საქმე №ას-1328-1254-2012 26 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ვასილ როინიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

ბესარიონ ალავიძე, პაატა ქათამაძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – ლ. ნ-ე (მოსარჩელე, მოპასუხე შეგებებულ სარჩელზე)

მოწინააღმდეგე მხარე – ამხანაგობა ,,ი-ო ...’’, ე. ლ-ი, ლ. ქ-ი, ნ. წ-ე, გ. თ-ი, მ. თ-ი, გ. გ-ე, ზ. კ-ი, ი. თ-ე, ნ. ჩ-ე, გ. ო-ი, ა. მ-ე, თ. ს-ე, ე. კ-ე, ნ. წ-ე, გ. გ-ე, გ. კ-ე, გ. ც-ე, დ. ტ-ე, კ. თ-ი (მოპასუხეები), მ. ჯ-ე, ც. ბ-ი (მოპასუხეები, შეგებებული სარჩელის ავტორები)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივლისის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილების მიღებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ამხანაგობის კრების ოქმის ბათილად ცნობა, მესაკუთრედ ცნობა (სარჩელში), ამხანაგობის კრების ოქმისა და ხელშეკრულების ბათილად ცნობა (შეგებებულ სარჩელში)

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

ლ. ნ-ემ სარჩელი აღძრა სასამართლოში ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“, მ. ჯ-ის, ე. ლ-ის, ლ. ქ-ის, ნ. წ-ის, კ. თ-ის, გ. თ-ის, მ. თ-ის, გ. გ-ის, ზ. კ-ის, ი. -ის, ნ. ჩ-ის, გ. ო-ის, ა. მ-ის, თ. ს-ის, ე. კ-ის, ნ. წ-ის, ც. ბ-ის, გ. გ-ის, გ. კ-ის, გ. ც-ის და დ. ტ-ის მიმართ კრების ოქმის ამხანაგობის სახელზე N79 და N80 ბიონების განაწილების ნაწილში ბათილად ცნობისა და უძრავი ქონების მესაკუთრედ აღიარების მოთხოვნით.

სარჩელი ეფუძნება შემდეგ გარემოებებს: 2008 წლის 16 აპრილის N12 კრების გადაწყვეტილებით ლ. ნ-ე მიღებულ იქნა ამხანაგობის წევრად შემდეგ უძრავ ქონებაზე: 212 კვ.მ. საცხოვრებელ ბინის, 10 კვ.მ. სარდაფისა და ინდივიდუალურ ავტოსადგომის საკუთრების უფლების მიღების მიზნით, რაზედაც იმავე დღეს გაფორმდა ხელშეკრულება. ამხანაგობის კრების ოქმისა და ხელშეკრულების მიხედვით, ლ. ნ-ე ჩაენაცვლა ამხანაგობის ძველ წევრს - გ. ც-ეს 50 000 აშშ დოლარის გადახდის საფუძველზე. თანხის გადახდის თაობაზე შედგენილი ხელწერილის მიხედვით, ლ. ნ-ე აცხადებს, რომ გ. ც-ისათვის გადაცემული თანხის 5 თვის ვადაში დაბრუნების შემთხვევაში უარს განაცხადებს ამხანაგობის წევრობაზე. საცხოვრებელი ბინის მშენებლობას ამხანაგობა „ი-ო ..“ ახორციელებდა ეტაპობრივად. მოგვიანებით ლ. ნ-ისათვის ცნობილი გახდა, რომ ამხანაგობას 2009 წლის 30 დეკემბერს ჩაუტარებია წევრთა საერთო კრება, რომლის საფუძველზეც მრავალბინიან საცხოვრებელ კორპუსში განაწილდა ფართები ამხანაგობის წევრებზე (დაახლოებით 77 წევრზე), თუმცა კრებაზე მიწვეული არ ყოფილა ლ. ნ-ე, რის გამოც მისი, როგორც ამხანაგობის წევრის, უფლებები დაირღვა. 2009 წლის 30 დეკემბრის კრების ოქმში მითითებულია, რომ გ. ც-ე კრებაში მონაწილეობდა, როგორც კრების მდივანი და კრების გადაწყვეტილებით მას მიეკუთვნა №19 ბინა და №1 სარდაფი. რეგისტრაციიდან ერთ თვეში აღნიშნული უძრავი ქონება გ. ც-ემ დატვირთა იპოთეკით, ხოლო, შემდეგ ჩუქებით გადასცა შვილს - ი. ც-ეს. 2008 წლის 16 აპრილს გაფორმებული ხელშეკრულებისა და №12 კრების ოქმში მითითებული ფართის (212 კვ.მ) ბინა №57, საჯარო რეესტრის ამონაწერის მიხედვით, ვერ იდენტიფიცირდება, თუმცა ამხანაგობის სახელზე ირიცხება ორი უძრავი ქონება - ბინა №79 და ბინა №80.

მოპასუხეებმა სარჩელი არ ცნეს და მის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა მოითხოვეს.

მ. ჯ-ემ და ც. ბ-მა შეგებებული სარჩელით მიმართეს სასამართლოს მოპასუხეების ლ. ნ-ის, გ. კ-ისა და დ. ტ-ის მიმართ და მოითხოვეს ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ წევრთა 2008 წლის 16 აპრილის №12 საერთო კრების ოქმისა და ლ. ნ-ესა და ამხანაგობას შორის 2008 წლის 16 აპრილს დადებული №1 ხელშეკრულების ბათილად ცნობა შემდეგი საფუძვლებით:

2008 წლის 16 აპრილს ამხანაგობის წევრთა კრება არ ჩატარებულა საჭირო რაოდენობის წევრთა მონაწილეობით. ამხანაგობის თავმჯდომარე საერთოდ არ ყოფილა ინფორმირებული კრებასთან დაკავშირებით, იგი ამ დროისათვის იმყოფებოდა რაიონში. ამხანაგობის კრების ოქმს კრების თავმჯდომარის სახელით ხელს აწერს გ. კ-ე, მდივნის სახელით - დ. ტ-ე. ამხანაგობის დებულების თანახმად, ამხანაგობის წევრთა საერთო კრებას უძღვება ამხანაგობის თავმჯდომარე, ხოლო, სხვა წევრი - მხოლოდ თავმჯდომარის არყოფნის შემთხვევაში. კრების ოქმში მითითებულია, რომ დამსწრე წევრებს ინფორმაცია მოახსენა ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ, თუმცა, როგორც უკვე აღინიშნა, სადავო ოქმს კრების თავმჯდომარის სახელით ხელს აწერს გ. კ-ე. შესაბამისად, გაურკვეველია, თუ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის თავმჯდომარე, რატომ უძღვებოდა მას სხვა პირი. ამასთან, ამხანაგობა „ი-ო ..-ის“ დებულების თანახმად, ამხანაგობის ახალი წევრის მიღების საკითხის გადაწყვეტა შედის ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა საერთო კრების კომპეტენციაში, ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა საერთო კრება კი, გადაწყვეტილებას იღებს არა კრებაზე დამსწრე, არამედ ყველა წევრის 2/3-ის თანხმობით, ანუ, კრება გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას ესწრება დამფუძნებელ წევრთა მინიმუმ 2/3 და ასეთ შემთხვევაში გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა ფაქტობრივად ყველა დამსწრე წევრის თანხმობა. მოცემულ შემთხვევაში კრება არ მოუწვევია არც თავმჯდომარეს და არც რომელიმე წევრს. კრება ჩატარდა ამხანაგობის მრავალბინიანი კორპუსის ეზოში და მას ესწრებოდა მხოლოდ 5 ადამიანი, რომლებიც იმ მომენტისათვის ეზოში იმყოფებოდნენ. კრება არ იყო გადაწყვეტილებაუნარიანი, ვინაიდან მას ესწრებოდა მხოლოდ 5 პირი. ამხანაგობის დამფუძნებელ წევრთა რაოდენობა შეადგენს 21-ს, ე.ი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭირო იყო 14 წევრის თანხმობა (21-ის 2/3). იმავე დღეს ლ. ნ-ესა და ამხანაგობას შორის გაფორმდა ხელშეკრულება №1, რომლის საფუძველზეც ამხანაგობას მისთვის უნდა გადაეცა მრავალბინიან საცხოვრებელ სახლში 212 კვ.მ. საერთო ფართის მქონე №57 ბინა. ხელშეკრულებაში ამხანაგობის წარმომადგენლად მითითებულია თავმჯდომარე მ. ჯ-ე, მისი პირადი მონაცემები და რეკვიზიტები, თუმცა ხელშეკრულებას ხელს აწერს დ. ტ-ე. ამხანაგობის დებულების თანახმად, მის საქმიანობას წარმართავს ამხანაგობის თავმჯდომარე, შესაბამისად, ამხანაგობის სახელით ხელშეკრულების დადებაც მხოლოდ მისი უფლებამოსილებაა. ხელშეკრულება ამხანაგობის სახელით დადებულია არაუფლებამოსილი პირის მიერ და საფუძვლად უდევს სრულიად უკანონო დოკუმენტი. ამდენად, გაურკვეველია, რატომ მოაწერა ხელშეკრულებას ხელი სხვა პირმა, თუ იმავე დღეს ამხანაგობის თავმჯდომარე ესწრებოდა წევრთა საერთო კრებას. სინამდვილეს არ შეესაბამება, ხელშეკრულების პრეამბულაში მითითებული ჩანაწერი - ,,წევრმა საკუთარი შენატანის სანაცვლოდ ამხანაგობისაგან მიიღო საცხოვრებელი ფართი ახლადაშენებულ სახლში’’. ლ. ნ-ეს ამხანაგობაში არანაირი შენატანი არ განუხორციელებია. სინამდვილეში, როგორც სარჩელიდან და მასზე დართული ხელწერილიდან ირკვევა, ლ. ნ-ემ ამხანაგობიდან წილის მიღების სანაცვლოდ ამხანაგობის ერთ-ერთ წევრს - გ. ც-ეს 2008 წლის 16 აპრილს ასესხა 50 000 აშშ დოლარი, ხუთი თვის ვადით, ყოველთვიურად 5%-ის გადახდის პირობით. ამდენად ცალსახაა, რომ ლ. ნ-ემ ამხანაგობის წევრთან - გ. ც-ესთან დადო ტიპური სესხის ხელშეკრულება, რომელიც უნდა უზრუნველყოფილიყო ამხანაგობაში გ. ც-ის კუთვნილი ბინით. სადავოდ გამხდარი კრების ოქმისა და ხელშეკრულების უკან დგას სხვა სამოქალაქო გარიგება. სესხის უზრუნველსაყოფად მსესხებლის მიერ ამხანაგობაში მის კუთვნილ ბინაზე უფლების გადაცემა და ვალის დაბრუნების შემდეგ, ამ უფლების კვლავ მსესხებლისათვის დაბრუნების გარიგება უნდა გაფორმებულიყო გ. ც-ესა და ლ. ნ-ეს შორის გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის ხელშეკრულებით. ამხანაგობის წევრად მიღების ხელშეკრულების დადებისას ლ. ნ-ე უნდა გასცნობოდა იმ ამხანაგობის დებულებას, რომლის წევრობასაც აპირებდა.

მოპასუხე ლ. ნ-ემ შეგებებული სარჩელი არ ცნო.

მოპასუხეებმა გ. კ-ემ და დ. ტ-ემ შეგებებული სარჩელი ცნეს.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილებით ლ. ნ-ის სარჩელი ამხანაგობა ,,ი-ო ... -ის“ 2009 წლის 30 დეკემბრის საერთო კრების ოქმის ბათილად ცნობის ნაწილში არ დაკმაყოფილდა, ასევე არ დაკმაყოფილდა ლ. ნ-ის სარჩელი ,,ი-ო ...-ის“ კუთვნილ №79 საცხოვრებელ ბინასა (საკადასტრო კოდი №....) და №80 საცხოვრებელ ბინაზე (საკადასტრო კოდი №...) მესაკუთრედ ცნობის ნაწილში. ამავე გადაწყვეტილებით დაკმაყოფილდა მ. ჯ-ისა და ც. ბ-ის შეგებებული სარჩელი, ბათილად იქნა ცნობილი ამხანაგობა ,,ი-ო ...-ის“ წევრთა 2008 წლის 16 აპრილის საერთო კრების №12 ოქმი და ლ. ნ-ესა და ამხანაგობა ,,ი-ო ...-ს“ შორის 2008 წლის 16 აპრილს დადებული №1 ხელშეკრულება.

საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ნ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა და სარჩელის დაკმაყოფილება.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივლისის განჩინებით ლ. ნ-ის სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა და უცვლელად დარჩა თბილისის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2012 წლის 30 მარტის გადაწყვეტილება.

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად მიიჩნია შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები:

2008 წლის 16 აპრილს ჩატარებული ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,ი-ო ...-ის“ წევრთა №12 კრების საფუძველზე, ლ. ნ-ის მიერ 50 000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, გ. ც-ე გაყვანილ იქნა ამხანაგობის წევრობიდან და მის ნაცვლად მიღებულ იქნა ლ. ნ-ე. ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდა ხუთი წევრი, კრების თავმჯდომარე იყო გ. კ-ე, მდივანი დ. ტ-ე, მოხსენება გააკეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ;

ამხანაგობა ,,ი-ო-ის“ თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ უარყო კრებაზე მონაწილეობა. მ. ჯ-ის განმარტებით, მას მოხსენება არ გაუკეთებია, კრების ჩატარების დროს იმყოფებოდა რაიონში და ინფორმირებული არ ყოფილა კრების შესახებ;

სასამართლოს სხდომაზე მოწმეების - თ. კ-ისა და ვ. ლ-ის განმარტების მიხედვით, მოპასუხეების - ნ. წ-ის, ე. კ-ის, ნ. ჩ-ის, თ. ს-ის, გ. თ-ის, ე. ლ-ის, ც.ბ-ისა და ი. თ-ის მიერ წარმოდგენილი შესაგებლების თანახმად, 2008 წლის 16 აპრილს კრება დამფუძნებელ წევრთა მონაწილეობით არ ჩატარებულა;

2008 წლის 16 აპრილს ლ. ნ-ესა და მ. ჯ-ეს შორის გაფორმდა №1 ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობა ,,ი-ო ..-მა“ ახალაშენებულ სახლში ლ. ნ-ეს გადასცა ხუთოთახიანი იზოლირებული ბინა. აღნიშნული ხელშეკრულების ნამდვილობა ასევე უარყო ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ;

2009 წლის 2 ოქტომბერს ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ №2 კრების ოქმის საფუძველზე დადგინდა, რომ 1990 წლის 19 სექტემბერს საბურთალოს აღმასკომის გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ამხანაგობას სახელი დარჩა იგივე და არჩეულ იქნა გამგეობა, თავმჯდომარე, თანათავმჯდომარე, დამფუძნებელ წევრებად მიღებული იქნენ მ. ჯ-ე, ე. ლ-ი, ლ. ქ-ი, ნ. წ-ძე, კ. თ-ი, გ. თ-ი, მ. თ-ი, გ. გ-ე, ზ. კ-ი, ი. თ-ე, ნ. ჩ-ე, გ. ო-ი, ა. მ-ე, თ. ს-ე, ე. კ-ე, ნ. წ-ე, ც. ბ-ი, გ. გ-ე, გ. კ-ე, გ. ც-ე, დ. ტ-ე;

ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ი-ო - ..-ის“ დებულების თანახმად, ამხანაგობის წევრები იყოფიან ,,დამფუძნებელ“ და ,,ჩვეულებრივ“ წევრებად. დამფუძნებელი წევრები განახორციელებენ შენატანებს ამხანაგობაში და დამფუძნებელ წევრთა საერთო კრებაზე ნებისმიერი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა ყველა დამფუძნებელი წევრის 2/3-ის თანხმობა;

2009 წლის 21 დეკემბრისა და 28 დეკემბრის ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ი-ო - ..-ის“ საერთო კრების ოქმის საფუძველზე ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ეს მიენიჭა უფლებამოსილება, ამხანაგობის სახელით აწარმოოს საქმიანობა;

2009 წლის 30 დეკემბერს შედგა ამხანაგობა ,,ი-ო ... -ის“ დამფუძნებელ წევრთა კრება, რომელიც გახდა საფუძველი ამხანაგობის წევრებზე ქონების განაწილებისა და საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ აღრიცხვისა;

თბილისში, ი-ოს ქ. №..-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინები რეგისტრირებულია მესაკუთრეებზე, ხოლო ბინა №79 და ბინა №80 აღრიცხულია ამხანაგობის სახელზე;

სააპელაციო პალატამ არ გაიზიარა სააპელაციო საჩივრის მსჯელობა, რომ ლ. ნ-ესა და გ. ც-ეს შორის ადგილი ჰქონდა ამხანაგობაში წილის ნასყიდობას ან სხვა რაიმე ფორმით ამხანაგობის წევრობიდან გ. ც-ის გასვლას და მის ნაცვლად ლ. ნ-ის მიღებას და ამგვარი მოსაზრების საწინააღმდეგოდ მიუთითა 2008 წლის 16 აპრილს შედგენილი ხელწერილზე - სესხის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც ირკვევა, რომ ლ. ნ-ემ გ. ც-ეს გადასცა სესხის სახით 50000 აშშ დოლარი 5 თვის ვადით.

რაც შეეხება 2008 წლის 16 აპრილს ამხანაგობასთან დადებულ ხუთოთახიანი იზოლირებული ბინა №57-ის, ავტოსადგომისა და სარდაფის ლ. ნ-ისათვის გადაცემის ხელშეკრულებას, სააპელაციო სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლზე და განმარტა, რომ მართალია, გარიგება დადებული იყო წერილობით, მაგრამ საქმის მასალებში არ მოიპოვებოდა რაიმე საბუთი ამ გარიგების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის შესახებ, რის გამოც ეს გარიგება ფორმის დაუცველად იყო დადებული და უძრავი ნივთის შეძენასთან დაკავშირებულ სამართლებრივ ურთიერთობებს ვერ წარმოშობდა.

სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, როდესაც აპელანტი განმარტავს, რომ ამხანაგობა „ი-ო ..-ის“ საერთო კრების ოქმი №12-ით დამტკიცდა გ. ც-ის გასვლა ამხანაგობიდან და ლ. ნ-ის მიღება ამხანაგობის წევრად კონკრეტული უძრავი ქონების გადაცემის პირობით, კრების გადაწყვეტილების კანონიერების მტკიცებაც აპელანტს ევალება. ანუ, სააპელაციო პალატის მითითებით, ლ. ნ-ეს უნდა ემტკიცებინა, რომ კრება ჩატარდა სამოქალაქო კოდექსის 930-940-ე მუხლების შესაბამისად. სასამართლომ აღნიშნა, რომ სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში, ყოველი გარიგების დადებისას საჭიროა ხელშეკრულების ყველა მონაწილის თანხმობა, თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს, რომ გადაწყვეტილების მისაღებად საკმარისია ხმათა უმრავლესობა, იგი განისაზღვრება ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო რაოდენობის მიხედვით და არა შესატანის ოდენობით. სასამართლოს განმარტებით, ნორმის შინაარსიდან ცხადი ხდება, რომ თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, მაშინ ამხანაგობის წევრები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს, ამდენად, ამხანაგობის სახელით გარიგების დადებისას აუცილებლად უნდა დადგინდეს, თუ რას ითვალისწინებს ხელშეკრულება, რათა ამის დადგენის შემდეგ უკვე განვითარდეს მსჯელობა იმის შესახებ, ერთობლივად ხომ არ უძღვებოდნენ ამხანაგობის წევრები თავიანთ საქმიანობას. სასამართლოს მითითებით, მოცემულ შემთხვევაში აპელანტმა ვერ შეძლო დაედასტურებინა მისი მტკიცების საგანში შემავალი ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხი, როგორიცაა ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების შინაარსი.

სააპელაციო პალატის მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლი ითვალისწინებს ისეთ ვითარებას, როდესაც ამხანაგობის ერთიანი მიზნის მისაღწევად წარმოებული ყველა საქმიანობის მართვას ამხანაგობის წევრები ახორციელებენ ერთობლივად, ე.ი. ამა თუ იმ საკითხზე გადაწყვეტილების მიღება და შესაბამისად, მისი განხორციელება ხდება ყველა წევრის თანხმობით. თუ გადაწყვეტილების შესრულება გულისხმობს მესამე პირებთან ხელშეკრულების დადებას, მაშინ ამ ხელშეკრულებას ხელს აწერს ამხანაგობის ყველა წევრი, ანუ გადაწყვეტილებათა აღსრულება ხდება ყველა წევრის უშუალო მონაწილეობით. იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობა „ი-ო“ ჩამოყალიბდა საბურთალოს რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის 1990 წლის 19 სექტემბრის გადაწყვეტილებით, სააპელაციო სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია და წევრთა სია აპელანტს, თავდაპირველად მაინც უნდა ჰქონოდა, თუმცა საქმეში წარდგენილი არ ყოფილა.

სააპელაციო პალატის მითითებით, გამომდინარე იქიდან, რომ აპელანტმა ვერ დაადასტურა ამხანაგობის წევრთა მიერ გადაწყვეტილების მიღების როგორი წესი მოქმედებდა 2008 წლის 16 აპრილს (რაც მისი მტკიცების საგანს შედგენდა), მის მიერ ამხანაგობასთან დადებული გარიგებები ამხანაგობისთვის სამართლებრივ შედეგს ვერ წარმოშობენ. გარდა ამისა, სასამართლომ აღნიშნა, რომ მოწმედ დაკითხული ვ. ლ-ისა და თ. კ-ის ჩვენების მიხედვით, ისინი 2008 წლის 16 აპრილის კრებას ესწრებოდნენ, თუმცა ამხანაგობის წევრებს არ წარმოადგენდნენ. ამდენად, სასამართლომ დაადგინა, რომ კრებას ესწრებოდა ამხანაგობის 3 წევრი, ხოლო იმის გათვალისწინებით, რომ ამხანაგობა შექმნილია მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ასაშენებლად, 3 წევრის მიერ გამოხატული ნება ვერ იქნება მიჩნეული ამხანაგობის ნების გამოხატვად.

სააპელაციო სასამართლომ არ გაიზიარა აპელანტის მითითება, რომლის შესაბამისად, 2008 წლის 16 აპრილის N12 კრების თანხმობით გ. ც-ემ ამხანაგობაში კუთვნილი წილი დაუთმო ლ. ნ-ეს. სასამართლოს მითითებით, სამოქალაქო კოდექსის 933-ე მუხლი ამხანაგობის მონაწილეთა თანხმობის გარეშე კრძალავს წევრის მიერ წილის გასხვისებას. სასამართლომ მიიჩნია, რომ №12 კრების ოქმის კანონიერების დაუდასტურებლობის პირობებში იგი ვერ იქნებოდა განხილული წილის დათმობაზე ამხანაგობის მხრიდან თანხმობის გამოხატვად.

სასამართლოს მითითებით, იმის გათვალისწინებით, რომ დადგინდა 2008 წლის 16 აპრილის ამხანაგობის №12 კრების ოქმისა და მასთან ერთად გაფორმებული ხელშეკრულების კანონთან შეუსაბამობა, ისინი ამხანაგობისთვის სამართლებრივ შედეგებს ვერ წარმოშობენ, რის გამოც მართებულად იქნა ცნობილი ბათილად, როგორც გარიგებები, რომლებიც ეწინააღმდეგება კანონით დადგენილ წესსა და აკრძალვებს, კერძოდ, სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლს.

თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივლისის განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა ლ. ნ-ემ, მოითხოვა მისი გაუქმება, ახალი გადაწყვეტილებით სარჩელის დაკმაყოფილება და შეგებებული სარჩელის დაკმაყოფილებაზე უარის თქმა შემდეგი საფუძვლებით:

კასატორის განმარტებით, მისი უფლება ამხანაგობის წევრობასა და უძრავ ნივთთან მიმართებით წარმოიშვა 2008 წლის 16 აპრილის ამხანაგობის კრების ოქმისა და ინდივიდუალური ხელშეკრულების საფუძველზე. კრების ოქმი დამოწმდა ნოტარიულად და მას ხელს აწერენ ამხანაგობის წევრები. კრების ოქმისა და ხელშეკრულების მიხედვით, ლ. ნ-ე ჩაენაცვლა ძველ წევრს - გ. ც-ეს, რომელმაც განცხადებით მიმართა ამხანაგობას გასვლის შესახებ. შესაბამისად, 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმს და ხელშეკრულებას საფუძვლად დაედო ძველი წევრის განცხადება წილის დათმობასთან დაკავშირებით. გ. ც-ესა და ლ. ნ-ეს შორის არსებობდა გარიგება, რომლის საფუძველზეც ლ. ნ-ემ გ. ც-ეს სესხად მისცა 50 000 აშშ დოლარი იმ პირობით, რომ სესხის 5 თვეში დაბრუნების შემთხვევაში უარს იტყოდა ამხანაგობის წევრობაზე. ამხანაგობა წარმოადგენდა თბილისის საბურთალოს რაიონის სახალხო დეპუტატთა საბჭოს აღმასრულებელი კომიტეტის .. წლის .. .. №... გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ამხანაგობას. აღნიშნულ ამხანაგობას არ გააჩნდა სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია (დებულება ან სხვა), რომლის მიხედვითაც შესაძლებელი იქნებოდა გარკვევა, თუ რომელი სუბიექტები წარმოადგენდნენ მის დამფუძნებლებს ან წევრებს, მათ შორის ვინ წარმოადგენდა ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. სამოქალაქო კანონმდებლობასთან ამხანაგობა შესაბამისობაში მოვიდა 2009 წლის 2 ოქტომბერს, როცა ჩატარდა კრება და მიღებულ იქნა დებულება. 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმში ამხანაგობის სახელით მოხსენიებული არიან კონკრეტული პირები, მათ შორის ოქმზე ხელმომწერ სუბიექტებს წარმოადგენენ კრების თავმჯდომარე გ. კ-ე და მდივანი დ. ტ-ე, რომლებიც მომდევნო 2009 წლის კრების ოქმში იმავე სტატუსით ხელმომწერ პირებად გვევლინებიან. ამდენად უდავოა, რომ ამხანაგობის სახელით კრებაზე მონაწილეობა მიიღეს იმ პირებმა, რომლებიც იმ დროისათვის წევრებს წარმოადგენდნენ. შესაბამისად, მცდარი და უსაფუძვლოა მოსაზრება, თითქოს კრება წევრთა მონაწილეობით არ ჩატარებულა. თუკი სასამართლომ ჩათვალა, რომ 2008 წლის 16 აპრილის კრება წევრთა მონაწილეობით არ ჩატარებულა, მაშინ უნდა ემსჯელა, თუ რომელ წევრთა მონაწილეობით უნდა ჩატარებულიყო საერთო კრება, ვინ იყვნენ ამხანაგობის წევრები და სხვა.

სააპელაციო სასამართლოს არ უნდა გამოეყენებინა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 183-ე მუხლი, რომელიც ეხება საჯარო რეესტრში უძრავი ნივთის რეგისტრაციას. კონკრეტულ შემთხვევაში ხსენებული ნორმის გამოყენება არამართებულია, რამეთუ 2008 წელს მრავალბინიანი სახლი წარმოადგენდა მშენებარეს და მასში განთავსებული ბინების შეძენა მოხდა ამხანაგობაში წილის დათმობისა და მომავალში მესაკუთრედ რეგისტრაციის წესით. ამასვე ადასტურებს ის გარემოება, რომ საჯარო რეესტრში ამ სახლის საცხოვრებელი ბინების ბინათმესაკუთრეებზე დარეგისტრირება მოხდა 2009 წლის დეკემბერში.

მცდარია სასამართლოს დასკვნა იმ გარემოებასთან მიმართებით, რომ გ. ც-ესა და ლ. ნ-ეს შორის ადგილი არ ჰქონია ამხანაგობაში წილის ნასყიდობას და ამას ადასტურებს 2008 წლის 16 აპრილის ხელწერილი (სესხის ხელშეკრულება). სასამართლომ ხელწერილი მიიჩნია ამხანაგობაში წილის ნასყიდობის გამომრიცხავ გარემოებად. სესხის ხელწერილი ვერ მიიჩნევა ამხანაგობის წევრობის დათმობის ხელისშემშლელ გარემოებად. ეს ხელწერილი წარმოადგენს მხოლოდ საფუძველს გ. ც-ის მიერ ლ. ნ-ისათვის წილის დათმობისათვის. ხელწერილი იყო მიზეზი და მოტივი იმისა, რომ სესხის თანხის სანაცვლოდ მომხდარიყო ამხანაგობაში წილის ნასყიდობა და უძრავ ნივთზე ქონებრივი უფლებების მოპოვება. სასამართლომ ამ ფაქტის მიმართ გამოხატა მცდარი დამოკიდებულება, მაშინ როდესაც საქმეში არსებობდა გ. ც-ისა და ლ. ნ-ის განცხადებები წევრობის დათმობისა და წევრად მიღების შესახებ. მოსარჩელის მიერ სრულად იქნა დაძლეული მტკიცების ტვირთი ამხანაგობაში წილის დათმობის და ნივთის ნასყიდობის ფაქტობრივი გარემოებების დამტკიცების თვალსაზრისით. სასამართლომ არასრულად და არასწორად შეაფასა არსებული გარემოებები და დაადგინა მცდარი გადაწყვეტილება. სასამართლომ მსჯელობის გარეშე დატოვა საქმეში არსებული ამხანაგობის ძველი და ახალი წევრების წერილობითი განცხადებები უფლების დათმობის შესახებ. მხარეთა ამგვარმა ნებამ წარმოშვა შემდგომში კრების ოქმისა და ხელშეკრულების გაფორმების წინაპირობა.

სასამართლომ არასწორად განმარტა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის პირველი პუნქტი. აღნიშნული ნორმა განსაზღვრავს შემთხვევას, როდესაც ერთობლივი საქმიანობის ხელშეკრულების მიხედვით წევრები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში. სასამართლომ 934-ე მუხლი გამოიყენა ისე, რომ არ განუმარტავს, თუ რომელ ფაქტობრივ გარემოებასთან მიმართებაში შეიძლებოდა მისი გამოყენება. 2008 წლის 16 აპრილის კრებაში მონაწილეობა მიიღო ამხანაგობის სწორედ იმ პირებმა, რომელთა წევრობა დადასტურებულია ამხანაგობის სხვა კრებებში მათივე მონაწილეობით;

სასამართლომ არ გამოიყენა საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის მესამე პუნქტი, რომელიც სრულად შეეფარდება მოცემულ საქმეში არსებულ კონკრეტულ ფაქტობრივ ვითარებას. მაშინ როდესაც არ არსებობს ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულება და არსებობს საეჭვოობა ამხანაგობის წარმომადგენელთა ვინაობასთნ დაკავშირებით, კანონის ამ ნორმიდან გამომდინარე წარმომადგენლობა უნდა დადგინდეს ამხანაგობის სხვა დოკუმენტების მიხედვით. ანუ, თუ ვინ წარმოადგენს არსებულ ამხანაგობას მესამე პირებთან. ასეთი დოკუმენტი არის 2008 წლის კრების ოქმი, როგორც გარიგება და იმავე დღეს გაფორმებული ნასყიდობის ხელშეკრულება მხარეებს შორის. ამ გარიგებების მიხედვით, ამხანაგობის სახელით ნება გამოავლინა კონკრეტულმა ხელმომწერმა პირებმა, რომელთა მიერ დადებული გარიგებები ნამდვილად უნდა ჩაითვალოს. ამასთან, გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ კრების ოქმზე და ხელშეკრულებაზე ხელმომწერი პირები, ყველა სხვა კრების ოქმებს აწერენ ხელს, მათ შორის განშლის და საჯარო რეესტრში ფართების რეგისტრაციის დოკუმენტებს.

არასწორია სასამართლოს განმარტება, რომ ამხანაგობის წევრები ერთობლივად უნდა უძღვებოდნენ საქმეებს და მათი მხრიდან თანხმობა გამოხატული უნდა იქნეს ერთობლივად, მათ შორის მესამე პირებთან მიმართებაში. სასამართლოს ამგვარი მსჯელობა არასწორია და ეწინააღმდეგება 934-ე მუხლის მესამე ნაწილის დისპოზიციას. ასევე ეწინააღმდეგება ამავე კოდექსის 933-ე მუხლს, რომელიც არასწორად იქნა განმარტებილი. 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმი წარმოადგენს ამხანაგობის თანხმობას ლ. ნ-ეზე წევრობის უფლების დათმობის შესახებ. ამით არ დარღვეულა სხვა რომელიმე წევრის უპირატესი შესყიდვის უფლება და ეს საკითხი სადავო არ ყოფილა სასამართლოში. ამასთანავე, ხსენებული ნორმის მიხედვით, კრებას უარი რომ ეთქვა წევრის უფლების დათმობაზე, უნდა არსებულიყო პატივსადები მიზეზი, რაც ასევე სადავო არ გამხდარა მოწინააღმდეგე მხარის მიერ.

არასწორია სასამართლოს მსჯელობა, მასზედ, რომ ლ. ნ-ემ ვერ შეძლო დაემტკიცებინა მტკიცების საგანში შემავალი მნიშვნელოვანი საკითხები. სასამართლოს მითითებით, ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ სადამფუძნებლო დოკუმენტაცია - .... წლის .. სექტემბრის საბურთალოს სახალხო დეპუტატთა საბჭოს გადაწყვეტილება და წევრთა სია არსებობდა, თუმცა მხარეს არ წარუდგენია. სააპელაციო და პირველი ინსტანციის სასამართლოშიც მოპასუხეთა მიერ არაერთხელ ითქვა, რომ მათ ასეთი დოკუმენტაცია არ გააჩნდათ.

სასამართლომ არასწორად შეაფასა მოწმეთა ჩვენებაც, რამეთუ 2008 წლის 16 აპრილს კრებაზე დამსწრე ხუთივე პირი წარმოადგენდა ამხანაგობის წევრს და მათგან ორმა პირმა შემდეგში თავიანთი უფლებები გადასცა ოჯახის წევრებს (ლ-ი და კ-ე) და ისინი დღესაც ცხოვრობენ მათივე ბინაში, რომელიც 2009 წლიდან გაფორმებულია ოჯახის წევრებზე.

მცდარია სასამართლოს მსჯელობა მშენებარე კორპუსში 80 ბინის არსებობის გამო 3 წევრის გამოხატული ნების არასაკმარისობის შესახებ. კერძოდ, 80 ბინა და მათი მესაკუთრე წევრები დადგენილი იქნა მხოლოდ 2009 წლის ოქტომბრისა და დეკემბრის კრების ოქმებით. 2008 წელს მათი უფლებამოსილებების შესახებ დოკუმენტები არ არსებობდა, მითუმეტეს რომელი იყო დამფუძნებელი წევრი და რომელი სარგებლობდა გადაწყვეტილების მიღების უფლებამოსილებით. ამიტომ, წევრთა განსაზღვრის თვალსაზრისით სადავო გარიგებებთან დაკავშირებით მნიშვნელობა უნდა მიენიჭოს 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმს და ხელშეკრულებას.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ განიხილა საკასაციო საჩივარი, შეისწავლა საქმის მასალები, გასაჩივრებული განჩინების სამართლებრივი დასაბუთებულობა და მიიჩნევს, რომ ლ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ უნდა დაკმაყოფილდეს შემდეგ გარემოებათა გამო:

სააპელაციო სასამართლომ საქმეზე დადგენილად შემდეგი ფაქტობრივი გარემოებები მიიჩნია:

1. 2008 წლის 16 აპრილს ჩატარებული ინდივიდუალურ მენაშენეთა ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ წევრთა №12 კრების საფუძველზე, ლ. ნ-ის მიერ 50 000 ლარის გადახდის სანაცვლოდ, გ. ც-ე გაყვანილ იქნა ამხანაგობის წევრობიდან და მის ნაცვლად მიღებულ იქნა ლ. ნ-ე. ოქმის მიხედვით, კრებას ესწრებოდა ხუთი წევრი, კრების თავმჯდომარე იყო გ. კ-ე, მდივანი დ. ტ-ე, მოხსენება გააკეთა ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ;

2. ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ უარყო კრებაზე მონაწილეობა. მ. ჯ-ის განმარტებით, მას მოხსენება არ გაუკეთებია, კრების ჩატარების დროს იმყოფებოდა რაიონში და ინფორმირებული არ ყოფილა კრების შესახებ;

3. სასამართლოს სხდომაზე მოწმეების - თ. კ-ისა და ვ. ლ-ის განმარტების მიხედვით, მოპასუხეების - ნ. წ-ის, ე. კ-ის, ნ. ჩ-ის, თ. ს-ის, გ. თ-ის, ე. ლ-ის, ც. ბ-ისა და ი. თ-ის მიერ წარმოდგენილი შესაგებლების თანახმად, 2008 წლის 16 აპრილს კრება დამფუძნებელ წევრთა მონაწილეობით არ ჩატარებულა;

4. 2008 წლის 16 აპრილს ლ. ნ-ესა და მ. ჯ-ეს შორის გაფორმდა №1 ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობა ,,ი-ო ..-მა“ ახალაშენებულ სახლში ლ. ნ-ეს გადასცა ხუთოთახიანი იზოლირებული ბინა. აღნიშნული ხელშეკრულების ნამდვილობა ასევე უარყო ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ემ;

5. 2009 წლის 2 ოქტომბერს ამხანაგობა ,,ი-ო-ის“ №2 კრების ოქმის საფუძველზე დადგინდა, რომ 1990 წლის 19 სექტემბერს საბურთალოს აღმასკომის გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ამხანაგობას სახელი დარჩა იგივე და არჩეულ იქნა გამგეობა, თავმჯდომარე, თანათავმჯდომარე, დამფუძნებელ წევრებად მიღებული იქნენ მ. ჯ-ე, ე. ლ-ი, ლ. ქ-ი, ნ. წ-ე, კ. თ-ი, გ. თ-ი, მ. თ-ი, გ. გ-ე, ზ. კ-ი, ი. თ-ე, ნ. ჩ-ე, გ. ო-ი, ა. მ-ე, თ. ს-ე, ე. კ-ე, ნ. წ-ე, ც. ბ-ი, გ. გ-ე, გ. კ-ე, გ. ც-ე, დ. ტ-ე;

6. ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ დებულების თანახმად, ამხანაგობის წევრები იყოფიან ,,დამფუძნებელ“ და ,,ჩვეულებრივ“ წევრებად. დამფუძნებელი წევრები განახორციელებენ შენატანებს ამხანაგობაში და დამფუძნებელ წევრთა საერთო კრებაზე ნებისმიერი გადაწყვეტილების მისაღებად საჭიროა ყველა დამფუძნებელი წევრის 2/3-ის თანხმობა;

7. 2009 წლის 21 დეკემბრისა და 28 დეკემბრის ერთობლივი საქმიანობის ამხანაგობა ,,ი-ო ..-ის“ საერთო კრების ოქმის საფუძველზე ამხანაგობის თავმჯდომარე მ. ჯ-ეს მიენიჭა უფლებამოსილება, ამხანაგობის სახელით აწარმოოს საქმიანობა;

8. 2009 წლის 30 დეკემბერს შედგა ამხანაგობა ,,ი-ო ... -ის“ დამფუძნებელ წევრთა კრება, რომელიც გახდა საფუძველი ამხანაგობის წევრებზე ქონების განაწილებისა და საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ აღრიცხვისა;

9. თბილისში, ი-ოს ქ. №..-ში მდებარე საცხოვრებელი ბინები რეგისტრირებულია მესაკუთრეებზე, ხოლო ბინა №79 და ბინა №80 აღრიცხულია ამხანაგობის სახელზე;

10. ლ. ნ-ესა და გ. ც-ეს შორის არ მომხდარა ამხანაგობაში წილის ნასყიდობა ან სხვა რაიმე ფორმით ამხანაგობის წევრობიდან გ. ც-ის გასვლა და მის ნაცვლად ლ. ნ-ის მიღება. ამგვარი მოსაზრების საწინააღმდეგოდ, სააპელაციო სასამართლო მიუთითებს 2008 წლის 16 აპრილს შედგენილი ხელწერილზე - სესხის ხელშეკრულებაზე, რომლითაც ირკვევა, რომ ლ. ნ-ემ გ. ც-ეს გადასცა სესხის სახით 50000 აშშ დოლარი 5 თვის ვადით.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 407-ე მუხლის მე-2 ნაწილის თანახმად, სააპელაციო სასამართლოს მიერ დამტკიცებულად ცნობილი ფაქტობრივი გარემოებები სავალდებულოა საკასაციო სასამართლოსათვის, თუ წამოყენებული არ არის დასაშვები და დასაბუთებული პრეტენზია (შედავება). განსახილველ შემთხვევაში, კასატორმა დასაბუთებული პრეტენზია წარმოადგინა სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოების მიმართ.

საკასაციო სასამართლომ, შეამოწმა რა შედავების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძვლები, მიიჩნევს, რომ კასატორის პრეტენზია გაზიარებულ უნდა იქნეს.

საკასაციო სასამართლო პირველ რიგში ყურადღებას ამახვილებს სარჩელის საფუძვლებზე: 2008 წლის 16 აპრილს ლ. ნ-ესა და მ. ჯ-ეს შორის გაფორმდა №1 ხელშეკრულება, რომლითაც ამხანაგობა ,,ი-ო ... მა“ ახალაშენებულ სახლში ლ. ნ-ეს გადასცა მე-7 სადარბაზოს მე-3 სართულზე მდებარე 190 კვ.მ ხუთოთახიანი იზოლირებული ბინა N57, ძველი ნუმერაციით N43. 2009 წლის 30 დეკემბერს შედგა ამხანაგობა ,,ი-ო ... -ის“ დამფუძნებელ წევრთა კრება, რომელიც გახდა საფუძველი ამხანაგობის წევრებზე ქონების განაწილებისა და საჯარო რეესტრში მესაკუთრედ აღრიცხვისა. ლ. ნ-ეს ამ კრების ოქმის მთლიანად ბათილად ცნობა არ მოუთხოვია. მოსარჩელე ითხოვს, მისთვის გადასაცემი ბინის სანაცვლოდ, ამხანაგობის სახელზე რეგისტრირებული №79 და №80 ბინების მიკუთვნებას.

სამოქალაქო კოდექსის 381-ე მუხლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების საგანია ინდივიდუალურად განსაზღვრული ნივთი, კრედიტორი არ არის ვალდებული მიიღოს სხვა ნივთი, თუნდაც უფრო მაღალი ღირებულების მქონე. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ, მოცემულ შემთხვევაში ვალდებულების საგანი ინდივიდუალიზებული იყო. 2008 წლის 16 აპრილის ხელშეკრულების ნამდვილობის დადასურების შემთხვევაში, ამხანაგობას ინდივიდუალურად განსაზღვრული ნივთის გადაცემის ვალდებულება გააჩნდა. თუნდაც მივიჩნიოთ, რომ მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი წარმოადგენს გვაროვნულ ნივთს, გვაროვნული თვისებები დაიკარგა მას შემდეგ, რაც მხარეებმა ხელშეკრულებით დაადგინეს შესრულების საგნის ინდივიდუალური ნიშნები - სართული, ბინის ნომერი, ფართი. სამოქალაქო კოდექსის 381-ე მუხლის საფუძველზე, მართალია, კრედიტორის ასარჩევია, მიიღებს თუ არა ინდივიდუალურად განსაზღვრული ნივთის ნაცვლად სხვა ნივთს, მაგრამ საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ ამგვარი არჩევანის უფლება არსებობს, თუ ხელშეკრულების თავდაპირველი საგნის გადაცემის მოთხოვნა შეუძლებელია. მოცემულ შემთხვევაში, 2008 წლის 16 აპრილის ხელშეკრულებით განსაზღვრეული ბინა 2009 წლის 30 დეკემბრის კრების ოქმით განიკარგა, რისი ბათილად ცნობაც ლ. ნ-ეს არ მოუთხოვია, კასატორი კრების ოქმის მხოლოდ N79 და N80 ბინების ამხანაგობისათვის გადაცემის ნაწილში ბათილად ცნობას მოითხოვს. საკასაციო სასამართლო, ამასთან, განმარტავს, რომ მოსარჩელეს ამხანაგობის წევრად ყოფნის ფაქტის დადგენის იურიდიული ინტერესი მაინც გააჩნია, ვინაიდან, შემდგომში, შეუძლია, ხელშეკრულების საგნის გასხვისებით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება მოითხოვოს.

საკასაციო სასამართლო ეთანხმება კასატორს, რომ გ. ც-ესა და ლ. ნ-ეს შორის სესხის ხელწერილის არსებობა ვერ მიიჩნევა ამხანაგობის წევრობის დათმობის ხელისშემშლელ გარემოებად. საკასაციო სასამართლო მიუთითებს, რომ ლ. ნ-ესა და გ. ც-ეს შორის სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ურთიერთობა ცალკე სამართლებრივი ურთიერთობაა, მოცემულ შემთხვევაში კი, მნიშვნელოვანია ლ. ნ-ესა და ამხანაგობას შორის ურთიერთობა. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ 2008 წლის 16 აპრილის ამხანაგობის საერთო კრების ოქმის შესაბამისად, გ. ც-ემ თავისი წილი დაუთმო ლ. ნ-ეს. იყო თუ არა, წილის დათმობა სესხის ხელშეკრულებიდან გამომდინარე შეთანხმების საგანი, გავლენას არ ახდენს მოცემული დავის გადაწყვეტაზე, ამასთან, საკასაციო სასამართლო ხაზს უსვამს, რომ ცალკე მჯელობის საგანია, კანონიერად განხორციელდა თუ არა წილის დათმობა.

სამოქალაქო კოდექსის 930-ე მუხლის შესაბამისად, ერთობლივი საქმიანობის (ამხანაგობის) ხელშეკრულებით ორი ან რამდენიმე პირი კისრულობს, ერთობლივად იმოქმედოს საერთო სამეურნეო ან სხვა მიზნების მისაღწევად ხელშეკრულებით განსაზღვრული საშუალებებით, იურიდიული პირის შეუქმნელად.

მოცემულ შემთხვევაში, 2009 წლის 2 ოქტომბრის N2 კრების ოქმისა და კრების მიერ დამტკიცებული დებულების მიხედვით, 2008 წლის მდგომარეობით ამხანაგობა „ი-ო ..“ წარმოადგენდა 1990 წლის 19 სექტემბერს საბურთალოს აღმასკომის გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბებულ ამხანაგობას, რომელიც შეიქმნა თბილისში, ი-ოს ქუჩა N..-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი კორპუსის ასაშენებლად.

საკასაციო სასამართლო მიიიჩნევს, რომ სააპელაციო სასამართლომ მტკიცების ტვირთი არასწორად გაანაწილა. სააპელაციო სასამართლოს მოსაზრებით, ლ. ნ-ეს უნდა ემტკიცებინა, რომ კრება ჩატარდა სამოქალაქო კოდექსის 930-940-ე მუხლების შესაბამისად.

სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, თუ ხელშეკრულება სხვა რამეს არ ითვალისწინებს, ხელშეკრულების მონაწილეები ერთობლივად უძღვებიან საქმეებს და წარმოადგენენ ამხანაგობას მესამე პირებთან ურთიერთობაში, ყოველი გარიგების დადებისას საჭიროა ხელშეკრულების ყველა მონაწილის თანხმობა, თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს, რომ გადაწყვეტილების მისაღებად საკმარისია ხმათა უმრავლესობა, იგი განისაზღვრება ხელშეკრულების მონაწილეთა საერთო რაოდენობის მიხედვით და არა შესატანის ოდენობით.

მოცემულ შემთხვევაში საქმეში არ არის წარმოდგენილი 2009 წლამდე ამხანაგობასთან დაკავშირებული დოკუმენტაცია (წესდება, ხელშეკრულებები და ა.შ), სადაც ასახული იქნებოდა ინფორმაცია ამხანაგობის წევრებისა და გადაწყვეტილების მიღების წესის შესახებ.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 102-ე მუხლის თანახმად, თითოეულმა მხარემ უნდა დაამტკიცოს გარემოებანი, რომლებზედაც იგი ამყარებს თავის მოთხოვნებსა და შესაგებელს. მოსარჩელემ საკუთარი მოთხოვნების დასასაბუთებლად 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმი და ხელშეკრულება წარმოადგინა. მოპასუხეებს კი, მიუთითბდნენ რა მათ ბათილობაზე, სათანადო მტკიცებულებები უნდა წარმოედგინათ, რაც დაადასტურებდა, რომ კრების ოქმი და ხელშეკრულება კანონის მოთხოვნებს ეწინააღმდეგებოდა, კერძოდ, კი ამხანაგობის წესდება ან სხვა დაოკუმენტაცია, საიდანაც გაირკვეოდა, 2008 წლის მდგომარეობით ვინ იყო ამხანაგობის წევრი ან გადაწყვეტილების მიღების რა წესი მოქმედებდა.

საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ განსახილველი დავის გადაწყვეტისათვის აუცილებელია სამართლებრივად სწორად შეფასდეს ის ფაქტობრივი გარემოება, რომ 2008 წლის 16 აპრილის ამხანაგობის საერთო კრების ოქმის შესაბამისად, გ. ც-ემ თავისი წილი დაუთმო ლ. ნ-ეს, ანუ, ამხანაგობის წევრმა თავისი წილი მესამე პირზე გაასხვისა.

სამოქალაქო კოდექსის 933.1 მუხლის მიხედვით წილი ქონების ან უფლების სახით არ შეიძლება გადაეცეს მესამე პირს ხელშეკრულების სხვა მონაწილეთა თანხმობის გარეშე. უარი თანხმობაზე დაიშვება მხოლოდ პატივსადები მიზეზის არსებობისას. საკასაციო სასამართლო განმარტავს, რომ მნიშვნელობა არ აქვს, წილის გასხვისების საკითხის გადაწყვეტის რა წესი იყო გათვალისწინებული 2009 წლის 2 ოქტომბრამდე მოქმედი ამხანაგობის დოკუმენტებით, ვინაიდან სსკ-ის 933-ე მუხლი არ შეიცავს დათქმას ამხანაგობის ხელშეკრულებით სხვაგვარი მოწესრიგების შესაძლებლობის თაობაზე. სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლი ვრცელდება ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღების წესზე, გარდა წილის გასხვისებისა, ვინაიდან წილის მესამე პირზე გასხვისების თაობაზე ინფორმაცია ამხანაგობის ყველა წევრს უნდა ჰქონდეს და მათი კრებაზე მიწვევა სავალდებულოა. ისეთ პირობებში, როდესაც კანონი იმპერატიულად, ამომწურავად განსაზღვრავს ქცევის წესს, მხარეთა შეთანხმებით განსხვავებული წესის დადგენა ბათილია, შესაბამისად, გ. ც-ეს წილის ლ. ნ-ისათვის გადასაცემად ამხანაგობის ყველა წევრის თანხმობა ესაჭიროებოდა.

მოცემულ შემთხვევაში სადავო კრების ოქმს ამხანაგობის მხოლოდ ორი წევრი აწერს ხელს, ოქმში დასახელებული მესამე წევრი - ამხანაგობის თავმჯდომარე უარყოფს თავის მონაწილეობას. საყურადღებოა, რომ ოქმში მითითებული არ არის კრებაში მონაწილე ამხანაგობის წევრები. აღნიშნულია, რომ აზრი გამოთქვეს თ. კ-ემ, ბ. ლ-მა, გ. მ-მ და სხვებმა. თავად მოპასუხეთა განმარტებით, ამხანაგობაში 21 წევრია გაწევრიანებული, კრებას კი, მხოლოდ 5 ესწრებოდა, შესაბამისად, უფლებამოსილი არ იყო. საკასაციო სასამართლო მიიჩნევს, რომ კრების ოქმი თავისი შინაარსით, იძლევა იმ ვარაუდის დაშვების საფუძველს, რომ კრებაზე დამსწრე პირები წილის ლ. ნ-ისათვის გადაცემას ეთანხმებოდნენ. ამ ვარაუდის გაბათილება კი, მოპასუხეთა მტკიცების ტვირთში შედის. მოპასუხეებს უნდა დაედასტურებინათ შესაბამისი მტკიცებულებებით, ხელშეკრულების დადების დროისათვის ამხანაგობას რამდენი წევრი ჰყავდა და ყველა მათგანი დაესწრო თუ არა სადავო კრებას. თუნდაც დადასტურებულად იქნეს მიჩნეული, რომ კრებას მხოლოდ 5 წევრი ესწრებოდა, ის ფაქტი, რომ ამხანაგობას იმ დროისათვის 5-ზე მეტი წევრი ჰყავდა, მოპასუხეთა მტკიცების საგანია.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 412-ე მუხლის თანახმად, საკასაციო სასამართლო აუქმებს გადაწყვეტილებას და საქმეს ხელახლა განსახილველად აბრუნებს სააპელაციო სასამართლოში, თუ საქმის გარემოებები საპროცესო ნორმების ისეთი დარღვევითაა დადგენილი, რომ ამ დარღვევების შედეგად საქმეზე არასწორი გადაწყვეტილება იქნა გამოტანილი და საჭიროა მტკიცებულებათა დამატებითი გამოკვლევა ან არსებობს ამ კოდექსის 394-ე მუხლით გათვალისწინებული საფუძვლები, გარდა აღნიშნული მუხლის „გ“ და „ე“ ქვეპუნქტებისა. ამ მუხლის პირველი ნაწილით გათვალისწინებულ გადაწყვეტილებას საკასაციო სასამართლომ საფუძვლად უნდა დაუდოს სამართლებრივი შეფასება, რომელიც სავალდებულოა სააპელაციო სასამართლოსათვის. საქმე ხელახლა განსახილველად შეიძლება დაუბრუნდეს სააპელაციო სასამართლოს იმავე ან სხვა შემადგენლობას.

განსახილველ შემთხვევაში, სააპელაციო სასამართლომ არასწორად გაანაწილა მტკიცების ტვირთი, არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 934-ე მუხლი და არ გამოიყენა იმავე კოდექსის 933-ე მუხლი, ამასთან დავა არ განუხილავს ამხანაგობის 2008 წლის 16 აპრილის კრების ოქმისა და ხელშეკრულების ნამდვილობის გათვალისწინებით, შესაბამისად, საქმის ხელახლა განხილვისას, სააპელაციო სასამართლომ უნდა იხელმძღვანელოს წინამდებარე განჩინების დასაბუთებით, დაადგინოს მნიშვნელოვანი ფაქტობრივი გარემოებები და მოახდინოს მათი სამართლებრივი შეფასება.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 284-ე, 410-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. ლ. ნ-ის საკასაციო საჩივარი ნაწილობრივ დაკმაყოფილდეს;

2. გაუქმდეს თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2012 წლის 27 ივლისის განჩინება და საქმე ხელახლა განსახილველად დაუბრუნდეს იმავე სასამართლოს;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ვ. როინიშვილი

მოსამართლეები ბ. ალავიძე

პ. ქათამაძე