№ას-676-643-2014 2 თებერვალი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ფ. ა-ი

მოწინააღმდეგე მხარეები – ი. ა-ა; შ. ი-ი

მესამე პირები – ლ. ა-ი, შ. ა-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ნასყიდობის ხელშეკრულებისა და სამკვიდრო მოწმობის გაუქმება, სამკვიდრო ქონების 2/5 ნაწილზე მესაკუთრედ ცნობა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

2013 წლის 8 იანვარს თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ფ. ა-იმ მოპასუხეების: შ. ი-ის, ი. ა-ასა და რ. შ-ის მიმართ.

სარჩელის მოთხოვნები:

1. 2005 წლის 24 ივნისის №2-143 სამკვიდრო მოწმობა ბათილად ცნობა;

2. 2009 წლის 25 ივნისს 336კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობაზე (№1--№6-ის ჩათვლით), აგრეთვე, 278.64კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ............) შ. ი-ის, ი. ა-ასა და რ. შ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

3. 2012 წლის 7 თებერვალს გაფორმებული სანოტარო აქტის – 336კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობაზე (№1--№6-ის ჩათვლით), აგრეთვე, 278.64კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ..........) №120107894 გადახდის განვადების უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

4. ი. ა-ას და შ. ი-ის სახელზე რეგისტრირებული, თბილისში, ნ-ის ქ.№5-ში მდებარე უძრავი ქონების 2/5 ნაწილზე მოსარჩელის მესაკუთრედ ცნობა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 15 ნოემბრის გადაწყვეტილებით:

1. ფ. ა-ის სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. ბათილად იქნა ცნობილი 2009 წლის 25 ივნისს 336კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობაზე (№1--№6-ის ჩათვლით), აგრეთვე, 278.64კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ...........) შ. ი-ის, ი. ა-ასა და რ. შ-ს შორის დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება;

3. ბათილად იქნა ცნობილი 2012 წლის 7 თებერვალს გაფორმებული სანოტარო აქტი – 336კვ.მ მიწის ნაკვეთსა და მასზე განლაგებულ შენობა-ნაგებობაზე (№1--№6-ის ჩათვლით), აგრეთვე, 278.64კვ.მ ფართის მქონე მიწის ნაკვეთზე (მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ..........) №120107894 გადახდის განვადების უფლებით დადებული ნასყიდობის ხელშეკრულება;

4. ფ. ა-ი ცნობილ იქნა ი. ა-ას სახელზე რეგისტრირებული, ქ.თბილისი, ნ-ის ქ.№5-ში (ნაკვეთი№013/010, საკადასტრო კოდი ..........), აგრეთვე, შ. ი-ის სახელზე რეგისტრირებული, ქ.თბილისში, ნ-ის ქ.№5-ში მდებარე უძრავი (ნაკვეთი 013/012--საკადასტრო კოდი .........) 1/5 წილის მესაკუთრედ;

5. დადგინდა სამკვიდრო მოწმობაში შესაბამისი ცვლილების განხორციელება.

პირველი ინსტანციის სასამართლო გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრეს ი. ა-ამ და შ. ი-იმ. მათ მოითხოვეს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 29 აპრილის გადაწყვეტილებით:

1. ი. ა-ასა და შ. ი-ის სააპელაციო საჩივრები დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. ფ. ა-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა;

4. ფ. ა-ის ი. ა-ას სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო საჩივარზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში 400 ლარის გადახდა;

5. ფ. ა-ის შ. ი-ის სასარგებლოდ დაეკისრა ამ უკანასკნელის მიერ სააპელაციო საჩივარზე წინასწარ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის ანგარიშში 400 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ი. ი-ის, სამკვიდრო ქონება – ქ.თბილისში, ნ-ის ქ.№5-ში მდებარე სამკვიდრო ქონება – ფაქტობრივი მფლობელობით მიიღეს მისმა შვილებმა: ა. ა-მა და შ. ი-იმ. ამ უკანასკნელის მოთხოვნით 2005 წლის 24 ივნისს ნოტარიუსმა გ. ზ-მა გასცა სამკვიდრო მოწმობა;

მოსარჩელე ფ. ა-ი არის მამკვიდრებლის, 1966 წლის 9 დეკემბერს გარდაცვლილი ი. ი-ის შვილიშვილი – ა. ო-ის შვილი, რომელიც დაიბადა 1949 წლის 8 სექტემბერს;

ა. ა-ი, ი. ი-ის პირველი რიგის მემკვიდრე და შ. ი-ის ძმა, გარდაიცვალა 2012 წლის 16 იანვარს;

შ. ი-იმ 2005 წლის 8 ივლისს მიღებული სამკვიდროდან – 360.41კვ.მ საერთო ფართობიდან 94.63კვ.მ საერთო ფართი (მათ შორის, 87.2კვ.მ საცხოვრებელი ფართი) შენობა-ნაგებობა №1-ში, აგრეთვე, 84.98კვ.მ სამეურნეო ფართი (სარდაფი) შესაბამის მიწის ნაკვეთის წილთან ერთად გაასხვისა ნ. შ-ზე, ხოლო 2009 წლის 5 ივნისს, უძრავი ქონებიდან 246კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე მდებარე №1 და №2 309.18კვ.მ შენობა-ნაგებობა გაასხვისა შ. ბ-ზე;

2009 წლის 25 ივნისის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებით შ. ი-იმ უძრავი ქონება თანაბარწილად მიჰყიდა ი. ა-ას (რომელიც არის მოსარჩელე ფ. ა-ის ძმისშვილი და ა. ა-ის შვილიშვილი) და რ. შ-ს, რომელმაც 2012 წლის 7 თებერვალს თბილისი, ნ-ის ქ. №5-ში მდებარე უძრავი ქონების ნაკვეთი (№013/010 მიწის ნაკვეთის დაზუსტებული ფართობი 336.00კვ.მ, შენობა-ნაგებობების ჩამონათვალი №1,№2,№3,№4,№5,№6, საერთო ფართი 278.64 კვ.მ) 1/2 იდეალური წილი გაყიდა ი. ა-აზე. საქმეზე წარდგენილი 2012 წლის 15 ნოემბრის საჯარო რეესტრის ამონაწერით დასტურდებოდა, რომ თბილისში, ნ-ის ქ.№5-ში მდებარე 336კვ.მ მიწის ნაკვეთი და მასზე განლაგებული შენობა-ნაგებობა (№1 -- №6-ის ჩათვლით, 278.64კვ.მ ფართით, მიწის უძრავი ქონების საკადასტრო კოდი: ..........) აღრიცხული იყო მოპასუხე ი. ა-ას საკუთრებად.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მხარეთა შორის დავის სწორად გადაწყვეტისათვის მნიშვნელოვან გარემოებასთან დაკავშირებით პირველი ინსტანციის სასამართლომ არასწორად შეაფასა საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებები, რის შედეგადაც საქმისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე საკითხთან დაკავშირებით არასწორად დაადგინა ფაქტობრივი გარემოება იმასთან დაკავშირებით, რომ მოსარჩელე ფ. ა-იმ ფაქტობრივი ფლობით მიიღო მამის – ა. ა-ის სამკვიდრო ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ფ. ა-ის მიერ მამის – ა. ა-ის სამკვიდროს მიღების შესახებ გარემოება საქმისათვის მნიშვნელოვანი იყო იმდენად, რამდენადაც ა. ა-ის სამკვიდროს მიღების შესახებ გარემოების დადასტურებით მოსარჩელე, ერთი მხრივ, დაამტკიცებდა სადავო ქონებაზე მისი საკუთრების უფლების წარმოშობის შესახებ გარემოებას და დაასაბუთებდა სადავო ქონების ნაწილზე მისი საკუთრების უფლების დადგენის სამართლებრივ საფუძველს, ხოლო მეორე მხრივ, დაამტკიცებდა მისი ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობას სადავო სამკვიდრო მოწმობის (2005 წლის 24 ივნისს შ. ი-ის სახელზე გაცემული სამკვიდრო მოწმობა), ასევე, სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილობის შესახებ სარჩელის მოთხოვნებისადმი, რაც აუცილებელი იყო ამ კატეგორიის სარჩელის მოთხოვნის დაკმაყოფილებისათვის, გამომდინარე სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლიდან.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მოპასუხეები – ი. ა-ა და შ. ი-ი, როგორც პირველი ინსტანციის სასამართლოში წარდგენილ შესაგებლებში, ასევე საქმის ზეპირი განხილვის დროს კატეგორიულად უარყოფდნენ ფ. ა-ის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების შესახებ გარემოებას. ამ მხრივ, ისინი მიუთითებდნენ მტკიცებულებების არარსებობაზე და ასაბუთებნდნენ სარჩელის უსაფუძვლობას.

სამოქალაქო კოდექსის 1421-ე მუხლის, ამავე კოდექსის 50-ე მუხლის დანაწესიდან გამომდიანრე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამკვიდროს მიღება წარმოდგენს ცალმხრივ გარიგებას, რომლის განხორციელებისთვისაც აუცილებელია პირის მიერ შესაბამისი ნების გამოვლენა, რაც მიმართული იქნება სამკვიდროს მიღებისაკენ, ამასთან სამიკვიდროს მიღება შეიძლება განხორციელდეს სანოტარო ორგანოში სამკვიდროს მიღების თაობაზე განცხადების შეტანით ან სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლებით (სამკვიდროს ფლობის ან მართვის განხორციელებით), რაც უდავოდ მოწმობს, რომ მემკვიდრემ მიიღო სამკვიდრო. ამავდროულად, კოდექსის 1424-ე მუხლის დანაწესიდან გამომაინარე, სამკვიდროს მიღება უნდა განხორციელდეს სამკვიდროს გახსნიდან 6 თვის განამავლობაში.

სააპელაციო სასამართლომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოსარჩელეს პირველ რიგში მართებდა სწორედ ამ სადავო გარემოების – მამის, ა. ა-ის სამკვიდროს მიღების შესახებ გარემოების დადასტურება შესაბამისი მტკიცებულებებით. ხსენებული სადავო გარემოების დასადასტურებლად მოსარჩელემ მიუთითა პირადი პასპორტის მონაცემებზე (მონაცემი 2012 წლის ივლისის თვეში საქართველოს საზღვრის გადმოკვეთის შესახებ); ფოტომასალაზე და მოწმეთა ჩვენებაზე.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმ გარემოებებზე მითითება, რომ ფ. ა-ი მამის გარდაცვალების ( 2012 წლის 16 იანვარი) მომენტიდან 6 თვის ვადაში (2012 წლის ივლისში) ჩამოვიდა საქართველოში და მოინახულა მამის საფლავი (გადაიხადა ქელეხი), არ ასაბუთებდა ფ. ა-ის მიერ სამკვიდროს მიღების შესახებ სათანადო ნების გამოხატვას და სამკვიდროს მიმართ ფაქტობრივი ფლობის ან/და მართვის განხორციელებას, რაც უტყუარად დაადასტურებდა სამკვიდროს მიღებას. გარდა ამისა, წარდგენილი ფოტომასალის მონაცემების საფუძველზე შეუძლებელი იყო სამკვიდროს მიღების შესახებ ქმედების განხორციელების დადგენაა.

რაც შეეხებოდა მოწმეთა ჩვენებებს – სააპელაციო სასამართლომ უწინარესად შენიშნა, რომ მოსარჩელის შუამდგომლობის საფუძველზე მიწვეულ და დაკითხულ იქნა მხოლოდ ერთი მოწმე, ა. შ-ი, რომელმაც ვერ დაადასტურა ფ. ა-ის მიერ მამის სამკვიდროს ფაქტობრივი დაუფლების შესახებ გარემოება, მაგალითად: 2013 წლის 18 სექტემბრის სხდომის საოქმო ჩანაწერების მიხედვით, მოწმე ერთ შემთხვევაში (იხ. სხდომის ჩანაწერის 13:49:21; 13:49:23 მონაკვეთები) ადასტურებდა, რომ მისთვის ცნობილი იყო, რომ ფ-მა საქართველოში ჩამოსვლის პერიოდში წაიღო მამის საათი და რაღაც ნივთები, ამასთან, მოწმის მითითებით, ეს ინფორმაცია მისთვის ცნობილი გახდა გადმოცემით (იხ. ოქმის ჩანაწერის 13:52:31) და პირადად ამ ფაქტის შემსწრე არ ყოფილა, ხოლო მეორე შემთხვევაში (იხ. სხდომის ოქმის ჩანაწერის 13:58:24) უთითებდა, რომ არაფერი არ იცოდა ნივთების წაღების შესახებ და რომ ფ-მა მანამდე წაიღო ეს ნივთები.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ერთადერთი მოწმის – ა. შ-ის ჩვენება არ შეიცავდა საკმარის ინფორმაციას და მონაცემებს ფ. ა-ის მიერ სამკვიდროს მიმართ მფლობელობის ან/და მართვის განხორციელებასთან დაკავშირებით და ეს მტკიცებულებაც ვერ დაედებოდა საფუძვლად სადავო გარემოებას გასაზიარებლად. აქვე, ნიშანდობლივი იყო, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ ა. შ-ის ჩვენება სადავო გარემოების დადგენისათვის სათანადო მტკიცებულებად არ ჩათვალა.

დამოუკიდებელი მოთხოვნის გარეშე მესამე პირის, შ. ა-ის პოზიციასთან მიმართებით, რომელიც მხარს უჭერდა და იზიარებდა მოსარჩელის მოთხოვნას და შესაბამისად, დაინტერესებული იყო მოცემული საქმის შედეგით, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მისი ახსნა-განმარტება სადავო გარემოებასთან მიმართებით სარწმუნოდ, აგრეთვე საკმარის მტკიცებულებად ვერ განიხილებოდა, მით უმეტეს, რომ მხარეთა შორის სხვა სადავო გარემოებასთან დაკავშირებით (გარემოება იმის თაობაზე, რომ სადავო 2009 წლის 25 ივნისის ნასყიდობის ხელშეკრულების შესახებ ცნობილი იყო მოსარჩელის მამის ა. ა-ისათვის) შ. ა-ი ერთ შემთვევაში ადასტურებდა ამ გარემოებას (მაგალითად, 2014 წლის 20 იანვრით დათარიღებულ სანოტარო წესით დამოწმებული განცხადებაში), ხოლო მეორე შემთხვევაში, მაგალითად, საქმის ზეპირი განხილვის დროს ამავე გარემოებას უარყოფდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლოს დასკვნით, მესამე პირის, შ. ა-ის ახსნა განამრტება, როგორც საკმარისობის, ასევე დამაჯერებლობის თავლსაზრისით ვერ გამოდგებოდა მოსარჩელის მიერ სამკვიდროს მიღების შესახებ გარემოების დასადასტურებლად.

სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება მიაქცია იმ გარემოებაზე, რომ ფ. ა-ი მამკვიდრებლის გარდაცვალებამდე უკვე რამდენიმე წელი აღარ ცხოვრობდა და არც მისი გარდაცვალების შემდეგ არ უცხოვრია სადავო სახლში. სასამართლოს მოსაზრებით, ფ. ა-ის, რომელიც მამამისის გარდაცვალებიდან (2012 წლის 16 იანვარი) 6 თვის ვადაში (2012 წლის ივლისის თვეში) ჩამოვიდა საქართველოში, შეეძლო სამკვიდროს მიღების მიზნით შესაბამისი განცხადებით მიემართა სანოტარო ბიუროსათვის. მით უმეტეს, რომ თუკი მას მოპასუხეების ოჯახის წევრებმა არ მისცეს სამკვიდროს (ქ.თბილისში, ნ-ის №5–ში მდებარე უძრავ ქონებაში შესვლის უფლება, იგი უფრო მეტად უნდა ყოფილიყო მოტივირებული, რომ სამკვიდროს მიღება განეხორციელებინა სწორედ სანოტარო ბიუროში შესაბამისი განცხადების შეტანის გზით. ფაქტი იყო, რომ მიუხედავად სანოტარო ბიუროში განცხადების შეტანის შესაძლებლობის არსებობისა, ფ. ა-იმ ეს შესაძლებლობა არ გამოიყენა და მას სანოტარო ბიუროსათვის შესაბამისი განცხადებით არ მიუმართავს.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა მის მიერ მითითებული გარემოება, რომ მან ფაქტობრივი ფლობის განხორციელებით, კერძოდ, მამისეული ნივთების (ტყავის ქურთუკი, ძვირადღირებული საათი) დაუფლებით, განახროციელა მამის სამკვიდროს ნაწილის მიღება. ამასთან, ის ფაქტი, რომ მოსარჩელემ შესაბამისი განცხადებით არ მიმართა სანოტარო ბიუროს, ასევე ის ფაქტობრივი მოცემულობა, რომ არ დადასტურებულა სამკვიდროს მიმართ ფ. ო-ის მიერ მფლობელობის ან/და მართვის განხორციელების რაიმე დამადასტურებელი ფაქტები (მაგ: სახლის გასაღების ფლობა, ანდა ქ.თბილისში ნ-ის ქ №5-ში მამამისის მიერ დაკავებულ ოთახში რაიმე სახის სამუშაოს ჩატარება, კომუნალური გადასახადის გადახდა და სხვა) სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ ვერ უზრუნველყო ამ სადავო გარემოების დადასტურება. აღნიშნული კი, გამორიცხავდა მისი სარჩელის დაკმაყოფილების სამართლებრივ საფუძველს, რამდენადაც მოსარჩელის, როგორც მემკვიდრის საკუთრების უფლება ა. ა-ს სამკვიდროზე წარმოიშობოდა მხოლოდ სამკვიდროს მიღების შემთხვევაში (სამოქალაქო კოდექსის 1433 მუხლი).

ამდენად, ვინაიდან მოსარჩელემ ვერ დაადასტურა ა. ა-ის სამკვიდროს მიღების შესახებ გარემოება, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მან ვერ დაადასტურა სადავო ქონების მიმართ მისი, როგორც პირველი რიგის მემკვიდრის საკუთრების უფლების წარმოშობის შესახებ ფაქტი; აღნიშნულის გათვალისწინებით, მოსარჩელე სადავო ქონებაზე ვერც მესაკუთრედ ცნობას ვერ მოითხოვდა, რაც თვის მხრივ, გამორიცხავდა მისი ნამდვილი იურიდიული ინტერესის არსებობას, როგორც სადავო სამკვიდრო მოწმობის, ასევე სადავო ნასყიდობის ხელშეკრულებების ბათილობის შესახებ სარჩელის დაკმაყოფილების მიმართ (სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 180-ე მუხლი).

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ფ ა-იმ.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლო, თავის გადაწყვეტილებაში ერთი მხრივ, იზიარებს მოწმე ა. შ-ის ჩვენებას ოჯახის სხვა წევრების მხრიდან ხელის შეშლის თაობაზე, ხოლო მეორე მხრივ, არ იზიარებს მოწმის ჩვენებას იმასთან დაკავშირებით, რომ მემკვიდრემ მიიღო მამკვიდრებლის მოძრავი ქონება;

სააპელაციო სასამართლომ არ გაითვალისწინა მესამე პირის – შ. ა-ის ახსნა-განმარტება, რომლითაც მესამე პირმა დაადასტურა მოსარჩელის მიერ სამკვიდრო მიღების ფაქტი და აღნიშნა, რომ იგი დაინტერესებულ პირს წარმოადგენს. ამასთან, სასამართლომ გაითვალისწინა მოპასუხის მიერ წარდგენილი ა. კ-ის ნოტარიულად დამოწმებული განცხადება, მაშინ როდესაც, ამ უკანასკნელის მითითებით, მოპასუხეები მას განცხადებაზე ხელის მოწერას აიძულებდნენ;

მოცემულ შემთხვევაში, მოსარჩელემ მამკვიდრებლის მოძრავი ნივთების მიღებით სრულად მიიღო სამკვიდრო ქონება, მიუხედავად იმისა, რომ მოპასუხე შ. ი-იმ და მისმა ნათესავებმა იგი ბინაში არ შეუშვეს. მითითებული გარემოებიდან გამომდინარე, მოსარჩელე ფაქტობრივად ვერ მიიღებდა ვერც ბინის გასაღებს, ბინაში ვერც რემონტს ჩაატარებდა და ვერც კომუნალურ გადასახადებს გადაიხდიდა. მოსარჩელის ნება ნათლად და მკაფიოდ იყო მიმართული სამკვიდრო ქონების დაუფლებისკენ;

არასწორია სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრება იმის თაობაზე, რომ ოჯახის რომელიმე წევრის მიერ მემკვიდრისათვის სამკვიდრო ქონების დაუფლებაში ხელის შეშლის შემთხვევაში, მემკვიდრემ აუცილებლად ნოტარიუსს უნდა მიმართოს. ისეთ ვითარებაში, როდესაც რომელიმე მხარე არაკეთილსინდისიერად იქცევა და ეს ფაქტი სასამართლო განხილვის დროს გამოვლენილია, არაკეთილსინდისიერად მოქმედების შედეგად წარმოშობილ სამართლებრივ შედეგზე პასუხისმგებლობა არ შეიძლება კეთილსინდისიერ მხარეს დაეკისროს. არამართებულია, რომ ასეთ დროს სასამართლომ კეთილსინდისიერი მხარისგან დამატებითი მოქმედებების განხორციელება მოითხოვოს. ზოგადი სამართლებრივი პრინციპებიდან გამომდინარე, შედეგზე სამოქალაქო პასუხისმგებლობა იმ მხარეს უნდა დაეკისროს, რომელიც ხელს უშლის მხარეს კანონიერი ნების განხორციელებაში და ამით არღვევს კანონით დადგენილ აკრძალვებს. ამდენად, კასატორს მიაჩნია, რომ სამოქალაქო კოდექსის მე-8 მუხლის მე-3 ნაწილის გათვალისწინებით სამკვიდრო ქონების მიღება მოსარჩელის მიერ დადასტურებულად უნდა მიჩნეულიყო;

სამოქალაქო კოდექსის 54-ე მუხლის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც არღვევს კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს. კონკრეტულ შემთხვევაში, ი. ა-ა და რ. შ-ი წარმოადგენენ მოსარჩელის ნათევსავებს, მათთვის კარგად იყო ცნობილი, რომ ა. ა-ი წარმოადგენდა ქონების თანამესამესაკუთრეს, მათთვის ცნობილი იყო, რომ ა. ა-ს კანონით დადგენილი წესით უარი არ უთქვამს არც სამკვიდროს წილზე და არც უშუალოდ საკუთრებაზე, თუმცა ერთმანეთს შორის კანონსაწინააღმდეგო გარიგება მაინც გააფორმეს. საგულისხმოა, რომ ა. ა-ის გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღეში, კერძოდ, 2012 წლის 7 თებერვალს ი. ა-ასა და რ. შ-ს შორის დაიდო მოჩვენებითი სახის უძრავი ნივთის ნასყიდობის ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავდა მანამდე უკანონოდ მითებული ქონების შენარჩუნებას და ფ. ა-ისათვის კუთვილი წილის დასაბრუნებლად სამართლებრივი სახის დაბრკოლებების შექმნას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ფ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ფ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ლ. ზ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი) 70% – 700 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ფ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს – ფ. ა-ის დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ლ. ზ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (1000 ლარი, საგადახდო დავალება № 0, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 18 ივლისი) 70% – 700 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე