№ას-1289-1227-2014 13 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატის

შემადგენლობა

ნინო ბაქაქური (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ზურაბ ძლიერიშვილი, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა _ ზეპირი განხილვის გარეშე

საკასაციო საჩივრის ავტორი – ვ. ა-ი (მოპასუხე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ო. რ-ე (მოსარჩელე), ი. ა-ი (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 21 ოქტომბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი

ო. რ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ი. ა-ისა და ვ. ა-ის მიმართ ნატურით გაყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

მოსარჩელის დედამ ჟ. რ-ემ 1971 წელს მოპასუხე ი. ა-ის ბებიისგან ბ. ა-ისგან შეიძინა თბილისში, დ-ის ქუჩა № ..-ში მდებარე სახლის ლიტერ ,,ა’’-ს 1/3 წილი. ამ პერიოდიდან რ-ეები ჩაწერილი იყვნენ აღნიშნულ მისამართზე, თუმცა ფართის ნოტარიულად გაფორმებას და ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში დარეგისტრირებას ვერ ახერხებდნენ იმ საფუძვლით, რომ ნასყიდობის ხელშეკრულებაში მითითებული ფართი ტექნიკური აღრიცხვის ბიუროში დამხმარე ფართად იყო რეგისტრირებული და იმ დროისთვის მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად დამხმარე ფართის გაფორმება ვერ ხერხდებოდა, ვინაიდან ითვლებოდა უკანონოდ. მოსარჩელის განმარტებით, ბ. ა-ის განცხადების საფუძველზე 1989 წლის 15 ნოემბრის ქ. თბილისის 26 კომისრის სახ. რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის გადაწყვეტილებით, მას დაუკანონდა ლიტერ ,,ა’’-ს უკანონო ნაწილი. 1990 წლის 18 დეკემბერს, ო. რ-ემ ნოტარიულად დამოწმებული ნასყიდობის ხელშეკრულების საფუძველზე გაიფორმა კუთვნილი წილი. 1993 წელს ბ. ა-ის გარდაცვალების შემდგემ, ანდერძისმიერი მემკვიდრეობის უფლების საფუძველზე ზემოხსენებული ფართის დარჩენილი 2/3 ნაწილის მფლობელი გახდა ა. ა-ი, რომელმაც აღნიშნული წილი აჩუქა თავის შვილს, მოპასუხე ი. ა-ს. მას შემდგომ მოსარჩელესა და მოპასუხეებს შორის არის დაუსრულებელი დავა, ვინაიდან ა-ები არ აძლევენ ო. რ-ეს საშუალებას ისარგებლოს და განკარგოს საკუთრება. მოსარჩელის მითითებით, მოპასუხე ი. ა-მა დაანგრია 1999 წლის 22 სექტემბრის ისანი-სამგორის რაიონული სასამართლოს გადაწყვეტილების საფუძველზე ო. რ-ის მიერ აღმართული სასაზღვრო მიჯნა, დააზიანა რ-ის საცხოვრებელი სახლსა და ეზოში მდებარე სათავსოების საკეტები და თავის სასარგებლოდ დაიწყო მათი გამოყენება. 2011 წლის 19 მაისს მოსარჩელემ მიმართა სსიპ ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნულ ბიუროს და მოითხოვა ტექნიკური-საინჟინრო ექსპერტიზის ჩატარება, ვინაიდან მას სურდა საერთო საკუთრებიდან კუთვნილი წილის გამოყოფა, თუმცა, მოსარჩელის განმარტებით, მოპასუხე ი. ა-მა ექსპერტს საშუალება არ მისცა, შესულიყო სადავო ფართში და მოეხდინა აზომვითი სამუშაოების ჩატარება. შესაბამისად, რ-ემ ვერ წარუდგინა სასამართლოს ექსპერტიზის დასკვნა იმის თაობაზე, შესაძლებელი იყო თუ არა საერთო ფართიდან მისი კუთვნილი წილის გამოყოფა.

მოპასუხე ი. ა-მა სარჩელი არ ცნო შემდეგი დასაბუთებით:

მოპასუხის განმარტებით, ჟ. რ-ემ ხელწერილის საფუძველზე შეიძინა არსებული ფართის 1/4 წილი. ასევე სადავოა 1990 წლის ნოტარიულად დამოწმებული ხელშეკრულება, სადავო ფართის 1/3 წილის ნასყიდობის თაობაზე, ვინაიდან მასზე არსებული ხელმოწერა გაურკვევლად არის შესრულებული. მოპასუხის მითითებით, მოსარჩელეს და მის ოჯახს არასოდეს უცხოვრიათ სარჩელში მითითებულ სადავო მისამართზე და არც ფართი ჰქონიათ გამოყოფილი, შესაბამისად ო. რ-ეს არ ჰქონდა სასაზღვრო მიჯნის აღმართვის უფლება.

2011 წლის 27 დეკემბერს ვ. ა-მა აღძრა შეგებებული სარჩელი ო. რ-ისა და ი. ა-ის მიმართ უძრავ ნივთზე საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე შემდეგი დასაბუთებით:

შეგებებული სარჩელის ავტორის განმარტებით, ქ. თბილისში, დ-ის ქ.№...-ში მდებარე უძრავი ქონება, სახლის ნაწილი და საეზოვე მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ვ. ა-ის, ო. რ-ისა და ი. ა-ის საერთო საკუთრებას. ვ. ა-ის მითითებით, მის საკუთრებაშია შენობა-ნაგებობა №9, ანუ ლიტ. ,,ბ’’ საერთო ფართით 135,91 კვ.მ. მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 78,35 კვ.მ და ასევე მის სარგებლობაშია საეზოვე მიწის ნაკვეთი, რომელიც ათეული წლებია ფაქტობრივად გამიჯნულია შენობა-ნაგებობებიდან და განაშენიანებისგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთიდან მისსავე საკუთრებაში არსებული სახლისა და ეზოში განლაგებული ნაგებობების კედლით.8

ო. რ-ემ შეგებებულ სარჩელთან დაკავშირებით წარმოადგინა შესაგებელი, რომლითაც ნაწილობრივ ცნო სარჩელი.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2013 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილებით ო. რ-ის სარჩელი არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა ვ. ა-ის შეგებებული სარჩელი.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება საპელაციო წესით გაასაჩივრა ვ. ა-მა.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 21 ოქტომბრის განჩინებით ვ. ა-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2013 წლის 11 ნოემბრის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

თბილისში, დ-ის ქუჩა N...-ში მდებარე 542 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო კოდი .....) საჯარო რეესტრში აღრიცხულია ი. ა-ის, ვ. ა-ისა და ო. რ-ის თანასაკუთრებად, ანუ მიწის ნაკვეთი საზიარო უფლების საგანია.

რაც შეეხება მიწის ნაკვეთზე მდებარე შენობა-ნაგებობებს, მათზე საკუთრების უფლება რეგისტრირებულია შემდეგი სახით: ი. ა-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულია 2/3 ნაწილი: შენობა-ნაგებობა N1 (ლიტ „ა“) საერთო ფართით 122.12 კვ.მ. (მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 49.88 კვ.მ), ასევე ლიტ „ზ“, ლიტ „გ“ - საერთო ფართით 35.92 კვ.მ. და ლიტ “დ-დ-ვც“ - საერთო ფართით 19 კვ.მ.; ო. რ-ის საკუთრებაში რეგისტრირებულია 1/3 ნაწილი, შენობა-ნაგებობა N1 (ლიტ „ა“) - საერთო ფართით 122.12 კვ.მ (მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 49.88 კვ.მ); ვ. ა-ის ინდივიდუალურ საკუთრებაში ირიცხება შენობა-ნაგებობა N9 (ლიტ ”ბ”) საერთო ფართით 135.91 კვ.მ. (მათ შორის საცხოვრებელი ფართი 78.35 კვ.მ.) (ტ.III, ს.ფ. 50,51).

ამდენად, სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისში, დ-ის ქუჩა N...-ში მდებარე 542 კვ.მ. მიწის ნაკვეთი წარმოადგენს ი. ა-ის, ვ. ა-ისა და ო. რ-ის თანასაკუთრებას. რაც შეეხება შენობა-ნაგებობებს, ვ. ა-ს ინდივიდუალურ საკუთრებაში აქვს აღრიცხული შენობა-ნაგებობა N9 (ლიტ ”ბ”), ხოლო ი. ა-ს და ო. რ-ეს საზიარო უფლება შენარჩუნებული აქვთ N1 შენობა-ნაგებობაზე.

პალატამ დადგენილად მიიჩნია, რომ თბილისის სააპელაციო სასამართლოში გამართულ სასამართლო სხდომაზე ვ. ა-ის წარმომადგენელმა დააზუსტა მოთხოვნა და განმარტა, რომ ვინაიდან ვ. ა-ს ინდივიდუალურ საკუთრებაში აქვს აღრიცხული შენობა-ნაგებობა N9 (ლიტ ”ბ” ), მისი მოთხოვნა საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე შეეხება მხოლოდ მიწის ნაკვეთს და ვ. ა-ი ითხოვს საზიარო უფლების გაუქმებას მის სარგებლობაში არსებული განაშენიანებისაგან თავისუფალი მიწის ნაკვეთის გამოყოფის გზით (იხ.: 21.10.2014წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 17:09:43; 17:20:21- 17:21:22). შეგებებული სარჩელის ავტორი ითხოვს მის სარგებლობაში არსებული მიწის ნაკვეთის გამოყოფა მოხდეს სასამართლოში წარდგენილი მიწის ნაკვეთის გამიჯვნის ნახაზის შესაბამისად, რომელიც განთავსებულია ტ.I, ს.ფ.210-ზე. ვ. ა-ის წარმომადგენლის განმარტებით, მის მარწმუნებელს უნდა გამოეყოს აღნიშნულ ნახაზზე II ნომრად დატანილი 231 კვ.მ მიწის ნაკვეთი, ხოლო დანარჩენი ფართობი უნდა დარჩეს ი. ა-ის და ო. რ-ის თანასაკუთრებაში (იხ.: 21.10.2014წ. სხდომის ოქმი CD დისკზე 17:32:50-17:33:54).

სასამართლომ აღნიშნა, რომ არც შეგებებული სარჩელი მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ (ტ.I, ს.ფ.58-66), არც შეგებებული სარჩელის დაზუსტების თაობაზე განცხადება (ტ.I, ს.ფ.58-66) და არც სააპელაციო საჩივარი (ტ. III, ს.ფ.113-121) არ შეიცავს მითითებას მასზედ, რომ შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი ფორმით მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა არ გამოიწვევს თანამესაკუთრეთა წილთა ღირებულების შემცირებას. შესაბამისად, საქმეში არც ასეთი შინაარსის მტკიცებულებაა წარმოდგენილი. გარდა ამისა, პალატამ ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ შგებებული სარჩელის მოთხოვნა გულისხმობს არა საზიარო მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების სრულად გაუქმებას, ანუ სამივე თანამესაკუთრის წილის რეალურად გამიჯვნას, არამედ მხოლოდ ერთ-ერთი მესაკუთრის წილის გამოყოფას და მიწის ნაკვეთის დანარჩენი ნაწილის შეგებებული სარჩელის ორი მოპასუხის თანასაკუთრებაში დატოვებას.

სააპელაციო პალატამ საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 953-ე, 961-ე და 963-ე მუხლებზე მითითებით აღნიშნა, რომ საზიარო უფლების ნატურით გაყოფისათვის აუცილებელი წინაპირობა არის ის, რომ საგანი უნდა იყოფოდეს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე.

სასამართლომ აღნიშნა, რომ ვ. ა-მა შეგებებული სარჩელით მოითხოვა რეალური წილის გამოყოფა, ანუ საზიარო უფლების გაუქმება. შესაბამისად, სასამართლოს აზრით, სარჩელის საფუძვლიანობის შემოწმებისას უნდა დადგენილიყო, შესაძლებელია თუ არა საზიარო საგნის წილების ნატურით გაყოფა ერთგავაროვან ნაწილებად წილთა ღირებულების შემცირების გარეშე.

საქმის მასალების მიხედვით სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მიუხედავად არაერთი მცდელობისა, საინჟინრო-ტექნიკური ექსპერტიზით დადგენილიყო ნატურით გამოყოფის გზით საზიარო უფლების გაუქმების შესაძლებლობა, ექსპერტიზის ჩატარება ვერ მოხერხდა იმის გამო, რომ მოპასუხე ი. ა-მა ექსპერტებს არ მისცა ობიექტზე შესვლისა და კვლევის ჩატარების უფლება (ტ. I, ს.ფ. 199-203; 129-135).

პალატამ სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 169-ე მუხლის მეოთხე ნაწილზე მითითებით განმარტა, რომ თუ მხარე არასაპატიო მიზეზით არ ასრულებს ექსპერტის მითითებებს ან სხვაგვარად ხელს უშლის ექსპერტიზის ჩატარებას, მოწინააღმდეგე მხარის პოზიცია ჩაითვლება დადასტურებულად. მიუხედავად აღნიშნული რეგულაციისა, სასამართლომ მიიჩნია, რომ მოცემულ შემთხვევაში არ არსებობდა შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილების წინაპირობები. არც შეგებებული სარჩელი მიწის ნაკვეთზე საზიარო უფლების გაუქმების შესახებ (ტ.I, ს.ფ.58-66), არც შეგებებული სარჩელის დაზუსტების შესახებ განცახდება (ტ.I, ს.ფ.58-66) და არც სააპელაციო საჩივარი (ტ.III, ს.ფ.113-121) არ შეიცავდა მითითებას, რომ შეგებებული სარჩელით მოთხოვნილი ფორმით მიწის ნაკვეთის გამიჯვნა არ გამოიწვევდა წილთა ღირებულების შემცირებას.

სააპელაციო სასამართლომ განმარტა, რომ საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. ამდენად, საზიარო უფლების მესაკუთრეს ნატურით გაყოფით შეუძლია საზიარო უფლების გაუქმება, თუმცა, ამ სამოქალაქო უფლების განხორციელებამ არ უნდა შელახოს არც თანამესაკუთრეთა და არც სხვა მესამე პირთა ინტერესები. პალატამ მიიჩნია, რომ ერთი თანამესაკუთრისათვის რეალური წილის გამოყოფა მაშინ, როცა მთელ საგანზე საზიარო უფლების გაუქმება არ ხდება, ასევე როცა სარჩელი დაუსაბუთებელია ნატურით გამოყოფისას წილთა ღირებულების შენარჩუნების კუთხით, არაერთგვაროვან პირობებში აყენებს საზიარო უფლების მქონე პირებს და საზიარო უფლების გაუქმების თაობაზე სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის საფუძველია. ნორმის ამგვარი განმარტება კი შესაბამისობაში იყო დამკვიდრებულ ერთგვაროვან სასამართლო პრაქტიკასთან (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 22.11.2011წ. განჩინება საქმეზე #ას -954-992-2011).

სააპელაციო სასამართლოს განჩინებაზე ვ. ა-მა შეიტანა საკასაციო საჩივარი და მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილება შემდეგი დასაბუთებით:

კასატორის განმარტებით, მიწის ნაკვეთი, რომელზეც არის განლაგებული მის საკუთრებაში არსებული ინდივიდუალური ფართი და დამხმარე ნაგებობა, მის კანონიერ სარგებლობაში იყო გასული საუკუნის 60-იანი წლებიდან, ვინაიდან საერთო თანაზიარი საკუთრება მრავალი წლის მანძილზე გამიჯნული იყო კაპიტალური კედლით და ყოფილ მესაკუთრეებს შორის დადგენილი იყო მიწათსარგებლობის წესი. მიჯნის არსებობა დადასტურებული იქნა მოწინააღმდეგე მხარის მიერაც. კასატორის მითითებით, სწორედ ზემოხსენებული მიჯნის არსებობის გათვალისწინებით ითხოვდა მის კანონიერ სარგებლობაში არსებული წილის ნატურით გამოყოფას ფაქტობრივ მფლობელობაში არსებული წილის შესაბამისად. კასატორის აზრით, საქმეში არსებული მტკიცებულებების მიუხედავად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ მხედველობაში არ იქნა მიღებული ის გარემოება, რომ მოწინააღმდეგე მხარე განზრახ ხელს უშლიდა ექსპერტიზის ჩატარებას.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 13 იანვრის განჩინებით ვ. ა-ის საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით, დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ ვ. ა-ის საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მეხუთე ნაწილის შესაბამისად, საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე. ზემოაღნიშნული ნორმები განსაზღვრავს იმ მოთხოვნებს, რომელთაც საკასაციო საჩივარი უნდა შეიცავდეს და ეფუძნებოდეს.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ წარმოდგენილი საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული არცერთი ზემოთ მითითებული საფუძვლით.

სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე, რის გამოც საკასაციო საჩივარს არა აქვს წარმატების პერსპექტივა.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან, კერძოდ, საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ 2011 წლის 22 ნოემბრის განჩინებაში აღნიშნა, რომ საზიარო უფლების ნატურით გაყოფისათვის აუცილებელი წინაპირობაა საგნის ღირებულების შემცირების გარეშე ერთგვაროვან ნაწილებად გაყოფის შესაძლებლობა. ამ წინაპირობის არარსებობა კი გამორიცხავს სასარჩელო მოთხოვნის დაკმაყოფილებას. აღნიშნულ საქმეში, სადაც გასაყოფი ქონება წარმოადგენდა სამი თანამესაკუთრის საზიარო უფლების საგანს, მიუხედავად იმისა, რომ ექპერტიზის დასკვნით დასტურდებოდა ერთ-ერთი თანამესაკუთრის ნაწილის დანარჩენი თანამესაკუთრეების ნაწილიდან გამოყოფის შესაძლებლობა, სასამართლომ მოთხოვნა არ დააკმაყოფილა იმის გამო, რომ აღნიშნულით ილახებოდა დანარჩენი მესაკუთრეების უფლებები (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2011 წლის 22 ნოემბრის განჩინება №ას-954-992-2011).

საკასაციო სასამართლო დამატებით აღნიშნავს, რომ სამოქალაქო კოდექსი იცნობს საზიარო უფლების გაუქმების ორ შესაძლებლობას: 1. საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით (963-ე მუხლი) და 2. საზიარო უფლების გაუქმებას საზიარო საგნის გაყიდვის გზით, რომელიც გამოიყენება იმ შემთხვევაში, თუ ნივთის ნატურით გაყოფა გამორიცხულია (964-ე მუხლი).

საზიარო უფლება უქმდება საზიარო საგნის (საგნების) ნატურით გაყოფისას მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ: 1. საზიარო საგანი (საგნები) შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად; და 2. ამგვარი დაყოფის შედეგად არ მცირდება ნივთის ღირებულება. როგორც პირველი, ასევე მეორე ელემენტი უნდა არსებობდეს ერთდროულად იმისათვის, რომ დადგეს ამ ნორმით გათვალისწინებული იურიდიული შედეგი, ამასთან, ორივე შემთხვევაში ნატურით გამოყოფილმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ასრულებდა გაყოფამდე. ამდენად, სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში ითვალისწინებს საგნის ნატურით გაყოფის შესაძლებლობას, თუ იგი არ დაკარგავს თავის ფუნქციურ დანიშნულებას. ღირებულებაში ნივთის მხოლოდ საბაზრო ღირებულება (ფასი) კი არ იგულისხმება, არამედ უპირველესად მოიაზრება მისი საგნობრივი (ფუნქციური) დანიშნულება, რომლის შემცირება ნივთის გაყოფამ არ უნდა გამოიწვიოს. ნატურით გასაყოფმა საგანმა არ უნდა დაკარგოს ის დანიშნულება, რასაც ის ასრულებდა გაყოფამდე, ე.ი. არ უნდა წაერთვას თავისი ძირითადი ფუნქცია და მნიშვნელობა.

საკასაციო პალატა დამატებით განმარტავს, რომ საზიარო უფლების გაუქმება, როდესაც ეს ხდება ნატურით გაყოფის გზით, ნიშნავს თანასაკუთრების რეჟიმიდან ინდივიდუალური საკუთრების რეჟიმზე გადასვლას, ანუ დაუშვებელია საზიარო საგანი ისე გაიყოს, რომ ნივთის გარკვეულ ნაწილზე ვრცელდებოდეს ინდივიდუალური საკუთრება, ხოლო სხვა ნაწილზე საერთო საკუთრება.

ამდენად, დაუშვებელია საზიარო უფლების გაუქმება ნატურით გაყოფის გზით, თუ შეუძლებელია ყველა თანამესაკუთრის საკუთრების უფლების ღირებულების შენარჩუნება საკუთარი იდეალური წილის შესაბამისად. მხოლოდ ერთი თანამესაკუთრის იდეალური წილის იმგვარი გამოყოფა, რომლითაც დაცულია ამ უკანასკნელის საზიარო საგნის გაყოფამდე არსებული მდგომარეობა (ღირებულება), საზიარო უფლების გაუქმებას ნატურით გაყოფის გზით სამოქალაქო კოდექსის 963-ე მუხლის კონტექსტში ლეგიტიმურს არ ხდის, თუ დაცული და შენარჩუნებული არ არის სხვა თანამესაკუთრეთა იდეალური წილის მდგომარეობა (ღირებულება) (იხ. საქართველოს უზენაესი სასამართლოს 2015 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილება, საქმე №ას-1148-1094-2014).

აქვე საკასაციო სასამართლო ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ საზიარო საგნის ნატურით გამიჯვნის შეუძლებლობა არ უკარგავს პირს უფლებას, საზიარო საგანზე საკუთრების უფლება დაიცვას კანონით გათვალისწინებული სხვა წესით – საზიარო საგნის გაყიდვის შედეგად ამ უფლების გაუქმებით, კერძოდ, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 964-ე მუხლის თანახმად, თუ ნატურით გაყოფა გამორიცხულია, მაშინ საზიარო უფლება გაუქმდება საზიარო საგნის, დაგირავებული ნივთის ან მიწის ნაკვეთის გაყიდვითა და ამონაგების განაწილებით, რაც მოცემულ შემთხვევაში შესაძლებელია გახდეს დამოუკიდებელი სარჩელის საგანი.

ამრიგად, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისით.

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას ვ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, რის გამოც საკასაციო საჩივარს უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა

1. ვ. ა-ის საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველი;

2. კასატორ ვ. ა-ს დაუბრუნდეს მის მიერ (საიდენტიფიკაციო კოდი: ...) 2014 წლის 31 დეკემბერს №58 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 300 ლარის 70% – 210 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ. თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი REPLGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 3 0077 3150.

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ნ. ბაქაქური

მოსამართლეები: ზ. ძლიერიშვილი

ბ. ალავიძე