისა, მას ჰქონდა უფლება, უარი ეთქვა ავტომობილის ექსპლუატაციაზე, რაც არ განუხორციელებია; მოპასუხეს არ წარუდგენია ავტომობილის ექსპლუატაციის შეჩერების დამადასტურებელი დოკუმენტი, აღნიშნულის საპირისპიროდ, მოწმეებმა დაადასტურეს, რომ კასატორი სარგებლობდა ავტომობილით.

კასატორის დაკავებული თანამდებობიდან გათავისუფლების საფუძველი გახდა მის მიერ დარღვეული უფლების ადვოკატის მეშვეობით დაცვის ფაქტი, მიუხედავად არაერთი მოთხოვნისა, დამსაქმებელს დასაქმებულისათვის გათავისუფლების შესახებ ბრძანება არ ჩაუბარებია, მხოლოდ დავის სასამართლოში განხილვის დაწყების დროისათვის გამოსცა N27/13 ბრძანება, სადაც შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლად არასწორად მიუთითა ხელშეკრულების ვადის გასვლის თაობაზე. აღნიშნული ბრძანება უკანონოა, რადგანაც მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულების მოქმედების ვადა იყო 1 წელი, სასამართლომ კი, არასწორად არ დააკმაყოფილა შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე. დასაქმებული შპს „ა-ში“ ფაქტობრივად 2013 წლის 15 მარტამდე მუშაობდა, საწინააღმდეგო შემთხვევაში, დასაქმებული ვალდებული იქნებოდა 1 მარტისათვის გადაებარებინა საქმე სხვა პირისათვის და დაეტოვებინა სამუშაო.

საყურადღებოა, რომ მოწმე ს.ს-ის განმარტებით, სამუშაო თათბირზე, 2013 წლის 1 მარტს განიხილებოდა მ.მ-ის მიერ სამუშაო მანქანის სამომავლოდ არგამოყენების საკითხი, იმ შემთხვევაში, თუ დასაქმებულს ეწურებოდა შრომითი ხელშეკრულების ვადა, ბუნებრივია, ეს საკითხი აღარ განიხილებოდა. მოპასუხის მიერ წარდგენილი დაზღვევის ხელშეკრულება ასევე ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ შრომითი ხელშეკრულება არ იყო 3 თვის ვადით დადებული, ასეთ შემთხვევაში დამსაქმებელი დასაქმებულის სასარგებლოდ 1-წლიან დაზღვევის ხელშეკრულებას არ გააფორმებდა.

საყურადღებოა, რომ 2012 წლის 1 დეკემბრის შრომითი ხელშეკრულების მხოლოდ ბოლო გვერდია ხელმოწერილი დასაქმებულის მიერ, ხოლო ხელშეკრულების ის ნაწილი, სადაც მითითებულია ანაზღაურების ოდენობა და კონტრაქტის მოქმედების ვადა, ხელმოწერილი არაა. მხარეთა შორის ასევე გაფორმებულია ხელშეკრულება 2012 წლის იანვარში, რომლის მოქმედების ვადაც 2013 წლის იანვარში ამოიწურა, სწორედ ამ ხელშეკრულებით იყო განსაზღვრული ანაზღაურება 650 აშშ დოლარის ოდენობით, რაც შეეხება ახალ ხელშეკრულებას, ამ გარიგებით ხელფასი 700 აშშ დოლარით განისაზღვრა და ეს ფაქტი ასევე დაადასტურა მოწმემ, საგულისხმოა, რომ N27/13 ბრძანება არ შეიცავს მისი გამოცემის თარიღს. ზემოაღნიშნული კი, ადასტურებს შრომითი ხელშეკრულების დისკრიმინაციული საფუძვლით შეწყვეტის ფაქტს, ამ ბრძანებით უგულებელყოფილია მთელი რიგი საკანონმდებლო აქტები, მათ შორის ევროპის სოციალური ქარტიის მე-8 მუხლის მოთხოვნები, რაც დასაქმებულის სამუშაოზე აღდგენის საფუძველია.

რაც შეეხება განაცდურსა და პრემიალურ ანაზღაურებას, მართალია მოპასუხეს დაეკისრა 150 აშშ დოლარის ანაზღაურება, თუმცა, ვინაიდან მისი ხელფასი 700 აშშ დოლარია, მას დამატებით უნდა დაეკისროს 50 აშშ დოლარის ანაზღაურება, რაც შეეხება დანამატს, იგი წარმოადგენს თანხას, რომელიც საზოგადობაში გაიცემა ხელფასთან ერთად, იგი არ არის დამსაქმებლის კეთილი ნება, საწინააღმდეგო შემთხვევაში, მისი მოხსნისათვის საჭირო არ იქნებოდა დამატებითი ბრძანების გამოცემა. სასამართლომ ამ საკითხის შეფასებისას მხედველობაში მიიღო სასამართლო სხდომაზე წარდგენილი დოკუმენტი, რაც განსხვავდება რეალურისაგან, სასამართლოს ამ შემთხვევაში, მხედველობაში უნდა მიეღო მოპასუხის მიერ მეორედ წარდგენილი ცნობა.

რაც შეეხება 2013 წლის 14 მარტიდან 2014 წლის 1 იანვრამდე სახელფასო განაცდურის 0,07%-ის ანაზღაურებას, ვინაიდან კასატორი, იძულებითი მოცდენის გამო, ვერ იღებს შემოსავალს, შრომის კოდექსის 32-ე მუხლის თანახმად, მას უფლება აქვს მთელი დროისათვის მოითხოვოს დაყოვნებული თანხის 0,07%-ის ანაზღაურება.

კასატორის განმარტებით, შრომითი ხელშეკრულების ვადის განსაზღვრისას სასამართლომ ერთობლივად არ გამოიკვლია მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, მათ შორის იჯარისა და დაზღვევის ხელშეკრულებები, რომლებიც 1 წლითაა დადებული, ასევე სადავოდ გამხდარი ბრძანებები, რაც იძლევა დასკვნის საფუძველს, რომ ხელშეკრულება 1 წლითაა დადებული.

სასამართლომ არასწორად მიუთითა, რომ სწორედ მოსარჩელე იყო ვალდებული, წარედგინა ხელშეკრულების ერთი ეგზემპლარი, რადგან დასაქმებულს იგი არ გადასცემია, შრომითი ხელშეკრულება მხარეს მხოლოდ მას შემდეგ ჩაბარდა, რაც სასამართლოს მეშვეობით იშუამდგომლა მისი გამოთხოვის თაობაზე, რაც შეეხება მოწმეთა ჩვენებას, სასამართლოს არ უნდა გაეზიარებინა იგი, რადგანაც მოწმეები კვლავ შპს „ა-ში“ არიან დასაქმებული და იცავენ მის ინტერესებს.

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად არ დააკმაყოფილა აპელანტის შუამდგომლობა ექსპერტიზის დანიშვნის თაობაზე, რადგანაც შრომითი ხელშეკრულების გვერდი, სადაც განსაზღვრული იყო ხელფასის ოდენობა, იყო შეცვლილი, კონტრაქტით, რომელსაც კასატორმა მოაწერა ხელი, ანაზღაურების ოდენობა განსაზღვრული იყო 875 აშშ დოლარით და მისი მოქმედების ვადა შეადგენდა 1 წელს, ეს ფაქტი დასტურდება ასევე საქმეში არსებული ამონაწერით, რაც სააპელაციო სასამართლომ საერთოდ არ შეაფასა.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 18 ივნისის განჩინებით მ მ-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 396-ე მუხლით და ამავე კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის შესაბამისად, შეამოწმა მ. მ-ის საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის საკითხი და თვლის, რომ იგი დაუშვებლად უნდა იქნეს მიჩნეული შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. ამდენად, საკასაციო პალატა თვლის, რომ კასატორ მ. მ-ს უნდა დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ო. კ-ის მიერ 2014 წლის 13 ივნისის N3645971 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. მ. მ-ის საკასაციო საჩივარი დარჩეს განუხილველად დაუშვებლობის გამო.

2. კასატორ მ. მ-ს (პ/№.......) სახელმწიფო ბიუჯეტიდან (ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“, ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300773150) დაუბრუნდეს სახელმწიფო ბაჟის სახით ო. კ-ის მიერ 2014 წლის 13 ივნისის N3645971 საგადახდო დავალებით გადახდილი 300ლარის 70% – 210 ლარი.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

პ. ქათამაძე