№ას-897-859-2014 2 თებერვალი, 2015 წელი
თბილისი
სამოქალაქო საქმეთა პალატა
შემადგენლობა:
პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)
ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე
საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე
საკასაციო საჩივრის ავტორი – მ. ხ-ი
მოწინააღმდეგე მხარე – ა. ა-ე
გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ივნისის განჩინება
კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა
დავის საგანი – უკანონო მფლობელობიდან ნივთის გამოთხოვა
ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :
თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 8 იანვრის გადაწყვეტილებით:
ა. ა-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა;
მოპასუხეეების: მ. ხ-ის, ნ. ბ-ისა და მ. ბ-ის უკანონო მფლობელობიდან გამოთხოვილ იქნა ა. ა-ის საკუთრებაში არსებული, ქ.თბილისში, შ-ის ქ.№20-ში მე-4 სართულზე მდებარე №7 ბინა და იგი მოსარჩელეს გამონთავისუფლებულ მდგომარეობაში გადაეცა;
ი. თ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.
პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-მა.
აპელანტის მოთხოვნა:
სარჩელის დაკმაყოფილებულ ნაწილში გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ივნისის განჩინებით მ. ხ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა, უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.
სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ქ.თბილისში, შ-ის ქ.N20-ში მე-4 სართულზე მდებარე 152.66კვ.მ ფართის მქონე N7 ბინა და 18.00კვ.მ N6 ავტოსადგომი საკუთრების უფლებით საჯარო რეესტრში ირიცხებოდა ა. ა-ის სახელზე.
2006 წლის 10 აპრილს დამოწმებული სანოტარო აქტის თანახმად, დაფუძნდა ამხანაგობა „შ-ი 2006“, რომლის დამფუძნებელ წევრს წარმოადგენდა ხ. თ-ე, ამხანაგობის თავმჯდომარე რ. ფ-ე, კ. გ-ა და სხვები. ამავე აქტის შესაბამისად, ხ. თ-ს უნდა გადასცემოდა 125კვ.მ საცხოვრებელი ფართი კარკასის სახით და 18კვ.მ ავტო-ფარეხი, კ. გ-ას – 250კვ.მ საცხოვრებელი ფართი და ავტოფარეხი, ხოლო რ. ფ-ს – 350კვ.მ საცხოვრებელი შავი კარკასი, 150კვ.მ კომერციული ფართი და 38კვ.მ ავტოფარეხი.
ხ. თ-ე გარდაიცვალა 2008 წლის 21 დეკემბერს.
სოციალური მომსახურების სააგენტოს 2009 წლის 23 თებერვლის გადაწყვეტილებით, ა. ა-ის მეურვედ დაინიშნა ი. თ-ე. ა. ა-ს სამკვიდრო მოწმობის საფუძველზე მიღებული აქვს დედის, ხ. თ-ის სამკვიდრო.
საჯარო რეესტრში ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ მიერ 2010 წლის 21 ოქტომბერს დარეგისტრირდა ვალდებულება, ა. ა-სთვის 125კვ.მ საცხოვრებელი ფართის თეთრი კარკასით და 18კვ.მ ავტოფარეხის გადაცემის თაობაზე.
ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ (საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი ფართების განაწილების შესახებ) 2011 წლის 25 მაისის N1 კრების ოქმით ა. ა-ს საკუთრებაში გადაეცა მეოთხე სართული, + 10.50 ნიშნულზე, ბინა N7, ფართით 129.91კვ.მ, საზაფხულო ფართი 22.75კვ.მ და N6 ავტოსადგომი 5-7 ღერძებს შორის – 3.00 ნიშნულზე, ფართით 18კვ.მ. კრებას დაესწრო და ხელი მოაწერა ა. ა-ის წარმომადგენელმა ი. თ-მ. აღნიშნული გარემოება სადავოდ არ გაუხდიათ ამხანაგობის წევრებს.
საჯარო რეესტრის ამონაწერის თანახმად, ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ 2011 წლის 25 მაისის N1 კრების ოქმის საფუძველზე, ა. ა-ე წარმოადგენდა ქონე ქ.თბილისში, შ-ის ქ.N20-ში მე-4 სართულზე მდებარე N7 ბინისა და 18.00კვ.მ ფართის N6 ავტოსადგომის მესაკუთრეს.
უდავო იყო, რომ მოპასუხე მ. ხ-ი ფლობდა ა. ა-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრირებულ უძრავ ქონებას, კერძოდ, ქ.თბილისში, შ-ის ქ.N20-ში მე-4 სართულზე მდებარე 152.66კვ.მ ფართის მქონე N7 ბინა, ამასთან, მოპასუხეს არ ჰქონდა სადავო ნივთის ფლობის უფლება.
ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ 2007 წლის 17 ივლისის დამფუძნებელთა N6 კრების ოქმით დადგინდა, რომ ბინათმშენებლობა ამხანაგობა „შ-ი 2006“-ის თავმჯდომარეს, რ ფ-ს, უნდა გაესხვისებინა კ. გ-ას კუთვნილი 160კვ.მ ფართი მ. ხ-ზე.
2007 წლის 17 ავლისის ინდივიდუალური ბინათმშენებლობის ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ წილის უფლების ნასყიდობის შესახებ სანოტარო აქტით, რ. ფ-მ, როგორც წილის უფლების გამყიდველმა მ. ხ-ს, როგორც წილის უფლების მყიდველს, მიჰყიდა მისი კუთვნილი წილის უფლება ინდმენაშენეთა ამხანაგობა „შ-ი 2006-ის“ კუთვნილი პირველი სადარბაზოს თბილისის შ-ის ქ.N 20-ში მდებარე მშენებარე კორპუსში (საცხოვრებელი ფართი 160კვ.მ თეთრი კარკასით) 40000 აშშ დოლარად, ხოლო მ. ხ-მა იყიდა აღნიშნული წილის უფლება. ხელშეკრულების 4.1 მუხლის თანახმად, მ-მ იკისრა ვალდებულებ, მოეხდინა წილის უფლების შესაბამისი რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში. ამავე ხელშეკრულების თანახმად, ფართის გადაცემა უნდა მომხდარიყო თვრამეტი თვის ვადაში და თუ არ მოხდებოდა, უნდა გაეფორმებინათ დამატებითი ხელშეკრულება.
საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს თბილისი სარეგისტრაციო სამსახურის 2010 წლის 20 ოქტომბრის N882010832660-03 გადაწყვეტილებით შეჩერდა სარეგისტრაციო წარმოება უძრავი ქონების – შ-ის ქ.N20-ში მშენებარე კორპუსის საცხოვრებელი ფართის 160კვ.მ მ. ხ-ის სახელზე საკუთრების უფლებით რეგისტრაციასთან დაკავშირებით. სარეგისტრაციო წარმოება შეჩერდა იმ საფუძვლით, რომ ამხანაგობა „შ-ი 2006“-ის წევრის რ. ფ-ის კუთვნილი წილი სრულადგანკარგული იყო. 2010 წლის 22 ნოემბრის გადაწყვეტილებით მითითებული სარეგისტრაციო წარმოება შეწყვეტილი იყო.
ამდენად, საქმის მასალებით არ დადასტურდა ის გარემოება, რომ მოპასუხეს გააჩნდა სადავო უძრავი ნივთის ფლობის უფლება. რაც შეეხებოდა აპელანტის მითითებას მის მიერ გაფორმებულ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებაზე, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საქმეზე წარდგენილი ნასყიდობის ხელშეკრულება ვერ ასაბუთებდა მ. ხ-ის მიერ სადავო უძრავი ქონების ფლობის უფლებას. ამ უკანასკნელის მიერ გაფორმებული ხელშეკრულება უძრავი ქონების ნასყიდობის თაობაზე, შესაძლოა გამხდარიყო მოთხოვნის საფუძველი სხვა დავის ფარგლებში.
სააპელაციო სასამართლომ, საქმის განხილვისას იხელმძღვანელა საქართველოს კონსტიტუციის 21-ე მუხლით, სამოქალაქო კოდექსის 170-ე მუხლის პირველი ნაწილით, ამავე კოდექსის 172-ე მუხლის პირველი ნაწილითა და 312-ე მუხლის პირველი ნაწილით. მოხმობილი მუხლებიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში მესაკუთრე ითხოვდა მოპასუხის მფლობელობიდან ბინის გამოთხოვას, რომელსაც არ გააჩნდა სადავო უძრავი ნივთის ფლობის სამართლებრივი საფუძველი, შესაბამისად, არსებობდა სავინდიკაციო სარჩელის დაკმაყოფილებისათვის აუცილებელი ფაქტობრივი შემადგენლობა.
სააპელაციო სასამართლოს დასახელებული განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა მ. ხ-მა.
კასატორის მოთხოვნა:
გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.
საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:
მხარეთა პოზიციის შეჯამებისას, სასამართლოს უნდა ემსჯელა მათ ყველა არგუმენტზე, გამოეკვლია საქმის რეალური ვითარება, თუ როგორ აღმოჩნდა მ. ხ-ი სადავო ბინაში. სასამართლომ არ გაითვალისწინა ის გარემოება, რომ ამხანაგობის წევრები პირდაპირ აღიარებენ მ. ხ-ისათვის ბინის მიყიდვის ფაქტს, აგრეთვე, ახდენენ ბინის იდენტიფიკაციას. ხსენებულ გარემოებას სასამართლომ რატომღაც გვერდი აუარა და არ მიუთითა ფართის იდენტიფიკაციის შესაძლებლობაზე. სასამართლომ მ. ხ-ი კეთილსინდისიერად არ ჩათვალა და მიიჩნია, რომ მან სადავო ბინა მიიტაცა, რაც რეალობას არ შეესაბამება. სასამართლომ გარკვეული უპირატესობა მიანიჭა მოწინააღმდეგე მხარეს, რაც არღვევს შეჯიბრებითობის პრინციპს და ეწინააღმდგება, როგორც მოქმედ კანონმდებლობას, ისე უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკას.
სასაართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 158-ე, 159-ე და 163-ე მუხლები, რომლებსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა მოცემულ საქმეზე. სამოქალაქო კოდექსის 159-ე მუხლიდან გამომდინარე, ფაქტობრივად მ. ხ-ი არის კეთილსინდისიერი მფლობელი, ამხანაგობის წევრებს იგი ყოველთვის მიაჩნდათ სადავო ბინის მესაკუთრედ, მან რემონტი გააკეთა ბინაში, რის გამოც მნიშვნელოვანი დანახარჯები განახორციელა. ამხანაგობის თავჯდომარემ აღიარა, რომ მ. ხ-მა აღნიშნულ ბინაში 80000 აშშ დოლარი გადაიხადა .
სასამართლომ არ გამოიყენა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 185-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ა. ა-მ იცოდა, რომ ზემოაღნიშნული ბინა მ. ხ-ზე გაცილებით ადრე იყო მიკუთვნებული, რასაც მოწმეებიც ადასტურებენ. აქედან გამომდინარე, ა. ა-ის მიმართ საჯარო რეესტრში ჩანაწერის პრეზუმფციის პრინციპი არ უნდა ყოფილიყო გამოყენებული.
ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.
საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.
სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.
საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.
ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.
ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას მ. ხ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.
სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. მ-ისა და მ. ქ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 300 ლარი) 70% – 210 ლარი.
ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :
საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და
დ ა ა დ გ ი ნ ა :
1. მ. ხ-ის (პირადი ნომერი – ........) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;
2. კასატორ მ. ხ-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე ნ. მ-ისა და მ. ქ-ის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (მთლიანობაში 300 ლარი, მათ შორის: 2014 წლის 29 სექტემბერს (გატარებულია 27 სექტემბერს) სს „საქართველოს ბანკში“ ნ. მ-ის მიერ გადახდილი 150 ლარი და 2014 წლის 27 ოქტომბერს მ. ქ-ის მიერ „პროკრედიტ ბანკში“ გადახდილი 150 ლარი)) 70% – 210 ლარი;
3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.
თავმჯდომარე პ. ქათამაძე
მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი
ბ. ალავიძე
