№ას-1021-976-2013 10 მარტი, 2015 წელი

თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

პაატა ქათამაძე (თავმჯდომარე, მომხსენებელი)

მოსამართლეები:

ვასილ როინიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი განხილვის გარეშე

კასატორი – ვ. ს-ი

მოწინააღმდეგე მხარე – მ. პ-ი

გასაჩივრებული გადაწყვეტილება – ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული გადაწყვეტილების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საცხოვრებელი სადგომის საკუთრებაში გადაცემა

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი :

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს სარჩელით მიმართა ვ. ს-მა მოპასუხე მ. პ-ის მიმართ და მოითხოვა მ. პ-ისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 8250 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ქალაქ ..., ... ქ.№..-ის მე-.. სართულზე მდებარე №.. ბინის მესაკუთრედ ცნობა.

ბათუმის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 28 მაისის გადაწყვეტილებით:

1. ვ. ს-ის სარჩელი დაკმაყოფილდა;

2. მ. პ-ისათვის საცხოვრებელი სადგომის საბაზრო ღირებულების 25%-ის – 8250 ლარის გადახდის სანაცვლოდ ვ.პ-ი ცნობილ იქნა ქ.ბათუმში, ..... ქ.№...-ის მე-.. სართულზე მდებარე №.. ბინის მესაკუთრედ.

დასახელებული გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა მ. პ-მა.

ქუთაისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2013 წლის 15 აგვისტოს გადაწყვეტილებით:

1. მ. პ-ის სააპელაციო საჩივარი დაკმაყოფილდა;

2. ბათუმის საქალაქო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილების შეცვლით მიღებულ იქნა ახალი გადაწყვეტილება;

3. ვ. ს-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად ცნო შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

ქ.ბათუმში, ... ქ.№...-ში მდებარე №.... საცხოვრებელი ბინა მ. პ-ის საკუთრებაა. საკუთრების უფლება წარმოიშვა 1994 წლის 28 მარტს დადებული №...... ..... ხელშეკრულების საფუძველზე;

სადავო ბინას 1984 წლიდან 2012 წლის 21 ნოემბრამდე (პოლიციის მიერ

გამოსახლებამდე), ფაქტობრივად ფლობდა ვ.ს-ი, რომელიც 1997 წლის 22 მაისს დარეგისტრირდა ამავე მისამართზე. 1997 წლიდანვე იგი რეგისტრირებული იყო ელექტროენერგიის მომხმარებელ აბონენტად და იხდიდა მოხმარებული ელექტროენერგიის საფასურს;

მ.პ-მა 1997 წელს სარჩელი აღძრა ქ.ბათუმის სასამართლოში, რომლითაც მოითხოვა ვ.პ-ის გამოსახლება სადავო საცხოვრებელი სადგომიდან, რაც ამავე სასამართლოს 1998 წლის 7 აპრილის გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა. ეს გადაწყვეტილება გაუქმდა ვ.პ-ის საკასაციო საჩივრის საფუძველზე აჭარის ა/რ-ის უმაღლესი სასამართლოს 1998 წლის 12 ივნისის განჩინებით და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდა ქ.ბათუმის სასამართლოს. საქმე არსებითად აღარ განხილულა - ქ.ბათუმის სასამართლოს 1998 წლის 18 დეკემბრის განჩინებით მ.პ-ის სარჩელი განუხილველად დარჩა, მოსარჩელის სასამართლო სხდომაზე გამოუცხადებლობის გამო.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა პირველი ინსტანციის სასამართლოს დასკვნა იმის თაობაზე, რომ ვ.ს-ი წარმოადგენდა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის 1¹ მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტით გათვალისწინებულ მოსარგებლეს, რადგან ეს დასკვნა არ გამომდინარეობდა საქმეში არსებული მტკიცებულებებით დამტკიცებულად ცნობილი გარემოებებიდან.

სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის 1¹ მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტზე, რომლის თანახმად, მოსარგებლეა პირი, რომელიც კანონის მიღების მომენტისთვის კეთილსინდისიერად ფაქტობრივად ფლობს საცხოვრებელ სადგომს მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებული წერილობითი ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე, ან მფლობელობის უფლება მიღებული აქვს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებით ან ადმინისტრაციული აქტით.

სააპელაციო სასამართლოს განმარტებით, იმისათვის, რომ დასახელებული კანონის მიზნებისათვის პირი ჩაითვალოს მოსარგებლედ, კანონმდებელი განსაზღვრავს შემდეგ აუცილებელ პირობებს: 1. კანონის მიღების მომენტისათვის, ანუ – 1998 წლის 25 ივნისისათვის, მოსარგებლე კეთილსინდისიერად და ფაქტობრივად უნდა ფლობდეს საცხოვრებელ სადგომს; 2. ფლობა უნდა ეფუძნებოდეს: ა. მესაკუთრესთან სანოტარო ფორმის დაცვის გარეშე დადებულ წერილობით ნასყიდობის ხელშეკრულებას, ა.ბ. საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგებას ან ადმინისტრაციულ აქტს.

სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოცემულ საქმეზე, ვ.ს-ი ცდილობდა დაემტკიცებინა მის მიერ საცხოვრებელი სადგომის საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების საფუძველზე ფლობის ფაქტი, ხოლო გარიგების არსებობის დასადასტურებლად მიუთითებდა მ.პ-ის მამისათვის 1984 წელს 15000 მანეთის გადახდის, აგრეთვე, – საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციასა და კომუნალური გადასახადების გადახდის გარემოებებზე.

სააპელაციო სასამართლოს მითითებით, მ. პ-ისათვის, ან მისი ოჯახის რომელიმე წევრისათვის საცხოვრებელი სადგომის დათმობის სანაცვლოდ რაიმე თანხის გადახდის დამადასტურებელი მტკიცებულება საქმეზე წარდგენილი არ იყო. ამასთან, მოსარჩელის მიერ მითითებული ამ გარემოების არსებობა რომც დადასტურებულიყო, 1984 წლისათვის სადავო საცხოვრებელი სადგომი არ წარმოადგენდა კერძო საკუთრებას: იგი სახელმწიფო საკუთრება იყო და მხოლოდ 1994 წელს გადაეცა მ.პ-ს საკუთრებაში, უსასყიდლოდ პრივატიზაციის გზით. შესაბამისად, 1994 წლამდე, არც მ. პ-ს და მით უმეტეს – არც მისი ოჯახის წევრებს, არ შეეძლოთ საცხოვრებელ სადგომზე მესამე პირებთან რაიმე სახის გარიგებების დადება.

რაც შეეხებოდა საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციასა და კომუნალური გადასახადების გადახდას, სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მე-2 მუხლის მე-4 პუნქტის თანახმად, საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობა შეიძლება დადასტურდეს სადავო საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაციითა და კომუნალური გადასახადების გადახდით, თუმცა, ყურადღება უნდა მიექცეს კანონის მიზნებისათვის ,,რეგისტრაციის” ლეგალურ დეფინიციას, რომელიც მოცემულია კანონის 1¹ მუხლის ,,ბ’’ ქვეპუნქტში: რეგისტრაციაში იგულისხმება მხოლოდ „საქართველოს მოქალაქეთა და საქართველოში მცხოვრებ უცხოელთა რეგისტრაციის, პირადობის (ბინადრობის) მოწმობისა და საქართველოს მოქალაქის პასპორტის გაცემის წესის შესახებ“ 1996 წლის 27 ივნისის №323 კანონის (პარლამენტის უწყებანი, 30.07.96, გვ.28) მიღებამდე არსებული წესით საცხოვრებელ ფართში რეგისტრაცია (ჩაწერა).

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, 1996 წლის 27 ივნისის შემდგომ საცხოვრებელ სადგომში განხორციელებული რეგისტრაცია ვერ მიიჩნეოდა კანონით განსაზღვრულ იმ ,,რეგისტრაციად”, რომელიც ადასტურებს საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობის უფლების დათმობის შესახებ გარიგების არსებობას. ამასთან, ამ გარიგების არსებობას ადასტურებს ,,რეგისტრაცია” და კომუნალური გადასახადების გადახდა კუმულაციურად, ე.ი. – რომელიმე ამ კომპონენტის არარსებობისას, ან – არასათანადო წესით არსებობისას, კუმულაციური პირობაც არ არსებობს. შესაბამისად, 1997 წლის 22 მაისს განხორციელებული ვ.ს-ის რეგისტრაცია, ვერ მიიჩნეოდა ,,რეგისტრაციად” კანონის მიზნებისათვის და ვ. ს-ი ვერ მიიჩნეოდა სადავო საცხოვრებელი სადგომის მოსარგებლედ.

ამავდროულად, სააპელაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა ზემოაღნიშნული კანონის 1¹ მუხლის ,,ა’’ ქვეპუნქტის მითითებაზე საცხოვრებელი სადგომის ,,კეთილსინდისიერად” და ,,ფაქტობრივ” ფლობასთან დაკავშირებით. საქმეზე დადგინდა, რომ კანონის მიღებამდე, 1997 წელს, მესაკუთრე მ.პ-ი სასამართლო წესით შეედავა საცხოვრებელი სადგომის ფაქტობრივ მფლობელს – ვ.ს-ს და მისი გამოსახლება მოითხოვა სწორედ იმ მოტივით, რომ ეს უკანასკნელი არამართლზომიერ მფლობელს წარმოადგენდა.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დაასკვნა, რომ „საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მიღების მომენტისათვის, ვ.ს-ის მიერ სადავო საცხოვრებელი სადგომის კეთილსინდისიერად ფლობის ფაქტიც არ დასტურდებოდა. ამასთან, განხილული სარჩელის აღძვრის მომენტისათვის ვ.ს-ი უკვე აღარც ფაქტობრივად ფლობდა (2012 წლის 21 ნოემბრიდან) და არც ამჟამად ფლობს სადავო საცხოვრებელ სადგომს.

სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ს-მა.

საკასაციო საჩივრის საფუძვლები:

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის ანალიზით შეიძლება იმის დადასტურებულად მიჩნევა, რომ საცხოვრებელ სადგომში რეგისტრაცია და კომუნალური გადასახადების გადახდა შესაძლებელია არსებობდეს, როგორც კუმულაციურად, ასევე, რომელიმე მათგანი. ორივე ამ კომპონენტის ერთობლივად არსებობის აუცილებლობაზე კანონის არ მიუთითებს.

„საცხოვრებელი სადგომით სარგებლობისას წარმოშობილი ურთიერთობების შესახებ“ კანონის მიღების დროისათვის, ანუ 1998 წლისათვის, ვ.ს-ი რეგისტრირებული იყო ქ.ბათუმში, ქ...... (ამჟამად, ......) ქ.№...-ში მდებარე №.. ბინაში. აღნიშნული კანონის მიღების დროიდან, ე.ი 1998 წლიდან 2012 წლამდე, კერძოდ, 14 წლის განმავლობაში, მესაკუთრეს საცხოვრებელ სადგომთან დაკავშირებით რაიმე სახის პრეტენზია არ გამოუთქვამს. ის გარემოება, რომ მ.პ-ი 1997 წელს სასამართლო წესით შეედავა ვ.ს-სა და მის მეუღლეს, ლ.ს-ს, სრულიად არ ნიშნავს, რომ იგი კანონის მიღების მომენტისათვის არ წარმოადგენდა საცხოვრებელი სადგომის კეთილსინდისიერ მფლობელს.

საქმის მასალებით დასტურდება დაკავებულ საცხოვრებელ სადგომში ვ. ს-ის, როგორც რეგისტრაცია, ასევე, მისი მხრიდან ამ ფართის სარგებლობასთან დაკავშირებით კომუნალური გადასახადების გადახდის ფაქტი.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ს-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მე-5 ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არც ერთი ზემომითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული გადაწყვეტილება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ.ს-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401.4 მუხლის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში ამ ნორმის გამოყენების წინაპირობა არ არსებობს, ვინაიდან კასატორი გათავისუფლებულია სახელმწიფო ბაჟის გადახდისაგან სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 46-ე მუხლის პირველი ნაწილის „ი“ ქვეპუნქტის საფუძველზე.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი :

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა :

1. ვ.ს-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ საჩივრდება.

თავმჯდომარე პ. ქათამაძე

მოსამართლეები: ვ. როინიშვილი

ბ. ალავიძე