№ას-901-863-2014 2 თებერვალი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ნ. ჩ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – ნ. წ-ა

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 ივნისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და საქმეზე ახალი გადაწყვეტილების მიღება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 5 დეკემბრის გადაწყვეტილებით:

1. ნ. წ-ას სარჩელი მოპასუხე ნ. ჩ-ის მიმართ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. მოპასუხეს მოსარჩელის სასარგებლოდ დაეკისრა 6850.40 ლარის გადახდა;

3. სარჩელი არ დაკმაყოფილდა 2933.60 ლარის გადახდის შესახებ მოთხოვნის ნაწილში.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჩ-მ.

აპელანტის მოთხოვნა:

გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 5 ივნისის განჩინებით:

1. ნ. ჩ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა;

2. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

მოდავე მხარეები აწარმოებდნენ ნ. ჩ-ის კუთვნილ ფართში მაღაზიის ფუნქციონირებას და პროდუქციის რეალიზაციის შედეგად მიღებული მოგების თანაბრად განაწილებას;

მხარეებმა გადაწყვიტეს ერთობლივი საქმიანობის დასრულება. ერთობლივი საქმიანობის დასრულებისას მხარეთა საერთო ქონებას წარმოადგენდა 6270.30 კარის ღირებულების პროდუექტი და 8538.10 ლარის მოთხოვნის უფლება;

მხარეებს შორის სადავო არ იყო, რომ მთელი ქონება დარჩა ნ. ჩ-ის საკუთრებაში. თითოეული მონაწილის კუთვნილი წილი (დარჩენილი ქონების ლარებში ღირებულება) ჯამში 7404.2 ლარს შეადგენდა;

მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) ნ. წ-ას ერთობლივი საქმიანობის შემდეგ ნ. ჩ-ისგან არც თანხა და არც მატერიალური ღირებულების ნივთები არ მიუღია, ისინი სრულად მის მფლობელობაში იმყოფებოდა;

ერთობლივი საქმიანობის დროს ერთობლივი ხარჯებით შეძენილ იქნა ღირებული ინვენტარიდან 600 ლარის ღირებულების ერთი დახლმაცივარი და პროდუქციის დასაწყობი თაროების დასამზადებლად მხარეებმა ერთობლივად გაიღეს 100 ლარი (მთლიანობაში 700 ლარი).

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ ვალი ჰქონდა მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) ნ. წ-ას და აღნიშნულს ადასტურებდა მის მიერ ერთობლივი საქმიანობის დასრულების შემდეგ შედგენილი აქტივებისა და პასივების დაანგარიშება, რომელზეც გაკეთებულია მინაწერი: „ეს არის შენი მოსაცემი“. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, მხოლოდ მითითებული მინაწერით იმის დადასტურება, რომ ერთობლივი საქმიანობის დასრულების შემდეგ დასახელებული თანხები წარმოადგენდა ნ. წ-ას მიერ მისთვის გადასაცემ თანხებს, ვერ იქნებოდა გაზიარებული. უდავო იყო, რომ თითოეული მხარის წილის ღირებულება ნ. ჩ-მ იანგარიშა, ხსენებულ თანხას, 7404.2 ლარს, მოპასუხემ დააკლო მოსარჩელის პირადი ვალების სახით 904.2 ლარი და სხვაობამ 6500 ლარი შეადგინა.

გარდა ამისა, სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ ერთობლივი საქმიანობის შედეგად დარჩენილი ქონება სრულად დარჩა მოპასუხის საკუთრებაში. იმ ვითარებაში, როდესაც მოპასუხესთან რჩებოდა ერთობლივი საქმიანობის შედეგად დარჩენილი აქტივები, გაუგებარი იყო მოპასუხის მიერ იმ გარემოებაზე მითითება, რომ მოსარჩელეს მისთვის მისაცემი ჰქონდა დარჩენილი აქტივების ნახევრის ღირებულება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ნ. ჩ-მ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ვერ დაადასტურა ის ფაქტი, რომ ამხანაგობის საქმიანობიდან გამომდინარე მოწინააღმდეგე მხარე (მოსარჩელე) ნ. წ-ას გააჩნდა ამხანაგობის ვალი 14000 ლარის ოდენობით, მან ასევე ვერ დაადასტურა (და არც საქმის მომზადების ეტაპზე ყოფილა მითითებული), რომ მან წინასწარ აიღო საერთო თანხიდან 1000 ლარი, რომლის გათვალისწინებით ახდენდა ნ. წ-ას მიერ მისთვის გადასაცემი თანხის დაანგარიშებას. მხარის მხოლოდ ზეპირი განმარტება ვერ მიიჩნეოდა იმ გარემოების საკმარის გარემოებად, რომელსაც მეორე მხარე უარყოფდა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ერთობლივი საქმიანობის შეწყვეტისას უნდა დამთავრდეს ჯერ კიდევ შეუსრულებელი გარიგებები, შედგეს საინვენტარიზაციო ნუსხა, ხოლო დარჩენილი ქონება განაწილდეს მონაწილეებს შორის მათი წილების შესაბამისად. ქონების განაწილებისას უნდა დაიფაროს ერთობლივი საქმიანობის დროს წარმოშობილი ვალები.

მოცემულ შემთხვევაში, დადგინდა, რომ ერთობლივი საქმიანობის ზეპირი ხელშეკრულების შეწყვეტის შემდეგ მოპასუხე ნ. ჩ-ის მიერ შედგა საინვენტარიზაციო ნუსხა აქტივებისა და პასივების მითითებით, რომლის მიხედვითაც, აქტივმა არარეალიზებული პროდუქტიდან შეადგინა 6270.30 ლარი, ხოლო მოთხოვნებმა („ნისიებმა“) – 8538.10 ლარი, ჯამში 14808.40 ლარი, აქედან თითოეული მხარის წილმა 7404.20 ლარი შეადგინა.

ზემოაღნიშნული ნორმებისა და ფაქტობრივი გარემოებების გათვალისწინებით სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ პირველი ინსტანციის სასამართლომ მოპასუხე ნ. ჩ-ს მოსარჩელე ნ. წ-ას სასარგებლოდ მართენულად დააკისრა დახლმაცივრის ნახევრის – 300 ლარის, თაროების ღირებულების ნახევრის – 50 ლარის, არარეალიზებული პროდუქტების ღირებულებისა და „ნისიების“ ნახევრის გადახდა 6850.40 ლარის (6500.70=350=6850.40 ლარს).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ნ. ჩ-მ.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გამოიყენა სამოქალაქო კოდექსის 940-ე მუხლი. სააპელაციო სასამართლომ არასწორად მიიჩნია დადგენილად, რომ პროდუქციის რეალიზების შედეგად მიღებულ თანხას მოდავე მხარეები თანაბრად იყოფდნენ. ქვემდგომი ინსტანციის სასამართლოებში ნ. ჩ-მ არაერთხელ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ერთობლივი საქმიანობის პერიოდში მასა და ნ. წ-ას შორის მოლაპარაკების თანახმად, პროდუქციის რეალიზაციის შედეგად მიღებული მოგებით სარგებლობდა მხოლოდ მოპასუხე, ხოლო კასატორისთვის მოგების თანხა გარკვეული პერიოდის შემდეგ მთლიანად უნდა გადაეხადა;

სასამართლომ არასწორად დაადგინა, რომ ერთობლივი საქმიანობის დასრულების შემდეგ ნ. წ-ას კასატორისგან არც თანხა და არც მატერიალური ღირებულების ნივთები არ მიუღია. პირიქით, მითითებულ პერიოდში ნ. ჩ-ს არ მიუღია არანაირი მოგება. მათ შორის არსებული მოლაპარაკების თანახმად, თავისი და მეორე მხარის მოგებაც ნ. წ-ას უნდა გამოეყენებინა, ამასთან, გარკვეული პერიოდის გასვლის შემდეგ მოსარჩელეს მოპასუხისთვის (კასატორისთვის) უნდა გადაეხადა ამ უკანასკნელის წილის შესაბამისად დაგროვილი თანხა. მიუხედავად არსებული შეთანხმებისა, მას მისი წილის შესაბამისი დაგროვილი თანხა კასატორისთვის არ გადაუხდია;

სასამართლოს მოსაზრებით, ნ. ჩ-მ ვერ დაასაბუთა ნ. წ-ას მიერ მისთვის გადასახდელი თანხის გადახდის ვალდებულების არსებობა, მაშინ როდესაც საქმეში არსებობს დოკუმენტი, რომლითაც ნ. ჩ-ე მოწინააღმდეგე მხარეს სთხოვს ვალის გადახდას. რაც შეეხება თავად ნ. წ-ას, მან კასატორის მიერ შედგენილი ვალის მოთხოვნის წერილის გარდა ვერ წარადგინა სხვა მტკიცებულება, რომლითაც დაადასტურებდა იმ გარემოებას, რომ კასატორს მისთვის რაიმე სახის თანხა აქვს მისაცემი. მას შემდგომ, რაც მიხვდა, რომ მოპასუხე არ აპირებდა მის მიმართ არსებული ვალდებულების შესრულებას, ნ. ჩ-მ შეადგინა წერილობითი სახის დოკუმენტი, სადაც მიუთითა, თუ საიდან გამომდინარეობდა თანხა, რომლის გადახდასაც მოპასუხისგან ითხოვდა. აქედან გამომდინარე, უსაფუძვლოა სასამართლოს მითითება იმის შესახებ, რომ თითქოს კასატორმა შეადგინა საინვენტარიზაციო ნუსხა აქტივებისა და პასივების მითითებით. ამ წერილის მიზანს მოპასუხისთვის კასატორის ვალის მოთხოვნა წარმოადგენდა;

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა იმასთან დაკავშირებით, რომ ნ. ჩ-ს მართებულად დაეკისრა დახლმაცივრის ნახევრის – 300 ლარის გადახდა. სასამართლო პროცესზე კასატორმა განმარტა, რომ აღნიშნული მაცივარი გაფუჭდა ერთობლივი საქმიანობის პერიოდში, მისთვის გადახდილი თანხა არის ზარალი, რომელიც მხარეებმა ერთობლივი საქმიანობისას განიცადეს.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ნ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს განჩინების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ნ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (342.52 ლარი) 70% – 239.76 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ნ. ჩ-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ნ. ჩ-ს (პირადი ნომერი – ..........) დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (342.52 ლარი, საგადახდო დავალება № 1, გადახდის თარიღი – 2014 წლის 15 ოქტომბერი) 70% – 239.76 ლარი;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე