№ას-1022-980-2014 10 მარტი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ბ. მ.-ა

მოწინააღმდეგე მხარე – ე. კ.-ი

კასატორი – ე. კ.-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – ბ. მ.-ა

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილება

კასატორ ბ.მ.-ს მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ (პირგასამტეხლოს შემცირებისა და ბინის ქირის სახით 9750 ლარის დაკისრების ნაწილში) გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის სრულად დაკმაყოფილება

კასატორ ე.კ.-ის მოთხოვნა - გასაჩივრებული გადაწყვეტილების ნაწილობრივ (პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში) გაუქმება

დავის საგანი – თანხის დაკისრება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიას სარჩელით მიმართა ბ.მ.-მ მოპასუხე ე.კ.-ის მიმართ და მოითხოვა მოპასუხისათვის მის სასარგებლოდ 24000 აშშ დოლარის დაკისრება.

მოგვიანებით იმავე სასამართლოში შეგებებული სარჩელი შეიტანა ე.კ.-მა, რომელმაც მოითხოვა:

1. ე.კ.-სა და ბ.მ.-ს შორის 2011 წლის 22 ივნისს დადებული ვალის აღიარების ხელშეკრულების ბათილად ცნობა;

2. ბ.მ.-ს მიერ სადავო საცხოვრებელი სახლით სარგებლობის შედეგად დაზოგილი თანხის (9750 ლარის) და ე.კ.-ის მიერ ბ.მ.-სგან მიღებული ნასყიდობის ღირებულების (5670 ლარის) სხვაობის - 4080 ლარის მოპასუხისათვის დაკისრება.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 22 ივლისის გადაწყვეტილებით:

1. ბ.მ.-ს სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2. ე.კ.-ს ბ.მ.-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 24000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის გადახდა;

3. ე.კ.-ის შეგებებული სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

პირველი ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ე.კ.-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 8 ივლისის გადაწყვეტილებით:

1. ე.კ.-ის სააპელაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

2. გაუქმდა თბილისის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება და ამ გადაწყვეტილების შეცვლით საქმეზე მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. ბ.მ.-ს სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

4. ე.კ.-ს ბ.მ.-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 13200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ლარის (დოლარის ლართან შესაბამისობა 1.76) – 23232 ლარის გადახდა;

5. ე.კ.-ის შეგებებული სარჩელი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა;

6. ბ.მ.-ს ე.კ.-ის სასარგებლოდ დაეკისრა 9750 ლარის გადახდა.

7. გადაწყვეტილების სარეზოლუციო ნაწილის მე-4 და მე-6 პუნქტებით დაკისრებული ვალდებულებების გაქვითვის შედეგად, ე.კ.-ს ბ.მ.-ს სასარგებლოდ დაეკისრა 13482 ლარის გადახდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო, რომ ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის 2011 წლის 22 ივნისსა და 2011 წლის 1 სექტემბერს შორის დადებული გარიგება (ვალის აღიარება) ნამდვილი იყო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა ე.კ.-ის მტკიცება იმასთან დაკავშირებით, რომ მასა და ბ.მ.-ს შორის 2011 წლის 22 ივნისის ხელშეკრულება ბათილი იყო, მოჩვენებითობის საფუძვლით, ხოლო 2011 წლის 1 სექტემბრის შეთანხმება – მოტყუებისა და ნდობის ბოროტად გამოყენების მოტივით.

ე.კ.-სა და ბ.მ.-ს შორის 2011 წლის 22 ივნისის შეთანხმების თაობაზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ბათილია გარიგება, რომელიც დადებულია მოსაჩვენებლად, მხოლოდ იმ განზრახვის გარეშე, რომ მას შესაბამისი იურიდიული შედეგები მოჰყვეს.

მოჩვენებითი გარიგების არსებობის შემთხვევაში, არ არსებობს ნების გამოვლენის გარეგანი დათქმა. ამ შემთხვევაში აუცილებელია, რომ ნების გამომვლენი და ნების მიმღები მოქმედებდნენ შეთანხმებით და ორივე აცნობიერებდეს ნების ნაკლს. მოჩვენებითი გარიგების დროს კანონი ადგენს კავშირს ფიქტიურ გარიგებასა და ნების მიმღები ადრესატის თანხმობას შორის. ამდენად, განსახილველი ნორმით იგულისხმება ის შემთხვევა, რომლითაც, როგორც ნების გამომვლენი, ისე ნების მიმღები მოქმედებდნენ იმ განზრახვის გარეშე, რომ ამ გარიგებას შესაბამისი იურიდიული შედეგი მოჰყვეს. ყოველივე აღნიშნული მიუთითებს იმაზე, რომ მოჩვენებით გარიგებას ახასიათებს მხარეთა „ურთიერთშეთანხმება“, „გარიგება“ მოჩვენებით ნების გამოვლენის შესახებ. ამ შემთხვევაში, ორივე მხარეს გაცნობიერებული აქვს, რომ ასეთი ნების გამოვლენას არ მოჰყვება იურიდიული შედეგი. ამ მხრივ დიდი მნიშვნელობა გააჩნია პრეზუმფციებისა და მტკიცების ტვირთის სწორად განსაზღვრას. მითითებული გარემოებების დადასტურება ეკისრება პირს, რომელიც მოითხოვს ამ საფუძვლით გარიგების ბათილობას, რადგან თუნდაც მოსარჩელე უთითებდეს გარიგების ერთი მხარის არაკეთილსინდისიერებაზე, ივარაუდება, რომ გარიგების მეორე მხარე კეთილსინდისიერად მოქმედებდა.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, განსახილველ შემთხვევაში, არ იკვეთებოდა მხარეთა ორმხრივი შეთანხმება ფიქტიური გარიგების დადების თაობაზე, არ ჩანდა და არ დასტურდებოდა მიზანი, რის გამოც მხარეებს შეთანხმებულად გარიგების დადების იმიტაცია შეიძლებოდა, რომ შეექმნათ. შესაბამისად, მხარე ვერ მიუთითებდა ვერცერთ ისეთ ფაქტობრივ გარემოებაზე, რომელთა დადასტურების პირობებშიც, გარიგება, როგორც მოჩვენებითად დადებული, ბათილად მიიჩნეოდა. ამასთან, სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია იმის განმარტება, რომ ცალმხრივი გარიგების (ვალის აღიარების) მოჩვენებითობა არ გამომდინარეობს მოჩვენებითი გარიგების არსიდან და ბუნებიდან, რა დროსაც, ნების მოჩვენებითობა ორმხრივი და თანმხვედრი უნდა იყოს, თუმცა, სააპელაციო სასამართლომ მაინც მიზანშეწონილად მიიჩნია ემსჯელა ე.კ.-ის 2011 წლის 22 ივნისის ვალის აღიარების ხელწერილზე, რადგან მართალია, ხელწერილი სახელდებული იყო, როგორც ვალის აღიარება, თუმცა, იგი ორივე მხარის მიერ იყო ხელმოწერილი.

ე.კ.-სა და ბ.მ.-ს შორის 2011 წლის სექტემბრის შეთანხმების თაობაზე სააპელაციო სასამართლომ განმარტა შემდეგი:

სამოქალაქო კოდექსის 50-ე მუხლის თანახმად, გარიგება არის ცალმხრივი, ორმხრივი ან მრავალმხრივი ნების გამოვლენა, რომელიც მიმართულია სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ. ამავე კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ პირი გარიგების დადების მიზნით მოატყუეს, იგი უფლებამოსილია მოითხოვოს ამ გარიგების ბათილობა. ეს ხდება მაშინ, როდესაც აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა.

სამოქალაქო კოდექსის 81-ე მუხლში მოცემულია „თვალსაჩინოების სტანდარტი“, რაც გამოხატულებას პოულობს ფრაზაში „აშკარაა, რომ მოტყუების გარეშე გარიგება არ დაიდებოდა.“ ამდენად, მოტყუების საფუძვლით გარიგების ბათილობისათვის აუცილებელია, რომ მოტყუებას ნების გამომვლენში ისეთი შეცდომის გამოწვევა შეეძლოს, რომელიც ნების გამოვლენის საფუძველი ხდება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, მოცემულ შემთხვევაში, არ დასტურდებოდა ისეთი გარემოებების არსებობა, რომელიც სასამართლო შეუქმნიდა შინაგან რწმენას გარიგების მოტყუებისა და ნდობის ბოროტად გამოყენებით დადგენასთან დაკავშირებით. ნიშანდობლივი იყო, რომ სასამართლოს შინაგანი რწმენა ეფუძნებოდა მხოლოდ საქმეში არსებული მტკიცებულებების ერთობლიობას. კონკრეტულ შემთხვევაში, საქმეში არ მოიპოვებოდა მტკიცებულება, რომლითაც ე.კ.-ის მოტყუების ფაქტი დადასტურდებოდა. უფრო მეტიც, საქმეზე წარდგენილი იყო მტკიცებულება, რომლითაც დასტურდებოდა, რომ ე.კ.-ი გარკვეული პერიოდულობით ბ.მ.-სგან ფულად თანხებს იღებდა.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მტკიცებულებების ერთობლიობის საფუძველზე სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებდა ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის 2011 წლის 22 ივნისსა და 2011 წლის 1 სექტემბერს დადებული გარიგებები, ასევე, თავად ე.კ.-ის მიერ წარდგენილი მტკიცებულება (ხელწერილი) იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი ბ.მ.-სგან პერიოდულად გარკვეულ თანხებს გარკვეული „საჭიროებებისათვის” იღებდა.

გასაჩივრებული გადაწყვეტილებით დადგინდა, რომ ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის არსებობდა ზეპირი ფორმით შეთანხმება, რომლის თანახმადაც, ე.კ.-ი ბ.მ.-ს თავის კუთვნილ ორ ოთახს საკუთრების უფლებით გადასცემდა.

სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლის შესაბამისად, უძრავი ნივთის შესაძენად აუცილებელია გარიგების წერილობითი ფორმით დადება და შემძენზე ამ გარიგებით განსაზღვრული საკუთრების უფლების რეგისტრაცია საჯარო რეესტრში; ამავე კოდექსის 323-ე მუხლის მიხედვით, ხელშეკრულება, რომლითაც ერთი მხარე იღებს ვალდებულებას, უძრავ ნივთზე საკუთრება გადასცეს სხვას ან შეიძინოს იგი, მოითხოვს წერილობით ფორმას, ხოლო 327-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით.

სააპელაციო სასამართლომ, სამოქალაქო კოდექსის 316-ე, 323-ე და 327-ე მუხლების ანალიზის საფუძველზე დაადგინა, რომ უძრავი ქონების თაობაზე დადებული გარიგების ნამდვილად მიჩნევისათვის აუცილებელია, მხარეთა ნამდვილი ნება, არსებით პირობებზე შეთანხმება და გარიგების წერილობითი ფორმით შედგენა. ფორმის თვალსაზრისით, 2006 წლის 8 დეკემბერს სამოქალაქო კოდექსში განხორციელებულ ცვლილებებამდე, უძრავ ქონებაზე დადებული გარიგება წერილობით გაფორმებასა და სანოტარო წესით დამოწმებას საჭიროებდა. სამოქალაქო კოდექსის 477-ე მუხლის შესაბამისად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი. მყიდველი კი მოვალეა, გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ თუკი კანონი უძრავი ქონების დადების თაობაზე ითხოვს ხელშეკრულების მარტივ წერილობით ფორმას, ეს ნიშნავს იმას, რომ უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულებისათვის აუცილებელია ყველა არსებითი პირობის წერილობითი ფორმით ასახვა და ხელმოწერით დადასტურება, რაც მხარეებს ნასყიდობის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე უფლებებსა და მოვალეობებს წარმოუშობს, კერძოდ, მყიდველს თანხის გადახდის, ხოლო გამყიდველს კი – თანხის მიღებისა და ქონების გადაცემის ვალდებულებას. ამდენად, წერილობითი გარიგების საფუძველზე გამოვლენილი ნების შესაბამისად, გამსხვისებელი ვალდებულია, მიიღოს ნასყიდობის ფასი და დაარეგისტრიროს უძრავი ქონების შემძენი უძრავი ქონების მესაკუთრედ საჯარო რეესტრში, რაც გამოიხატება მის ვალდებულებაში, გადასცეს შემძენს უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული საბუთები და გადაიხადოს რეგისტრაციისათვის აუცილებელი ხარჯები. სამოქალაქო კოდექსის 68-ე მუხლის შესაბამისად, გარიგების ნამდვილობისათვის საჭიროა კანონით დადგენილი ფორმის დაცვა.

მოცემულ შემთხვევაში, ე.კ.-სა და ბ.მ.-ს შორის უძრავი ქონების ნასყიდობის ხელშეკრულება წერილობითი ფორმით არ დადებულა, შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ მხარეებს ნამდვილი გარიგების საფუძველზე ვალდებულების შესრულების მოთხოვნა არ წარმოშობიათ. ე.კ.-ს უნდა დაკისრებოდა ბ.მ.-სგან უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის 12000 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს 1200 აშშ დოლარის, ჯამში, 13200 აშშ დოლარის დაბრუნება, რაც ეროვნულ ვალუტაში, გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის 23232 ლარს (კურსი აშშ დოლარი ქართულ ლართან 1.76) შეადგენდა.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად ცნო, რომ ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის უძრავი ქონების თაობაზე გარიგება წერილობითი ფორმით არ დადებულა.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 59-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, ბათილია კანონით ან ხელშეკრულებით გათვალისწინებული აუცილებელი ფორმის დაუცველად დადებული გარიგება, ასევე, ნებართვის გარეშე დადებული გარიგება, თუ ამ გარიგებისთვის საჭიროა ნებართვა. ამავე კოდექსის 976-ე მუხლის პირველი ნაწილი „ა“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, პირს, რომელმაც სხვას ვალდებულების შესასრულებლად რაიმე გადასცა, შეუძლია მოსთხოვოს ვითომ-კრედიტორს (მიმღებს) მისი უკან დაბრუნება, თუ ვალდებულება გარიგების ბათილობის ან სხვა საფუძვლის გამო არ არსებობს, არ წარმოიშობა ან შეწყდა შემდგომში.

ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის დადებული 2011 წლის 22 ივნისისა და ამავე წლის 1 სექტემბრის გარიგებების, აგრეთვე, თავად ე.კ.-ის მიერ წარდგენილი ხელწერილის ერთობლივი ანალიზის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ ე.კ.-ი ბ.მ.-სგან პერიოდულად გარკვეულ თანხებს იღებდა. აღნიშნულმა თანხებმა, ერთობლიობაში, 12000 აშშ დოლარი შეადგინა (იხ. ბ.მ.-სა და ე.კ.-ის 2011 წლის პირველი სექტემბრის ხელწერილი, ასევე ბ.მ.-ს დის, ნ. მ.-ას ჩვენება).

რაც შეეხებოდა ე.კ.-ის აღიარებას დამატებით 12000 აშშ დოლარის დაბრუნების თაობაზე, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ აღნიშნული ვალდებულების შესრულების უზრუნველყოფის საშუალება – პირგასამტეხლო იყო.

შესაბამისად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ე.კ.-ს უნდა დაკისრებოდა ფორმადაუცველი გარიგების საფუძველზე მიღებული თანხის, 12000 აშშ დოლარის, როგორც უსაფუძვლოდ მიღებულის, დაბრუნება, ხოლო რაც პირგასამტეხლო 12000 აშშ დოლარის ოდენობით, პირგასამტეხლოს ბუნებისა და დანიშნულების გათვალისწინებით, ასევე, ე.კ.-ის ასაკის, ჯანმრთელობის და ფინანსური მდგომარეობის მხედველობაში მიღებით, უნდა მიჩნეულიყო შეუსაბამოდ მაღალ პირგასამტეხლოდ და შემცირებულიყო 1200 აშშ დოლარამდე.

პირგასამტეხლოს შემცირების ფაქტობრივ და სამართლებრივ საფუძვლებთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ დამატებით განმარტა შემდეგი:

პირგასამტეხლო წარმოადგენს მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებას, რომლის მიხედვითაც, მოვალე ვალდებულების ვადის გადაცილებისათვის ან ვალდებულების სხვა სახის დარღვევისათვის იხდის მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრულ ფულად თანხას. ამდენად, პირგასამტეხლოს გამოყენებისათვის აუცილებელია შემდეგი წინაპირობების არსებობა, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით პირგასამტეხლო შეიძლება არსებობდეს მხოლოდ ფულადი თანხის სახით. ამასთან, იდენტიფიცირებადი უნდა იყოს ფულადი თანხის ოდენობა. პირგასამტეხლოს სახით გარკვეული ოდენობის ფულად თანხაზე უნდა არსებობდეს მხარეთა შეთანხმება. შეთანხმება მოითხოვს წერილობით ფორმას. პირგასამტეხლოს, როგორც მოთხოვნის უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოყენების წინაპირობაა ვალდებულების შეუსრულებლობა ან ვალდებულების დარღვევა. პირგასამტეხლოს მიზანია ვალდებულების შეუსრულებლობის ან ვალდებულების დარღვევის თავიდან აცილება, ხოლო ვალდებულების დარღვევის პირობებში ე.წ „პრეზუმირებული მინიმალური ზიანის“ ანაზღაურების უზრუნველყოფა, რაც, რაღა თქმა უნდა, არ წარმოადგენს ფაქტობრივი ზიანის ეკვივალენტ ფულად თანხას და არც ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის ანაზღაურებას ემსახურება.

განსახილველ შემთხვევაში ბ.მ.-სა და ე.კ.-ს შორის დათქმა იმის თაობაზე, რომ ბინის საფასურს წარმოადგენდა 12 000 აშშ დოლარი, ხოლო ბინის გადმოუცემლობის შემთხვევაში, თანხა ორმაგი ოდენობით დაბრუნდებოდა, სამართლებრივი კვალიფიკაციის თვალსაზრისით ბეს ჰგავდა, თუმცა, აღნიშნული დათქმის სამართლებრივი ანალიზის შედეგად სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ მითითებული დათქმა ბეს შესახე შეთანხმებას არ გულისხმობდა.

ბე პირგასამტეხლოსაგან განსხვავებით, ხელშეკრულების დარღვევის შემთხვევაში არ გამოიყენება. ბეს გადახდით ხელშეკრულების დადების ფაქტი დასტურდება. შესაბამისად, პირი, რომელიც ბეს სახით თანხას იხდის, ამით ხელშეკრულების დადების ფაქტს ადასტურებს, საწინააღმდეგო მოწინააღმდეგე მხარემ უნდა ამტკიცოს. ბეს გადახდა არ გულისხმობს მთლიანი თანხის გადახდის ვალდებულებას, უფრო მეტიც, ნასყიდობის საფასური თუ მთლიანადაა გადახდილი, აღნიშნული ბეს არ წარმოადგენს და შესაბამისად, მასზე არც ორმაგად დაბრუნების ვალდებულება ვრცელდება.

ვინაიდან, მოცემულ შემთხვევაში, დასტურდებოდა, რომ ფორმადაუცველი გარიგებით გათვალისწინებული ბინის საფასური 12000 აშშ დოლარი იყო, რომელიც ე.კ.-ს მიღებული ჰქონდა, სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, აღნიშნული ბედ ვერ დაკვალიფიცირდებოდა და მისი ორმაგად დაბრუნების ვალდებულებაც ვერ დადგინდებოდა. ამდენად, სამართლებრივ შეფასებას საჭიროებდა, თუ რას წარმოადგენდა მხარეთა შეთანხმებული თანხა, რომელიც უძრავი ქონების თაობაზე გარიგების არ დადების შემთხვევაში მხარეს უნდა დაებრუნებინა. აღნიშნული თანხა წარმოადგენდა მხარის მიერ წერილობითი ფორმით აღიარებულ პირგასამტეხლოს უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის დაყოვნებისათვის. ამ მხრივ, ასევე მნიშვნელოვანი იყო მოწმე ნ. მ-ას ჩვენება, რომლის განმარტებითაც, დამატებით 12000 აშშ დოლარის გათვალისწინება თავად ე.კ.-ის ინიციატივა იყო, რათა ბ.მ.- „უფრო მშვიდად ყოფილიყო“.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, სამოქალაქო კოდექსი პირგასამტეხლოს შემცირების შესაძლებლობასაც იძლევა. პირგასამტეხლოს შემცირების უფლება სასამართლოს აქვს მინიჭებული. ეს ის იშვიათი გამონაკლისთაგანია, როდესაც კანონი სახელშეკრულებო თავისუფლებაში ჩარევას დასაშვებად მიიჩნევს. თუმცა, ამგვარი ჩარევა გარკვეულ შეზღუდვებს ექვემდებარება. კანონის სიტყვასიტყვითი განმარტების შედეგად, მაღალი პირგასამტეხლო არ მცირდება. შემცირებას მხოლოდ „შეუსაბამოდ მაღალი“ პირგასამტეხლო ექვემდებარება. პირგასამტეხლო შეუსაბამოდ მაღალია თუ არა, შეფასებითი კატეგორიაა და ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში საქმის გარემოებების ერთობლივი ანალიზის შედეგად წყდება. ამასთან, შეფასების მიზნებისათვის მხედველობაში მიიღება პირგასამტეხლოს აშკარა შეუსაბამობა ვალდებულების დარღვევის შედეგებთან, რაც შეიძლება გამომდინარეობდეს პირგასამტეხლოს განსაკუთრებით მაღალი პროცენტიდან, ზიანის უმნიშვნელო ოდენობიდან, ვალდებულების დარღვევის მოკლე ვადიდან და ა.შ. პირგასამტეხლოს დაკისრებით უნდა მოხდეს კრედიტორის დანაკარგების კომპენსირება და არა მისი გამდიდრება. პირგასამტეხლოს შემცირების კანონისმიერი შესაძლებლობა ემსახურება სახელშეკრულებო ურთიერთობებში იმ სუსტი მხარის ინტერესების დაცვას, რომელიც ხელშეკრულებაზე ხელმოწერისას ვერ აცნობიერებს პირგასამტეხლოს შინაარსსა და მის თანმდევ სამართლებრივ, თუ ეკონომიკურ შედეგებს. შესაბამისად, პირგასამტეხლოს შემცირებისას, მნიშვნელოვანია იმ გარემოების გათვალისწინება, თუ რამდენად აცნობიერებდა მითითებულ პირობას მხარე ხელშეკრულებაზე ხელის მოწერისას. ამდენად, თუ მხარე აღჭურვილია ადვოკატით, სამეწარმეო ურთიერთობებში გამოცდილი სუბიექტია და ა.შ. ივარაუდება, რომ ასეთ ვითარებაში შეთანხმებული პირგასამტეხლო, თუნდაც, შეუსაბამოდ მაღალი, შეესაბამება მხარეთა ნამდვილ ნებას და შემცირებას არ ექვემდებარება.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, ბ.მ.-ს ე.კ.-ის სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა უსაფუძვლოდ დაზოგილი თანხის – 9750 ლარის გადახდა.

მხარეთა ახსნა-განმარტებით დასტურდებოდა, რომ ბ.მ.- ე.კ.-ის ბინას (ორ ოთახს) ფლობდა ჯერ კიდევ იქამდე, სანამ ე.კ.-ი აღნიშნულ მისამართზე გადავიდოდა. უდავო ფაქტობრივ გარემოებას წარმოადგენდა ბ.მ.-ს მიერ დაკავებული ორი ოთახის ე.კ.-ისადმი კუთვნილება. სადავო ფაქტობრივი გარემოება იყო, თუ როდიდან ფლობდა ბ.მ.- აღნიშნულ ქონებას. სასამართლომ, საქმეზე წარდგენილი მტკიცებულებების, კერძოდ, მხარეთა და მოწმეთა ახსნა-განმარტებით დადგენილად მიიჩნია, რომ ბ.მ.- ე.კ.-ის მიერ სადავო მისამართზე გადასვლისას, კერძოდ, 2007 წლის სექტემბერს იქ დახვდა. ე.კ.-ი ბ.მ.-ს მიერ მისი ქონებით სარგებლობის საფუძვლით დაზოგილი თანხის დაკისრებას მოითხოვდა არა იმ პერიოდიდან, როდესაც ბ.მ.- სადავო ბინაში გადავიდა, არამედ იმ პერიოდიდან, როდესაც თავად გადავიდა აღნიშნულ მისამართზე, კერძოდ, 2007 წლის სექტემბრიდან. ამასთან, ე.კ.-ი მის ხარჯზე, ქირის სახით დაზოგილ თანხას მოითხოვდა არა ბ.მ.-ს მიერ სადავო საცხოვრებელ ფართზე მფლობელობის უფლების ფაქტობრივად შეწყვეტამდე, არამედ დროის მხოლოდ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, კერძოდ, შეგებებული სარჩელის შემოტანამდე – 2013 წლის 1 თებერვლამდე, ანუ ჯამში, 65 თვის განმავლობაში.

ამდენად, შეგებებული სარჩელის ავტორი, ე.კ.-ი უსაფუძვლოდ დაზოგილი თანხის სახით ბ.მ.-სგან მოითხოვდა იმ ქირას, რომელსაც იგი აღნიშნული ქონების გაქირავების გზით მიიღებდა და რა თანხაც ბ.მ.-ს უსაფუძვლოდ დაეზოგა მისი ქონებით უსასყიდლოდ სარგებლობით. შესაბამისად, ე.კ.-ი ბ.მ.-საგან დაკარგულ შემოსავალს მოითხოვდა, რაც ბ.მ.-სთვის უსაფუძვლოდ დაზოგილი სარგებელი იყო. მითითებული არგუმენტაცია, პირველ რიგში, ეყრდნობოდა დასკვნას, რომლის შესაბამისადაც, ბ.მ.- სადავო ბინაში შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე ცხოვრობდა. აღნიშნული დასკვნა გამომდინარეობს შემდეგ ფაქტობრივი და სამართლებრივი გარემოებებიდან:

სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლით, კერძოდ, განსახილველი მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, პირი, რომელიც ხელყოფს მეორე პირის სამართლებრივ სიკეთეს მისი თანხმობის გარეშე განკარგვის, დახარჯვის, სარგებლობის, შეერთების, შერევის, გადამუშავების ან სხვა საშუალებით, მოვალეა აუნაზღაუროს უფლებამოსილ პირს ამით მიყენებული ზიანი.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, განსახილველი ნორმით გათვალისწინებული „ზიანი“ წარმოადგენს არა ზიანის ანაზღაურების შემთხვევას, არამედ, საქმე გვაქვს გამდიდრების გათანაბრებასთან. ამ შემთხვევაში ყურადსაღებია, რომ განსახილველი ნორმა მოცემულია უსაფუძვლო გამდიდრების ინსტიტუტით, რაც მიგვითითებს ამ ნორმით გათვალისწინებული ზიანის გათანაბრებაზე უსაფუძვლო გამდიდრებასთან, ანუ როგორც ხელყოფის კონდიქციისათვის არის დამახასიათებელი, ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი არის ის, რომ ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა. აქედან გამომდინარე, დასახელებულ ნორმაში მითითებულ ზიანში იგულისხმება მიღებულის დაბრუნების შეუძლებლობის შემთხვევაში მისი ღირებულების ანაზღაურება, ანუ საქმე გვაქვს არა ზიანის ანაზღაურებასთან, არამედ გამდიდრების გათანაბრების შემთხვევასთან. ამდენად, სადავო საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 992-ე მუხლის მიხედვით.

სააპელაციო სასამართლოს შეფასებით, იმის გათვალისწინებით, რომ ე.კ.-ის საკუთრებაში არსებული ბინის შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მფლობელობის გამო, ამ უკანასკნელმა დაკარგა გარკვეული სიკეთის მიღების შესაძლებლობა, მას უფლებას აძლევს, ამოიღოს ეს ქონება ხელმყოფისაგან. აღნიშნული ქონებრივი წონასწორობის აღდგენას ემსახურება სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლი, რომლის თანახმად, ხელმყოფმა უნდა გაუთანაბროს უფლების მქონე პირს მის უფლებაში ჩარევა.

კონკრეტულ შემთხვევაში, ე.კ.-ის მიერ პერიოდულად მიღებული თანხები, უფრო მეტი იყო, ვიდრე ბინის ქირა, თუმცა, ვინაიდან არ დგინდებოდა ე.კ.-ის ნება ბ.მ.-ს მიერ ქონების უსასყიდლოდ ფლობის უფლების მინიჭებასთან დაკავშირებით, უკან დასაბრუნებელი თანხის ოდენობის დადგენისას უნდა გათვალისწინებულიყო ის თანხა, რომელსაც ე.კ.-ი ვარაუდობდა, რომ ბინის ქირის სახით მიიღებდა. ამ შემთხვევაში, მნიშვნელოვანი იყო გათანაბრების ოდენობის განსაზღვრის საკითხი. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ამ მხრივ საყურადღებო იყო შესრულების კონდიქციის რეგულირების მექანიზმი, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 979-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, უკან დაბრუნების მოთხოვნა ვრცელდება შეძენილზე, მიღებულ სარგებელზე, ასევე სხვა ყველაფერზე, რაც მიმღებმა შეიძინა მიღებული საგნის განადგურების, დაზიანების ან ჩამორთმევის სანაცვლო ანაზღაურების სახით. იმის გათვალისწინებით, რომ „შესრულების დაბრუნება“ (შესაბამისი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე მიღებული სიკეთის) შეუძლებელია, ზემოთ მითითებული ნორმის მე-2 ნაწილის თანახმად, უფლების მქონე პირმა, ე.კ.-მა შეიძლება, გამოიყენოს ღირებულების ანაზღაურების მოთხოვნა, რაც შეიძლება დადგინდეს მსგავსი ბინის ქირის ოდენობით.

სააპელაციო სასამართლომ ნიშანდობლივად მიიჩნია იმის აღნიშვნა, რომ მითითებული გაანგარიშება მხარეთა სუბიექტურ შეხედულებაზე დამოკიდებული არ იყო და საქმეში წარმოდგენილ მტკიცებულებას უნდა დაფუძნებოდა. განსახილველ შემთხვევაში, საქმეში წარდგენილი იყო აუდიტის დასკვნა, რომლის მიხედვითაც, ბ.მ.-ს მიერ დაკავებული სადავო უძრავი ქონების ქირავნობის ფასი, თვეში საშუალოდ, 150 ლარს შეადგენდა. აღნიშნული ფაქტობრივი გარემოების საწინააღმდეგო მტკიცება საქმეზე წარდგენილი არ ყოფილა. ე.კ.-ი ქირის ანაზღაურებას დროის გარკვეული მონაკვეთისათვის მოითხოვდა, კერძოდ, 2007 წლის სექტემბრიდან (როდესაც თავად მესაკუთრე ე.კ.-ი გადავიდა საცხოვრებლად, რა დროსაც მას აღნიშნულ მისამართზე ბ.მ.- დახვდა). თავად ე.კ.-ის მიერ აღნიშნული ქონების ფაქტობრივი ფლობით მამკვიდრებელ ს.კ-ან ფაქტობრივი ფლობით 1976 წლიდან მიღების ფაქტი სადავო არ იყო.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ ე.კ.-ის მოთხოვნა ბ.მ.-სათვის 65 თვის ბინის ქირის სახით 150 ლარის, მთლიანობაში 9750 ლარის დაკისრების ნაწილში საფუძვლიანი იყო. მტკიცების თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი იყო, რომ აღნიშნული მოთხოვნის ფაქტობრივ საფუძვლებს შეგებებული სარჩელის მოპასუხე არ შეცილებია. ვალდებულებათა ურთიერთგაქვითვის გზით ე.კ.-ს ბ.მ.-ს სასარგებლოდ უნდა დაკისრებოდა 13482 ლარის გადახდა.

სამოქალაქო კოდექსის 442-ე მუხლის პირველი ნაწილის შესაბამისად, ორ პირს შორის არსებული ურთიერთმოთხოვნა შეიძლება გაქვითვით შეწყდეს, თუ დამდგარია ამ მოთხოვნათა შესრულების ვადა. ამავე კოდექსის 444-ე მუხლის თანახმად, თუ გასაქვითი მოთხოვნები მთლიანად ვერ ფარავენ ერთმანეთს, იქვითება მხოლოდ ის, რომლის მოცულობაც ნაკლებია მეორე მოთხოვნის მოცულობაზე.

განსახილველ შემთხვევაში დადგინდა, რომ ვალდებულების გარეშე ე.კ.-მა 12000 აშშ დოლარი მიიღო, ასევე, დადგინდა, რომ აღნიშნული თანხის სანაცვლოდ ე.კ.-ს უძრავი ქონება უნდა გადაეფორმებინა ან თანხა ორმაგი ოდენობით უკან დაებრუნებინა. შესაბამისად, დამატებით 12000 აშშ დოლარს სასამართლომ პირგასამტეხლოს კვალიფიკაცია მისცა. საბოლოო ჯამში, ე.კ.-ს დაეკისრა ბ.მ.-საგან უსაფუძვლოდ მიღებული თანხის, 12000 აშშ დოლარისა და პირგასამტეხლოს 1200 აშშ დოლარის, ჯამში, 13200 აშშ დოლარის დაბრუნება, რაც ეროვნულ ვალუტაში, გადაწყვეტილების გამოტანის დროისათვის 23232 ლარს შეადგენდა (კურსი აშშ დოლარი ქართულ ლართან 1.76). ე.კ.-ს ბ.მ.-ს სასარგებლოდ ბინის ქირის სახით უსაფუძვლოდ დაზოგილი თანხის, 65 თვის ქირის, მთლიანობაში 9750 ლარის გადახდა დაეკისრა. სამოქალაქო კოდექსის 442-ე და 444-ე მუხლებზე დაყრდნობით აღნიშნულ შემხვედრ ურთიერთვალდებულებათა გაქვითვის გზით ე.კ.-ს უნდა დაკისრებოდა 13482 ლარის გადახდა (23 232 ლარს - 9750 ლარი = 13 482 ლარს).

სააპელაციო სასამართლომ მიზანშეწონილად მიიჩნია დამატებით იმის განმარტება, რომ ბ.მ.-ს მოთხოვნის, 12000 აშშ დოლარის, ეროვნულ ვალუტაში გადმოყვანა განპირობებულ იქნა სხვადასხვა ვალუტაში არსებული ფულად ვალდებულებების გაქვითვის საჭიროებით. ამასთან, ვალდებულებათა ურთიერთგაქვითვისა და შემდგომ დარჩენილი მოთხოვნის სხვადასხვა კურსით (დოლარის ლართან შესაბამისობის თვალსაზრისით) აღსრულებისა და ამით მხარეთა არათანაბარ მდგომარეობაში ჩაყენების თავიდან აცილების მიზნით, სასამართლომ იხელმძღვანელა საქმის განხილვის დროისათვის არსებული კურსით (აშშ დოლარის ქართულ ლართან შესაბამისობა 1.76) და დაადგინა, რომ 13200 აშშ დოლარის ეკვივალენტი იყო 23232 ლარი, რასაც ურთიერთგაქვითვის შედეგად უნდა გამოკლებოდა 9750 ლარი, საბოლოო ჯამში, ე.კ.-ის ვალდებულება ბ.მ.-ს მიმართ 13482 ლარის ოდენობით უნდა განსაზღვრულიყო.

ამგვარ დასკვნამდე სასამართლო მივიდა იმ გარემოების მხედველობაში მიღებით, რომ მხარეების შეთანხმება დასაბრუნებელ თანხაზე გამომდინარეობდა ნასყიდობის ფასიდან, რომელიც მხარეთა შეთანხმებით 12000 აშშ დოლარი იყო, ხოლო პირგასამტეხლო 1200 აშშ დოლარი, რაც შეეხებოდა 2011 წლის 11 სექტემბრის შეთანხმებაში დაფიქსირებულ აშშ დოლარის ლართან შესაბამისობას, მხარეთა ნება ვალდებულების შესრულების დროისათვის 12000 აშშ დოლარის ყოველთვის ამ კურსით (1.64) გადაანგარიშების თაობაზე არ იკვეთებოდა. უფრო მეტიც, ამგვარ მტკიცებას შეგებებული სარჩელი არ შეიცავდა. რაც შეეხებოდა სასამართლოს მიერ საქმის განხილვის დროისათვის არსებული კურსის მითითებას, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ ვალდებულებათა გაქვითვა და დარჩენილი თანხის აღსრულების დადგენა, ზოგადი ფორმულირებით, აშშ დოლარის ექვივალენტი ლარში, გამოიწვევდა გადაწყვეტილების აღსრულების ეტაპისათვის არსებულ კურსზე აპელირებას, რაც არსებითად შეიძლება განსხვავდებოდეს ვალდებულებათა გაქვითვის დროისათვის არსებული კურსისაგან. ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ საქმის გადაწყვეტის დროისათვის, ანუ გაქვითვის დროისათვის არსებული კურსის გამოყენების მეშვეობით უნდა დადგენილიყო როგორც გასაქვით მოთხოვნათა ოდენობა, ასევე დარჩენილი გადასახდელი თანხის ოდენობა.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, საქმეში არსებული მტკიცებულებებით არ დასტურდებოდა ე.კ.-ის მიერ ბ.მ.-ს კუთვნილი კომუნალური დავალიანების დაფარვის ფაქტი. სამოქალაქო კოდექსის 986-ე მუხლის შესაბამისად, პირს, რომელიც შეგნებულად ან შეცდომით სხვის ვალებს ისტუმრებს, შეუძლია ამ პირს მოსთხოვოს თავისი ხარჯების ანაზღაურება.

მოცემულ შემთხვევაში სააპელაციო საჩივრით სადავოდ იყო გამხდარი საერთო მრიცხველის გათვალისწინებით ე.კ.-ის მიერ უფრო მეტი კომუნალური გადასახადის გადახდის ფაქტი, ვიდრე ბ.მ.- იხდიდა, კერძოდ, აპელანტის მითითებით, ე.კ.-ს კომუნალურ გადასახადებზე 2007 წლის სექტემბრიდან გადახდილი ჰქონდა 3002 ლარი, ანუ 1025 ლარით მეტი, ვიდრე ბ.მ.-ს. შესაბამისად, აპელანტმა მიიჩნია, რომ 1025 ლარის ნახევარი მაინც ბ.მ.-ს უნდა დაკისრებოდა. აღნიშნულთან დაკავშირებით სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 982-ე მუხლის გამოყენების მიზნებისათვის უდავოდ უნდა დასტურდებოდეს სხვისი ვალდებულების შესრულების ფაქტი. მოცემულ შემთხვევაში, საქმის მასალებით არ დასტურდებოდა, რომ ე.კ.-მა სწორედ ბ.მ.-ს ვალდებულება შეასრულა ნამეტი სახით კომუნალური გადასახადის გადახდის გზით, შესაბამისად, აღნიშნულ ნაწილში სააპელაციო საჩივარი დაუსაბუთებელი იყო და დაკმაყოფილებას არ ექვემდებარებოდა.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ორივე მხარემ.

ბ.მ.-ს საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლომ თავისი გადაწყვეტილებით ბ.მ.-ს ე.კ.-ის სასარგებლოდ დააკისრა 9750 ლარის გადახდა, ამასთან, აპელანტს პირგასამტეხლო 1200 აშშ დოლარამდე შეუმცირა, რაც ცდება სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს. სააპელაციო სასამართლომ მხარეს მიაკუთვნა ის, რაც არ მოუთხოვია და იმაზე მეტი – ვიდრე იგი მოითხოვდა. ის გარემოება, რომ სასამართლო გაცდა სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს, დასტურდება თავდაპირველად შეგებებული სარჩელის, ხოლო შემდგომში – სააპელაციო საჩივრის მოთხოვნებით, კერძოდ, აპელანტს არ მოუთხოვია პირგასამტეხლოს შეცირება და თანხის ბ.მ.-სათვის 9750 ლარის ოდენობით დაკისრება. სასამართლოში დავის საგნის განსაზღვრა და მოთხოვნის ჩამოყალიბება მხოლოდ მხარის პრეროგატივაა;

სასამართლომ ასევე არასწორად შეაფასა ფაქტობრივი გარემოება, თითქოს ბ.მ.- 2007 წლის სექტემბრის თვიდან უსასყიდლოდ, მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ ფლობდა მის კუთვნილ ორ ოთახს. კასატორის მოსაზრებით, ე.კ.-ს სურდა უძრავი ქონების ორი ოთახის „დაგირავება“ და არა – „გაქირავება“, ვინაიდან მას ესაჭიროებოდა იმაზე მეტი ფული, ვიდრე ის ორი ოთახის გაქირავებით აიღებდა. შესაბამისად, მხარეები ზეპირსიტყვიერად შეთანხმებული იყვნენ, რომ ე.კ.-ი ბ.მ.-ს მიერ მიცემული თანხის სანაცვლოდ იცხოვრებდა თავის საკუთრებაში არსებულ ორ ოთახში, ხოლო ბ.მ.-ს მიერ დაკავებული ორი ოთახის დატოვების შემდეგ მას თანხა უნდა დაებრუნებინა ბ.მ.-სათვის.

ე.კ.-ის საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება უკანონოა პირგასამტეხლოს დაკისრების ნაწილში, ვინაიდან იმ შემთხვევაში, როდესაც არ არსებობს ძირითადი ვალდებულება, პირგასამტეხლოს მოთხოვნის ან/და დაკისრების უფლებაც არ არსებობს, გამომდინარე სამოქალაქო კოდექსის 153-ე მუხლის პირველი ნაწილიდან.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრების დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ბ.მ.-სა და ე.კ.-ის საკასაციო საჩივრები არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს არა აქვთ წარმატების პერსპექტივა. კასატორ ბ.მ.-ს მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლო გაცდა შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს. საკასაციო სასამართლო არ იზიარებს კასატორის ზემოაღნიშნულ მოსაზრებას, ვინაიდან ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვის მარეგულირებელი ნორმების გამოყენებით სააპელაციო სასამართლომ მართებულად გაქვითა შეგებებული მოსარჩელის (ე.კ.-ის) ვადამოსული მოთხოვნა - 9750 ლარი მოსარჩელის (ბ.მ.-ს) ვადამოსულ მოთხოვნაში და სწორად გამოაკლო ამ უკანასკნელს 9750 ლარი. ზემოხსენებულ ფარგლებში ურთიერთმოთხოვნათა გაქვითვით სააპელაციო სასამართლოს კანონი არ დაურღვევია და შესაბამისად, არც შეგებებული სარჩელის მოთხოვნის ფარგლებს არ გაცდენია.

საკასაციო საჩივრები არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან (სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება შეიცავს მითითებას მსგავსი კატეგორიის დავებთან დაკავშირებით საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მიერ დადგენილ პრაქტიკაზე, რასაც იზიარებს საკასაციო სასამართლოც).

ამასთან, საკასაციო საჩივრების განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ბ.მ.-სა და ე.კ.-ის საკასაციო საჩივრები, რის გამოც საკასაციო საჩივრებს უარი უნდა ეთქვათ განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს კასატორ ე.კ.-თან მიმართებით, ვინაიდან იგი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან „სახელმწიფო ბაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონის პირველი ნაწილის „მ¹“ ქვეპუნქტის საფუძველზე. რაც შეეხება კასატორ ბ.მ.-ს, ვინაიდან ამ უკანასკნელის საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლიდან საფუძველზე, მას უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (945 ლარის) 70% – 661.5 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ბ.მ.-ს საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორ ბ.მ.-ს დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე საკასაციო საჩივარზე მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (945 ლარი, საგადახდო დავალება №….. გადახდის თარიღი – 2014 წლის 24 ოქტომბერი) 70% – 661.5 ლარი;

3. ე.კ.-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

4. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე