საქმე №ას-586-557-2013 20 თებერვალი, 2015 წელი

ქ.თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ბესარიონ ალავიძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

თეიმურაზ თოდრია, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ნ. ა-ე (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – საქართველოს მთავარი პროკურატურა (მოსარჩელე)

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა

დავის საგანი – ქონების დაუსაბუთებლად ცნობა და სახელმწიფოსათვის გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურამ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ნ. ა-ის მიმართ, თანამდებობის პირის ოჯახის წევრის ქონების - ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე მოზარდთა დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლისა და ავტომანქანა მერსედეს-ბენც C 180-ის, სახელმწიფო ნომრით ........... უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის, მისი მოპასუხისათვის ჩამორთმევისა და სახელმწიფოსათვის გადაცემის მოთხოვნით. მოსარჩელემ მიუთითა შემდეგ გარემოებებზე:

აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის წარმოებაში ა. ა-ის, ი. გ-ის, რ. ბ-ისა და თ. კ-ის მიმართ არსებული სისხლის სამართლის საქმის განხილვისას გამოიკვეთა გარემოებები, რომლებიც იძლევა ვარაუდის საფუძველს, რომ ზემოაღნიშნული თანამდებობის პირების, მათი ოჯახის წევრების, ახლო ნათესავებისა და სხვადასხვა დაკავშირებული პირების მფლობელობაშია უკანონო და დაუსაბუთებელი ქონება.

მოპასუხის შემოსავლების შესახებ მოპოვებული მტკიცებულებები იძლევა ინფორმაციას იმასთან დაკავშირებით, რომ ამ ოდენობის შემოსავალი ვერც ერთ შემთხვევაში ვერ უზრუნველყოფდა სარჩელში მითითებული სადავო ქონების შეძენას.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვა შემდეგი საფუძვლებით:

პროკურატურის მოთხოვნა უსაფუძვლოა და სასამართლომ არ უნდა დააკმაყოფილოს იგი. ქონებაზე, რომლის უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობასაც მოსარჩელე მოითხოვს, სასამართლოს მსჯელობის საგანი იყო, საქმის ზემდგომი წესით განხილვისას, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატამ, 2005 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილებით უსაფუძვლოდ მიიჩნია მოპასუხის მეუღლე თ.კ-ისათვის მ. კ-ზე მდებარე მოზარდთა დასასვენებელი სახლის ჩამორთმევა.

საქმეში არსებული ხელვაჩაურის რაიონის მახინჯაურის სადაბო საკრებულოს გამგეობის 2005 წლის 1 სექტემბრის ცნობის თანახმად, სადავო შენობა დაშლილია, რაც ასევე დაადასტურეს მოსარჩელის წარმომადგენლებმა საკასაციო სასამართლოში გამართულ სხდომაზე.

მოზარდთა დასასვენებელი სახლი მოპასუხემ 2 000 აშშ დოლარად შეიძინა 1995 წლის 4 სექტემბერს. ქონების შესაძენად ნ.ა-ს გააჩნდა კანონიერი გზით მოპოვებული ფინანსური სახსრები, კერძოდ, 1966 წლიდან საკუთრების უფლებით ეკუთვნის ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ გ-ში მდებარე მიწის ნაკვეთი გაშენებული ციტრუსის ბაღით. ციტრუსის რეალიზაციით მოპასუხე ყოველწლიურად დაახლოებით 7 000 ლარს ღებულობს, რომელიც, საგადასახადო კანონმდებლობის თანახმად, არ იბეგრება.

რაც შეეხება არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთის შეძენას, ნ.ა-მ ქონება ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილების საფუძველზე შეიძინა და შესაბამისი თანხა აუნაზღაურა სახელმწიფო ბიუჯეტს. ანაზღაურების საშუალება შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-დან“ მიღებული ხელფასი იყო, რომელიც 1998 წლიდან 2002 წლამდე შეადგენს 17 100 ლარს, აგრეთვე ამ სავაჭრო ცენტრიდან მიღებული დივიდენდი, რომლის ოდენობაც 1998 წლიდან 141 600 ლარია.

მოპასუხემ მიუთითა ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶ მუხლის მე-2 ნაწილზე და განმარტა, რომ მოსარჩელე ვალდებული იყო, წარედგინა ქონების უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მოპოვების დამადასტურებელი მტკიცებულებები.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილებით აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურორ კ. მ-ის სასარჩელო მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, როგორც უკანონო და დაუსაბუთებელი ჩამოერთვა და სახელმწიფოს გადაეცა ნ. ა-ის შემდეგი ქონება: ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე მოზარდთა დასასვენებელი საცხოვრებელი სახლი და ავტომანქანა მერსედეს-ბენცი C 180 სახელმწიფო ნომრით .......

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-მ.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილებით ნ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა, გაუქმდა ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2005 წლის 17 ნოემბრის გადაწყვეტილება ნ. ა-ის მიმართ სარჩელის დაკმაყოფილებისა და სახელმწიფო ბაჟის დაკისრების ნაწილში და ამ ნაწილში მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება, რომლითაც საქართველოს მთავარი პროკურატურის სასარჩელო მოთხოვნა ნ. ა-ის საკუთრებაში რიცხული ავტომანქანის - მერსედეს-ბენცი C 180 სახელმწიფო ნომრით ....-ის უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის, მისი ჩამორთმევისა და სახელმწიფოსათვის გადაცემის შესახებ არ დაკმაყოფილდა, ხოლო საქართველოს მთავარი პროკურატურის სასარჩელო მოთხოვნა ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე, ნ. ა-ის საკუთრებაში რიცხული „მოზარდთა დასასვენებელი სახლის“ უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის, მისი ჩამორთმევისა და სახელმწიფოსათვის გადაცემის შესახებ დაკმაყოფილდა ნაწილობრივ, ნ. ა-ს, სახელმწიფოს სასარგებლოდ დაეკისრა ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე ქონების - „მოზარდთა დასასვენებელი სახლის“ ღირებულების - 40 000 ლარის გადახდა შემდეგი დასაბუთებით:

სააპელაციო პალატამ 2007 წლის 22 იანვრის განაჩენით დადგენილად ცნო, რომ ა. ა-ე ცნობილ იქნა დამნაშავედ. განაჩენის თანახმად, 1991-2004 წლებში ა.ა-ე მუშაობდა აჭარის ა/რ უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლის, აჭარის ა/რ უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარისა და აჭარის ა/რ მეთაურის თანამდებობებზე. წარმოადგენდა რა სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირსა და უმაღლესი სამხედრო წოდების მქონე ოფიცერს, ჩაიდინა ხელისუფლებისა და სამსახურებრივი მდგომარეობის ბოროტად გამოყენება, ე.ი. თანამდებობის პირის მიერ მოქმედების განზრახ ჩადენა სამსახურებრივ მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ ჩადენილი სისტემატიურად, ანგარებით და პირადი მოტივით, რამაც არსებითი ზიანი მიაყენა სახელმწიფო, საზოგადოებრივ ინტერესებს და ცალკეულ მოქალაქეთა უფლებებსა და კანონიერ ინტერესებს და რასაც მოჰყვა განსაკუთრებით მძიმე შედეგი. მანვე ჩაიდინა სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის პირის მიერ, საჯარო სამსახურის მოთხოვნათა საწინააღმდეგოდ თავისთვის და სხვისთვის გამორჩენისა და უპირატესობის მისაღებად არაერთგზის, სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენება, რამაც ფიზიკური და იურიდიული პირების უფლებების, საზოგადოებისა და სახელმწიფოს კანონიერ ინტერესების არსებითი დარღვევა გამოიწვია. მანვე ჩაიდინა სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ქონების განსაკუთრებით დიდი ოდენობით გატაცება გაფლანგვით. არაერთგზის, სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებითა და ჯგუფის მიერ წინასწარი შეთანხმებით ჩაიდინა მის მართლზომიერ გამგებლობაში არსებული დიდი ოდენობით სხვისი მოძრავი ნივთის მართლსაწინააღმდეგო გაფლანგვა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია;

ნ. ა-ე არის ა. ა-ის ნათესავი - და;

1995 წლის 4 სექტემბრის ნასყიდობის ხელშეკრულებით, ნ. ა-მ, ა. ც-ისაგან 2 000 დოლარად (რაც შეადგენდა 2 000 000 000 კუპონს) იყიდა მ-ში, მ. კ-ზე მდებარე 43,6 კვ.მ საცხოვრებელი, 18,86 კვ.მ დამხმარე, სულ, 62,46 კვ.მ ფართის ერთსართულიანი მოზარდთა დასასვენებელი ხის საცხოვრებელი სახლი;

საჯარო რეესტრის 2002 წლის 11 მარტის ამონაწერის თანახმად, ხელვაჩაურის რაიონში, სოფელ მ-ში, არასასოფლო სამეურნეო დანიშნულების 1 465 კვ.მ მიწის ნაკვეთი და შენობა-ნაგებობა (სარეგისტრაციო ზონა - 22, კოდი - 1, კვარტლის №03, ნაკვეთის №04) რეგისტრირებული იყო ნ. ა-ის საკუთრებად;

აჭარის ა/რ ხელვაჩაურის რაიონის მ-ის სადაბო საკრებულოს გამგეობის 2004 წლის 1 სექტემბერს გაცემული №95 ცნობის თანახმად, სოფელ მ. კ-ზე, ნ. ა-ის სახელზე ხის საცხოვრებელი სახლი, ცნობის გაცემის დროისათვის, დანგრეულია;

საჯარო რეესტრის 2013 წლის 5 მარტის ამონაწერით ხელვაჩაურის რაიონში, სოფელ მ-ში, არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების 1 465 კვ.მ მიწის ნაკვეთი 2008 წლის 1 თებერვლის ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რეგისტრირებულია „ი. ტ. ლ-ის“ წარმომადგენლობაზე საქართველოში;

BB №0020555 ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობის თანახმად, 1999 წელს ნ. ა-ის საკუთრებად აღირიცხა 1995 წელს გამოშვებული მუქი ლურჯი ავტომანქანა მერსედეს-ბენცი C 180, სახელმწიფო ნომრით ....., ძრავის ნომერი №11192010064695;

საქართველოს შსს მომსახურეობის სააგენტოს ბათუმის განყოფილების 2013 წლის 5 მარტს №49/6/4-00583415 ცნობის თანახმად, ნ. ა-ის სახელზე მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება, ცნობის გაცემის დროისათვის რეგისტრირებული არ ყოფილა;

მ-ის სადაბო საკრებულოს გამგებლის 2005 წლის 15 ივნისის №826 ცნობის თანახმად, ნ. ა-ს 1966 წლიდან სოფელ გ-ში აწერია და სარგებლობს 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთით, რომელზეც გაშენებულია ციტრუსის ნარგავები;

შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ დირექტორის 2005 წლის 17 იანვრის №23 ცნობის თანახმად, შპს „გ-ი-94-ის“ დირექტორ ნ. ა-ს 1998 წელს სავაჭრო ცენტრი „ბ-დან“ მიღებული აქვს დივიდენდი - 141 600 ლარი;

შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ დირექტორის 2004 წლის 1 სექტემბრის №115 ცნობის თანახმად შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე ნ. ა-ს 1998-2004 წლებში ხელფასის სახით მიღებული აქვს 27 300 ლარი, მათ შორის 1998 წელს - 3 500 ლარი, 1999-2003 წლებში, ყოველწლიურად - 4 200 ლარი, 2004 წელს - 2 800 ლარი;

შპს კ.-ა-ის 2005 წლის 29 სექტემბრის დამოუკიდებელი აუდიტორული დასკვნის თანახმად, ხელვაჩაურის რაიონის, სოფელ მ. კ-ზე მდებარე, ნ. ა-ის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის საბაზრო ღირებულება შეადგენს 40 000 ლარს, ხოლო მერსედეს-ბენცი C 180-ის საბაზრო ღირებულება - 6 000 ლარს;

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, სააპელაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 356² მუხლის მე-3 ნაწილით, 356¹ მუხლის „ლ“ პუნქტით, 356³ მუხლის მე-3-მე-6 ნაწილებით და აღნიშნა, რომ ტერმინები: „უკანონო“ და „დაუსაბუთებელი“ კანონში დამოუკიდებლად არის დეფინირებული. „უკანონო ქონების“ შემთხვევაში, ქონება ან მათი შეძენისათვის საჭირო საშუალებები მიღებულია (შეძენილია, მოპოვებულია) კანონის მოთხოვნათა დარღვევით, კერძოდ, მატერიალური სამართლის ნორმის დარღვევის საფუძველზე. „დაუსაბუთებელი ქონების“ შემთხვევაში, მართალია, არსებობს ქონებაზე უფლების შეძენის კანონით გათვალისწინებული საფუძველი, მაგრამ არ არსებობს ამ ქონების შეძენისთვის საჭირო ფინანსური საშუალებების კანონიერი გზით მოპოვების ან გადახდის დამადასტურებელი დოკუმენტები, ამასთან, ამ ქონებით სარგებლობს, განკარგავს (ან განკარგა) თანამდებობის პირი.

საპროცესო კანონმდებლობა, გარდა ტერმინთა განსხვავებისა, სხვაგვარად ანაწილებს მტკიცების ტვირთს თითოეული შემთხვევისათვის. მოპასუხის ქონების უკანონობის შესახებ მტკიცებულებების წარდგენის ვალდებულება გააჩნია მოსარჩელეს, ხოლო მოპასუხე ვალდებულია, სასამართლოს წარუდგინოს მტკიცებულებები თავისი ქონების დასაბუთებულობისა და კანონიერების შესახებ, თანახმად სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლისა და 103-ე მუხლის პირველი ნაწილისა, ხოლო სასამართლო ამ მტკიცებულებებს აფასებს ამავე კოდექსის 105-ე მუხლით დადგენილი წესით.

პალატამ მიუთითა მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 1507-ე მუხლზე და აღნიშნა, რომ, ვინაიდან სადავო ქონებები შეძენილი იყო როგორც 1997 წლის 25 ნოემბრამდე, ისე მის შემდეგ, ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასებისას გამოყენებული უნდა ყოფილიყო როგორც 1964 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო სამართლის კოდექსი, ისე 1997 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო კოდექსი. 1964 წლის რედაქციით სამოქალაქო სამართლის კოდექსის 239-ე მუხლი, ასევე 1997 წლის რედაქციით მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი 2007 წლის 15 მარტამდე ითვალისწინებდა უძრავი ქონების შესაძენად გარიგების წერილობითი ფორმით დადებას, სანოტარო წესით მის დადასტურებასა და მარეგისტრირებელ ორგანოში რეგისტრაციას. საქმის მასალებით დასტურდებოდა, რომ ყველა სადავო უძრავ ქონებაზე გარიგება დადებული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით და აღრიცხული იყო მარეგისტრირებელ ორგანოში, რაც სადავო ქონების უკანონოდ მიჩნევას გამორიცხავდა.

სასამართლოს განმარტებით, სწორედ მოპასუხე იყო ვალდებული სასამართლოსათვის წარედგინა მტკიცებულებები საკუთარი ქონების დასაბუთებულობისა და კანონიერების შესახებ. საქმის მასალებით კი დგინდებოდა, რომ ნ. ა-ე წარმოადგენდა თანამდებობის პირის დას, რომელიც 2007 წლის 22 იანვრის განაჩენით დამნაშავედ იქნა ცნობილი და ბრალი დაედო 1991-2004 წლებში, თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში სხვადასხვა თანამდებობრივი დანაშაულის ჩადენაში, მათ შორის სახელმწიფო და საზოგადოებრივი ქონების განსაკუთრებით დიდი ოდენობით გატაცებასა და გაფლანგვაში.

როგორც აღინიშნა, მ-ში, მ. კ-ზე, მოზარდთა დასასვენებელი სახლი 1995 წლის 4 სექტემბერს ნ. ა-მ იყიდა ა. ც-ისაგან. საქმის განხილვისას კი, მოპასუხეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა 1995 წლისათვის მისი შემოსავლის ოდენობასა და მ. კ-ზე განთავსებული უძრავი ქონების შეძენისთვის საჭირო ფინანსური საშუალებების არსებობას. აღნიშნულის გათვალისწინებით, სასარჩელო მოთხოვნა ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე ნ. ა-ის საკუთრებაში რიცხული „მოზარდთა დასასვენებელი სახლის“ დაუსაბუთებლად ცნობის შესახებ სასამართლომ საფუძვლიანად მიიჩნია.

სააპელაციო სასამართლომ აპელანტის მსჯელობა არ გაიზიარა იმის თაობაზე, რომ მ-ის სადაბო საკრებულოს გამგებლის 2005 წლის 15 ივნისს გაცემული №826 ცნობა ადასტურებდა 1995 წლისათვის ნ. ა-ის შემოსავალს და მ. კ-ზე მდებარე უძრავი ქონების შესაძენად საჭირო ფინანსური საშუალებების არსებობას. სასამართლოს განმარტებით, მართალია, ცნობაში მითითებული იყო, რომ ნ. ა-ს 1966 წლიდან სოფელ გ-ში აწერია და სარგებლობს 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთით, რომელზედაც გაშენებულია ციტრუსის ნარგავები, მაგრამ, არც ამ ცნობითა და არც სხვა მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ციტრუსის რეალიზაცია, ამ რეალიზაციის შედეგად მიღებული თანხების ოდენობა და ლეგალურად მიღებული შემოსავლით სადავო უძრავი ქონების შეძენა.

საჯარო რეესტრის 2013 წლის 5 მარტისა და 2002 წლის 11 მარტის ამონაწერების, ასევე აჭარის ა/რ ხელვაჩაურის რაიონის, მ-ის სადაბო საკრებულოს გამგეობის 2004 წლის 1 სექტემბერს გაცემული №95 ცნობის თანახმად, ხელვაჩაურის რაიონში, სოფელ მ-ში, მ. კ-ზე მდებარე ნ. ა-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულ არასასოფლო - სამეურნეო დანიშნულების 1465 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე განთავსებული შენობა, ხის საცხოვრებელი სახლი, 2004 წლისათვის იყო დანგრეული. აღნიშნული მიწის ნაკვეთი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე რეგისტრირებული იყო „ი. ტ. ლ-ის“ წარმომადგენლობაზე საქართველოში, რის გამოც დაუსაბუთებელი ქონების (საცხოვრებელი სახლის) ნ. ა-ისათვის ჩამორთმევა და პირვანდელი მდგომარეობით სახელმწიფოსათვის გადაცემა შეუძლებელი იყო, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 356⁵ მუხლის შესაბამისად კი, სასამართლომ მიჩნია, რომ ნ. ა-ს უნდა დაკისრებოდა შპს კ.-ა-ის 2005 წლის 29 სექტემბრის დამოუკიდებელი აუდიტორული დასკვნით ამ ქონების ეკვივალენტური ფულადი თანხის - 40 000 ლარის გადახდა.

გაზიარებულ იქნა ნ. ა-ის მოთხოვნა ავტომანქანის უკანონოდ, დაუსაბუთებლად ცნობისა და სახელმწიფოსათვის გადაცემის ნაწილში გადაწყვეტილების გაუქმების თაობაზე, რადგანაც BB №0020555 ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობის ასლის თანახმად, სადავო ავტომანქანა ნ. ა-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულ იქნა 1999 წელს. პალატის განმარტებით, მოძრავ ქონებაზე ხელშეკრულების დადება დასაშვებია ზეპირი ფორმითაც. ვინაიდან, სადავო ავტომანქანა შეძენის დროისათვის, მარეგისტრირებელ ორგანოში აღირიცხა ნ. ა-ის საკუთრებად, მასზე გაიცა ტრანსპორტის სარეგისტრაციო მოწმობა, ამასთან მოქმედი კანონმდებლობა მოძრავ ქონებაზე გარიგების დადების სავალდებულო წერილობით ფორმას არ ითვალისწინებდა, პალატამ მიიჩნია, რომ ეს ქონება მოპოვებული იყო კანონის მოთხოვნათა დაცვით, თანახმად სამოქალაქო კოდექსის 158-ე მუხლისა. მოსარჩელეს კი, სასამართლოსათვის არ წარმოუდგენია სათანადო მტკიცებულებები, რაც დაადასტურებდა, რომ სადავო ავტომობილით სარგებლობდა ა. ა-ე. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ მიუთითა შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ დირექტორის 2005 წლის 17 იანვრის №23 ცნობაზე და მიიჩნია, რომ 1999 წელს ნ. ა-ს გააჩნდა სადავო ავტომანქანის 6 000 ლარად შეძენისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებები.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ა-მ, მოითხოვა მისი, ასევე შუამდგომლობების დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის შესახებ საოქმო განჩინებების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

სააპელაციო სასამართლომ საქმის განხილვისას აპელანტს უსაფუძვლოდ უთხრა უარი საქმის წარმოების შეწყვეტაზე, ვინაიდან სადავო ქონება ერთხელ უკვე იყო სასამართლოს განხილვის საგანი, აჭარის ა/რ პროკურატურამ თავდაპირველად სარჩელი აღძრა ნ.ა-ის მეუღლის წინააღმდეგ ამ ქონების სახელმწიფოსათვის გადაცემის მოთხოვნით და საქმის საკასაციო წესით განხილვის შემდეგ მოსარჩელემ უარი განაცხადა სარჩელზე, რაც სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის შესაბამისად, საქმის წარმოების შეწყვეტის საფუძველს წარმოადგენდა. ამასთან, საქმის წარმოების დასრულებამდე პროკურატურამ ახალი სარჩელი აღძრა იმავე ქონებაზე და მოპასუხედ ნ.ა-ე მიუთითა.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ა. ა-ე თანამდებობის პირად მიიჩნეოდა 1991 წლიდან 2004 წლამდე, სისხლის სამართლის საქმე მის მიმართ 2004 წლის 6 ივლისის დადგენილებით აღიძრა, ხოლო ქონება, რომლის ჩამორთმევასაც მოსარჩელე მოითხოვს, ნ.ა-ს შეძენილი აქვს მანამ, ვიდრე ა.ა-ე ჩაიდენდა განაჩენში მითითებულ დასჯად ქმედებას. საყურადღებოა, რომ ქონება კასატორს ა.ა-ის თანამდებობრივი მდგომაროების გამოყენებით არ შეუძენია, მას გააჩნდა შესაბამისი სახსრები ქონების შესაძენად.

სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილისა და 102-ე მუხლის მე-3 ნაწილის მოთხოვნები, რის გამოც გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმება შეუძლებელია, ამ თვალსაზრისით სასამართლომ არ შეაფასა მოპასუხის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები, საყურადღებოა, რომ მოსარჩელეს მოთხოვნის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება სასამართლოსათვის საერთოდ არ წარუდგენია, ხოლო სასამართლომ 2005 წლის 29 სექტემბრის აუდიტორული დასკვნა არასწორად შეაფასა, კერძოდ, დასკვნის თანახმად, მ. კ-ზე მდებარე უძრავი ქონება 40 000 ლარადაა შეფასებული და აუდიტორის განმარტებით, მან ვიზუალურად დაათვალიერა იგი, ხოლო საქმეში წარმოდგენილი ხელვაჩაურის რაიონის, მ-ის სადაბო საკრებულოს 2004 წლის 1 სექტემბრის N95 ცნობის თანახმად, ცნობის გაცემის დროისათვის ნ. ა-ის საკუთრებად რეგისტრირებული ხის საცხოვრებელი სახლი დანგრეული იყო. ეს გარემოება სააპელაციო პალატამ გაიზიარა და დადგენილად ცნო. აღნიშნულის საწინააღმდეგოდ, მოპასუხეს დააკისრა ქონების ღირებულება, რომელიც ფიზიკურად აღარ არსებობს. ამ თვალსაზრისით გაურკვეველია აუდიტორმა როგორ დაათვალიერა ქონება. სასამართლოს სადავო დასკვნა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის მოთხოვნიდან.

სააპელაციო პალატამ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 149-ე მუხლი, ასევე 150-ე მუხლის პირველი და მე-2 ნაწილები, რომელთა ანალიზითაც დასტურდება, რომ ნივთის არსებითი შემადგენელი ნაწილის ბედი მთლიანად დაკავშირებულია ძირითად ნივთთან და არ შეიძლება იყოს დამოუკიდებელი უფლების ობიექტი. სასამართლომ ასევე არ გამოიყენა „საჯარო რეესტრის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-10 მუხლი.

მოცემული დავის საგანი 1 465 კვ.მ მიწის ნაკვეთია, რომელიც საკუთრების უფლებით ირიცხებოდა ნ. ა-ის სახელზე. ქონებაზე საკუთრების უფლების მოპოვების საფუძველი ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 28 თებერვლის N15 გადაწყვეტილებაა, საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძვლად სწორედ ეს გადაწყვეტილებაა მითითებული 2002 წლის 11 მარტის სააღრიცხვო ბარათშიც. გარდა იმისა, რომ მოსარჩელეს რაიმე მტკიცებულება არ წარუდგენია, უძრავ ქონებაზე უფლების წარმოშობის დამადასტურებელი ზემოაღნიშნული დოკუმენტი არ გაუქმებულა და დღესაც ძალაშია.

სააპელაციო პალატამ არასწორად არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ კასატორს სადავო მიწის შესყიდვისათვის სახელმწიფო ბიუჯეტის სასარგებლოდ გადახდილი აქვს თანხა.

სააპელაციო სასამართლომ მხედველობაში არ მიიღო აგრეთვე კასატორის შემოსავლების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, არ იმსჯელა იმაზე, რომ 1998 წელს მან დივიდენდის სახით მიიღო 141 600 ლარი, ასევე არ შეუფასებია ნ.ა-ის მეუღლის შემოსავლების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შესაბამისად, დაუსაბუთებლობის გამო, არც ამ ნაწილშია შესაძლებელი გასაჩივრებული გადაწყვეტილების კანონიერების შემოწმება.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის მასალების შესწავლის, საკასაციო საჩივრის საფუძვლიანობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ა“ ქვეპუნქტის მიხედვით, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა. ამავე კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიხედვით, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება).

აღნიშნული ნორმა იმპერატიულად ადგენს საკასაციო სასამართლოს ვალდებულებას, დასაბუთებული საკასაციო საჩივრის (პრეტენზიის), შემთხვევაში, შეამოწმოს სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების შესაბამისობა საქმეში არსებულ მტკიცებულებებთან, ანუ შეამოწმოს, გადაწყვეტილების გამოტანისას დაცულია თუ არა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე და 249-ე მუხლების მოთხოვნები.

როგორც საკასაციო საჩივრის შინაარსიდან ირკვევა, კასატორი სადავოდ ხდის სააპელაციო სასამართლოს დასკვნას იმის თაობაზე, რომ მოპასუხემ ვერ წარადგინა ქონების შეძენის მართლზომიერების დამადასტურებელი მტკიცებულებები. კასატორის მოსაზრებით, ამ თვალსაზრისით სააპელაციო სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმის მასალები, რასაც შედეგად არასწორი გადაწყვეტილების გამოტანა მოჰყვა, ამასთანავე, სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები ურთიერთწინააღმდეგობრივია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 393-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, საკასაციო საჩივარი შეიძლება ეფუძნებოდეს მხოლოდ იმას, რომ გადაწყვეტილება კანონის დარღვევითაა გამოტანილი. ამავე მუხლის მე-3 ნაწილით კი დადგენილია, რომ საპროცესო სამართლის ნორმების დარღვევა მხოლოდ მაშინ შეიძლება გახდეს გადაწყვეტილების გაუქმების საფუძველი, თუ ამ დარღვევის შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი.

საკასაციო პალატა გასაჩივრებული გადაწყვეტილების სამართლებრივი დასაბუთების შემოწმების შედეგად მიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 105-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მოთხოვნები, რომლის თანახმადაც სასამართლო აფასებს მტკიცებულებებს თავისი შინაგანი რწმენით, რომელიც უნდა ემყარებოდეს სასამართლო სხდომაზე მათ ყოველმხრივ, სრულ და ობიექტურ განხილვას, რის შედეგადაც მას გამოაქვს დასკვნა საქმისთვის მნიშვნელობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ. საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ, განსახილველ შემთხვევაში, დადგენილად მიჩნეული გარემოებები არ ჰპოვებს დადასტურებას საქმეში არსებული შესაბამისი მტკიცებულებებით, შეკრებილ მტკიცებულებებს კი არ მიეცა ობიექტური შეფასება, შესაბამისად, სასამართლოს დასკვნები დაუსაბუთებელია როგორც ფაქტობრივი, ისე სამართლებრივი თვალსაზრისით.

საკასაციო პრეტენზიების მართებულობის შემოწმების მიზნით პალატა ყურადღებას გაამახვილებს რამდენიმე გარემოებაზე:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით სააპელაციო სასამართლომ დაადგინა, რომ ა. ა-ე 2007 წლის 22 იანვრის განაჩენით დამნაშავედ იქნა ცნობილი. თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში - 1991-2004 წლებში მან ჩაიდინა სისხლისსამართლებრივად დასჯადი ქმედებები;

ნ. ა-ე არის ა. ა-ის ნათესავი - და;

1995 წლის 4 სექტემბერს ნ. ა-მ ა. ც-ისაგან 2 000 აშშ დოლარად შეიძინა მ-ში, მ. კ-ზე მდებარე მოზარდთა დასასვენებელი სახლი;

ხელშეკრულება დადებულია 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო სამართლის კოდექსის მოთხოვნათა შესაბამისად: დამოწმებულია სანოტარო წესით და შემძენის საკუთრების უფლება აღრიცხულია სარეგისტრაციო ორგანოში. სწორედ ამ გარემოებაზე დაყრდნობით ეთქვა უარი მოსარჩელეს სადავო ქონების უკანონოდ ცნობის მოთხოვნაზე;

მითითებული უძრავი ქონების დაუსაბუთებლად მიჩნევის ფაქტი სასამართლომ დაამყარა იმ გარემოებაზე, რომ ამ ქონების შეძენისათვის შესაბამისი მატერიალური სახსრების ქონის ფაქტი მოპასუხემ ვერ დაადასტურა სათანადო მტკიცებულებებით.

სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ნ.ა-ს, მართალია, მ-ის რაიონის სოფელ გ-ში 1966 წლიდან ერიცხება 0,25 ჰა მიწის ნაკვეთი, რომელზეც ციტრუსის ნარგავებია გაშენებული, თუმცა, მოპასუხის განმარტება, რომ ციტრუსის რეალიზაციით ის იღებდა შემოსავალს, რაც ქონების შეძენისათვის საკმარისს წარმოადგენდა, არ გაიზიარა. სასამართლოს მსჯელობა დაფუძნებულია იმაზე, რომ ციტრუსის მოსავლის რეალიზაციისა და მის შედეგად შემოსავლის მიღების ფაქტის დამადასტურებელი მტკიცებულება ნ.ა-ს სასამართლოში არ წარუდგენია. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 356³ მუხლის მე-5 ნაწილით კი, კანონიერი შემოსავლების არსებობის ფაქტის მტკიცების ტვირთი პალატამ მხოლოდ მოპასუხეს დააკისრა.

ამ კუთხით საკასაციო სასამართლო იზიარებს კასატორის პრეტენზიას და მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გამოტანისას სააპელაციო სასამართლომ დაარღვია მტკიცების ტვირთის განაწილების წესი, ასევე ცალმხრივი შეფასება მისცა საქმის გარემოებებს.

საკასაციო პალატა მხედველობაში იღებს იმ ფაქტს, რომ წინამდებარე საქმეზე სარჩელის აღძვრის დროისათვის თანამდებობის პირის, ასევე მისი ოჯახის წევრის ქონების უკანონოდ ან დაუსაბუთებლად ცნობის შესახებ სარჩელის განხილვა რეგულირებული იყო ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსით, რომლის 21⁴ მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სარჩელის აღძვრის უფლება აქვს პროკურორს საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 37¹ მუხლით გათვალისწინებულ შემთხვევებში, სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 37¹ მუხლით კი, სარჩელის აღძვრის საფუძველი იყო პროკურორის საფუძვლიანი ეჭვი კანონით გათვალისწინებული სუბიექტების ქონების უკანონობის ან დაუსაბუთებლობის თაობაზე.

საკასაციო სასამართლოს შეფასებით, პროკურორის სარჩელი უნდა დაფუძნებოდა სამოხელეო დანაშაულის ჩადენის შედეგად მოხელის, მისი ახლო ნათესავის ან დაახლოებული პირის მიერ სადავო ქონების მოპოვების შეუძლებლობის საფუძვლიანი ეჭვის არსებობას. თავის მხრივ, სარჩელის აღძვრის დროისათვის მოქმედი ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 21⁶ მუხლით რეგულირებული იყო ქონების უკანონოდ და დაუსაბუთებლად ცნობის საკითხი და ნორმის მე-2 ნაწილით არ ყოფილა განსაზღვრული მტკიცების ზოგადი სტანდარტისაგან (თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს) განსხვავებული წესი. მითითებული ნორმის თანახმად, მოსარჩელე ვალდებული იყო სასამართლოსათვის წარედგინა მტკიცებულებები მოპასუხის ქონების უკანონობისა და დაუსაბუთებლობის თაობაზე. თანამდებობის პირის, მისი ოჯახის წევრის, ახლო ნათესავის ან დაკავშირებული პირის ქონებას მოსამართლე მოსარჩელე მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებების შეფასების საფუძველზე ცნობდა დაუსაბუთებლად, თუ საქმის წარმოების პროცესში მოპასუხე ვერ წარუდგენდა სასამართლოს ქონების ან ამ ქონების შეძენისათვის საჭირო ფინანსური საშუალებების კანონიერი გზით მოპოვების ან ამ ქონებაზე კანონმდებლობით დადგენილი გადასახადების გადახდის დამადასტურებელ დოკუმენტს.

საქმეში წარმოდგენილი სარჩელის შესწავლით ირკვევა, რომ მოსარჩელეს არა თუ მტკიცებულებები არ წარუდგენია სასამართლოსათვის, არამედ შემოიფარგლა იმაზე მითითებით, რომ აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის პროკურატურის წარმოებაში იყო სისხლის სამართლის საქმეები ა ა-ისა და სხვათა მიმართ, რაც მოსარჩელეს აძლევდა ვარაუდის საფუძველს, რომ სადავო ქონება დაუსაბუთებელია.

მოსარჩელეს არც შემდგომ, საქმის განხილვის ეტაპზე სასამართლოსათვის არ წარუდგენია არც ერთი მტკიცებულება, რომელიც დაასაბუთებდა სარჩელში აღნიშნულ გარემოებებს, ანუ ფაქტობრივად სარჩელის აღძვრის წინაპირობას მხოლოდ პროკურორის „ეჭვი“ წარმოადგენდა, რომლის საფუძვლიანობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები მის მიერ სამართალწარმოების არც ერთ სტადიაზე არ წარდგენილა.

საყურადღებოა, რომ სადავო ქონების შეძენის დროისათვის შემოსავლის არსებობის ფაქტის დადასტურების მიზნით, მოპასუხის მიერ წარდგენილია მ-ის სადაბო საკრებულოს ცნობა, რომლის შესწავლითაც სააპელაციო პალატამ დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება მასზედ, რომ 1966 წლიდან ნ.ა-ს სოფელ გ-ში აწერია და სარგებლობს მიწის ნაკვეთით, რომელზეც გაშენებულია ციტრუსის ნარგავები, აღნიშნულზე დაყრდნობით მოპასუხე ამტკიცებდა, რომ ახორციელებდა მოსავლის რეალიზაციას, რაც საკმარისი იყო სადავო ქონების შესაძენად. საწინააღმდეგო მტკიცებულება მოსარჩელეს სასამართლოსათვის არ წარუდგენია.

საკასაციო პალატა მიუთითებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-4 მუხლის პირველ ნაწილზე, რომლის თანახმად, სამართალწარმოება მიმდინარეობს შეჯიბრებითობის საფუძველზე. მხარეები სარგებლობენ თანაბარი უფლებებითა და შესაძლებლობებით, დაასაბუთონ თავიანთი მოთხოვნები, უარყონ ან გააქარწყლონ მეორე მხარის მიერ წამოყენებული მოთხოვნები, მოსაზრებები თუ მტკიცებულებები. მხარეები თვითონვე განსაზღვრავენ, თუ რომელი ფაქტები უნდა დაედოს საფუძვლად მათ მოთხოვნებს ან რომელი მტკიცებულებებით უნდა იქნეს დადასტურებული ეს ფაქტები. ამავე კოდექსის 102-ე მუხლის მე-2 ნაწილით განსაზღვრულია დასაშვებ მტკიცებულებათა ჩამონათვალი, რომელთაგან ერთ-ერთი მხარის ახსნა-განმარტებაა. სასამართლო კი, მტკიცებულებათა კვლევისათვის დადგენილი სტანდარტის გათვალისწინებით (ყოველმხრივ, სრულად და ობიექტურად), ვალდებულია, გამოიტანოს სწორი დასკვნები საქმის გადაწყვეტისათვის მნიშვენლობის მქონე გარემოებების არსებობის ან არარსებობის შესახებ.

პალატა განმარტავს, რომ მოქმედი სამოქალაქო კოდექსის არც 186-ე და არც 477-ე მუხლი მოძრავი ქონების რეალიზაციისათვის წერილობითი ფორმით გარიგების დადების აუცილებლობას არ ითვალისწინებს, აღნიშნულის საწინააღმდეგო დებულებას არც 1964 წლის რედაქციის სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებდა, უფრო მეტიც, სააპელაციო პალატას არ მიუთითებია იმ სამართლებრივ საფუძველზე, რომელიც ავალდებულებდა მხარეს 1966 წლიდან მოყოლებული შეენახა ციტრუსის რეალიზაციის გზით შემოსავლის მიღების დამადასტურებელი მტკიცებულებები, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლოს შეფასება მ-ის სადაბო საკრებულოს ცნობის თაობაზე, მოკლებულია იურიდიულ დამაჯერებლობას და არ გამომდინარეობს მტკიცებულებათა ერთობლიობაში გამოკვლევიდან.

მოცემულ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლოს შეფასება არ მიუცია ასევე მოპასუხის მიერ წარდგენილი ლეგალური შემოსავლების მიღებისა და ხელვაჩაურის რაიონში მის საკუთრებად რეგისტრირებული მიწის შეძენის კანონიერებისათვის, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ 2002 წლის 11 მარტის ამონაწერის თანახმად, ხელვაჩაურის რაიონის სოფელ მ-ში ნ. ა-ის საკუთრებად ირიცხებოდა 1 465 კვ.მ არასასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთი და შენობა ნაგებობა;

შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ დირექტორის 2005 წლის 17 იანვრის №23 ცნობის თანახმად, შპს „გ-ი-94-ის“ დირექტორ ნ. ა-ს 1998 წელს სავაჭრო ცენტრი „ბ-დან“ მიღებული აქვს დივიდენდი - 141 600 ლარი.

შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ დირექტორის 2004 წლის 1 სექტემბრის №115 ცნობის თანახმად კი, შპს სავაჭრო ცენტრი „ბ-ის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე ნ.ა-ს, 1998-2004 წლებში ხელფასის სახით მიღებული აქვს 27 300 ლარი, მათ შორის 1998 წელს - 3 500 ლარი, 1999-2003 წლებში ყოველწლიურად - 4 200 ლარი, 2004 წელს - 2 800 ლარი.

საქმეში წარმოდგენილი 2002 წლის 11 მარტის მიწის (უძრავი ქონების) სააღრიცხვო ბარათის თანახმად, 1 465 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე საკუთრების უფლების წარმოშობის საფუძველი ხელვაჩაურის რაიონის გამგეობის 2002 წლის 28 თებერვლის N15 გადაწყვეტილებაა.

საქმეში ასევე წარმოდგენილია ადმინისტრაციული ორგანოს ზემოაღნიშნული გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც დაკმაყოფილდა მოქალაქე ნ. ა-ის თხოვნა და მას საკუთრებაში გამოეყო 1 400 კვ.მ მიწის ნაკვეთი მის მიერ შეძენილი საცხოვრებელი სახლის მიმდებარედ. ნ.ა-ს დაევალა, შუალედური ზონისათვის დადგენილი გადასახადი (1 კვ.მ მიწის ნაკვეთზე 4 (ოთხი) ლარის ოდენობა), 2003 წლის იანვრამდე პერიოდულად აენაზღაურებინა ხელვაჩაურის რაიონის ბიუჯეტში. რაიონის მიწის მართვის სამმართველოს დაევალა მოქალაქე ნ.ა-ის სახელზე გამოყოფილი 1 400 კვ.მ და შენობის ქვეშ დაკავებული 62,46 კვ.მ მიწის ნაკვეთის რეგისტრაცია.

საყურადღებოა, რომ საქმეში არ არის წარმოდგენილი მტკიცებულება, რომელიც დაადასტურებდა უფლების წარმომშობი ზემოაღნიშნული აქტის გაუქმებას.

ამდენად, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნა, რომლის თანახმად ნ.ა-ის მიერ შეძენილი უძრავი ქონება წარმოადგენს დაუსაბუთებელ ქონებას, არ გამომდინარეობს საქმის მასალების სრულყოფილი შეფასებიდან. გარდა აღნიშნულისა, სასამართლომ არ გამოიკვლია ისეთი ფაქტობრივი გარემოებები, როგორიცაა სადავო ქონების მოპასუხის საკუთრებაში შეძენის ფაქტი დაკავშირებული არის თუ არა მისი ახლო ნათესავის - ა.ა-ის თანამდებობაზე ყოფნის ფაქტთან, რისი მტკიცებაც მოსარჩელეს ევალებოდა

საკასაციო პალატა ასევე ვერ გაიზიარებს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების დასკვნას, რომ მიწის ნაკვეთის სხვა პირის საკუთრებაში გადაცემის გამო, მოპასუხეს უნდა დაეკისროს 40 000 ლარის ანაზღაურება.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 356⁵ მუხლის მე-3 ნაწილის თანახმად, მართალია, დაუსაბუთებელი ქონების პირვანდელი მდგომარეობით კანონიერი მესაკუთრისათვის ან სახელმწიფოსათვის დაბრუნების შეუძლებლობისას სასამართლო მოპასუხეს დააკისრებს ამ ქონების ეკვივალენტური ფულადი თანხის გადახდას, თუმცა ამ კუთხითაც სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები არ ემყარება საქმის მასალების სრულყოფილ კვლევას, კერძოდ, სააპელაციო პალატამ დაადგინა, რომ მიწის ნაკვეთი, რომელზეც სადავო სახლი მდებარეობდა, ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, რეგისტრირებულია „ი. ტ. ლ-ის“ წარმომადგენლობაზე საქართველოში, რაც საცხოვრებელი სახლის მოპასუხისათვის ჩამორთმევის შესაძლებლობას გამორიცხავდა. ქონების ღირებულების დადგენის მიზნით, სააპელაციო პალატა, დაეყრდნო საქმეში წარმოდგენილ შპს კ.-ა-ის დამოუკიდებელ აუდიტორულ დასკვნას რომლის თანახმადაც ნ. ა-ის კუთვნილი საცხოვრებელი სახლის საბაზრო ღირებულება 40 000 ლარითაა განსაზღვრული.

საყურადღებოა, რომ აუდიტორული დასკვნა შედგენილია 2005 წლის 29 სექტემბერს და დასკვნის თანახმად, აუდიტორმა განახორციელა შესაფასებლად წარდგენილი ქონების ვიზუალური გარე დათვალიერება. აღნიშნულის საპირისპიროდ, გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით პალატამ დადგენილად ცნო, რომ აჭარის ა/რ ხელვაჩაურის რაიონის, მ-ის სადაბო საკრებულოს გამგეობის მიერ 2004 წლის 1 სექტემბერს გაცემული №95 ცნობის თანახმად, სოფელ მ. კ-ზე, ნ. ა-ის სახელზე რეგისტრირებული ხის საცხოვრებელი სახლი, ცნობის გაცემის დროისათვის დანგრეულია.

საკასაციო პალატა განმარტავს, რომ ექსპერტიზის დასკვნა წარმოადგენს მტკიცებულების ერთ-ერთ სახეს და სასამართლო თავისი მოტივირებული გადაწყვეტილებით ასაბუთებს აღნიშნული მტკიცებულების გაზიარების ან მისი უარყოფის მართლზომიერებას. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 172-ე მუხლის თანახმად, ექსპერტის დასკვნა სასამართლოსათვის სავალდებულო არ არის და მისი შეფასება ხდება 105-ე მუხლით დადგენილი წესით. ამდენად, სასამართლო სადავო გარემოებათა არსებობა-არარსებობის დადგენისას ინდივიდუალურად და ერთობლიობაში აფასებს საქმეში არსებულ მტკიცებულებებს, რის შედეგად აყალიბებს თავის შინაგან რწმენას გამოსაკვლევი საკითხის მიმართ. გასაჩივრებული გადაწყვეტილება კი, არც ამ კუთხით შეიცავს დამაჯერებელ მსჯელობას.

ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლოს მიერ ერთობლიობაში არ მიეცა შეფასება საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებებს, შესაბამისად, გამოტანილ იქნა ურთიერთსაწინააღმდეგო დასკვნები, რითაც დარღვეულია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 249-ე მუხლის მე-4 ნაწილის იმპერატიული მოთხოვნა - გადაწყვეტილების სამოტივაციო ნაწილში არ არის ასახული სასამართლოს მიერ დადგენილი გარემოებები, მტკიცებულებები, რომლებსაც ემყარება სასამართლოს დასკვნები, მოსაზრებები, რომლებითაც სასამართლო უარყოფს ამა თუ იმ მტკიცებულებას, რაც გასაჩივრებულ ნაწილში მისი გაუქმების საფუძველია, ამასთან, ვინაიდან საქმის გარემოებების სწორად დადგენისათვის საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებით გამოკვლევა, საკასაციო პალატა მოკლებულია შესაძლებლობას, თვითონ მიიღოს გადაწყვეტილება საქმეზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ, ხელვაჩაურის რაიონში, მ. კ-ზე მდებარე უძრავი ქონების შეძენის დასაბუთებულობის თვალსაზრისით საქმის ხელახლა განმხილველმა სასამართლომ საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებათა გამოკვლევისა და შეფასების შემდეგ უნდა გამოიტანოს დასკვნები საქმის ფაქტობრივი გარემოებების არსებობა-არარსებობის თაობაზე და სამართლებრივად შეაფასოს ისინი.

პალატა ვერ გაიზიარებს კასატორის მტკიცებას, რომ მოცემულ შემთხვევაში არსებობს საქმის წარმოების შეწყვეტის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 272-ე მუხლის „ბ“ ქვეპუნქტით გათვალისწინებული წინაპირობა, რადგანაც დასახელებული ნორმა საქმის წარმოების შეწყვეტის აუცილებლობას ადგენს მაშინ, როდესაც სახეზეა შემდეგი ელემენტები: უნდა არსებობდეს სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილება ან განჩინება; იგი გამოტანილი უნდა იყოს იმავე მხარეებს შორის არსებულ დავაზე, ვის შორისაც კვლავ მიმდინარეობს სამართალწარმოება; ორივე საქმეზე იდენტური უნდა იყოს დავის საგანი და საფუძველი. ამ პირობათაგან ერთ-ერთის არარსებობა საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარის თქმის საფუძველია.

მოცემულ შემთხვევაში, საქმეში წარმოდგენილია საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციული და სხვა კატეგორიის საქმეთა პალატის 2005 წლის 20 იანვრის გადაწყვეტილება, თუმცა მისი შესწავლით ირკვევა, რომ უძრავი ქონებისა და ავტომანქანის კანონიერებას, რომელიც წინამდებარე დავის საგანს წარმოადგენს, აჭარის ა/რ პროკურორი ედავებოდა არა ნ. ა-ს, არამედ მის მეუღლე თ. კ-ს, მოცემულ საქმეზე კი, მოპასუხედ დასახელებულია ნ.ა-ე, როგორც პროცესის დამოუკიდებელი სუბიექტი, რაც საქმის წარმოების შეწყვეტაზე უარის თქმის საფუძველია.

რაც შეეხება კასატორის მოთხოვნას, საქმეზე მიღებული შუალედური საოქმო განჩინებების გაუქმების თაობაზე, საკასაციო პალატა დაუსაბუთებლობის გამო ვერ გაიზიარებს მას და აღნიშნავს, რომ საოქმო განჩინებების გაუქმების მოთხოვნა იმგვარად, რომ მხარე არ მიუთითებს არც კონკრეტულ განჩინებაზე და არც მისი გაუქმების ფაქტობრივ საფუძვლებზე, სასამართლოს არ აძლევს უფლებას, საკუთარი შეხედულებით გადაწყვიტოს მათი უსწორობის საკითხი, ამგვარი მიდგომა არ გამომდინარეობს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 404-ე მუხლის მე-2 ნაწილის მიზნებიდან, რაც ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმის საფუძველია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 53-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ სააპელაციო ან საკასაციო სასამართლო დააბრუნებს საქმეს ხელახლა განსახილველად, მთელი სასამართლო ხარჯები, რაც გაწეულია ამ საქმის განხილვასთან დაკავშირებით, სარჩელის აღძვრიდან დაწყებული, უნდა შეჯამდეს და შემდეგ განაწილდეს მხარეთა შორის ამ მუხლის მიხედვით. ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, საკასაციო პალატა მიიჩნევს, რომ საქმის ხელახლა განხილვისას სასამართლო ხარჯების განაწილების საკითხი უნდა გადაწყდეს შემაჯამებელი გადაწყვეტილების გამოტანისას.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო პალატამ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ნ. ა-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს.

2. გაუქმდეს ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 25 მარტის გადაწყვეტილება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს.

3. საკასაციო საჩივარზე სახელმწიფო ბაჟი გადახდილია.

4. საკასაციო პალატის განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ბ. ალავიძე

მოსამართლეები: თ. თოდრია

პ. ქათამაძე