საქმე №ას-52-47-2015 27 მარტი, 2015 წელი

ქ. თბილისი

სამოქალაქო საქმეთა პალატა

შემადგენლობა:

ზურაბ ძლიერიშვილი (თავმჯდომარე, მომხსენებელი),

პაატა ქათამაძე, ბესარიონ ალავიძე

საქმის განხილვის ფორმა – ზეპირი მოსმენის გარეშე

კასატორი – შპს “რ-ის ს-ო ა-ი“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) (მოსარჩელე)

წარმომადგენელი - ლ. ჭ-ე

მოწინააღმდეგე მხარე – შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ტ’’ (მოპასუხე)

გასაჩივრებული განჩინება – თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინება

კასატორის მოთხოვნა – გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება

დავის საგანი – ავანსად გადახდილი თანხის დაბრუნება, პირგასამტეხლოს დაკისრება, ზიანის ანაზღაურება

ა ღ წ ე რ ი ლ ო ბ ი თ ი ნ ა წ ი ლ ი:

შპს “რ-ის ს-ო ა-მა“(ყოფილი შპს „ს-ი“) სარჩელი აღძრა სასამართლოში მოპასუხე შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ის“ მიმართ, რომლითაც მოითხოვა მოპასუხისათვის: 1. ავანსის სახით გადახდილი 653 261.87 ლარის გადახდის დაკისრება; 2. ფაქტობრივად დამდგარი ზიანის გადახდის დაკისრება 63 364.27 ლარის ოდენობით; 3. პირგასამტეხლოს გადახდის დაკისრება 240 000 ლარის ოდენობით. სარჩელის ფაქტობრივ გარემოებად მითითებულია, რომ 2010 წლის 30 ივნისს მოპასუხესთან გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება №30/06/2010, რომლის თანახმად მოპასუხემ, როგორც მენარდემ იკისრა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება 2010 წლის 15 ივლისიდან 2010 წლის 15 ოქტომბრამდე პერიოდში. მოპასუხეს გადაერიცხა ავანსის სახით 3 000 000 ლარი. მიუხედავად იმისა, რომ რეალურად ასანაზღაურებელმა სამუშაოებმა შეადგინა ბევრად ნაკლები მოპასუხემ არ დააბრუნა შესასრულებული სამუშაოს ღირებულებასა და ავანსად გადახდილ თანხას შორის სხვაობა. ამასთან, მოპასუხემ დაარღვია ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვადები, რაც მოპასუხის მხრიდან პირგასამტეხლოს ანაზღაურების ფაქტობრივ-სამართლებრივი საფუძველია.

მოპასუხემ სარჩელი არ ცნო და განმარტა, რომ მოსარჩელეს მოპასუხისათვის ზედმეტად არ აქვს გადახდილი თანხა, პირიქით მოსარჩელეს მოპასუხის მიმართ გააჩნია შესრულებული სამუშაოს ღირებულების დავალიანება 64 158.11 ლარის ოდენობით. მოსარჩელეს ასევე გადასახდელი აქვს ამ თანხის დროულად გადაუხდელობის გამო პირგასამტეხლო და ასანაზღაურებელი აქვს ხელშეკრულების დარღვევის გამო მიყენებული ზიანი. ასევე, მოპასუხემ უარყო მის მიერ სამუშაოების შესრულების ვადის დარღვევა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილებით შპს “რ-ის ს-ო ა-ის“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) სარჩელი არ დაკმაყოფილდა.

რუსთავის საქალაქო სასამართლოს გადაწყვეტილება სააპელაციო წესით გასაჩივრდა შპს “რ-ის ს-ო ა-ის“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) მიერ. თბილისის სააპელაციო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2014 წლის 19 ნოემბრის განჩინებით შპს “რ-ის ს-ო ა-ის“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) სააპელაციო საჩივარი არ დაკმაყოფილდა. უცვლელად დარჩა რუსთავის საქალაქო სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა კოლეგიის 2014 წლის 28 თებერვლის გადაწყვეტილება.

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2010 წლის 30 ივნისს შპს ,,ს-ს’’ და შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ს’’ შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება, რომლის თანახმად მენარდე კისრულობდა ვალდებულებას შეესრულებინა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო. ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენდა 12 000 000 ლარს. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ავანსის სახით 3 000 000 ლარის გადაცემას მენარდისთვის.

2010 წლის 23 სექტემბერს შპს ,,ს-სა’’ და შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ს’’ შორის გაფორმდა 30.06.2010წ.-ის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული დამატებითი შეთანხმება. ხელშეკრულებაზე თანდართული საორიენტაციო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით შესასრულებელი სამუშაოთა ღირებულება შეადგენდა 11 790 512 ლარს. მოსარჩელეს მოპასუხისთვის ჯამში გადახდილი აქვს 3 287 967.17 ლარი. 2010 წლის ივლისიდან 2010 წლის 01 დეკემბრამდე მოპასუხის მიერ შესრულებულმა და მოსარჩელის მიერ აღიარებულმა სამუშაოებმა შეადგინა 2 219 317,28 ლარი.

შპს “კ-ს რ-დ პ-ის“ მიერ მასსა და შპს „ს-ს“ შორის 2010 წლის 30 ივნისს დადებული ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების დარღვევის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება საქმის მასალებით არ დადასტურდა. კერძოდ, დადგენილია, რომ 30.06.2010წ.-ის ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის მიხედვით სამუშაოები უნდა შესრულებულიყო პროექტის და საერთო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით. ამდენად, იმისათვის, რომ მენარდეს შეესრულებინა სამუშაო, დამკვეთს მენარდისთვის დადგენილ ვადებში უნდა წარედგინა შესასრულებელი სამუშაოების პროექტი. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ რუსთავის ავტოდრომის რეკონსტრუქციისათვის საველე-საკვლევაძიებო და საპროექტო სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტი შპს „ს-სა’’ და პროექტის შემდგენ შპს ,,მ-ე 7-ს“ შორის შედგა 2010 წლის 26 ნოემბერს. საქმეში წარმოდგენილია ასევე შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ის’’ 2010 წლის 02 სექტემბრის წერილი, საიდანც ირკვევა, რომ შპს ,,ს-ს’’ შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ისათვის’’ უნდა მიეწოდებინა ქ. რუსთავის ა-ის პროექტის ვერსია. აღნიშნული არ შესრულდა, რის გამოც სამუშაოების მასშტაბური მოცულობებით შესრულება შეუძლებელი იყო. აღნიშნულ წერილზე წერილობითი პასუხი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) საქმეში წარმოდგენილი არ არის. იმ პირობებში, როდესაც დამკვეთმა პროექტი სრული სახით მიიღო მხოლოდ 2010 წლის 26 ნოემბერს, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სამუშაოები სრულდებოდა ე.წ მუშა-ნახაზების შესაბამისად, რომელიც მიეწოდებოდა დამკვეთს შესასრულებელი სამუშაოს თითოეულ ეტაპზე. ამასთან, როგორც მხარეთა შორის განხორციელებული მიმოწერიდან ირკვევა, ასევე არსებობდა შეფერხებები დამკვეთის მიერ ცალკეული სამუშაოების შესასრულებლად აუცილებელი მოქმედების გეგმის - პროექტის ნაწილის დროულად მიწოდებასთან დაკავშირებით. კერძოდ, 12.08.2010წ.-ის წერილის თანახმად, შპს „ს-მა“ შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ს’’ აცნობა, რომ ავტოდრომზე მიმდინარე გზის სამოსის მოწყობის სამუშაოების შესრულებისას ტრასაზე ნიშნულების ცვლილებასთან დაკავშირებით ახალი ნიშნულების უქონლობის გამო მენარდე იძულებულია შეაჩეროს სამშენებლო სამუშაოები და მოსთხოვა მიეთითებინა მოქმედების გეგმა 31.08.2010წ. პროექტის მხოლოდ ნაწილის მიწოდებაზე მიუთითებს შპს „ს-ი“ ზემოაღნიშნულ 02.09.2010წ. წერილშიც და განმარტავს, რომ პროექტის სრული ვერსიის მიწოდების გარეშე შეუძლებელია სამუშაოების მასშტაბური მოცულობებით შესრულება.

ამდენად, სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მენარდეს ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში არ გადასცემია დამკვეთის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროექტის დასრულებული ვერსია, რომლის მიხედვითაც უნდა შესრულებულიყო სამუშაოები და შესაბამისად უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული დამკვეთის პრეტენზია მენარდის ბრალით ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში 2010 წლის 15 ოქტომბრამდე ანუ, პროექტის დასრულებული სახით მიღებამდე ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე.

ამასთან, 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულების 6.3 მუხლის მიხედვით, თუ სამუშაოების შესრულებისა და მიღება-ჩაბარებისათვის წარდგენის ვადის გადაცილება აღემატება 10 კალენდარულ დღეს, დამკვეთი უფლებამოსილია ცალმხრივად უარი განაცხადოს ხელშეკრულების შესრულებაზე, მოითხოვოს წინასწარ გადახდილი ყველა თანხის დაბრუნება და სახელშეკრულებო სანქციების გადახდა. 2010 წლის 15 ოქტომბრის შემდეგ შპს ,,ს-ს’’ შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ისთვის’’ პრეტენზია ვალდებულების ვადაში შეუსრულებლობის გამო არ წარუდგენია და არ გასულა ხელშეკრულებიდან. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ გაგრძელდა მენარდის მიერ სამუშაოების შესრულება და შპს ,,ს-ს’’ მიღებული და აღიარებულიც აქვს შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტებით ეს სამუშაოები. აღნიშნული დადასტურებულია 2010 წლის 31 ოქტომბრისა და 30 ნოემბრის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებითაც.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ის’’ ვალდებულება შპს ,,ს-ის’’ წინაშე ხელშეკრულების ვადის დარღვევის გამო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ანაზღაურების თაობაზე გამოირიცხა.

საქმეში წარმოდგენილ შპს “ე-ა და ა-ის“ მიერ შედგენილ აუდიტორულ დასკვნასთან მიმართებაში სააპელაციო სასამართლომ აღნიშნა, რომ იგი არ იყო საკმარისი მტკიცებულება შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ის’’ მიერ ხელშეკრულების დარღვევის ფაქტის დასადასტურებლად.

სააპელაციო სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ შპს ,,ს-მა“ არ დაიცვა 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობა შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარებისა და პრეტენზიის წარდგენის შესახებ.

სახელდობრ, საქმის მასალებით დადასტურებულია, რომ 2010 წლის დეკემბრის თვის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურა შპს ,,ს-ს“ გადაეცა 2010 წლის 31 დეკემბერს. შემკვეთს მიღება-ჩაბარების აქტის წარდგენიდან 07 დღის ვადაში წერილობით უნდა წარედგინა მენარდისთვის პრეტენზია, რაც მის მიერ არ განხორციელდა. ასეთ შემთხვევაში, ხელშეკრულების 2.3.2 პუნქტის მიხედვით შესრულებული სამუშაოები ჩაითვალა შესრულებულად და მიღებულად, რაც შპს ,,ს-ისთვის“ წარმოშობდა ამ სამუშაოების ანაზღაურების ვალდებულებას.

სააპელაციო სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა იმ გარემოებაზე, რომ ხელშეკრულების საგანს წარმოადგენდა მშენებლობა, რომელიც ერთგვარი სპეციფიკით გამოირჩეოდა ხარჯთაღიცხვასთან მიმართებაში, რაც გულისხმობდა იმას, რომ თავდაპირველად უნდა შედგენილიყო საორიენტაციო ხარჯთაღრიცხვა, რომელიც შემდგომ განიცდიდა ცვლილებებს შესასრულებელ სამუშაოთა მიხედვით. სასამართლომ დადგენილად მიიჩნია, რომ მოსარჩელემ არ დაიცვა 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობა შესრულებული სამუშაოების მიღება-ჩაბარებისა და პრეტენზიის წარდგენის შესახებ.

საქმეზე დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივი შეფასების მიზნით თბილისის სააპელაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა სამოქალაქო კოდექსის 629-ე, 648-ე, 631-ე, 649-ე, 394-ე, 408-ე, 316-ე, 317-ე, 417-ე, 401-ე მუხლებით. სასამართლომ მიუთითა სამოქალაქო კოდექსის 417-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, პირგასამტეხლო - მხარეთა შეთანხმებით განსაზღვრული ფულადი თანხა - მოვალემ უნდა გადაიხადოს ვალდებულების შეუსრულებლობის ან არაჯეროვნად შესრულებისათვის. ასევე, 401-ე მუხლზე, რომლის თანახმად, ვადა გადაცილებულად არ ჩაითვლება, თუკი ვალდებულება არ შესრულდა ისეთ გარემოებათა გამო, რაც მოვალის ბრალით არ არის გამოწვეული და აღნიშნა, რომ ვინაიდან მხარეებს შორის 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულებით დადგენილი ვადის დარღვევა არ ყოფილა გამოწვეული შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ის“ ბრალეულობით, უსაფუძვლო იყო მოსარჩელის მოთხოვნა ვალდებულების არაჯეროვნად, დადგენილ ვადაში შეუსრულებლობის გამო მოპასუხისათვის პირგასამტეხლოს დაკისრების თაობაზე.

სააპელაციო სასამართლოს განჩინება საკასაციო წესით გაასაჩივრა შპს “რ-ის ს-ო ა-მა“, რომლითაც მოითხოვა გასაჩივრებული განჩინების გაუქმება და ახალი გადაწყვეტილების მიღებით სარჩელის დაკმაყოფილება.

კასატორის მოსაზრებით, სასამართლომ არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 401-ე მუხლი, რომელიც ითვალისწინებს მოვალის პასუხისმგებლობის გამომრიცხავ ისეთ გარემოებებს, რომლებიც არ არის დაკავშირებული არც მოვალის და არც კრედიტორის მოქმედებებთან. ასეთ გარემოებად მიჩნეულ უნდა იქნეს ე.წ. ფორსმაჟორი, რაც არ არის დამოკიდებული მხარეთა ნებაზე. შესაბამისად, ამ გარემოების გათვალისწინება და მისი თავიდან აცილება მხარეს არ შეუძლია. კასატორის მოსაზრებით, სააპელაციო სასამართლომ ასევე არასწორად განმარტა სამოქალაქო კოდექსის 649-ე მუხლი, რომლის თანახმად, თუ ხელშეკრულების თანახმად ან შესრულებული სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე, საჭიროა მისი გადაცემა, მაშინ შემკვეთი მოვალეა მიიღოს შესრულებული სამუშაო. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური. სამუშაო მიღებულად ჩაითვლება, თუ შემკვეთი არ მიიღებს შესრულებულ სამუშაოს მენარდის მიერ დადგენილ ვადაში. კასატორის განმარტებით აღნიშნული ნორმა ადგენს სამუშაოს მიღების წესს, ხოლო საზღაურის გადახდის მიზნებისათვის გამოიყენება ამავე კოდექსის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილი, რომლის თანახმად, ნარდობის ხელშეკრულებით მენარდე კისრულობს შეასრულოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაო, ხოლო შემკვეთი ვალდებულია გადაუხადოს მენარდეს შეთანხმებული საზღაური.

კასატორის მითითებით, ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის თანახმად, სამუშაოები შესრულდება პროექტისა და საერთო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით, რაც იმას ნიშნავს, რომ პროექტი მოპასუხეს გადაეცა ხელშეკრულების ხელმოწერისთანავე. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ხელშეკრულებით გათვალისწინებული იქნებოდა პროექტის გადაცემის ვადა. კასატორის მითითებით, თუ მოპასუხეს არ გააჩნდა პროექტი, იგი გავიდოდა ხელშეკრულებიდან, რადგან მას როგორც მეწარმე სუბიექტს კარგად ჰქონდა გააზრებული, რა შედეგებს გამოიწვევდა დადგენილ ვადაში ვალდებულების შეუსრულებლობა. კასატორის მოსაზრებით, მოპასუხეს უნდა ეზრუნა ხელშეკრულების ჯეროვან შესრულებაზე და შეექმნა ვადის დარღვევის გამო პასუხისმგებლობის გამომრიცხველი სამართლებრივი მექანიზმები, როგორიცაა მოსარჩელისათვის დამატებითი ვადის დაწესება პროექტის გადაცემისათვის, ხელშეკრულებაში ცვლილების შეტანის მოთხოვნა ვადის გადაწევასთან დაკავშირებით. მოპასუხის მიერ ზემოაღნიშნული მოქმედებების განუხორციელებლობა ადასტურებს იმ გარემოებას, რომ მას პროექტი გააჩნდა სამუშაოს დაწყებისთანავე და მოსარჩელის ბრალით მას ხელი არ ეშლებოდა სამუშაოების შესრულებაში. კასატორის განმარტებით, პროექტი განიცდიდა კორექტირებას, რაც ჩვეულებრივი სამუშაო პროცესია, ხოლო მოპასუხეს ყოველთვის ჰქონდა პროექტის სამუშაო ვერსია, რომელშიც ცვლილებები მოსარჩელის მოთხოვნითაც არაერთხელ შევიდა. ზემოაღნიშნულს ადასტურებს მოპასუხის წერილები. კასატორის მითითებით, ის გარემოება, რომ მოსარჩელე არ გავიდა ხელშეკრულებიდან და გააგრძელა მოპასუხისაგან სამუშაოების მიღება, არ გამორიცხავს პირგასამტეხლოს მოთხოვნის უფლებას, რადგან საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 419-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, კრედიტორს უფლება აქვს მოითხოვოს ვალდებულების შესრულებაც და პირგასამტეხლოც, თუ ეს უკანასკნელი გათვალისწინებულია ვალდებულების არადროული შესრულებისათვის.

კასატორი თავისი პოზიციის დასასაბუთებლად მიუთითებს აუდიტის დასკვნაზე, რომელიც მისი აზრით არასწორად არ გაიზირა საქმის განმხილველმა სასამართლომ. კასატორის მითითებით, როგორც აუდიტისთვის დასმული შეკითხვა, ასევე პასუხი და თავად დასკვნა ერთმნიშვნელოვნად ადასტურებდა, რომ შესრულებული სამუშაოების შედარება მოხდა ნოემბრის თვის მდგომარეობით მხარეთა მიერ აღიარებულ და ხელმოწერილ ხარჯთაღრიცხვასთან.

კასატორის მითითებით, ხელშეკრულების თანახმად, პრეტენზიის განუცხადებლობის შემთხვევაში, სამუშაოები ჩაითვლებოდა სათანადო წესით შესრულებულად. კასატორის მოსაზრებით, აღნიშნულს ადასტურებს ხელშეკრულების მუხლში მოცემული მითითება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 649-ე მუხლზე, რომლის მიხედვით, თუ ხელშეკრულების თანახმად ან შესასრულებელი სამუშაოს ხასიათიდან გამომდინარე, საჭიროა მისი გადაცემა, მაშინ შემკვეთი მოვალეა მიიღოს შესრულებული სამუშაო. მიღებისთანავე შემკვეთი ვალდებულია გადაიხადოს საზღაური. სამუშაო მიღებულად ჩაითვლება, თუ შემკვეთი არ მიიღებს შესრულებულ სამუშაოს მენარდის მიერ დადგენილ ვადაში. კასატორის განმარტებით, აღნიშნული ნორმა ავალდებულებს შემკვეთს მიიღოს სამუშაო და გადაიხადოს საზღაური, თუმცა რა ოდენობის საზღაური - ეს საკითხი რეგულირდება არა ამ მუხლით, არამედ ამავე კოდექსის 631-ე მუხლით. შესაბამისად, კასატორის განმარტებით, მათ მიერ გაშვებულიც რომ არ იყოს ხელშეკრულებით გათვალისწინებული 07 დღიანი ვადა, ეს მიუთითებს იმაზე, რომ მოსარჩელემ მიიღო შესრულებული სამუშაო და არ ადასტურებს იმას, რომ დაეთანხმა გადასახდელი თანხის ოდენობას, რომელიც არ იყო შესაბამისობაში მხარეთა მიერ შეთანხმებულ ხარჯთაღირცხვასთან.

ამასთან, კასატორის მითითებით, მხარეებმა ხელშეკრულებაშივე გაწერეს ხარჯთაღრიცხვაში ცვლილების შეტანის წესი და ამ წესის მიხედვით, ასეთი ცვლილება უნდა მომხდარიყო ხელშეკრულების დამატების გზით და არა შეცილების ვადის გაშვებით. ამასთან, კასატორის მითითებით, თუ დავუშვებთ რომ ზემოაღნიშნული მსჯელობა მცდარია, გათვალისწინებული უნდა იყოს, რომ მოსარჩელეს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში არ მიუღია: მენარდის მხრიდან ხელმოწერილი მიღება-ჩაბარების აქტი, შესრულებული სამუშაოების დამადასტურებელი დოკუმენტები და შესრულებული სამუშაოს ანაზღაურების ანგარიში. უფრო მეტიც, მიღება-ჩაბარების აქტი მიიღო დაგვიანებით და ისიც ხელმოუწერელი, ხოლო დანარჩენი დოკუმენტები მოსარჩელეს საერთოდ არ მიუღია. ამდენად, კასატორის მოსაზრებით, ვერ დაიწყება 07 დღიანი ვადის ათვლა. კასატორის მითითებით, მოპასუხე მხარე შესაგებელს აფუძნებს იმ გარემოებაზე, რომ მოსარჩელემ გაუშვა შეცილების 07 დღიანი ვადა, თუმცა აღნიშნულის დამადასტურებელი რაიმე მტკიცებულება მის მიერ წარმოდგენილი არ არის. კასატორის განმარტებით, სასამართლოს მოსაზრება, რომ მიღება-ჩაბარების აქტი მოსარჩელეს ჩაბარდა 31 დეკემბერს, არ ემყარება რაიმე მტკიცებულებას.

კასატორის მითითებით, მოპასუხისათვის სულ გადარიცხულმა თანხამ შეადგინა 3 287 967.17 ლარი, ხოლო დეკემბრის თვის ფორმა N2-ის ჩათვლით შესრულებულმა სამუშაომ შეადგინა 3 286 232,51 ლარი, რაც 1734,66 ლარით ნაკლებია გადარიცხულ თანხაზე. მოსარჩელე ითხოვდა 653 261,87 ლარის დაკისრებას, საიდანაც 2010 წლის დეკემბრის შესრულების მიხედვით ხარჯთაღრიცხვით შეუთანხმებელი ხარჯი შეადგენდა 651 527,21 ლარს, ხოლო სხვაობა - 1734,66 ლარი წარმოადგენდა ზედმეტად გადახდილ თანხას. კასატორის განმარტებით, არც პირველი ინსტანციის და არც სააპელაციო სასამართლოს არ უმსჯელია ზემოაღნიშნულ საკითხზე.

საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სამოქალაქო საქმეთა პალატის 2015 წლის 23 იანვრის განჩინებით შპს “რ-ის ს-ო ა-ის“ (ყოფილი შპს „ს-ის“) საკასაციო საჩივარი მიღებულ იქნა წარმოებაში სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მიხედვით დასაშვებობის შესამოწმებლად.

ს ა მ ო ტ ი ვ ა ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლო საქმის შესწავლის, საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების შედეგად მიიჩნევს, რომ საკასაციო საჩივარი არ აკმაყოფილებს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის მოთხოვნებს, რის გამოც მიჩნეულ უნდა იქნეს დაუშვებლად, შემდეგ გარემოებათა გამო:

მოცემულ შემთხვევაში, კასატორი პრეტენზიას აცხადებს ნარდობის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულების არაჯეროვნად შესრულებაზე, რაც მისი აზრით წარმოშობს, როგორც ავანსად გადახდილი თანხის დაბრუნების ასევე, პირგასამტეხლოს დაკისრების მოთხოვნის უფლებას.

მოცემულ საქმეზე თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილია საქმისათვის მნიშვნელობის მქონე ფაქტობრივი გარემოება იმის თაობაზე, რომ 2010 წლის 30 ივნისს ერთი მხრივ, შპს ,,ს-ს’’, როგორც „დამკვეთს“ და მეორე მხრივ, შპს ,,კ-ს რ-დ პ-ს’’, როგორც „მენარდეს“ შორის გაფორმდა ნარდობის ხელშეკრულება N........, რომლის თანახმად, მენარდემ იკისრა ქ.რუსთავში, თ-ი-წ-ი ხ-ს მიმდებარე ტერიტორიაზე საერთო ფართით 73,8ჰა. ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულების ვალდებულება. ხელშეკრულების ღირებულება შეადგენდა 12 000 000 ლარს. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ავანსის სახით, 3 000 000 ლარის გადაცემას მენარდისთვის.

2010 წლის 23 სექტემბერს შემკვეთსა და მენარდეს შორის გაფორმდა 30.06.2010წ.-ის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული დამატებითი შეთანხმება N1. ხელშეკრულებაზე თანდართული საორიენტაციო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით შესასრულებელი სამუშაოთა ღირებულება შეადგენდა 11 790 512 ლარს. მოსარჩელეს მოპასუხისთვის ჯამში გადახდილი აქვს 3 287 967.17 ლარი. 2010 წლის ივლისიდან 2010 წლის 01 დეკემბრამდე მოპასუხის მიერ შესრულებულმა და მოსარჩელის მიერ აღიარებულმა სამუშაოებმა შეადგინა 2 219 317,28 ლარი.

მენარდის მიერ შემკვეთის წინაშე 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულების დარღვევის შესახებ ფაქტობრივი გარემოება საქმის მასალებით არ დადასტურდა. კერძოდ, დადგენილია, რომ 30.06.2010წ.-ის ხელშეკრულების 1.3 პუნქტის მიხედვით სამუშაოები უნდა შესრულებულიყო პროექტის და საერთო ხარჯთაღრიცხვის მიხედვით. ამდენად, იმისათვის, რომ მენარდეს შეესრულებინა სამუშაო, დამკვეთს მენარდისთვის დადგენილ ვადებში უნდა წარედგინა შესასრულებელი სამუშაოების პროექტი. საქმის მასალებით ირკვევა, რომ რუსთავის ა-ის რეკონსტრუქციისათვის საველე-საკვლევაძიებო და საპროექტო სამუშაოების მიღება-ჩაბარების აქტი შემკვეთს და პროექტის შემდგენ შპს ,,მ-ე 7-ს“ შორის შედგა 2010 წლის 26 ნოემბერს. საქმეში წარმოდგენილია ასევე მენარდის 2010 წლის 02 სექტემბრის წერილი, საიდანც ირკვევა, რომ შემკვეთს მენარდისათვის უნდა მიეწოდებინა ქ. რუსთავის ა-ის პროექტის ვერსია. აღნიშნული არ შესრულდა, რის გამოც სამუშაოების მასშტაბური მოცულობებით შესრულება შეუძლებელი იყო. აღნიშნულ წერილზე წერილობითი პასუხი (ასეთის არსებობის შემთხვევაში) საქმეში წარმოდგენილი არ არის. იმ პირობებში, როდესაც დამკვეთმა პროექტი სრული სახით მიიღო მხოლოდ 2010 წლის 26 ნოემბერს, სააპელაციო სასამართლომ გაიზიარა მოპასუხის მსჯელობა იმის თაობაზე, რომ სამუშაოები სრულდებოდა ე.წ მუშა-ნახაზების შესაბამისად, რომელიც მიეწოდებოდა დამკვეთს შესასრულებელი სამუშაოს თითოეულ ეტაპზე. ამასთან, როგორც მხარეთა შორის განხორციელებული მიმოწერიდან ირკვევა, ასევე არსებობდა შეფერხებები დამკვეთის მიერ ცალკეული სამუშაოების შესასრულებლად აუცილებელი მოქმედების გეგმის - პროექტის ნაწილის დროულად მიწოდებასთან დაკავშირებით. კერძოდ, 12.08.2010წ.-ის წერილის თანახმად, შემკვეთმა მენარდეს აცნობა, რომ ავტოდრომზე მიმდინარე გზის სამოსის მოწყობის სამუშაოების შესრულებისას ტრასაზე ნიშნულების ცვლილებასთან დაკავშირებით ახალი ნიშნულების უქონლობის გამო მენარდე იძულებულია შეაჩეროს სამშენებლო სამუშაოები და მოსთხოვა მიეთითებინა მოქმედების გეგმა 31.08.2010წ. პროექტის მხოლოდ ნაწილის მიწოდებაზე მიუთითებს შემკვეთი ზემოაღნიშნულ 02.09.2010წ. წერილშიც და განმარტავს, რომ პროექტის სრული ვერსიის მიწოდების გარეშე შეუძლებელია სამუშაოების მასშტაბური მოცულობებით შესრულება.

ამდენად, დადასტურებულია, რომ მენარდეს ხელშეკრულების მოქმედების ვადაში არ გადასცემია დამკვეთის მიერ ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პროექტის დასრულებული ვერსია, რომლის მიხედვითაც უნდა შესრულებულიყო სამუშაოები და შესაბამისად უსაფუძვლოდ იქნა მიჩნეული დამკვეთის პრეტენზია მენარდის ბრალით ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ ვადაში 2010 წლის 15 ოქტომბრამდე ანუ, პროექტის დასრულებული სახით მიღებამდე ვალდებულების შეუსრულებლობის თაობაზე.

ამასთან, 2010 წლის 30 ივნისის ხელშეკრულების 6.3 მუხლის მიხედვით, თუ სამუშაოების შესრულებისა და მიღება-ჩაბარებისათვის წარდგენის ვადის გადაცილება აღემატება 10 კალენდარულ დღეს, დამკვეთი უფლებამოსილია ცალმხრივად უარი განაცხადოს ხელშეკრულების შესრულებაზე, მოითხოვოს წინასწარ გადახდილი ყველა თანხის დაბრუნება და სახელშეკრულებო სანქციების გადახდა. დადგენილია, რომ 2010 წლის 15 ოქტომბრის შემდეგ შემკვეთს მენარდისათვის პრეტენზია ვალდებულების ვადაში შეუსრულებლობის გამო არ წარუდგენია და არ გასულა ხელშეკრულებიდან. აღნიშნული ვადის გასვლის შემდეგ გაგრძელდა მენარდის მიერ სამუშაოების შესრულება და შემკვეთს მიღებული და აღიარებულიც აქვს შესაბამისი მიღება-ჩაბარების აქტებით ეს სამუშაოები. აღნიშნული დადასტურებულია 2010 წლის 31 ოქტომბრისა და 30 ნოემბრის საგადასახადო ანგარიშ-ფაქტურებითაც. აღნიშნულიდან გამომდინარე, მენარდის ვალდებულება შემკვეთის წინაშე ხელშეკრულების ვადის დარღვევის გამო ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირგასამტეხლოს ანაზღაურების თაობაზე გამოირიცხა.

დადგენილი გარემოებების გათვალისწინებით, საკასაციო პალატას მიიჩნია, რომ მხარეთა შორის გაფორმებული ხელშეკრულება, თავისი არსით, წარმოადგენდა ნარდობის ხელშეკრულებას (სკ-ის 629-ე მუხლის პირველი ნაწილი), რომელიც ორმხრივი და სასყიდლიანი ხელშეკრულებაა რაც სწორედ იმას ნიშნავს, რომ ორივე ხელშემკვრელმა მხარემ, სამოქალაქო კოდექსის 361-ე მუხლის მე-2 ნაწილის შესაბამისად, ნაკისრი ვალდებულება უნდა შეასრულოს ჯეროვნად, კეთილსინდისიერად, დათქმულ დროსა და ადგილას. მოცემულ შემთხვევაში, კასატორის პრეტენზია ზიანის ანაზღაურებაზე გამომდინარეობს მენარდის მიერ საკუთარი ვალდებულების შეუსრულებლობიდან/არაჯეროვანი შესრულებიდან.

სამოქალაქო კოდექსის 394-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა. მოცემულ შემთხვევაში, დავის საგანია სახელშეკრულებო ზიანის ანაზღაურება, რომელიც რეგულირებულია სამოქალაქო კოდექსის 408-ე მუხლით, რომლის თანახმად, იმ პირმა, რომელიც ვალდებულია აანაზღაუროს ზიანი, უნდა აღადგინოს ის მდგომარეობა, რომელიც იარსებებდა, რომ არ დამდგარიყო ანაზღაურების მავალდებულებელი გარემოება. ზიანის ანაზღაურების სამართლებრივი კვალიფიკაციისათვის კი, განმსაზღვრელია გაირკვეს, რა იურიდიული ფაქტი უდევს საფუძვლად ზიანის წარმოშობას - სახელშეკრულებო პირობათა დარღვევა, რაც მოცემულ კონკრეტულ შემთხვევაში, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მე-3, მე-4 და 102-ე მუხლებიდან გამომდინარე მოსარჩელის საპროცესო ვალდებულებას წარმოადგენდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ მოსარჩელეს უნდა ემტკიცებინა, რომ მოპასუხემ ბრალეულად არ შეასრულა ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულება, რაც მოცემულ საქმეზე დადასტურებული არ არის.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს უზენაესი სასამართლო იზიარებს სააპელაციო სასამართლოს მიერ დადგენილი ფაქტობრივი გარემოებების სამართლებრივ შეფასებას და მიაჩნია, არ იკვეთება საკასაციო საჩივრის დასაშვებობის სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლით გათვალისწინებული რომელიმე საფუძვლის არსებობა, ვინაიდან ნორმის დანაწესით საკასაციო საჩივარი ქონებრივ და სხვა არაქონებრივ დავებში დასაშვებია, თუ: ა) საქმე მნიშვნელოვანია სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბებისათვის; ბ) სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილება განსხვავდება ამ კატეგორიის საქმეებზე საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან; გ) სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე განხილულია მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევით, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე; დ) გასაჩივრებულია სააპელაციო სასამართლოს მეორე დაუსწრებელი გადაწყვეტილება ან განჩინება დაუსწრებელი გადაწყვეტილების უცვლელად დატოვების თაობაზე.

როგორც საქმის მასალებით ირკვევა, სააპელაციო სასამართლოს მიერ საქმე არ არის განხილული მნიშვნელოვანი საპროცესო დარღვევებით, ვერც კასატორი მიუთითებს რაიმე ისეთ საპროცესო დარღვევაზე, რომელსაც შეეძლო არსებითად ემოქმედა საქმის განხილვის შედეგზე.

საკასაციო საჩივარი არ არის დასაშვები არც სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკასაციო სასამართლოს სტაბილური პრაქტიკისაგან განსხვავების არსებობის საფუძვლით. სააპელაციო სასამართლოს გასაჩივრებული განჩინება არ განსხვავდება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მანამდე არსებული პრაქტიკისაგან.

ამასთან, საკასაციო საჩივრის განხილვისა და საკასაციო სასამართლოს ახალი გადაწყვეტილების მიღების საჭიროება არ არსებობს არც სამართლის განვითარებისა და ერთგვაროვანი სასამართლო პრაქტიკის ჩამოყალიბების აუცილებლობის თვალსაზრისითაც, ვინაიდან ამ კატეგორიის საქმეებზე უკვე არსებობს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა (26.11.2013წ.-ის Nას-640-608-2013 განჩინება), რომელიც შეეხება სახელშეკრულებო ვალდებულებათა დარღვევას, როგორც ზიანის ანაზღაურების მავალდებულებელ აუცილებელ წინაპირობას - სკ-ის 394-ე მუხ.).

ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე მუხლის საფუძველზე, საკასაციო სასამართლო არ არის უფლებამოსილი დაუშვას საკასაციო საჩივარი და მას უარი უნდა ეთქვას განხილვაზე.

სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 401-ე მუხლის მე-4 ნაწილის თანახმად, თუ საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნება მიჩნეული, პირს დაუბრუნდება მის მიერ გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის 70%. მოცემულ შემთხვევაში, ვინაიდან საკასაციო საჩივარი დაუშვებლად იქნა მიჩნეული, კასატორს უნდა დაუბრუნდეს საკასაციო საჩივარზე გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარი) 70%, რაც შეადგენს 5 600 ლარს.

ს ა რ ე ზ ო ლ უ ც ი ო ნ ა წ ი ლ ი:

საკასაციო სასამართლომ იხელმძღვანელა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის 391-ე, 401-ე მუხლებით და

დ ა ა დ გ ი ნ ა:

1. შპს “რ-ის ს-ო ა-ის“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) საკასაციო საჩივარი, როგორც დაუშვებელი, დარჩეს განუხილველად;

2. კასატორს - შპს „რ-ის ს-ო ა-ს“ (ყოფილი შპს „ს-ი“) (ს/ნ ……..) დაუბრუნდეს მის მიერ 2015 წლის 09 იანვარს №9 საგადახდო დავალებით გადახდილი სახელმწიფო ბაჟის (8 000 ლარის) 70% – 5 600 ლარი შემდეგი ანგარიშიდან: ქ.თბილისი, „სახელმწიფო ხაზინა“ ბანკის კოდი TRESGE22, მიმღების ანგარიშის №200122900, სახაზინო კოდი 300 773 150;

3. საკასაციო სასამართლოს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება.

თავმჯდომარე ზ. ძლიერიშვილი

მოსამართლეები: პ. ქათამაძე

ბ. ალავიძე